Bu önemli konferansta, örgütlenme özgürlüğünün çeşitli boyutları ele alınacak ve daralan sivil alan önündeki engellere karşı mücadele stratejileri tartışılacak. Sivil toplum kuruluşlarının insan haklarını koruma ve sosyal adaleti teşvik etme misyonlarını sürdürebilmeleri için atılabilecek adımlar ve demokrasinin temel bir aktörü olarak nasıl güçlenebilecekleri konusunda fikir alışverişinde bulunulacak.

Konferans, dünya çapında demokratik sistemlerin karşılaştığı zorlukları aşmak için yenilikçi anlayış ve yaklaşımları masaya yatıracak. Ayrıca, sivil toplumun çeşitli zorluklar karşısında nasıl direnç gösterdiği ve değişen ortamlara nasıl uyum sağladığı konuları da ele alınacak. Uluslararası kuruluşlara ve iş birliklerine dair iyi uygulamaların da paylaşılacağı konferans, sivil toplum kuruluşları arasındaki iletişimi güçlendirmeyi amaçlıyor.

TÜSEV ve STGM tarafından yürütülen Örgütlenme Özgürlüğünün İzlenmesi Projesi kapsamında gerçekleşecek konferansın programı ve konuşmacıları açıklandı. Yapı Kredi Kültür Sanat’ta düzenlenecek konferansa, Türkiye, Avrupa, Balkanlar ve ABD’den uzmanlar katılacak. Konferansta, örgütlenme özgürlüğünü düzenleyen mevzuat ve uygulamaların sivil alana etkileri ve sivil toplumun değişen koşullara uyum sağlama stratejileri ele alınacak.

Farklı şehir ve ülkelerden temsilciler arasında bilgi ve deneyim paylaşımını hedefleyen konferansın, sivil toplum kuruluşları arasındaki iş birliğini güçlendirerek daha etkili çalışmaların önünü açması bekleniyor.

Konferans programı ve konuşmacılarla ilgili detaylı bilgi için tıklayınız.

The post “Güçlü Sivil Toplum” İçin Uluslararası Örgütlenme Özgürlüğü Konferansı 11-12 Haziran’da İstanbul’da appeared first on Sivil Sayfalar.

Üç bölümden oluşan raporun birinci bölümünde, COVİD-19 pandemisi ile özellikle Avrupa’da ve Türkiye’de yükselen popülist dalganın STK’lar üzerindeki etkisine dair genel bir değerlendirme yer alıyor. Raporun ikinci bölümünde, Türkiye’de örgütlenme özgürlüğünü etkileyen yasal ve idari süreçlere odaklanılıyor. Sonuç bölümünde ise uygulamada yaşanan sorunların çözümü için tavsiyeler sıralanıyor.

Sivil Toplum Aktörleri Tüm Dünyada Bir ‘Geri İtme’ İle Karşı Karşıya

• Dünyada ve Türkiye’de sivil toplum alanındaki gelişmeleri ele alan ilk bölümde, yükselen populizmin sivil toplum örgütleri üzerinde yarattığı olumsuz etkinin sürdürdüğü vurgulanıyor. Ayrıca, COVID-19 pandemisinin bu durumu derinleştirdiğinin altı çiziliyor.
• Bilindiği gibi, pandemi sürecinde İçişleri Bakanlığı, sivil toplum örgütlerinin “insanları bir araya getiren” faaliyetlerini ve genel kurullarını yasaklamıştı. Raporda bu süreçte şirketlerin elektronik ortamda genel kurul toplantısı yapabilmesine olanak sunulmasına karşın, benzerinin dernekler için sağlanmadığı hatırlatılıyor.

Türkiye AİHM’in İhlal Kararı Verdiği Ülkeler Sıralamasında Birinci 

• Örgütlenme özgürlüğünün değerlendirilmesi amacıyla, raporda Avrupa İnsan hakları Mahkemesi’nin (AİHM), Türkiye’yi 2020 yılı itibariyle 3309 davada Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) en az bir maddesini ihlal ettiği için kusurlu bulduğu;
• 2019 yılında 35 davada, 2020 yılında ise 31 davada Türkiye’nin AİHS’in  ifade ve düşünce özgürlüğüyle ilgili 10. maddesini ihlal ettiğine hükmettiği;
• bu rakamlar nedeniyle, Türkiye hem 2019 hem de 2020 AİHS’nin ifade özgürlüğünü koruyan 10. maddesini ihlal ettiği için kusurlu bulunan Avrupa Konseyi’ne üye ülkeler sıralamasında birinci sırada yer aldığının altı çiziliyor.
• Ayrıca, çalışmada AİHM’nin 2020 yılı itibariyle Türkiye’yi AİHS’nin örgütlenme ve barışçıl toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkını koruyan 11. maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle de 108 davada kusurlu bulduğu; bu nedenle Türkiye’nin AİHS’nin 11. maddesini ihlal eden Avrupa Konseyi’ne üye ülkelerde sıralamasında da birinci sırada yer aldığının altı çiziliyor.

Mevzuat Kamu İdaresine Çok Geniş Takdir Yetkisi Tanıyor

• Çalışmanın Türkiye’de Örgütlenme Özgürlüğünü ele alan yükümlülükler, mevzuat ve uygulamada yaşanan sorunların ele alındığı ikinci bölümde, Türkiye’de örgütlenme özgürlüğü ile ilgili mevzuatın kamu idaresine çok geniş takdir yetkisi tanıdığı vurgulanıyor.
• “Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanun”la Dernekler Kanunu’na eklenen bir maddeyle İçişleri Bakanlığı’na dernekleri geçici olarak faaliyetten alıkoyma ve derneğin yönetim organlarını görevden alarak yerine bir görevli (kayyum) atama yetkisinin tanınmasının dernekleri, idarenin keyfi uygulamalarına açık hale getirdiğinin altı çiziliyor.
• 2019-20 döneminde kaç tane derneğe kapatma davası açıldığı ve nedenleri hakkında kamuoyuyla paylaşılan bir bilgi bulunmuyor.
• Raporun dikkat çektiği hususlardan bir diğer, 2019-20 döneminde kaç tane derneğe kapatma davası açıldığı ve nedenleri hakkında kamuoyuyla paylaşılan bir bilgi bulunmadığı. Buna karşılık 7262 sayılı Kanunla yapılan değişiklik sonrasında, İçişleri Bakanlığı’nın çok sayıda hak örgütüne denetim yaptığı biliniyor.

‘Kamunun STÖ’lere Aktardığı Desteklerin Şeffaf İzlemesi Yapılamıyor!’

• Raporda kamunun sivil topluma aktardığı kaynağın şeffaflığının gerekliliğine de değiniliyor. Sivil toplum örgütlerine kamu kuruluşları tarafından aktarılan maddi ve ayni kaynağın, hangi örgütlere, hangi ölçütlerle ve hangi koşullarla transfer ve tahsis edildiğine dair kamuoyuna açık bir bilgilendirme yapılmıyor.
• Bu konuda yapılan bilgi edinme başvurularından da sonuç alınamıyor.

Mevzuat Katılımcı ve STÖ’lerin Katılımına İmkân Verecek Yaklaşımla Gözden Geçirilmeli!

• Raporun sonuç bölümünde, Dernekler Kanunu’na dayanarak üretilen ikincil mevzuatın “son derece dağınık, anlaşılır olmaktan uzak ve örgütlenme özgürlüğünü serbestçe kullanmayı kısıtlar nitelikte” olduğu belirtiliyor. Sorunun çözümü için, Dernekler Kanunu ve ilgili ikincil düzenlemelerin katılımcı ve STÖ’lerin anlamlı katılımına imkân verecek bir yaklaşımla gözden geçirilmesi ve uluslararası standartlarla uyumlu yeni bir düzenleme yapılması tavsiye ediliyor.
• Yine bildirimler, beyannameler ve STÖ’lerin tutmakla yükümlü olduğu evraklarla ilgili yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda ortaya çıkan yaptırımların orantılı olması ve STÖ’lere hemen ceza uygulamak yerine, düzeltici ara çözümler getirilmesi de tavsiyeler arasında yer alıyor.

STÖ’lerin katılım süreçlerine dahil edilmesi idarenin inisiyatifinde.

• Raporda, STÖ’lerin kendileriyle ilgili yasal düzenlemelere katılabilmesi ve görüş vermesinin yetersiz olduğu ve yurttaşların da kendileriyle ilgili karar verme süreçlerine katılımını alenen ya da net bir şekilde ifade eden herhangi bir yasal düzenleme olmadığı da vurgulanıyor.
• STÖ’lerin süreçlere dahil edilmesinin tümüyle idarenin inisiyatifine bırakıldığı tespit edilen yayında, sorunun çözümüne dair, STÖ’lerin kendileriyle ilgili düzenlemelere ve politika yapım süreçlerine katılımını zorunlu kılan bir çerçeve yasanın gerekli olduğunun altı çiziliyor. Ayrıca,  yasanın taslak aşamasından itibaren STÖ’lerin katılımına ve görüş belirtmesine uygun bir şekilde hazırlanması gerektiği tavsiye ediliyor.

Mevzuata İlişkin Öneriler

Raporun sonuç ve öneriler bölümünde yer alan spesifik hususlar şunlar:

• Sonuç 1: 7226 sayılı Kanun”la, “Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Dernekler Kanunu’nun 23 ve 32. maddelerinde yapılan değişiklikler ve kanuna getirilen ek geçici madde, derneklerin üye kazanmasını olumsuz etkiliyor. Bu düzenlemenin örgütlenme özgürlüğünü koruma altına alan uluslararası belgelerle uyumlu olmadığı ve anayasal hakların kısıtlanması anlamına geliyor.
• Tavsiye 1: 7226 sayılı torba yasayla, Dernekler Kanunu’nun 23 ve 32. maddelerinde yapılan değişiklikler ve kanuna getirilen ek geçici madde tümüyle iptal edilmelidir.
• Sonuç 2: Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanun’la  Yardım Toplama Kanununun 6, 9, 16 ve 29. maddelerinde yapılan değişiklikler derneklerin kendi kaynaklarını yaratmalarını daha zor bir hale getirdi.
•  Tavsiye 2: “Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanun” Kanununun 6, 9, 16 ve 29. maddelerinde yapılan değişiklikler tamamen iptal edilmeli. Dernekler ve yeni vakıflar Yardım Toplama Kanunun “izin gerekliliğinden” muaf tutulmalı, sadece bildirim yükümlülüğü getirilmeli.
• Sonuç 3: Dernekler Kanunu’na dayanarak üretilen ikincil mevzuat son derece dağınıktır, anlaşılır olmaktan uzak ve örgütlenme özgürlüğünü serbestçe kullanmayı kısıtlar nitelikte.
• Tavsiye 3: Dernekler Kanunu ve ilgili ikincil düzenlemeler katılımcı ve STÖ’lerin anlamlı katılımına imkan verecek bir yaklaşımla gözden geçirilmeli ve uluslararası standartlarla uyumlu yeni bir düzenleme yapılmalı. Yeni vakıfları ilgilendiren mevzuat da bu kapsamda ele alınmalı. Bu sürecin bütün aşamalarına etkin bir sivil toplum katılımının sağlanması önem taşıyor.
• Sonuç 4: STÖ’lerin kendileriyle ilgili yasal düzenlemelere dahi katılabilmesi ve görüş belirtmesi son derece yetersiz bir seviyede.
• Tavsiye 4: STÖ’lerin kendileriyle ilgili düzenlemelere ve politika yapım süreçlerine katılımını zorunlu kılan bir çerçeve yasa hazırlanmalı. Bu yasa taslak aşamasından itibaren STÖ’lerin katılımına ve görüş belirtmesine uygun bir şekilde hazırlanmalı.
• Sonuç 5: STÖ’leri ilgilendiren genel mevzuat son derece karmaşık. Vergilendirme usulleri ve bildirim süreçleri dağınık ve anlaşılması zordur. Üstelik bildirimler ve beyannamelerle ilgili süreçlerde STÖ’lerin idari para cezalarına çarptırılması söz konusu.
• Tavsiye 5: STÖ’leri ilgilendiren mevzuat STÖ’lerle geniş bir istişare süreci sonrasında basitleştirilmelidir. Bildirimler, beyannameler ve STÖ’lerin tutmakla yükümlü olduğu evraklarla ilgili yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda ortaya çıkan yaptırımlar orantılı olmalı, STÖ’lere hemen ceza uygulamak yerine, düzeltici ara çözümler getirilmelidir. Öncelikle ek süre tanıma, uyarı yazısı yazma gibi tedbirlere uygulanmalıdır. Bu ara tedbirlerin rağmen kusurların tekrarlanması durumunda cezai işlemler olmalıdır.
• Sonuç 6: Türkiye’deki mültecilere ve diğer hassas gruplara yardım götüren ve bu konuda araştırmalar yürüten STÖ’lere getirilen kısıtlamalar hem STÖ faaliyetlerini hem de STÖ faaliyetlerinden faydalananları olumsuz etkiliyor.
• Tavsiye 6: Türkiye’deki mültecilere ve diğer hassas gruplara yardım götüren ve bu konuda araştırmalar yürüten STÖ’lere getirilen kısıtlamalar kaldırılmalı. Kamu kurumları kendi görevleri dahilinde bilgi ve verilerin toplanması ve bunların anonim hale getirilerek kamuoyuyla paylaşılması konusunda isteksiz Bu konuda kendilerine yapılan bilgi edinme başvurularını 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu’nun özellikle de 7. maddesini ileri sürerek reddediyor.
• Sonuç 7: Kamu kurumları kendi görevleri dahilinde bilgi ve verilerin toplanması ve bunların anonim hale getirilerek kamuoyuyla paylaşılması konusunda isteksiz. Bu konuda kendilerine yapılan bilgi edinme başvurularını 4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu’nun özellikle de 7. maddesini ileri sürerek reddediyor.
• Tavsiye 7: STÖ’lere ilişkin kapsamlı bilgi ve veri toplanarak, bu veriler sivil toplum alanının mevcut durumunun daha iyi analiz edilmesini sağlayacak bir yaklaşımla kamuoyuyla paylaşılmalı.

Raporun tamamını buradan okuyabilirsiniz.

The post ‘Sivil Toplumun Örgütlenme Özgürlüğü, Mevzuat ve Kamunun Yaklaşımı Nedeniyle Sınırlı’ appeared first on Sivil Sayfalar.

Anayasasızlaştırma ve Güvenlikleştirme Döngüsü

Raporda, Türkiye’nin 2010 Anayasa referandumundan itibaren tedricen anayasasızlaştırıldığı, 2017 Anayasa değişikliği ile kuvvetler ayrılığı ve parlamenter rejimin fiilen ortadan kaldırıldığı kaydediliyor. Buna göre, söz konusu dönemde hukuk devleti, yargı bağımsızlığı ve yargısal denetim yok denecek düzeye geriletildi; siyasal çoğulculuk ve seçim güvenliği ağır biçimde zedelendi.

Anayasasızlaştırma ve her sorunun “beka meselesi” olarak sunulduğu güvenlikleştirme bir döngü halinde birbirini beslerken, polis şiddeti ve yargısal tacizlerle yurttaşlık alanı hızla daraltıldı.

Raporda, ifade, medya, toplantı/gösteri ve örgütlenme özgürlüklerine ilişkin saldırı verilerle ortaya konuyor.

İfade Özgürlüğü İhlalleri

2015-2019 yılları arasında;

• 6.479 kişi gözaltına alındı,
• 2.801 kişi tutuklandı,
• 1.372 dava açıldı,
• 727 kişiye 27.448 ay hapis cezası verildi,
• 184 yayın kuruluşu kapatıldı,
• 137 kişi yaralandı,
• 5 gazeteci öldürüldü.

Toplantı ve Gösteri Özgürlüğü İhlalleri

2015-2019 yılları arasında;

• 20.071 kişi gözaltına alındı,
• 662 kişi tutuklandı,
• 4.907 kişiye ceza davası açıldı,
• 999 kişiye toplam 13.370 ay hapis cezası verildi,
• 4.450 kişi kolluk güçlerinin fiziksel şiddetine maruz kaldı,
• 1.022 kişi bombalı sivil şiddet saldırılarında yaralandı,
• 19 kişi kolluk güçlerinin müdahalesi sonucu öldü,
• 141 kişi bombalı sivil şiddet saldırıları sonucu öldü.

Toplantı ve Örgütlenme Özgürlüğü İhlalleri

2015-2019 yılları arasında;

• 15.070 kişi gözaltına alındı,
• 2.709 kişi tutuklandı,
• 551 kişiye toplam 32.523 ay hapis cezası verildi,
• 1.788 örgüt kapatıldı,
• 127 belediye başkanının yerine kayyım atandı,
• 120 belediye başkanı tutuklandı,
• 11 milletvekilinin vekilliği düşürüldü,
• 17 milletvekili tutuklandı,
• 351’i kolluk güçlerinin fiziksel şiddet kullanımına, 255’i sivil grupların şiddet saldırılarına, 11’i ise kendisini “polis” veya “devlet görevlisi” olarak tanıtan kişilerce kaçırılıp zorla alıkondukları süre boyunca maruz kaldıkları işkence ve kötü muameleye bağlı olarak toplam 617 kişi yaralandı.

Rapora buradan ulaşabilirsiniz.

The post ‘Yurttaşlara Uygulanan Susturma, Baskılama ve Suçlulaştırma Pratikleri’ appeared first on Sivil Sayfalar.

2015 yılından itibaren sistematik olarak barışçıl toplantı ve gösteri hakkını izleme çalışmaları yürüten ESHİD, barışçıl toplantı ve gösteri hakkına dair veri toplama, izleme, raporlama ve savunuculuk yapıyor. Kasım 2020’de  Kısa Dalga ile işbirliğinde “Yasaksız Meydan” podcast serisi başlattı. Bu podcast serisinde barışçıl toplantı ve gösteri hakkı engellenenlerin iletmek istedikleri mesajları, yaşadıkları süreçleri kamuoyu ile paylaşabilmeleri için erişilebilir bir platform sağlamayı amaçlıyor. Yasaksız Meydan podcast kayıtlarında bugüne kadar öğrencilerden kadınlara, çevre hareketinden işçi hareketine birçok grubun temsilcisini konuk aldı. 

ESHİD proje ekibi, kadın hakları, ekoloji hareketi, hukuk, emek hareketi, azınlık hakları, ayrımcılık, çocuk hakları, engelli hakları, göç gibi farklı çalışmaları temsil eden yaklaşık 30’a yakın katılımcıyla örgütlenme özgürlüğü konulu 1.5 günlük bir diyalog toplantısı düzenledi. Bu toplantıdaki amaçlarının alandaki gelişmeler ve yaşananlar konusunda bilgi almak, farklı örgütlenmeleri temsil edenlerin arasındaki diyalogu desteklemek ve genel çerçevede problem alanlarını belirleyebilmek olduğunu söyledi.

Genel olarak barışçıl toplantı ve gösteri hakkına dair yaşanan gerileme ve artan hak ihlallerinin aynı zamanda sivil toplum örgütlerinin faaliyetlerini ve çalışmalarını da etkilemiş olduğunu ekleyen proje ekibi, barışçıl gösteriler ya da çalışma alanlarına dair etkinlikler yapmak isteyen birçok sivil toplum örgütünün faaliyetleri mahkeme kararı olmadan, sadece valilik ya da kaymakamlık kararlarıyla yasaklandığına değindi. Ekibe göre, artan yasaklamalar yıllar içinde daha da rutin bir uygulama haline geldi.

Aynı zamanda son dönemde örgütlenme özgürlüğüne yönelik müdahalelerin de arttığını söyleyen ekip, hem uygulamada hem mevzuatta hak kısıtlayıcı düzenlemelerin arttığını, bu durumun pratikte yaşanan ihlalleri de desteklemiş olduğunu söyledi. 

ETKİNİZ AB Programı ile iş birliği içinde düzenlenen diyalog toplantısına sivil toplum örgütleri, federasyon ya da konfederasyon temsilcileri, sendika, baro komisyon temsilcileri ve avukatların katılım gösterdiğini belirten proje ekibi, coğrafi olarak farklı bölgeleri temsil eden katılımcıların çalışma alanlarının çeşitliliğinin de önemli olduğunu söyledi. 1.5 gün süren diyalog toplantısında hemfikir olunan konulardan bir tanesi örgütlenme özgürlüğüne yönelik genel bir saldırı olduğu ve hakkın giderek daha da kısıtlandığıydı. Sıklıkla gündeme gelen denetimler konusunda da objektif ve şeffaf kriterlerin olmadığı, denetim mekanizmasının keyfi şekilde işletildiği ifade edildi.

Ayrıca katılımcılar, sivil toplum örgütlerinin bu konuda harekete geçmesi gerektiği ve iş birliğinin elzem olduğunun altını çizdi. Alanda örgütlenme özgürlüğünün sistematik bir biçimde izlenmesinin ehemmiyetine ve eksikliğine de vurgu yapıldı. 

Eşit Haklar İçin İzleme Derneği Hakkında

Eşit Haklar İçin İzleme Derneği, 2010 yılında herkesin temel hak ve özgürlüklerden tam ve eşit şekilde yararlanması amacıyla İstanbul’da kuruldu. Bu kapsamda ESHİD ırk, etnik köken, din ve inanç, engellilik temelli ayrımcılık, dezavantajlı grupların adalete erişimi, barışçıl toplantı ve gösteri hakkı, seçme ve seçilme hakkı, hak savunucuları konularında izleme, savunuculuk ve destek odaklı faaliyetler yürütüyor. Ayrıca insan haklarının korunması ve geliştirilmesi ya da yapılan bireysel başvurular uyarınca ulusal ve uluslararası mekanizmalara başvurular ve raporlamalar yapmakta.  

The post ‘Örgütlenme Özgürlüğünün Sistematik Bir Biçimde İzlenmesi Gerekiyor’ appeared first on Sivil Sayfalar.

The post Siyaseti Suçlulaştırmak: Örgütlenme Özgürlüğüne Yönelik İhlaller (2015-2019) appeared first on Sivil Sayfalar.