Mevsimlik tarım işçisi(MTİ); başkasının tarım alanında ekim, yetiştirme, ilaçlama, hasat gibi tarımsal üretimin herhangi bir aşamasında ücretli/yevmiyeli veya ayni ödeme karşılığında, sürekli ya da gezici olarak mevsimlik çalışan kişidir. Mevsimlik tarım işçilerinin ortak noktası, kendi tarım işletmelerinden yeterli geliri elde edememeleri, az topraklı veya topraksız aileler olmaları ve geçimlerini sağlayabilmek amacıyla daha fazla tarımsal iş imkânı olan yörelere mevsimlik olarak (gezici) şekilde göç etmeleridir. Mevsimlik (gezici) tarım işçileri genellikle iş bitene kadar, çalışmaya gidilen yerlerde kalmaktadırlar. Aileler iklim ve zamana bağlı olarak birden çok bölgede ve farklı üretim alanlarında çalışabilmektedir.

Güncel olarak Türkiye’de mevsimlik tarım işçisi sayısı kaçtır?

Geçici ve mevsimlik olmaları, gezici olması, kayıtdışılığın yaygın olması gibi nedenlerle MTİ’nin sayıları konusunda güncel ve doğru veriye ulaşmak zordur. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2016 yılı istatistiklerine göre Türkiye’de tarım işçilerinin sayısı “Avcılık, Balıkçılık, Tarım ve Ormancılık işkolunda” çalışanlar olarak 150 bin civarındadır ve bunların yarısı kamuda çalışmaktadır. Görüldüğü gibi, sigortalı olarak çalışan tarım işçisi sayısı son derece düşüktür ve bunların içerisinde MTİ sayısı yoktur. Ote yandan TÜİK işgücü Anketi 2018 Mart dönemi sonuçlarına göre Tarımda çalışan 4 milyon 983 bin kişi vardır ve bunlar 2017 yılındakinden (5 milyon 36 bin) azalmıştır. Tarımda çalışanların %81,2’si kayıt dışı çalışmaktadır. TBMM Mevsimlik Tarım İşçilerinin Sorunlarını Araştırma Komisyonu tarafından yapılan çalışmalarda, bu tarımsal istihdamının en az % 40’nı mevsimlik tarım işçilerinin oluşturduğu kabul edilmektedir. Bu durumda yaklaşık olarak 2 milyon civarında MTİ varlığından söz edebiliriz.

Bu işçilerin yaşama* ve çalışma koşulları hangi tür hastalıklara, neden sebep oluyor?

Günümüzde çalışanlar için tarım, en tehlikeli iş kollarından biri olarak nitelendirilmektedir. Birçok ülkede tarımda görülen ölümlü iş kazaları diğer sektörlere göre iki kat fazladır. ILO verilerine göre dünyada her yıl meydana gelen 335 bin ölümlü iş kazasının 170 bini tarım sektöründe görülmektedir. Tarım işçilerinde en sık görülen mesleki hastalıklar, zoonotik enfeksiyonlar, işle ilgili akciğer hastalıkları, deri hastalıkları ve kimyasal kullanımı ve uzun süre güneşe maruz kalma ile ilişkili bazı kanserler, kas iskelet sistemi sorunlarıdır. Bunların yanı sıra ülkemizde yaygın olan mevsimlik, gezici ve geçici tarım işçileri çalışma koşullarının ağırlığı, sosyal hakların yokluğu, kötü barınma koşulları, trafik kazaları gibi nedenlerle daha fazla sağlık sorunu yaşamaktadırlar

Çocuk ve kadın işçiler bu durumdan nasıl etkileniyor?

TÜİK 2018 İşgücü Araştırmasına göre Tarımda çalışanların %42,5 kadın olup, kadın işçilerin %90’ı ücretsiz aile işçisidir. Kayıt dışı çalışma da kadınlar arasında %90’lar civarındadır.  Yine TÜİK’in 2012 Çocuk İşgücü Araştırmasına göre 6-14 yaş grubunda 292 bin, 15-17 yaş grubunda ise 601bin çocuk çalışmakta olup bunların yaklaşık olarak % 45’i tarımda çalışmaktadır. Yine ILO tahminlerine göre dünyada 5-14 yaş grubunda ekonomik olarak aktif 250 milyon çocuğun %30’u tarımda çalışmaktadır.

MTİ olarak çalışan çocuklar eğitim olanaklarından mahrum kalmaktadır. MTİ ile ilgili yapılan bir araştırma projesinin sonuçlarına göre, her beş çocuktan birinin nüfus kaydı bulunmamaktadır. Çocukların yaklaşık olarak yarısı örgün eğitime devam edememektedir. Benzer şekilde 15-49 yaş arası kadınların da üçte bir okuma yazma bilmemektedir. Kadınlarda doğurganlık yüksek, erken yaşlarda evlilik ve adölesan gebelikler yaygın görülmektedir. Gebe kadınların dörtte biri gebelik döneminde hiç bakım almamış olup, sağlık kurumu dışında, evde veya tarlada yapılan doğumlar yaygındır. Yine evli çiftlerin yaklaşık olarak yarısı herhangi bir aile planlaması yöntemi kullanmamakta ve her iki kadından birinin en az bir kez düşüğü bulunmaktadır. Kaba ölüm hızı, bebek ölüm hızı ve ana ölüm hızı ülke düzeyine göre daha yüksek olarak saptanmıştır.

Hastalanan bu (yerli veya yabancı) göçmen işçilerin sağlık hizmetlerine erişimi nasıl?

Yapılan araştırmalar göstermiştir ki MTİ’lerin sağlık hizmetine erişiminde büyük güçlükler bulunmaktadır. MTİ ve aileleri çalıştıkları dönem boyunca birinci basamak sağlık hizmetlerine ulaşamamaktadırlar. Başta bağışıklama olmak üzere kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetlerine de ulaşamamaktadırlar. Ayrıca kayıt dışı çalışma nedeniyle sosyal güvencelerinin olmayışı, düşük gelir düzeyine sahip olmaları nedeniyle sağlık harcamalarını karşılayamamakta ayrıca çalışma saatlerinin uzunluğu ve iş yoğunluğu nedeniyle de sağlık kurumlarına başvuramamaktadırlar.

Bu çalışma grubundaki insanlar için kayıt dışı ve kısa dönemli çalışma koşulları meslek hastalığı tespitini ne şekilde etkiliyor?

Ülkemizde meslek hastalığı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası yasası ile sigortalılar için tanımlanmıştır. Sigortalı kapsamına da işçiler 4a ve kendi hesabına çalışanlar 4b girmektedir. Dolayısıyla MTİ’ler bu kapsamın dışında kalmaktadır. Buna bir de kayıt dışı çalışanlar düşünüldüğünde neredeyse hiçbir MTİ meslek hastalığı tanısı alamamaktadır. Yine işyeri sağlık ve güvenlik hizmetlerinin olmayışı, hastalıkların tespitinde önemli bir diğer faktördür. Ayrıca MTİ’lerin sosyo ekonomik düzeylerinin düşüklüğü, eğitim azlığı, bilgi eksikliği gibi nedenler de işçilerin çalışma koşullarından kaynaklanan risklerin farkına varmamalarına neden olmaktadır. Nitekim Urfa’da yapılan araştırmanın sonuçlarına göre MTİ’lerin tamamına yakını tarımda kullanılan kimyasalların sağlık etkilerini ve nasıl korunacaklarını bilmedikleri ortaya çıkmıştır.

Son olarak eklemek istedikleriniz var mı?

Mevsimlik tarım işçiliği, göçebe yaşam biçimi, yaşam koşullarının ve barınma koşullarının uygun olmaması,  temel sanitasyon ve hijyen eksikliği, yetersiz-dengesiz beslenme, yoksulluk,  eğitimsizlik ve bilgiye erişememe, tehlikeli çalışma ortamı, mevsimlik tarım işçilerinin kolay ulaşabileceği sağlık hizmetlerinin olmayışı ve trafik kazaları nedeniyle ölümlülüğün ve sakatlığın yüksek olduğu, öncelikli risk grubudur. Başta sosyal ve sağlık güvencelerinin sağlanması, barınma ve yaşam koşullarının düzeltilmesi olmak üzere kalıcı çözümlerin üretilmesi gerekmektedir.

*Editör notu: Mevsimlik tarım işçileri çalıştıkları dönem boyunca işverenlerinin kendilerine ayırdığı bölümlerde, genelde çadır veya barakalarda, yaşıyorlar. Bu sebeple yaşam koşullarının yarattığı etkiler de mesleki sayılmalıdır.

Meslek Hastalığı

Röportaj: Bahar Kılınç

Kaynaklar :

1. Çağlayan Ç.Tarım politikalarındaki değişimin sağlık üzerine etkileri. Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi (2010), sayı:38.
2. Şimşek Z. Tarımda çalışanların sağlık sorunları ve risk altındaki gruplar, Mezuniyet öncesi eğitim modülü. http://www.mevsimliktarimiscileri.com/sayfadetay.aspx?id=2
3. ÇŞGB, 2016 Çalışma Hayatı İstatistikleri
4. TÜİK,2018 İşgücü İstatistikleri
5. TÜİK, 2012 Çocuk İşgücü Araştırması

The post ”Neredeyse Hiçbir Mevsimlik Tarım İşçisi Meslek Hastası Tanımı Alamıyor” appeared first on Sivil Sayfalar.

Konuya meclise taşıyan CHP İzmir Milletvekili Kani Beko, Sağlık Bakanına “İşçilerin çalışma koşullarından kaynaklı hastalıkları sürekli artarken ve birçok ilde yenilerinin açılması konusunda talepler varken yıllardır hizmet veren hastane hangi gerekçe ile kapatılıyor?” diye sordu.

Meslek hastası olduğundan şüphelenen işçilerin ilk durağı olan bu hastanenin salt bir birim haline getirilmesinin sakıncalarına dikkat çeken Beko “Yenilerinin açılması gerekirken zaten sayısı ülke genelinde üç tane olan ve yılda 600 bin işçinin tedavi gördüğü meslek hastalıkları hastanelerinden İstanbul’dakinin kapatılması çok vahim bir sağlık skandalı. Çünkü işçiler çalışırken kullandıkları iş aletlerinin, kullanılan hammaddenin, hammaddenin dönüşmesi sürecinde ortaya çıkan gaz, toz, gürültü gibi etkenlerin tehdidi altında kalıyor. Uzun çalışma saatleri ve içinde bulunulan çalışma koşulları da benzer bir biçimde işçinin sağlığını sürekli olarak olumsuz etkileyen faktörlerdir. Bu nedenle de yapılan işle sağlık arasında doğrudan bir ilişki olduğu gerçeği göz ardı edilmemelidir. İşçinin meslek hastalığına yakalanınca bir taraftan da işveren tarafından işten atılmakla tehdit edildiği gerçeğini unutmadan onların en azından hastalandıklarında devlet olarak yanlarında olmak en büyük sorumluluktur. Ülkemizde faaliyet göstermekte olan Ankara, Zonguldak ve İstanbul’daki meslek hastalıkları hastanelerinde işçilerin tedavileri yapılmaya çalışılmaktayken, Temmuz 2018’de İstanbul Meslek Hastalıkları Hastanesi kapatılmıştır”

Konu hakkında Aydınlık Gazetesi’nden Deniz Bilici’ye görüş veren İş ve Meslek Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. İbrahim Akkurt “Bu ülkede yılda en az 100 bin meslek hastalığının saptanması mevcut sistemle engelleniyor. Bu karar ‘meslek hastalığı yoktur’ mantığını kurumsallaştırmanın bir yoludur” dedi. Meslek hastalıkları hastanelerinin, Türkiye’de ilk defa, 1972’de birer klinik olarak İstanbul ve Ankara’da açıldığını daha sonra hastanelere dönüştürüldüğünü anlatan Prof. Akkurt, konuya ilişkin şu tespitlerde bulundu: “Meslek hastalıkları hastanelerinin, yıllardır ben de dahil olmak üzere birçok kesimin söylediği gibi, bağımsız enstitüler şekline dönüşmesi gerekir. Ama bırakın bağımsız enstitüyü, bir devlet hastanesinin bir kliniği haline dönüştürüldü. Bu gerçekten de 40 yıl önceye dönüşün bir hareketidir. O yüzden sıkıntı oluşturacaktır. Hiçbir katkısı olmayacaktır. Bunun karşısında meslek hastalıklarının saptanmasına yönelik bütün hamleleri İstanbul gibi bir yerde daha da geriye dönüştürecek bir yapıdır. Tespit edilen 3-5 tane meslek hastalığının da yine devlet eliyle zapturapt altına alınmasının bir yoludur bu hamle.”

Tüm dünyada mesleki solunum hastalıklarının var olma sıralamasına dikkat çeken Akkurt “Türkiye’de şu anda mevcut sistemin tıkanıklığı nedeniyle sanki birinci sıradaymış gibi gözükür. 500 dolayındaki meslek hastalığının yarısı göğüs hastalığıdır. Ama bu demek değildir ki evrensel ölçüde tüm meslek hastalıkları bu tarzdadır. Siz evrensel ölçüde beşinci sıraya inmiş bir konumdaki birime meslek hastalıklarını bağlıyorsunuz. Meslek hastalıkları sadece mesleki göğüs hastalıkları, akciğer hastalıkları değildir. Kas-iskelet sistemi hastalıkları vardır, psikososyal sorunlar vardır, kimyasallardan etkilenme vardır, nörolojik hastalıklar vardır. O kadar çok çeşitlidir ki ama bunların üstüne sünger çekip ‘mesleki göğüs hastalıklarını Süreyapaşa daha iyi tespit eder’ deyip oraya bağlıyorsunuz. Diğer hastalıklar ne olacak? O hastalıkların üstü zaten kapalı. Onların üstünü açacak tek nokta, meslek hastalıklarıyla ilgili, Türkiye genelinde en az bir ya da iki enstitünün olmasıdır.” dedi.

Son olarak site yazarlarımızdan Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Zeki Kılıçaslan konu hakkındaki görüşlerini bizimle paylaştı:

“Meslek Hastalıkları Hastaneleri sağlık yönetimindeki değişimler ve performans uygulaması gereği zaten zor durumda idi. Burada çalışan arkadaşlar yönetimler tarafından döner sermaye geliri elde edilebilmesi için rutin poliklinik yapmaya yönlendiriliyorlardı. İstanbul Meslek Hastalıkları Hastanesi’nin Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne bağlı bir birim haline getirilmesi yeni bir aşama.
Süreyyapaşa ayni zamanda Sağlık Bakanlığı’nın kurduğu bir üniversitenin parçası olduğu için umarım kurum daha aslına uygun bir halde çalışır. Fakat bu konunun kesin çözümü için başka şeyler yapılmalıdır.

“Türkiye’de meslek hastalığı tanı tedavi eden kurumlar ve işyerlerindeki işyeri güvenliği ve işyeri hekimliği çalışmalarının hep birlikte ortak bir çatı altında özerk bir kamu kuruluşu tarafından yönetilmesi çok daha uygundur. Bu özerk kamu kuruluşu devlet/işveren ve işçi kuruluşlarının tümünün genel yönetimine katıldığı bir kurum olmalı ve bu alanda çalışanlar bu kurumun çalışanı haline gelmelidir. İşverenlerin şu anda hekim ve iş güvenliği elemanlarına harcadıkları kaynak bu kurumun finansmanına katkı haline gelmelidir. O zaman hem işyerindeki hem de hastanelereki çalışma her türlü idari ve işveren baskısından uzak olarak daha etkili bir hale gelebilir.”

Kaynak: Meslek Hastalığı

The post İstanbul Meslek Hastalıkları Hastanesi’nin Bir Hastaneye Bağlanması Ne Anlama Geliyor? appeared first on Sivil Sayfalar.

Temiz Giysi Kampanyası Derneği’nin hazırladığı sitede meslek hastalıkları, bütün detayları ile hekimler ve konunun uzmanları tarafından hazırlanıyor.

Meslek hastalığı, birçok işkolunda çalışanlar için risk olmaya devam ederken; yapılan işin niteliğine göre farklı rahatsızlıklar olarak çalışanları tehdit ediyor, sağlıksız çalışma koşulları, her iş kolu için farklı rahatsızlıkları ortaya çıkartıyor. Çalışanların birçoğu ise yaşadıkları rahatsızların mesleklerinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını bilmiyor.

Temiz Giysi Kampanyası (TGK) Derneği tarafından hazırlanan meslekhastaligi.org web sitesi, meslek hastalığı konusunda farkındalık yaratmak amacı ile yayın hayatına başladı. Çalışanlar için rehber niteliğindeki sitede, birçok işkolunda yaşanan meslek hastalığı hekimler ve uzmanlar tarafından belirtileri ile birlikte anlatılıyor. Mesleklere göre hastalık çeşitlerinden rahatsızlık belirtilerine göre meslek hastalıklarına kadar, geniş bir içerikte hazırlanan sitede, doktorlarla meslek hastalıklarına ilişkin röportajlar ve konuya ilişkin makaleler de yer alıyor.

Meslek hastalığına yakalanan çalışanların hikayelerinin de yer aldığı meslekhastaligi.org sitesi, içeriği ve amacı itibariyle Türkiye’de bir ilk olma özelliği de taşıyor.

Temiz Giysi Kampanyası Derneği; meslekhastaligi.org aracılığı ile hem kamuoyu hem de çalışanlar nezdinde, çalışma yaşamının beraberinde getirdiği sağlık sorunlarına dikkat çekmek, meslek hastalıklarına ilişkin farkındalık yaratmak ve meslek hastalıklarından korunma bilincinin artırılmasını amaçlıyor.

Kaynak: CNN Türk

The post Türkiye’de bir ilk: İşçilere yönelik meslek hastalığı sitesi açıldı appeared first on Sivil Sayfalar.

İstanbul Taksim’deki Galatasaray Lisesi’nin önünde 2 Nisan Pazar günü saat 13:00’de başlayan 60’ıncı Vicdan ve Adalet Nöbeti’nde basın açıklamasını, Davutpaşa’daki patlamada yakınını kaybeden İdris Çabuk okudu. Açıklamada, önümüzdeki günlerde gerçekleştirilecek referandumda onaylanacak anayasa değişikliğinde işçi cinayetleriyle ilgili bir düzenleme olmayışına vurgu yapılarak, “Her yıl yüzlerce işçinin çalışırken hayatını kaybetmesini, binlerce işçinin çalışırken yaralanması ve meslek hastalığına yakalanmasını” engellemeye yönelik, yaşanan acı tablo karşısında ekmeği için çalışanların hayatını güvenli/güvenceli kılmayı sağlama amacında hiçbir madde yok. Soruyoruz. Neden?” denildi. Açıklamada 28 Nisan’ın ‘İş Cinayetlerinde Hayatını Kaybedenleri Anma ve Yas Günü’ ilan edilmesi için açılan imza kampanyası da hatırlatıldı.

Nöbette konuşan, Esenyurt Özel Doğa Hastanesi’nin tabela takma işlemi sırasında yaşanan iş cinayetinde hayatını kaybeden Eren Eroğlu’nun babası Erdinç Eroğlu, oğlunun ölümünün ardından yürüttüğü hukuk mücadelesini ve hakimin davada “İtiraz olunca geriliyorum” sözünü hatırlattı. Eroğlu, ‘kanıtlara ve bilirkişi raporlarına rağmen patron ve kamu görevlilerinin yargı eliyle korunduğunun’ altını çizerek, “Adalet yok. Bizim adımız o yüzden Adalet Arayan İşçi Aileleri” diye konuştu. Eroğlu, referandumda çıkacak sonuçtan çok aileler olarak hak mücadelesiyle ilgilendiklerini belirterek, önemli olanın mevcut yasaların uygulanması ve denetlenmesi olduğunu dile getirdi. Avukat Berrin Demir de yaptığı konuşmada, Eren Eroğlu davasının 28 yıllık meslek hayatında gördüğü en hızlı kararın alındığı dava olduğunu belirterek, “Yapılan itirazlara, ‘hakimler bazı davalardan çok sıkılabilir’ gibi gayriciddi bir vazgeçirme yapılmaya çalışıldı. Üç yıl sonunda kamu görevlileri nihayet sanık olarak dinlenildi. Ama daha sonra sorumlular apar topar beraat ettirildi, bazıları düşük ceza aldı” diye konuştu. Demir, iş cinayetlerinde esas ihmal edilen işçilerin yaşam hakkı olduğunu, Türkiye’nin bu konuda ön sıralarda yer alan ülkelerden biri olduğunu belirterek; iş cinayetlerinin ancak Soma gibi çok kişinin öldüğü olaylarda gündeme gelmesine tepki gösterdi.  Demir, “evet-hayır’ gündemine kilitlenerek iş cinayetlerinin sorumlularının yargılanmadığı, cezalandırılmadığı bir sürecin yaşandığını belirterek, “Çalışırken ölmek istemiyoruz” dedi.

Arka Sokaklar dizisinin setinde hayatını kaybeden Selin Erdem’in ve Kadıköy’deki hafriyat kamyonu kazasında hayatını kaybeden Şule İdil Dere’nin ailelerinin kızlarının ölümündeki ihmal süreçlerini anlattığı nöbete katılan HDP Milletvekili Filiz Kerestecioğlu da, ailelerin adalet mücadelesinin desteklenmesinin önemine işaret etti.

İş Cinayetleri Almanağı 2016

‘Vicdan ve Adalet Nöbeti’, Bir Umut Derneği bünyesindeki ‘Adalet Arayana Destek Grubu’nun organize etmesiyle gerçekleştiriliyor. İş cinayetlerini görünür kılmak ve hak mücadelesi veren işçi yakınlarına destek olmak amacıyla kurulan grubun başlangıç noktası;  2008 yılında İstanbul Davutpaşa’daki kaçak iş atölyesinde 20 işçinin öldüğü kaza. Patlamada ölenlerin yakınlarının hak mücadelesinin bir parçası olarak yürütülen nöbetler;  gün geçtikçe daha geniş bir katılımla yapılmaya devam ediyor.

Adalet Arayana Destek Grubu’nun bu konuda yaptığı en önemli farkındalık çalışması ‘iş cinayeti’ kavramını görünür kılmak oldu. İş kazası denilerek geçiştirilen olayların kahramanlarının bir istatistikkten öte bir anlamı olduğunu ve bu kazaların çoğunun önlenebilir olduğunu gündeme taşımak için çalışmalar yürütüyorlar. Bu çalışmalardan en önemlilerinden birisi de bu yıl beşincisi basılan İş Cinayetleri Almanağı.  Grup, almanağı hazırlama sebeplerini şöyle anlatıyor:

Bizler Adalet Arayana Destek Grubu olarak ailelerin sürdürdüğü mücadeleyi duyulur, görünür kılmak ve iş cinayetleri meselesini ülkenin en önemli gündemi haline getirmek için bu yayını çıkarıyoruz. Kitabımız işçi hayatının köşede kalmış soğuk bir haber ve istatistikten daha fazlası olduğunu vurgulamaya çalıştığımız aylık iş cinayetleri raporları, ‘Ailelerin Adalet Mücadelesi’nden Kesitler’, aramızdan yavaş yavaş ve sessizce ayrılan meslek hastalıkları mağdurlarının iş sağlığı ve iş güvenliği talepli direnen işçilerin ve Suriyeli mülteci işçilerin öyküleri, ‘iş kazası’ ve meslek hastalıkları nedir, çocuk işçiliği ve çizgilerin diliyle iş cinayetleri dosyalarından oluşuyor.

Suriyeli işçilerin tanıklıklarıyla ağır çalışma ve yaşam koşullarının görünür kıldığı almanakta; meslek hastalıklarıyla ilgili geniş bir dosya da yer alıyor. Kot pantolon taşlama sektöründe yaygın olduğunu bildiğimiz silikozis hastalığının cam, seramik hatta diş teknisyenliği alanlarında da yaşandığını da gözler önüne seren almanakta; yakınlarını kaybeden ailelerin yargı mücadelelerine de geniş yer veriliyor.

The post 60’ıncı Vicdan ve Adalet Nöbeti’nde iş cinayetlerini öncelemeyen anayasa değişikliğine tepki appeared first on Sivil Sayfalar.