Üniversite yıllarım ve çalışma hayatımın büyük bir kısmı Kanada’da geçti. Kanada radyo ve televizyon kurumu Canadian Broadcasting Corporation’da muhabir, belgesel yapımcısı ve sunucu olarak çalıştım. O yıllarda Kanada’nın yerli halklarının politikalarıyla yakından ilgilendim (yanlış bir söylemle Kızılderili denen halklar). Dene halkının 50’lerde zorla topraklarından koparılıp bir kasabaya yerleştirilmesinin, o zoraki göçün sonucunda ortaya çıkan felaketin hikayesini anlatan bir sözlü tarih çalışması yaptım.  Night Spirits (Gece Ruhları) adındaki bu kitap hala Kanada üniversitelerinin Yerli Çalışmaları bölümlerinde ders kitabı olarak kullanılıyor.

 Türkiye’ye döndüm ve ODTÜ’de Modern Diller Bölümü’nde Öğretim Görevlisi olarak çalıştım. 2003’te, Bergama köylülerinin Ovacık altın işletmesine direnişlerini kendi ağızlarından anlatan Biz Toprağı Biliriz adlı kitabım yayınlandı. Annemleri kaybedince Ankara’dan ayrıldım. 2017 yılından beri İzmir’de faal olan Halkların Köprüsü Derneği’nin üyesi ve gönüllüsüyüm; 2019’ un Eylül ayından beri derneğin başkanıyım.

Bugün 18 Aralık Dünya Göçmenler Günü, kavramsal olarak çok tartışılan, mülteci, sığınmacı ve göçmen tanımları üzerinden göç nedenine bağlı olarak farklılaşan statülerden kısaca söz edebilir misiniz?

Mülteci, sığınmacı ve göçmen, pek iyi anlaşılmayan, bazen de kötü niyetle yanlış kullanılan kavramlar. Mülteci, 1951’de Cenevre’de imzalanan uluslararası sözleşmeye göre yaşadığı yerde ırkı, politik görüşleri, dini yüzünden hayatı ve güvenliği tehlikede olanlara tanınan hakla başka bir ülkede yaşayan kişiler için kullanılır.  

Türkiye o anlaşmayı bir çekinceyle imzalamış olduğu için Avrupa dışından, Ortadoğu’dan gelenlere mülteci statüsü vermiyor. Sığınmacı, Türkiye’de birçok kişinin içinde bulunduğu durum; mültecilik için başvurmuş, korunmaya ihtiyacı olan ama daha resmi statüsü olmayan kişiler yahut ‘geçici koruma’ statüsü almış kişiler olabilir. Uluslararası hukuk sığınmacıların haklarının da korunmasını gerektirir.  (Ne yazık ki bu hukuk kuralı dünyanın bir çok yerinde artık ihlal ediliyor). 

Göçmen ise herhangi bir nedenle kendi ülkesinden başka bir ülkede yaşayan kişi olabilir. Eğitim için yahut ekonomik amaçlarla başka bir ülkede yaşamayı seçen kişi göçmendir.  

Türkiye orta sınıfının gençleri akın akın Avrupa’ya, Kanada’ya gidiyorlar orada üniversiteye gidiyor, iş buluyorlar ya, onlar göçmen oluyorlar. Ben de uzun yıllar Kanada’da göçmendim.

Bir de son zamanlarda sık kullanılan ‘düzensiz göçmen’ yahut Avrupa basınında sık karşılaştığım ‘yasadışı göçmen’ sözü var. Bu beni çok rahatsız eden bir söz çünkü iltica hakkını tanımamak için kullanılan bir terim.  Sığınmacı yahut mülteci olması gereken insanlara yasa dışı göçmen deyip onları suçlu gösterme eğilimini ifade ediyor.

Farklı haklar tanıyan statülere bağlı olarak özellikle Avrupa Konseyi ülkeler dışından zorunlu göç nedenleriyle gelmiş kişilerin Türkiye’deki durumları hakkında neler söylemek istersiniz?

Avrupa Konseyi ülkelerinin dışından gelmiş mülteci statüsüne ihtiyacı olan insanların çoğu ya Türkiye’nin AB ile anlaşmaları kapsamında ‘geçici koruma’ statüsünde ya da hiç bir statüsü yok. Sığınma başvurusu yapmış ve beklemede olanlar var.  Bu insanların büyük çoğunluğu süregiden bir belirsizlik içinde yaşıyorlar.  Geri dönebilecekleri bir yer olmadığı halde geri gönderilme korkusu – tehdidi her zaman var.

Haklara ve hizmetlere erişimin mümkün olabilmesi ve insan onuruna yakışır bir yaşam sürülebilmesi için statünün önemine dair neler söylemek istersiniz?

Haklara ve hizmetlere erişim ancak girişler düzenlenir, şeffaf süreçler belirlenir, insanlara net bir statü verilirse mümkün olabilir.  Hakları koruyan, insan onurunu koruyan yeni bir uluslararası mutabakat gerekiyor. Şeffaf başvuru mercileri olmalı.  Bu olmayınca haklara ve hizmetlere erişim de güvensizliklerle belirsizliklerle, hatta imkansızlıklarla dolu oluyor.  İçinde yaşadıkları topluma uyum programları olmalı ki mülteciler ayrımcılıkla, nefretle karşılaşmasın.

Ayrımcılık, nefret demişken eklemek istediğim önemli bir konu şu; ne yazık ki mülteciler artık dünyanın birçok yerinde yaşamın her alanında; barınmada, eğitimde, çalışmada, sağlık hizmetlerine erişimde ayrımcılıkla, hatta nefretle karşılaşıyorlar. 

Suçlu muamelesi görüyor, tutuklu kalıyor, sınırlardan geri itilirken ölüme itildikleri oluyor. Çalışma izni verilmeyince yeraltı ekonomisi yaygınlaşıyor, mülteciler günümüzün köleleri olarak ucuz işgücü oluşturuyorlar.  Toplumda ekonomik kaygılar artarken bu bile onlara karşı nefreti körüklüyor.

Sınırlara duvarlar örüldükçe insan kaçakçılığı daha çok gelişiyor, yollarda ölümler artıyor.  Şu anda Polonya Belarusya sınırında binlerce Ortadoğu’lu mülteci aç, susuz, soğukta bekleşiyor.  15’ten çok ölüm olduğunu öğreniyoruz.  Korkunç.

The post ‘Uluslararası Hukuk Sığınmacıların Haklarının da Korunmasını Gerektirir’ appeared first on Sivil Sayfalar.

2011’den beri devam eden Suriye İç Savaşı neticesinde Türkiye, dünyada en büyük mülteci nüfusuna sahip ülke hâline geldi (3 milyon 738 bin Suriyeli). İç savaş uzadıkça Suriyelilerin kalıcı olacaklarına dair inanç da güçlendi. Türkiye’de ekonomik, siyasal ve sosyal sorunlar derinleştikçe bu inanç ve geçici koruma statüsünün getirdiği belirsizlik, tehdit algılarının yayılmasına yol açtı. Tehdit algılarıyla birlikte negatif duygular, toleranssızlık ve şiddet eğilimi yükseldi. 

Böylelikle Suriyeliler bir sorun başlığı hâlinde çerçevelenerek hem toplumda hem de siyaset sahnesinde öncelikli konular arasına yerleşti. Artan göçmen karşıtlığı ve kamuoyu baskısıyla kamu otoriteleri, Suriyelilere yönelik politikalarını sertleştirdi. Suriyeliler ile sosyal dayanışma gösteren sivil toplum kuruluşları, ulusalcı ve milliyetçi çevreler tarafından tehdit unsuru olarak görülmeye başlandı.

Suriyeli sığınmacıların sosyo-ekonomik nedenlerle büyükşehirlerin kenar mahallelerinde gruplar hâlinde yerleşmesinin getirdiği toplumsal değişiklikler gruplar arası rekabet ve çatışmayı tetikledi. Mahalleliler ve Suriyeliler arasında yaşanan herhangi bir tartışmanın çok kısa sürede linç olaylarına dönüşebildiği görülüyor.

Suriyelilere Karşı Toplu Şiddet Eğilimi

Toplu şiddet eğilimi, kişilerin kendi çevrelerinde normların çiğnendiğini ve sosyal düzenin bozulduğunu algıladıkları durumlarda, norm ihlali gerçekleştirdiği iddia edilen kişi ve gruplara yönelik toplu fiziksel müdahaleleri onaylama ve fiilen katılmaya yatkınlıkları olarak tanımlanabilir. Grup üyelerinin benimsediği normların çiğnenmesi durumunda tetiklenen “adaletin gereğini yerine getirme” güdüsüyle birlikte geleneksel sosyal bağlarla ortaya çıkan toplu reaksiyon, kamu otoritesinin önüne geçebiliyor ve linç olaylarına kadar gidebiliyor. 

Göçmenler gibi yabancı görülen dış grup üyelerine yönelik bir suç isnadında şiddet eğilimi yükseliyor. Suriyelilere yönelik linçe dönüşen olaylarda en ufak bir söylenti birkaç mahalleye yayılabiliyor. Uluslararası Kriz Grubu’nun verilerine göre Türkiye’de sadece 2017 yılında Suriyeliler ve yerel halk arasında yaşanan 146 şiddet olayında en az 35 kişi hayatını kaybetmiş [1]. 2011-2021 arasında medyada taradığım haberlere göre Türkiye’de Suriyelilere yönelik en az 209 toplu şiddet olayı gerçekleşmiş. Bu olayların 41’i İstanbul’da yaşanmış.

Türkiye genelinde en büyük Suriyeli nüfusuna sahip olan İstanbul’da 2021 Kasım itibarı ile 536 bin Suriyeli yaşıyor. BM Uluslararası Göç Örgütü’nün 2019 döneminde gerçekleştirilen araştırmasına göre ise İstanbul’da kayıtlı ve kayıtsız toplam Suriyeli sayısı 963 bine ulaşıyor. Suriyelilerin; Esenyurt, Sultangazi, İkitelli gibi İstanbul’un işgücü rekabeti yüksek kenar semt ve mahallelerinde yoğunlaştığı görülüyor. Kamu hizmetlerinin ve güvenliğinin yetersiz kaldığı bu alanlarda mahalleliler ve Suriyeliler arasında yükselen grup rekabeti çatışmalara ve şiddet olaylarına yol açıyor. Muhtarlarla gerçekleştirilen görüşmelerde, taciz söylentisi gibi sosyal normların ihlal edildiğinin düşünüldüğü durumlarda kalabalık arkadaş-akraba-hemşehri gruplarının kolayca bir araya gelip Suriyelilere karşı toplu şiddet uyguladığı ve mahallelilerin de bu eylemlere katılma eğiliminde olduğu aktarılıyor [2].

İstanbul’da Suriyelilere Karşı Toplu Şiddet Eğilimi Araştırması

IstanPol için Infakto Araştırma’nın gerçekleştirdiği “İstanbul’da Suriyelilere Yönelik Tutumlar” başlıklı araştırmamızda, şiddet eğilimini anket deneyiyle ölçmeyi amaçladık. Deneyde bir genç erkeğin mahalleli bir genç kadına karşı taciz veya yankesicilikle suçlandığı senaryolarda, genç erkek ve arkadaşlarının mahalleliler tarafından toplu şiddete maruz bırakıldığı aktarıldı ve katılımcılara toplu şiddet eğilimine ne derece katılma eğiliminde oldukları 1-10 skalası üzerinden soruldu. 6 ve üzeri not verenlerin toplu şiddet eğilimi gösterdikleri kabul edildi. Dört farklı deney senaryosunda iki farklı olay tipinde suçlanan kişi “Suriyeli Farid” veya “Mahalleli Hakan” olarak tanıtıldı. Katılımcıların rastgele ve eşit sayıda dağıtıldığı dört deney grubu “taciz-Suriyeli”, “taciz-mahalleli”, “yankesicilik-Suriyeli”, “yankesicilik- mahalleli” olarak adlandırıldı. 

Dış grup üyesinin suçlandığı ve daha sert bir norm ihlali iddiasının yer aldığı senaryoda (Suriyeli genç erkek ve taciz) toplu şiddet eğilimi gösterenlerin oranı en yüksek seviyede ve tüm katılımcıların üçte birinden fazla (%35,9). Yankesicilik senaryosunda %31,8. Türk genç erkek için bu oranlar sırasıyla %29,4 ve %23,1’e düşüyor. 

Suriyelilere Yönelik Şiddet Eğilimi ve Cinsiyet

Ataerkil namus kültürü ve cinsiyet normlarının hâkim olduğu toplumlarda erkeklerin kadınlara göre daha yüksek seviyede toplu şiddet eğilimi göstermesi beklenir. Araştırmada hem kadınlarda hem erkeklerde en yüksek şiddet eğilimi, taciz ve Suriyeli senaryosunda gerçekleşse de erkeklerde şiddet eğilimi daha yüksek (%38,7’ye %27,8).

Araştırmada katılımcıların ataerkil namus kültürünü benimseme eğilimini bir soru seti üzerinden ölçüldü. Katılımcılara eril sertliği ve şiddeti meşrulaştıran 8 ifadeye 1-10 skalası üzerinden ne derece katılıp katılmadıkları soruldu. Katılımcılar, verilen yanıtlara göre ataerkil namus kültürünü benimseme seviyesi üzerinden 3’e ayrıldı (Düşük, Orta, Yüksek). 

Suriyelilere yönelik şiddet eğilimi, erkekler arasında ataerkil namus kültürünü benimseme seviyesine göre belirgin bir artış gösterdi. Düşük seviyede benimseyenlerde şiddet eğilimi gösterenler %16, orta düzeyde olanlar ise %55,9 olarak kaydedildi. Suriyelilere yönelik şiddet eğilimi, ataerkil namus kültürünü yüksek düzeyde benimseyenler arasında %60,6’ya ulaştı.

Sonuç

Türkiye gibi kişiler arası güvenin çok düşük olduğu, demokratik hak ve özgürlükler ile sivil toplumun baskılandığı bir ülkede, ekonomik kriz ve siyasi kutuplaşma şartlarında dış grup üyelerine yönelik şiddet eğiliminin yaygın olması şaşırtıcı bir sonuç değil. Siyaset ve medyada hâkim olan sağ popülizm neticesinde Suriyelilerin sorun olarak lanse edilmesi, Suriyelilerden kaynaklı tehdit algılarını yaygınlaştırıyor ve şiddet eğilimini meşrulaştırıyor. Kamu hizmetlerinin ve güvenlik birimlerinin yetersiz kalması gruplar arası rekabetin önünü açıyor. Herhangi bir toplumsal normun Suriyeliler tarafından ihlal edildiği iddiasında, ataerkil namus kültürü ve gruplar arası rekabet devreye giriyor, Suriyelilere karşı toplu şiddet akrabalık-hemşehrilik bağlarıyla yayılıyor ve linç olaylarına dönüşüyor. 

Medyada nefret diliyle mücadele edilmesi, Suriyeliler ve yerel halk arasında sosyal dayanışmayı sağlayabilecek sivil girişimlere daha çok imkân ve özgürlük tanınması ve Suriyelilerin yoğun olarak yaşadığı mahallelerde kamu hizmet ve güvenlik kapasitesinin sadece Türkiye vatandaşlarının değil göçmen nüfusunun da hesaba katılarak artırılması toplumsal barış ve uyum adına atılabilecek en somut adımlar.

[1] International Crisis Group (ICG), Turkey’s Syrian Refugees: Defusing Metropolitan Tensions, Europe Report

No. 248 (Brussels: International Crisis Group 2018)

[2] https://www.istanpol.org/post/i%CC%87stanbul-da-suriyeli-s%C4%B1%C4%9F%C4%B1nmac%C4%B1lara-y%C3%B6nelik-tutumlar

Görsel: iStock

The post Suriyelilere Karşı Toplu Şiddet Eğilimi appeared first on Sivil Sayfalar.

Türkiye’de Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’nün sunduğu resmi rakamlara göre halihazırda 3.6 Milyon Suriye uyruklu kişi bulunuyor. Diğer uyruklardan ise 320 bin kişinin Türkiye’de yaşamını sürdürdüğü ifade ediliyor. Gayrı resmi rakamlar ise Türkiye topraklarında 5 milyonun üstüne yabancının olduğunu ifade ediyor. Her ne kadar koronavirüs döneminde uluslararası göç akışı radikal bir şekilde düşüş gösterse de “göç” dünyanın her zaman olduğu gibi kimilerince kabullenilmesi zor bir gerçeği olmaya devam ediyor.

Öyle ki Birleşmiş Milletler dünyada uluslararası göçmen sayısının 2000 yılından beri %50 arttığını ifade ediyor. Dünya üzerinde en az 244 milyon göçmen yer değiştiriyor. Göçmenlerin aslında büyük bir kısmını kadınlar ve çocuklar oluşturuyor. Durum böyleyken göç akışından neredeyse etkilenmeyen ülke kalmadığını söylemek mümkün.

Özellikle yoğun göç akışına sahip ülkeler göçmenleri “misafir” olarak kabul etmenin ötesinde artık “uyum” çalışmalarını da tartışmaya başlıyor. Örneğin, göçmenler için hedef ülke konumunda olan Almanya uyum çalışmalarında önde gelen ülkelerden biri konumunda.

Suriyelilerin Kısa Vadede Dönebilmesi Mümkün Değil

Türkiye’ye ilk Suriyeli girişinin üzerinden tam 10 yıl geçti. Süreç içinde 680 binden fazla Suriyeli çocuk Türk eğitim sistemine dahil edildi. 1 milyondan fazla Suriyeli aktif olarak çalışmaya devam ediyor. Örneğin TEPAV raporunda Suriyelilerin Türkiye’de 20 Binden fazla şirket kurarak Türk ekonomisine katkı sağladığı ifade ediliyor. 

Bir yandan Türkiye’nin gönüllü geri dönüşü ve üçüncü ülkelere yerleştirmeyi teşvik etmesi gerektiği vurgulanırken bir yandan asıl ihtiyacın kapsamlı uyum çalışmaları olacağının altı da çiziliyor. Çünkü biliniyor ki Türkiye’deki Suriyelilerin gönüllü bir şekilde geri dönme ihtimalleri neredeyse yok. Örneğin Save The Children‘ın araştırmasına göre, Suriyeli çocukların çoğu geleceklerini kendi ülkelerinde göremiyor ve Suriye’ye dönmek istese de bu talep halihazırdaki savaş koşulları nedeniyle imkansız görünüyor.

“Artık Resmi Olarak Uyum Çalışmalarının Konuşulması Gerekiyor.”

Dr. Öğretim Üyesi Hilal Barın yaklaşık dört yıl süren doktora çalışmasında kamu kurumları ve saha görüşmeleri neticesinde Suriyelilerin büyük bir kısmının Türkiye’de kalıcı olduğu sonucuna ulaştığını ifade ediyor. Doktora çalışmasını “Türkiye’deki Suriyelilerin Enterasyonunda Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü” başlığı ile kitaplaştıran Hilal Barın ile Türkiye’de göç çalışan STK’ları konuştuk.

Yaptığınız saha çalışmasına göre STK’larla ilgili öne çıkan en önemli bulgu neydi acaba?

Özellikle son yıllarda göçün yoğunlaşması ile STK’lar sundukları hizmetler bağlamında göçmenler için devlet dışı aktörler olarak vazgeçilmez unsurlar haline geldi. Bu kuruluşlar göçmenleri koruma ile ilgili raporların hazırlanması, kamuoyunun ve medyanın haberdar edilmesi; göçmenlere barınma sağlanması, hukuki ve toplumsal danışma ve eğitim programları sunulması; sağlık, kalkınma, danışma, yerleştirilme ve uluslararası yardımlara ulaşma gibi konularda yardım etmeye devam ediyor.

Türkiye’de de bu gibi süreçleri kolaylaştırmak için özellikle Suriye krizi sonrasında STK’lar tarafından Suriyelilere yönelik sahada gerçekleştirilen yardımlar, programlar, faaliyetler, kampanyalar ve projeler Suriyelilerin toplumsal entegrasyonuna çok büyük rol oynadı. Bu faaliyetlerin yanı sıra devlet ve devletin yardım kurumlarının çalışmalarını ve Türkiye halkını mobilize ederek tüm dünyada krize neden olan Suriyelilerin “de facto entegrasyon” sürecine aracılık ettiler.

Bu çerçevede, Türkiye’de STK’lar birincil tamamlayıcı aktörler olarak faaliyetleri ile Suriyelilerin entegrasyonunu kolaylaştırmaktadırlar. Nitekim, sahada yaygın olarak STK’lar tarafından gerçekleştirilen bütünleştirici eylemlerin, Suriyeliler ile Türkiye toplumunu bir araya getirme girişimi etrafında odaklandığını müşahede ettim. 

STK’lar, şehirlere yerleşen Suriyeliler için insani yardım, nakit yardımı, psiko-toplumsal destek, istihdam, hukuki danışmanlık, toplumsal hizmetler, sağlık hizmetleri, eğitim ve mesleki eğitim, kültür ve sanat etkinlikleri, farkındalık yaratma kampanyaları, konferanslar, çalıştaylar, hizmetlere erişim hakkında bilgi paylaşımı  noktasında birçok faaliyetler gösterdi. Saha düzeyinde aktif faaliyet gösteren bazı STK’ların, faaliyetlerindeki gönüllülük motivasyonu ile birlikte acil durum anında gece gündüz bu ortamı yaratmak için çalıştıkları söylenebilir. 

Suriyelilerin varlığına dair farklı motivasyon, yöntem ve perspektiflere sahip olmalarına rağmen, farklı ideolojilerden tüm STK’lar (dini [İslamcı ya da Hıristiyan], işçi sendikaları, dayanışma grupları, ‘hak temelli’ STK’lar, ‘ihtiyaç temelli’ hizmet sağlayan STK’lar) olağanüstü koşullar altında aynı sorunun üzerine eğildi. STK’lar tarafından oluşturulan platformlar, ortaklıklar ve koordine edilmiş ekipler -sahada zaman zaman aksaklıklar olmasına rağmen- görece başarılı bir şekilde Suriyelilerin uyumu için çalıştılar. 

STK’ların uyum sürecine etkisi ne derecede?

Bu süreçte STK’ların Suriyelilere destek olmak için iyi ilişkiler kurma çabaları ve entegrasyon faaliyetlerinin devam ettirilmesi için koordineye dayalı bir yardım ve destek sistemi belirli ölçülerde gerçekleşti. 

Bu çalışmada, Suriyeliler özelinde çalışan STK’ların politikalarını insani yardım, hukuki destek, danışmanlık, istihdam, sağlık, eğitim, mesleki eğitim, kültür-sanat, araştırma ve konferans/atölye gibi çalışma alanlarına yoğunlaştıkları tespit edildi. Bunun yanı sıra göç konusuyla ilgilenen STK’ların toplumsal entegrasyon konusunda birçok çalışması bulunuyor. 

Toplum, uyum sürecinde nerede acaba?

Türkiye’de göç yönetiminde STK’ların da mobilize ettiği toplumun bizatihi kendisidir. Farklı kültürlerin karşılaşmasıyla insanların bir arada hayatlarını sürdürme isteği ile aslında entegrasyon gerçekleşiyor. Toplumsal krizler, patlamalar yaşanmadan hayırseverlik duygularıyla gerçekleşen ve hayırseverliği aşan, toplumsal entegrasyonu sağlayan STK yapılanmaları tabandan bir örgütlenmeyi mümkün kılmış yeni bir toplumsal olgudur. 

Toplumsal entegrasyonun gerçekleşmesi için STK’lar süreçte aktif olarak yer almış devlet ve yerel halkla uyumlu çalışmalar yürütmüştür. Bununla birlikte toplumsal kabulün yüksek olması ve devam etmesi söz konusu olsa da durumun hep bu seviyede ilerleyeceğini düşünmek yanıltıcı olur. Doğru politika ve stratejilerin belirlenmesi ve bu yönde hareket edilmesi gerekmektedir. Bu amaçla, entegrasyonun gerçekleşebilmesi için çift taraflı bir uyum söz konusu olmalı ve yerel halka güvenlik kaygıları yaşamamaları için yaşam standartlarında herhangi bir düşüş yaşanmayacağı noktasında da garantiler verilmelidir.

Uyum politikası artık zaruri mi?

Suriye’de Mart 2011’den bu yana yaşanan iç savaşın bir ürünü olan Türkiye’deki Suriyelilerin kalıcılık ihtimalinin her geçen gün daha da artması geleceğe yönelik uyum politikalarının da ele alınmasını zorunlu kıldı. Uyum sorununa kısa vadeli politikalarla çözüm bulunamayacağını savunan bu çalışmalarda Suriyelilerin entegrasyonuna yönelik kurumsal düzenlemelerin yapılması gerekiyor. Çünkü, sorun artık Suriyelilerin salt temel ihtiyaçlarını karşılanmasıyla çözülebilecek bir sorun olmaktan çıktı. 

Türkiye’deki Suriyeliler siyasal, sosyal ve ekonomik yönleriyle bir uyum ve güvenlik sorunu haline geldi. Yaşanan sorunlar sadece Suriyelilerle mâl edilmez ve çözüm için Türkiye halkının da katıldığı iki taraflı uyum sürecinin başlatılması gerekiyor. Bu konuda yapılacak idari-yasal düzenlemelerin yanı sıra Suriyelilerin Türkiye’nin sosyal, ekonomik, kültürel, demografik ve güvenlik yapılarına nasıl entegre edileceği hususunda uyum çalışmaları yapılması elzem. 

Entegrasyon konusu, Türkiye genelinde sürekli olarak yükselen bir halk ve politika tartışması haline geldi. Suriyeliler özelinde başarılı bir uyum sürecinin nasıl olacağı ve uyumun neleri içereceği ve toplumsal hayata nasıl uyum sağlanacağına ilişkin bir uyum politikası herkesin eşit bir şekilde katılacakları bir süreç olarak algılanmalıdır. 

Türkiye için uyum sürecinde model bir ülke var mı?

Toplumu oluşturan gruplar arasında ahengin sağlanması ancak kamu uyum politikaları ve grupların uyum stratejilerinin sosyal politika bağlamında ele alınması çerçevesinde birbirleriyle dengede tutularak sağlanabilecektir. Uyum stratejisinin; Avustralya, Kanada ve ABD gibi göçmen toplumlarda en fazla tercih edilen ve başarılı uyumu, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti ve Slovakya gibi bazı ülkelerde, devletin ekonomik ihtiyaçları entegrasyon çabalarının üstüne çıkmaktadır.

Kendine yeterlilik ve ekonomik bağımsızlık, dil bilgisi ile (bazen daha göç etmeden kaynak ülkede test edilmektedir) birlikte en üst seviye entegrasyon önceliklerindendir. Letonya, Romanya ve Hollanda gibi bazı ülkelerde entegrasyon stratejilerinde toplumun ekonomik, sosyal ve kültürel yaşamına aktif katılıma özel önem verilmektedir. Finlandiya, Estonya, İrlanda, Lüksemburg, Polonya, Portekiz, İspanya gibi ülkelerde ise ev sahibi toplum ile göçmenler arasında pozitif ilişkilere odaklanılmaktadır.

Örneğin Belçika’da devletin entegrasyon ile ilgili en önem verdiği konu, 2012 yılı Temmuz ayındaki kanun değişikliğinden itibaren entegrasyonun son basamağı olarak görülen Belçika vatandaşlığının elde edilmesidir. Finlandiya’da mevcut entegrasyon politikası ise farklı halk grupları arasında olumlu davranışlar ve işleyen ilişkileri esas almaktadır. Bu konu vatandaşların, siyasi karar alıcıların ve diğer kamusal aktörlerin bir sorumluluğu olarak görülmektedir. Polonya’da ise ülkeye girişlerin geçici olduğu vurgulanmakta ve dil bilgisi ile iş yaşamına giriş entegrasyonun temel önkoşulları arasında tanımlanmaktadır. 

Bu örneklerin biri yahut hepsi bize uyar denemez, her ülkenin kendi gerçeklikleri doğrultusunda tarihsel ve toplumsal dinamikler göz önüne alınarak kendine özgü bir model oluşturması gerekmektedir.

Kaynaklar

“TEPAV Suriye Sermayeli Şirketler Bülteni” Türkiye Ekonomi Politikaları Vakfı

‘Türkiye’deki Suriyelilerin gönüllü bir şekilde geri dönme ihtimalleri yok’, Hürriyet, 02.05.2021. 

“Araştırma: Suriyeli çocuklar geri dönmek istemiyor”, Deutsche Welle, 09.03.2021. 

Barın, Hilal (2021). Türkiye’deki Suriyelilerin Entegrasyonunda Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü, Kadim Yayınları: 1-368.

Erdoğan, M.ve Ünver, C. (2015) Türk İş Dünyasının Türkiye’deki Suriyeliler Konusundaki Görüş, Düşünce ve Önerileri, TİSK, Ankara, s. 8.

The post ‘Türkiye’de Suriyelilerle Uyumu Artık Konuşmamız Gerekiyor’ appeared first on Sivil Sayfalar.

Proje, mülteci ve göçmenlerin “Türkiye’de hangi ayrımcı/ötekileştirici durumlarla karşı karşıya kaldınız?” sorusuna cevap olarak aktardıkları deneyimleri video ve podcast formatında hikayeleştirerek nefret söylemine dikkat çekmeyi amaçlıyor.

Proje Sessiz’in yayınlanan ilk serisi ayrımcılık hikayelerinde dile getirilen üç temayı baz alıyor:

1-İnsanlar Bizi Nasıl Görüyor?

Kadın olmaktan daha zoru kadın mülteci veya göçmen olmak…Mülteci ve göçmen kadınlar yalnızca ayrımcılığın ve nefret söyleminin değil aynı zamanda toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin de hedefi oluyorlar.

Türkiye’ye henüz yeni göç etmiş olan Wafaa çalıştığı tekstil atölyesindeki ilk gününde iş yeri sahibi tarafından uğradığı tacizi anlatıyor. Wafaa’nın anlatısında yer alan ’’İnsanlar Bizi Nasıl Görüyor ?’’  sorusu mülteci ve göçmenlere yönelik algıyı sorgulamanın önemini hatırlatıyor.

İnsanlar Bizi Nasıl Görüyor videosunu buradan izleyebilirsiniz.

‘’Ya başıma birşey gelirse diye internetsiz asla dışarı çıkmam. Mülteci kadınların ‘’maddi ihtiyaçları’’ var diye kolay sanıyorlar…’’ diye anlatıyor Nur, mülteci kadınların günlük hayatlarında yaşadığı tedirginliği.

Nur’un hikayesini buradan dinleyebilirsiniz.

2- Onlara Göre Biz Hiçbir Şeyiz…

Nefret, aynı sokakta yaşanan, her gün aynı yolda yürünen insana bile kendini öteki hissettirebilecek kadar güçlü bir olgu…

Anadilini konuştuğunda mülteci olduğunun anlaşılacağını düşündüğü için konuşmaktan kaçınan, sokakta ayrımcılıkla karşılaşmamak için yolunu değiştirerek yürüyen Rahaf ‘’Onlara göre biz hiçbir şeyiz’’ diye tarif ediyor mülteci ve göçmenlerin hissettiklerini.

Rahaf’ın hikayesini buradan izleyebilirsiniz.

İsmail mülteci ve göçmenlere en sık yöneltilen ‘’İşimizi elimizden alıyorsunuz! ‘’, ‘’Neden savaşmıyorsunuz!’’ Türkiye’deki hayatı üzerindeki etkilerini anlatıyor.

İsmail’in hikayesini buradan dinleyebilirsiniz.

3- İnsan Bile Değil!

Yıllarca emek verilerek kurulan ev, aile, kariyer, arkadaşlıklar… kısacası hayatta insanca var olabilmek için gerekli herşey.  Mülteci ve göçmen olmanın en zor yanı ise tüm bunları geride bırakıp göç edilen yerdeki önyargı ve kalıplarla baş etmek.

Tanınmayan veya yanlış tanınana dair olan nefretin günlük hayattaki karşılığını ‘’Araplar insan bile değil.’’ ile yaşıyor Ahmad.

Ahmad’ın hikayesini buradan izleyebilirsiniz.

Ahmad’ın Türkiye’de geçirdiği üç senenin ardından kurduğu yaşamı geride bırakıp Libya’ya dönüş hikayesi mülteci ve göçmenlerin insan bile olmadıklarını var sayacak boyuta ulaşan ayrımcılığı gözler önüne seriyor.

Ahmad’ın Libya’ya dönüş hikayesini ise buradan dinleyebilirsiniz.

The post Medya ve Göç Derneği’nin İlk Çalışması Proje Sessiz Yayında! appeared first on Sivil Sayfalar.

UNESCO tarafından çevrimiçi ortamda organize edilen Türkiye’de Zorunlu Göç: Bilgi Üretimi, İnsanlar ve Politikalar başlıklı panele katılan ve bu alanın önde gelen akademisyenleri, göç alanında uluslararası terminolojinin mevcut durumu ifade etmede sınırlı kaldığından bahisle, Türkiye’nin özgün tecrübesini ve bu tecrübeye karşılık gelecek yeni kavram önerileriyle çalışmalarından ulaştıkları bulguları paylaştılar.

Panelin katılımcılarından Türk-Alman Üniversitesi’nden Prof. Dr. M. Murat Erdoğan, “Türk Toplumunun Mültecilerle 9 Yıllık Tecrübesinin Muhasebesi ve Uyum Süreçleri” başlıklı konuşmasında gelecek yılın Nisan-Mayıs aylarında yayınlamayı planladıkları Suriyeliler Barometresi 2020 çalışmasından ve mevcut tabloda gözlemlerinden söz etti. Dünyanın göçmenlerle tecrübesi olduğunu ancak Türkiye’deki gibi yüksek sayıda bir mülteci nüfusuna dair tecrübesi olmadığını vurgulayan Erdoğan, yeni durum karşısında yeni kavramalara duyulan ihtiyacı ve Batılı ülkelerin deneyim sahibi olmadıkları bu konuda literatüre katkı sunamayacaklarını belirtti. Batılı ülkelerin kotalar dahilinde mülteci kabul ettiğini bununda 1 yılda en fazla 100 bin civarında olduğunu kaydeden Erdoğan, dünyada mülteci nüfusunun %85’inin gelişmemiş ülkelerde yaşadığının altını çizdi.

Türkiye’nin kendi içinde de 3 milyona yakın bir iç göç hareketliliği yaşadığını belirten Erdoğan, sadece geçen yıl 450 bin düzensiz göçmenin Türkiye’ye geldiğini, pandemide sayıların azalmasına karşın düzensiz göçmen sayısının 1 milyon üzerinde olduğunun sanıldığını belirtti.

Prof. Dr. Erdoğan tarafından yapılan önemli tespitlerden bir diğeri, devam eden Suriyeliler Barometresi çalışması çerçevesinde Türkiye toplumu ve Suriyeler arasındaki ayrışma ve buna karşın “Suriyelilerin Türkiye’de adı konulmamış bir uyum sürecinde “oldukları idi. Buna göre, Türk toplumu Suriyelilerden uzaklaşırken, Suriyeler kendilerini eskisine oranla Türkiye’de daha mutlu ve yerleşik görmeye başladılar. Türkiye’de Suriyelilere yönelik olumsuz tavrın “göz ardı etme- ignorance” şeklinde nitelendiren Erdoğan, Türklerin mültecilere karşı aktif bir tutum almadığını şikâyet ederek pasif bir yaklaşım sergilemekle yetindiğini vurguladı.

 “Etkileşimli Toplumsal Bütünleşme “

İstanbul Bilgi Üniversitesi’den Prof. Dr. Ayhan Kaya ise, “Türkiye’de Yerel Yönetimlerin Birlikte Yaşama Pratiklerine Katkıları” adlı konuşmasında, 18 belediye ile çalışarak 3 kitap yayınladıklarını ve bunların 9 tanesinin büyükşehir belediyesi olduğunu söyledi. Kitlesel göçün başladığı ilk yıllarda yerel yönetimlerin çok dahil olmadığı bir süreç varken, son birkaç yılda yerel düzeyde sorumluluk alan belediyelerin arttığını belirtti. Merkezi idarenin yerel yönetimlere siyasi iktidarı devretmeyen ancak sorumluluk devreden tutumuna ve tüm finansal sorunlara rağmen, belediyelerin çok başarılı projeleri hayata geçirdiklerini belirten Kaya, bunun Belediye Kanunu’nun 13. maddesinde “hemşehrilik” ilkesine dayanılarak başarıldığını vurguladı. Kaya ayrıca “siyaseten uyum şu an çok sahiplenilmiş olmasa da sorunların asıl yaşandığı yerel düzeyde çözümlerin de üretildiğini, mahalle düzeyinde interkültüralist bir yaklaşım” görüldüğünün altını çizdi.

Bilkent Üniversitesi’nden Doç Dr. Saime Özçürümez de, Türkiye’de Zorunlu Göç Olgusu: Kavramların, Modellerin ve Göstergelerin Sınırları” adlı konuşmasında Türkiye’de Suriyeli mülteci akınının ilk yıllarında “insani koruma” modelinden “etkileşimli toplumsal bütünleşme” olarak ifade ettiği yeni bir kavramla ifade ettiği modele geçildiğini belirterek,  kamu politikalarının ilk dönemde insani korumaya yöneldiğini;  son yıllarda bunun “etkileşimli toplumsal bütünleşme” modeline evrildiğini kaydetti. Özçürümez, Türkiye’nin mülteci deneyimi ve son yıllarda gelişen olgular ile yeni kavramalar kullanarak katkıda bulunmaya çalıştıklarını belirtti.

Küresel Göç İstatistikleri

18 Aralık 2001 yılında Uluslararası Göçmenler Günü’ne dair küresel düzeyde bazı öne çıkan veriler şunlar :

• Uluslararası Göç Örgütü’nün (IOM) 2020 Dünya Göç Raporu’na göre, dünyadaki göçmen sayısı 272 milyona yükseldi. Yerinden edilen insan sayısı: 79,5 milyon.
• Göçmenler, dünya nüfusunun yüzde 3,5’ini oluşturuyor. Dünyada her 30 kişiden 1’i göçmen olarak yaşamak zorunda.
• Doğduğu ülke dışında yaşayan insan sayısı, 230 milyon.
• 26 milyon göçmen savaş ve kriz nedeniyle mülteci olarak ülkesini terk etti.
• Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’ne (BMMYK), savaş, çatışma ve zulüm dolayısıyla yerinden edilen toplam insan sayısı 80 milyona ulaştı.
• Dünya genelindeki mültecilerin % 40’ı çocuk.
• Uluslararası Göç Örgütü’ne göre dünyanın en fazla göç veren ülkeleri, Hindistan, Meksika, Çin, Rusya ve Suriye.
• 2050 yılına kadar iklim krizi nedeniyle 1milyardan fazla insanın göç etmek zorunda kalacağı öngörülüyor.
• Türkiye’de çoğu Suriyeli 4 milyondan fazla göçmen yaşıyor. Göçmenlerin yarısı ise çocuk.
• Türkiye’de Afganistan gibi ülkelerden gelen düzensiz göçmen sayısının ise 1 milyona yakın olduğu tahmin ediliyor.
• Türkiye’de 3,6 milyon kişi geçici koruma statüsünde; 869 bin göçmen ikamet sahibi; 324 bin kişi uluslararası koruma sahibi statüsünde.
• Türkiye’de 125 bin uluslararası öğrenci var

The post Dünyanın En Fazla Mülteci Barındıran Ülkesinde Göçmenler Günü appeared first on Sivil Sayfalar.

Türkiye’deki mültecilere ve uluslararası göçmenlere dair istatistikler ilgili bilgilerle başlayan raporda, sağlık hakkı ve sağlık hizmetlerine erişim, COVID 19 kapsamında mültecilere sunulan sağlık ve sosyal hizmetler, COVID 19 ve alınacak önlemler konusunda bilgilendirme,  COVID 19 sürecinde yaşanan sorunlar ve bu sorunların sağlık koşullarına etkisi ile çözüm önerileri yer alıyor.

HASUDER’in mültecilerle ilgili son durumu derlediği rapora ulaşmak için tıklayınız.

The post HASUDER’den Pandemi Sürecinde Mülteciler Raporu appeared first on Sivil Sayfalar.

Yaklaşık 2 milyon kişinin Batı Avrupa yönüne doğru göç ettiği “2015 Göçü”nün ağırlıklı yükünü Almanya karşılamış ve yaklaşık 1.4 milyon sığınmacıyı topraklarına kabul etmişti. Bu dönemde Alman hükümeti sığınmacıları ülkeye entegre etmek için bir dizi sistem geliştirmiş, eyaletlerin vergi gelirlerini ve nüfusunu da göz önünde bulundurarak göçmenleri Almanya’nın 16 eyaletine yönlendirmeye etmeye çalışmıştı.

2016 yılı sonrasında Türkiye ile Avrupa Birliği arasında imzalanan Geri Kabul Anlaşması sonrasında Avrupa’ya yönelen göç akışı giderek azalmış; anlaşma kapsamında Yunanistan’a ulaşan tüm düzensiz geçiş yapan bireylerin Türkiye’ye iadesi öngörülmüştü. Buna karşılık ise Türkiye’ye geri gönderilen her bir düzensiz göçmen için, bir düzenli mültecinin AB ülkelerine kabulü taahhüt edilmişti. Avrupa’yı göç akışı kesildiği beklentisi sarmışken, İdlib’te Türkiye’nin 34 askerinin şehit edilmesi hesapları değiştirdi.

28 Şubat 2020’de Başlayan Göç Dalgasında Yunanistan

Güney sınırından gelebilecek olan yeni bir göç dalgasında karşı olabildiğince temkinli olan Türkiye özellikle İdlib konusunda son derece hassastı. Türkiye’nin güney sınırında Avrupalı komşularına önerisi siviller için güvenli bölgenin oluşturulmasıydı fakat söz konusu öneri uluslararası toplum tarafından destek görmedi. Bunun temelinde Türkiye’nin sınır güvenliğini gerekçe göstererek güney sınırında gerçekleştirdiği operasyonların “genişlemeci” bir hamle olarak algılanması ve güvenli bölge önerisinin “geri göç”ün gerçekleşme ihtimalinin düşük olması nedeniyle inandırıcı bulunmamasıydı. 

27 Şubat gecesinde 34 Türk askerinin şehit edilmesi sonrasında Ankara bir yandan bölgede operasyonlarını derinleştirirken öte yandan batı sınırlarında göçmen kontrolünü kaldırma kararı aldı. Türkiye’nin bu kararının arka planında kendisine güvenli bölge oluşturma konusunda destek vermemenin maliyetini uluslararası topluma gösterme çabası yer almaktaydı. Türkiye, İdlib’te oluşabilecek olası bir insani krizde bir yandan yeni göç dalgasını kaldıramayacağını vurgularken, göçmenlerin hedef ülkeleri Fransa, İtalya ve büyük ölçüde Almanya için kapıları açık tutacağının altını altını çizmekteydi. Türkiye’nin 28 Şubat 2020’de sınır kapılarını açarak göçmen kontrolünü ve Yunanistan’ı göçmenler karşı karşıya bırakması Türkiye’nin “blöf yapmadığı”nı gösterdi.

Sivil Toplum İdlib Olaylarının Tetiklediği Göçmen Krizi’nde Ayakta!

Türkiye Avrupa’ya karşı stratejik bir hamle yaptığını düşünüyorken, göç yolunun riskler barındırması ve Yunanistan’ın daha fazla göçmeni kabul etmemesi nedeniyle “insani bir krize” de kapı aralamış durumda. Dünya çapında 241 farklı sivil toplum kuruluşu Türkiye’den Yunanistan’a göçün 5. gününde seyir halindeki her insanın barış, temel hak ve özgürlüklerini talep eden çok dilli bir bildiri imzaladı. Dokuz ayrı dilde yayımlanan bildiride Türkiye, “Suriye ile sınırını kapalı tutmaya devam ederken kendi topraklarındaki göçmenleri Avrupa’nın kapılarına, belirsizliğe doğru iteklemek”le eleştirilmekte. Bildiriye göre “Binlerce Suriyeli, Afgan, Pakistanlı ve çeşitli Afrika ülkelerinden göçmen ve sığınmacılar Edirne, Çanakkale ve İzmir gibi sınır bölgelerinde beklemekte. […] Yunan polisi gaz ve ses-ışık bombaları ile geçişleri engellemeye çalışmakta. […] ve kara sınırında bekleyen bazı kişilere ise tehlikeli hava koşullarına rağmen bizzat yetkililerce deniz yolu ile geçmeleri istenmekte.”

Irkçılık ve Savaşa Karşı Ulusötesi Dayanışma Bildirisi’ne göre; göçmenlerin, sığınmacıların ve mültecilerin hayatlarının bir tehdit ya da pazarlık unsuru haline getirilmesine, devletlerin seçim kampanyalarında ya da Türkiye ile AB arasındaki ilişkide bir koz olarak kullanılmalarına derhal son verilmeli.

Yakın zamanda Yunan topraklarına ulaşan her yeni sığınmacının alıkonulmasını öngören daha sıkı ve zalimane bir yasa geçiren Yunanistan’da ise durum kötüye gitmekte. “Irkçılık ve savaşa karşı ulusötesi dayanışma!” başlıklı bildiri Yunan hükümetinin Türkiye’nin emriyle tetiklenen “yasadışı göçmenlerin” istilası miti üzerinden nefret ve korku yaymakta olduğunu vurgularken her nerede ortaya çıkarlarsa çıksınlar ırkçılığa, yabancı düşmanlığına ve bunların normalleştirilmesine karşı durulması gerektiğinin altını çiziyor.

Türkiye’den MAZLUMDER ise bildirisinde Türkiye’yi “övülesi ensar duruşuna geri dönmeye ve gitmek isteyenleri sadece güvenli geçiş yollarına yönlendirmeye” davet ettiğini ifade etti. MAZLUMDER, Batı toplumlarını ise “sınırlardaki vahşeti derhal durdurmaya, işkence ve eziyeti bırakarak kapıları açmaya ve uluslararası hukuktan doğan sorumluluklarını yerine getirmeye” çağırıyor.

FRONTEX: “Durum Kötüye Gidebilir!

Avrupa Birliği üyesi ülkelerin komşularıyla olan sınırlarının korunmasını ve güvenliğini sağlamak amacıyla oluşturulan ve tam adı Avrupa Dış Sınırlarda Operasyonel İş Birliği Yönetimi Ajansı olan FRONTEX durumun kötüye gitmesine ilişkin endişeli. Almanya’nın yayın organlarından bir olan The Welt’in gayrı resmi olarak açıkladığı bilgilere göre FRONTEX yetkilileri göç akışı başladığında insanların kitlesel hareketini durduranın son derece zor olacağını düşünüyor. FRONTEX yetkililerine göre “Türk makamlarının insanların sınırı geçmesini önlemek için harekete geçmeleri durumunda bile, önümüzdeki günlerde göç akışında baskının artma ihtimali yüksek.”

Bu nedenle 2 Mart’ta resmi olarak Yunanistan’a AB sınır muhafızlarının hızla konuşlandırılmasında Yunanistan’a en iyi nasıl yardım edileceğini incelediğini ifade eden FRONTEX yetkilileri bu çerçevede önümüzdeki yıla kadar 700 görevlinin daha Avrupa sahillerinin “güvenliğini” sağlamak için görev alabileceğini ifade etti. FRONTEX’in halihazırda Yunan adalarında ve çevresinde yaklaşık 400 personeli, Bulgaristan ve Meriç Nehri bölgesinde 60 kadar görevlisi bulunuyor. 

FRONTEX icra direktörü Fabrice Leggeri’ye göre, “Tüm AB üyesi devletlerinden ve Schengen bölgesine bağlı ülkelerden görevliler ve ekipmanlarla acil destek talep ederek olağanüstü bir durumla karşı karşıya kalan AB üyesi devlete yardım etmek FRONTEX’in bir görevi.” Bu noktada FRONTEX’in müdahale için üye devletlerden ve Schengen bölgesinden 5 ila 10 gün içinde gelmesi umulan bin 500 kadar görevli ve ekipmana bağlı olduğunu vurgulanmakta. 

Akdeniz’de ülkeler arasındaki diyaloğu geliştirmeye çalışan bir diğer sivil toplum kuruluşu olan EuroMed Rights ise mültecilerin bir “pazarlık malzemesi olarak” kullanılmaması gerektiğini vurguluyor. EuroMed Rights’a göre “Halihazırda sığınmacılar Suriye’deki savaşı çevreleyen küresel güç oyununda piyon olarak kullanılıyor. […] Türkiye’nin Yunanistan ve Bulgaristan sınırlarındaki şiddet mültecileri tehlikeye atmakta. Geçen hafta on dört Avrupa Dışişleri Bakanı tarafından imzalanan İdlib’deki çatışmaların derhal durdurulmasına ilişkin ortak bir bildirinin yayınlanmasına rağmen, AB henüz kendi sınırlarına ilişkin endişesi dışında bir şey önermedi.”

Zorunlu göçün kaynağında “istikrarsız coğrafyalar”ın “refah coğrafyaları”na doğru yürüyüşe geçen mazlum halkları yer alıyor.

İnsan hakları ve hukukun üstünlüğü gibi Avrupa Birliği değerleri çerçevesinde, Suriye ve diğer ülkelerden gelen mültecilerin Avrupa’ya girmeleri için hızla yasal yollar açması gerektiğinin altını çizen sivil toplum kuruluşu EuroMed Rights, eylemleri hızlandırmak ve insani koridorların açılmasını desteklemek için AB’ye ve üye devletlere çağrılarını yeniliyor!

Avrupa Birliği Göçmen Krizinde Norm ve İdeallerinden Ödün Veriyor

28 Şubat’ta başlayan göçmen krizinin 5. gününde harekete geçen AB yetkilileri “Kale Avrupa” idealine yönelerek sınırları yükseltme yoluna gitti. Yunanistan’ın Türkiye sınırını ziyaret eden Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, “Avrupa’nın birliğini sınamaya çalışanlar hayal kırıklığına uğrayacaktır” ifadesinde bulundu ve Birlik göçmen krizinde Yunanistan’ın yanında olduğunu vurguladı. Yunanistan’a 350 milyon eurosu hemen olmak üzere toplam 700 milyon euro’luk fon sözü verildi. Bunun yanında ülkeye sınır geçişlerinin engellenmesi hedefiyle 100 sınır koruma görevlisi, 7 gemi, 2 helikopter, 1 uçak ve 3 özel araç verileceği duyuruldu.

“Avrupa Birliği Değerleri” söyleminin ve birliğin insan haklarına ilişkin inandırıcılığının büyük bir yara aldığını ifade etmek mümkün.

AB Antlaşması’nın 2. maddesinde bir yandan “insan onuruna saygı ve özgürlük” idealleri üzerine kurulu olduğu kayda geçilmişken öte yandan Birlik, göçmen krizinde insan hayatının ikinci plana atıldığı katı bir tutum izledi. Bu noktada “Avrupa Birliği Değerleri” söyleminin ve Birliğin insan haklarına ilişkin inandırıcılığının büyük bir yara aldığını ifade etmek mümkün. 

Kati Piri’den Türkiye’ye Destek!

Avrupa Parlamentosu’nun eski Türkiye raportörü Kati Piri ise Avrupa Birliği’ni Türkiye’ye verdiği sözleri tutmaması nedeniyle ağır bir şekilde eleştirdi. Piri, sosyal medya hesabı üzerinden “AB’nin Türkiye’den mülteci anlaşmasını uygulamasını beklediği” haberini alıntılayarak Avrupa Birliği’nin gerçekleştirmediği taahhütleri sıraladı. Piri’ye göre (i) 2016 yılında vizeleri kaldıracağını belirten AB, Türkiye için vizeleri kaldırmadı. (ii) 2018’e kadar Türkiye’ye 6 milyar Euro’luk fon sağlayacağını taahhüt edilmişti ancak fonlarda gecikme yaşanıyor. (iii) AB’nin Türkiye için yeni fasıllar açması söz konusu bile değil. (iii) Öte yandan 3 yılda sadece 25 bin mülteci AB ülkelerine yeniden yerleştirildi.

Piri’nin söz konusu paylaşımının ardından Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın da paylaşımında Türkiye-AB anlaşmasında Türkiye’nin sorumluluklarını yerine getirdiğini fakat AB’nin ise bu konuda başarısız olduğunu vurguladı.

Yeni Göç Dalgasının Hedefinde Almanya var!

Türkiye’den Avrupa’ya yönelen göç dalgasında Irak, Pakistan, Afganistan gibi ülkelerden özellikle Batı Avrupa ülkelerine doğru göç yolculuğuna çıkan birçok göçmen bulunmakta. Yunanistan göçmenler için durak ülke mahiyetindeyken, Almanya ise iş olanakları ve sosyal güvenlik nedeniyle hedef ülke olma konumunu halihazırda koruyor. 

Herkesin yaşam ve beden bütünlüğünü koruma hakkına sahip olduğu küresel sistemde insanlar din, dil ve ırk ayırt etmeksizin “refah coğrafyalarına” doğru yola çıkmaya devam ederken göçün temel nedeninin ise, “istikrarsız coğrafyalar” olduğunun altını yeniden çizmek gerekiyor.

KAYNAKLAR

“Frontex to launch rapid border intervention at Greece’s external borders”, FRONTEX News Release, 02.03.2020. 

“Common Statement: Transnational solidarity against racism and war!”, Cross Border Solitarity, 03.03.2020.

“Refugees Must Not Be Used As Bargaınıng Chips”, EuroMed Rights, 03. 02.2020.

The post Türkiye ile Yunanistan Kıskacında Göçmen Olmak appeared first on Sivil Sayfalar.

Genelgenin üzerine açıklama yapan Hepimiz Göçmeniz Platformu, Avrupa Birliği Temel Haklar Bildirgesine göre, “Herkes, ulusal yasalar ve uygulamalarda belirtilen şartlar çerçevesinde koruyucu sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkına ve tıbbi tedaviden yararlanma hakkına sahiptir” maddesinin altını çizerek devletlerin bu hakkı garanti edecek faaliyetleri tanımlamak ve uygulamakla yükümlü olduğunu belirtti.

Açıklamada, devletlerin, uluslararası sözleşmelerle göçmenler/sığınmacılar için tanınan hakları iç hukuklarına yansıtmakla yükümlü oldukları, sağlık hizmetlerinin, herkese eşit ve ayrımcılığa izin vermeksizin planlanması, sunulması, riskli gruplara özelleşmiş hizmetler verilmesi gibi evrensel ilkelerin gözetilmesinin zorunlu olduğu hatırlatıldı.

Suriyelilere yönelik bu ikamet uyarısının yetersizlik göstergesi olduğuna değinilen açıklamada, Suriye’den gelen büyük insan gruplarının geçimlerinin temin edilmesi, geçimlerini temin ederken istismar edilmemeleri, ailelerin sosyal ve kültürel ihtiyaçlarının giderilmesi gibi meseleler karşısında devletin bugüne kadar çözüm üretmemesiyle beraber kısıtlamaların söz konusu olduğu belirtiliyor.

Göçmenlerin kayıt olmalarından çok sağlık, barınma, beslenme hakkı gibi temel yaşam haklarına ulaşımlarının kolaylaştırılması gerektiğine dikkat çekiliyor.

Yapılan uygulamayı göçmenlerin daha sağlıklı yaşayabileceği yerlerde değil, devletin kendi istediği yerlerde ikamet etmeye zorlaması olarak tanımlayan Hepimiz Göçmeniz Platformu açıklamasını, göçmenleri sağlıksız yaşayacağı yerlerde ikamet etmeye zorlamanın insan haklarına aykırı olduğu ve bundan vazgeçilmesi gerektiğiyle bitiriyor.

Açıklamanın tamamına buradan ulaşabilirsiniz.

The post Hepimiz Göçmeniz Platformu: ‘Göçmenler İstedikleri Yerde Yaşayabilmelidir” appeared first on Sivil Sayfalar.

Göçmen-Mülteci Kadın İşçilerin Oranı 41,5

Çalışma izni alan 115 bin 837 işçinin 48 bin 85’ini kadın işçiler oluştururken çalışma izni alan erkek işçilerin sayısı 67 bin 752 oldu. Yasal çalışma izni olan mülteci, göçmen işçilerin  yüzde 41.5’ini kadınlar oluşturabildi. 2015 yılına kadar kadın işçiler daha çoğunlukta iken Suriyeli mültecilerin çalışma izni alabilmesi ile birlikte erkek işçilerin oranları her sene daha da arttı. 

Çalışma izni alabilen 34 bin 573 Suriyeli mültecinin sadece 3 bin 47’si kadınlardan oluşuyor. Yasal çalışma izni olan Suriyeli mülteci erkeklerin sayısı Suriyeli mülteci kadın işçilerin sayısından 9 kat daha fazla.  Ancak Ukranya, Türkmenistan, Gürcistan, Özbekistan, Rusya, Moldova, Filipinler ve Endonozya ülkelerinden çalışma izni alabilen göçmen işçilerin büyük bir çoğunluğunu kadın işçiler oluşturuyor. 

Önemli Bir Kısmı Lise ve Üniversite Mezunu

Çalışma izni alanların 27 bin 21’i üniversite mezunu iken 38 bin 10’u lise mezunu. Çalışma iznini alan mülteci, göçmen işçilerin en yoğun olduğu yaş aralığı 25-29. 25-29 yaş aralığındaki çalışma izni alan sayısı 22 bin 352 iken, 30-34 yaş aralığında 20 bin 942,  20-24 yaş aralığındaki sayı ise 19 bin 723. 

En Çok Suriyeli Mülteci İşçiler İzin Alabildi

Ülkelere göre dağılımda ilk sırada Suriyeli mülteci işçiler bulunuyor. 34 bin 573 Suriyeli mülteci çalışma izni alabilirken Suriyelileri, 13 bin.452 ile Kırgızistanlı göçmen işçiler, 7 bin 321 ile Gürcistanlı göçmen işçiler, 6 bin 394 ile Ukranyalı göçmenler ve 5 bin 547 ile Türkmenistanlı göçmen işçiler takip ediyor. 

En Çok İstihdam Konaklama Sektöründe

Çalışma iş kollarına göre mülteci-göçmen işçilerin büyük bir çoğunluğu konaklama (20 bin 16) ticaret (11 bin 757) , inşaat (8 bin 183) , büro (5 bin 757), sağlık (4 bin 144), ev içi hizmet (3 bin 538), eğitim (3 bin 658) ve giyim (2 bin 958) sektörlerinde çalışıyor. Mülteci-gömen işçilerin 42 bin 759’u İstanbul’da çalışırken, 23 bin 666’sı Antalya’da,  9 bin 274’ü Ankara’da, 5 bin 967’si İzmir’de, 5 bin 269’u Bursa’da, 4 bin 846’sı Antep’te çalışıyor. 

Rakamlar Kayıt Dışılığı Ortaya Koyuyor

Birleşmiş Milletler’e bağlı Ekonomik ve Sosyal İşler Organizasyonu (DESA), yayınladığı 2019 raporuna göre Türkiye’deki toplam mülteci-göçmen sayısı 5 milyon 678 bin 800. Kayıtsız olanlarla birlikte bu rakam daha da büyüyor. Yine aynı rapora göre Türkiye’deki göçmen ve mültecilerin yaş ortalamasının da 32,4 ve yüzde 71,4’ü 19-65 yaş arasında. Rakamlar hala mülteci ve göçmen işçilerin tamamına yakınının kayıt dışı çalıştırıldığını ortaya koyuyor. 

Çalışma İzni Çözüm Olamadı

Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’nün verilerine göre Türkiye’de sadece Geçici Koruma Statüsü’nde 3 milyon 576 bin 370 . Ocak 2016’da çıkan “Geçici Koruma Sağlanan Yabancıların Çalışma İzinlerine Dair Yönetmelik ise çözüm sağlamadı. Çocuk işçiler de dahil olmak üzere 1,5 milyonun üzerinde Suriyeli mültecinin çalışma hayatında olduğu tahmin ediliyor. 2017’de 20 bin 966 Suriyeli mülteci için çalışma izni alabilirken bu rakam 2018’de 34 bin 573’e çıkabildi. Çalışma izni için işverenlerin başvurması gerekiyor.

The post 2018’de 115 Bin Mülteci-Göçmen İşçi Çalışma İzni Alabildi appeared first on Sivil Sayfalar.