Oyun dağarcığımızdan oyuncaklarımızı gözümüzün önüne getirdiğimizde işitme cihazı olan, tekerlekli sandalyede veya doğum lekesi bulunan bir oyuncağı hatırlamıyoruz. Çocukluk döneminde çeşitliliğe olanak sağlamayan tek tip oyuncaklarla çevrelenmemizin ise bazı sonuçları var. Engelli bir çocuğun kendini oyuncaklar sayesinde ifade etme özgürlüğünün elinden alınması sadece engelli çocuklara zarar vermiyor aynı zamanda engelliliği görünmezleştiriyor ve engelli çocukların diğer çocuklarla iletişim olanaklarını ortadan kaldırıyor.

İngiltere’den oyuncak firması Makies, geçtiğimiz aylarda engelli çocukların oyuncaklarıyla aralarında bir bağ kurabilmeleri için ebeveynlerden ev yapımı, gerçekçi oyuncak bebek fotoğrafları paylaşmalarını istediği Toy Like Me kampanyası başlatmıştı.

3D baskı teknolojisi kullanan oyuncak firması içerisinde işitme cihazı ve koltuk değneği kullanan, yüzünde doğum lekesi olan oyuncak bebeklerin yanında son olarak tekerlekli sandalye kullanan bir oyuncak bebek üretti. Firma engelli çocukların kendilerine benzer, doğal görünümlü ve kişiselleştirilebilir oyuncaklara sahip olmalarının toplumda daha olumlu karşılanmalarını ve böylece mümkün ve doğal olmayan güzellik standartlarına ulaşmaya çalışmaktan vazgeçeceklerini umuyor.

Oyuncak tasarımcısı Hakan Diniz ise üretim metodlarının değişmesi, 3 boyutlu yazıcılar ve internetten satış gibi teknolojilerle genel olarak endüstrilerin demokratikleşmesinin daha sağlıklı ve mutlu çocuklar-oyuncular ve farklılıklar ile daha barışık bir toplum oluşması için umut vadettiğini belirtiyor.

Endüstrilerin demokratikleşmesi önemli bir dönemeç

“Oyun ve oyuncak endüstrisi adı üstünde endüstri. Asıl amacı toplu üretim ve tüketim ile kar maksimizasyonu olan bir organizasyon. Otomotivden tutun hazır giyime kadar tüm endüstriler, özel kullanıcıları ihmal etme eğiliminde. Özel kullanıcı dediğimiz zaman solaklardan tutun, uzun-kısa boylu kullanıcılara kadar çok geniş bir grubu icine alıyor ve engelliler de bu grubun içinde. Oyuncak endüstrisi de bu genel eğilime dahil maalesef ve neticede de engelli kullanıcılar ihmal ediliyor. Ama özellikle üretim metodlarının değişmesi, 3 boyutlu yazıcılar ve internetten satış gibi teknolojilerle genel olarak endüstrilerin demokratikleşmesi söz konusu. Oyuncak endüstrisi de bu değişimler ile artık özel kullanıcıların ihtiyaçlarına cevap verebilir hale geliyor. Tabii bu çok onemli bir dönemeç.”

Üretimde demokratikleşme sürecinden daha sağlıklı ve daha kapsayıcı bir oyun ve oyuncak kültürü türeyebilir

“Özellikle özel gereksinimli çocukların oyun sürecinde kendilerini dışlanmış ve yetersiz hissetmemesi, birey olarak kendilerini daha sağlıklı tanımlamaları ve diğer çocuklarla beraber oyun kurabilmeleri ve sosyal entegrasyonları kendi kişisel gelişimleri için çok kritik. Tabi sadece engelli kullanıcıların değil eskiden dışlanma eğilimindeki bütün özel gereksinimli çocukların dış görünüş, boy, kilo, cinsel eğilim, ten rengi, kültürel farklılıklar yüzünden dışlanmadan oyuna katılım imkanı doğuyor. Bu üretimde demokratikleşme sürecinden daha sağlıklı ve daha kapsayıcı bir oyun ve oyuncak kültürü türemesini ve neticede daha sağlılı ve mutlu çocuklar-oyuncular ve farklılıklar ile daha barışık bir toplum oluşmasını umuyorum.

Endüstri tasarımcısı ve oyun-oyuncak tasarımı uzmanı olan Hakan Diniz ODTÜ Endüstri Ürünleri Tasarımı RISD mezunu. 2011’de, kendi manifestosu olan “iyi oyna, iyi tasarla” perspektifinden yola çıkarak kendi endüstriyel tasarım şirketi olan Studio HDD’yi kurdu.

The post Yeni teknolojiler daha kapsayıcı bir oyuncak endüstrisi için umut vadediyor appeared first on Sivil Sayfalar.

Yeni yüzyılın insanlara sunduğu olanaklar, çocukların oyun dünyasını da etkiliyor. Oyun yaşamındaki değişim sadece nicel boyutta değil, oynanan oyun tipleri de içerikleri de oyun oynanan mekânlar, oyun araçları da büyük bir hızla değişiyor. Özellikle oyun endüstrisindeki gelişmeler ve yenilikler çocukların oyun alanlarını, oyun tercihlerini ve oyun araçlarını da dönüştürüyor. Çocuklar giderek doğal oyun ortamlarından uzaklaşıyor ve daha çok bireysel, kapalı alanlarda ve teknolojik araçlarla oynamaya yöneltiliyor.  Örneğin, çocukların okulda geçirdikleri süre giderek uzuyor ancak buna karşın okulda oyuna sağlanan olanaklar, giderek kısıtlanıyor. Özellikle teneffüs saatlerindeki azalma ve teneffüs saatlerindeki oyun temelli etkinliklerin eksikliği birçok araştırmacının çalışma konusu oluyor.

OKULDA GEÇEN ZAMAN ÇOK, TENEFFÜSLER BOŞ

Jarrlett, 2013’te teneffüslerin etkili oyun zamanları olarak kullanmasının önemine dikkat çekerek, verimli etkinliklerle geçen teneffüs sonrasının çocukların dersleri anlama, dikkati yoğunlaştırma ve katılım düzeylerinde çok önemli seviyede olumlu etki yaratığını, bunun yanı sıra olumsuz davranışlarında azalmaya neden olduğunu vurgulamıştır. OECD 2012 raporunda Estonya, Finlandiya, Rusya, Slovakya, Çek Cumhuriyeti, Kore, İsveç, Hollanda, Almanya, Danimarka,  Yunanistan, Japonya, Avusturya, Macaristan gibi ülkelerde okul saatleri OECD ortalamasının altında iken Türkiye bu raporda çocuklarını “daha uzun süre okulda tutan” ülkeler arasında yer almaktadır. Bu durum okulların çocuk gelişimi ve eğitimi konusundaki sorumluluklarını daha da arttırıyor. Özellikle çocuk dostu etkinliklerle donatılmamış adeta boş geçen teneffüs zamanları çocukları fiziksel, zihinsel ve duygusal olarak rahatlatamayacağı için çocuklar derse döndüklerinde davranış ve öğrenme sorunları yaşıyor.

“Alliance For Childhood” araştırma raporlarında çocukların anaokulunda herhangi bir yönlendirme olmaksızın serbest oyun olarak tanımlanan oyun türündeki oyunları 30 dakika ve bazen daha az oynadıklarını, bunun yerine okuma, yazma, matematik ve standart testlerle ilgili görevler için günde iki ya da üç saatlerini harcadıkları tespit edilmiştir ( Miller, Almon 2009). 2011 yılında Hong Kong Eğitim Enstitüsünde Wong Siu Man ve arkadaşları tarafından yapılan araştırmada da okulöncesi ve ilkokul öğretmenlerinin önemli bir bölümünün çocukların entelektüel alanda ilerlemelerini, temel gelişimsel gereksinimlerini, ilgilerini ve yeteneklerini desteklemekten çok daha öncelikli buldukları ortaya çıkmıştır. Anlaşılacağı üzere bu bakış açısıyla “oyun” sadece boş zamanlarda vakit geçirmek için kullanılacak bir uğraştır ve oyun öğrenmenin karşısındaki bir engeldir.  Özetle, “oyunun değeri” açısından çocukların içinde bulunduğu yüzyıl, olanakları kadar sınırlılıkları ile ciddi bir pedagojik, sosyolojik çatışma yaratıyor.

“HAFTA SONUNA UZATILAN OKUL SAATLERİ, OKUL İDARELERİ TARAFINDAN SOSYAL ETKİNLİKLER ZAMANI OLARAK TANIMLANSA DA BUNUN BÖYLE OLMADIĞINI BİR EBEVEYN OLARAK DA DENEYİMLEDİM.”

Ülkemizde ise benzer bir durum söz konusu. Günümüz okullarında çok yaygın olarak yer verilen özel kurs dersleri ve popüler ilgi alanları (bale,  modern dans, yüzme, seramik, heykel, binicilik, drama, satranç, bilgisayar, yabancı dil, yoga, animasyon vb) eğitim programlarına entegre edilmiş durumda. Çocukların bu kadar çok etkinliği yapmak zorunda olduğu okullarda “oyun” gibi doğal, duygusal ve sosyal olarak doyurucu, geliştirici, öğretici bir gelişim fırsatını kullanmaya vakit bulunması da mümkün görünmüyor. Eğitimciler bu etkinliklerin oyunlaştırılarak yapıldığını belirtseler de çocukların serbest oyun türünde oyun oynama gereksinimi yine risk altında. Ülkemizde son yıllarda artan bir şekilde bazı özel okulların hafta sonları da eğitime devam ettiklerini gözlemliyoruz. Hafta sonuna uzatılan okul saatleri, okul idareleri tarafından sosyal etkinlikler zamanı olarak tanımlansa da bunun böyle olmadığını bir ebeveyn olarak da deneyimliyorum.

UZUN SÜRE OKULDA KALMAK, OKULA KARŞI OLUMSUZ TUTUM GELİŞTİRMEYE SEBEP OLUYOR, OYUNDAN UZAKLAŞTIRIYOR

Çocuk psikoloğu olan Haim Ginot (1972) de bu konuya dikkat çekmiş ve gün boyunca uzun süre okulda kalmanın, okula karşı olumsuz tutumlar geliştirme nedeni olduğunu ve uzun okul saatlerinin dikkat sorunlarının kaynağını oluşturduğunu belirtmiştir ( Henniger 2009, Canning,2010 ).  Bu durum çocukların akademik başarılarını ve öğrenme kalitelerini etkilediği gibi, aile içindeki ilişkilerini de etkiliyor. Çocuklar artık daha az zamanlarını aile üyeleriyle geçiriyor. Özellikle ülkemizde erken yaşta başlayan ve uzun yıllar boyunca artarak devam eden sınav baskısı ve akademik başarıya yönelik yüksek beklentiler, uzun okul saatleri, okuldan sonra etüt saatleri vb. çocukları evde ve okulda oyundan uzaklaştıran toplumsal gerekçelerdir.

HIZLI – KAYGILI – GÜVENSİZ ÇOCUKLAR

David Elkind günümüz çocuklarını “hurried-worried child” olarak tanımlıyor.  Elkind bu tanımlamasında çocukların üstesinden gelemeyeceği yüksek beklentiler nedeniyle hızlı ama kaygılı, güvensiz çocuklar olduklarını belirtiyor ( Miller, Almond 2009).  Çocukların okul dışında evde ya da sokakta oynayacakları zaman da giderek azalıyor. Oyunun önemi,  okul ortamlarında (ders sırasında ve teneffüslerde) ve okul dışında oyundan daha fazla yararlanılması konusu, tüm dünyanın eğitim sorunları içinde aradığı bir cevap. Kültürlerin getirdiği farklılıklar oyun olanaklarını etkilese de “oyunun gücü” evrensel bir kabul görmektedir. Oyun bütün dünya çocuklarının kullanmayı bildiği evrensel bir dildir, oyun aynı zamanda çocukların, çocukluğun barış dilidir.

“OYUNA SAYGI, ÇOCUĞA VE ÇOCUKLUĞA SAYGIDIR.”

Çocuğun büyüme, gelişme ve öğrenme sürecinde oyundan daha etkin bir şekilde yararlanılabilmesi için “Oyun hakkı çerçevesinde oyun pedagojisi” kavramının eğitim sistemimiz içinde kabul görmesi öncelikli ve önemli bir konudur. Oyun, çocuk için bir hak, bir gereksinim, en etkili öğrenme yolu, gelişim fırsatı, dünyayı ve kendini keşfetme yoludur.  Gerek ülkemizde gerek ise tüm dünya da çocukların oyun oynama hakkı, kendilerinin neden olmadığı gerekçeler ve koşullar nedeniyle risk altındadır. Çocukların oyun hakkı yasalarla garanti altına alınmış olsa da uygulama düzeyinde, çocukların oyun haklarının korunmadığı anlaşılmaktadır.  Evde okulda ve genel olarak da toplumda, oyunun değeri konusunda hem fikir olduğumuzu eylemlerimizle kanıtlamak zorundayız.  Oyuna saygı, çocuğa ve çocukluğa saygıdır.

Prof. Dr. Belma Tuğrul Fatih Üniversitesi Eğitim Fakültesi Okul Öncesi Öğretmenliği Bölümü Öğretim Üyesi ve Uluslararası Oyun Derneği (International Play Association – IPA) Türkiye temsilcisidir. 

Kaynaklar

Canning, N. (2010). Play and Practice in Early Years Foundation Stage, London: Sage Publication.

Henniger,L.M.(2009). Teaching Young Children an Introduction. New Jersey: Person  Education Inc.

Jarrlett, S.O ( 2013).  A Research-Based Case for Recess . US Play Coalition Value of Play. www.usplaycoalition.clemson.edu November 2013

Miller, E., Almond, J.( 2009). Crisis in the Kindergarten: Why Children Need to Play in School? College Park: Alliance For Childhood.

OECD Report. Günümüzde Eğitim 2013 OECD Görüşü. http://abdigm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2013_12/20024202_gnmzdeeitim2013oecdgr.pdf

Walker, T ( 2014). How Finland Keeps Kids Focused Through Free Play. http://www.theatlantic.com/education/archive/2014/06/how-finland-keeps-kids-focused/373544/

Wong, S.M ., Wang, Z., Cheng, D. (2011). A Play-Based Curriculum: Hong Kong Children’s Perception of Play And Non-Play. International Journal of Learning, 17(10), 165-180

The post Günümüz çocukları oyuna hasret appeared first on Sivil Sayfalar.

Amacı çocukların oyun hakkını temel insan haklarından biri olarak tanınması, korunması ve yaygınlaştırılmasını sağlamak olan Uluslararası Oyun Derneği (International Play Association: Promoting the Child’s Right to Play’in – IPA) için bu sorular çok ciddi sorular. Çatışma ortamlarında, doğal ve beşeri afetlerde çocukların oyun hakkı meselesi genellikle göz ardı ediliyor; halbuki çocukların oyuna en çok ihtiyacı olduğu durumlar bu zamanlar. Dünya kasvetli ve korkunç bir yer olarak göründüğünde, oyun, gelişimsel bir gereklilik ve hayat kalitesini yükselten bir deneyim olarak, çocukların sağlığını koruyucu etkiye sahip. Çoğumuz için, oynayan çocuklar bir umut simgesidir.

2014’te, IPA, Aktif Yaşam Derneği ile birlikte İstanbul’daki IPA Dünya Konferansı dahilinde bir Özel Çalıştay düzenledik. ‘Kriz ve Afet Sonrası Dönemlerde Oyuna Erişim’ başlıklı bu çalıştay çatışma ortamlarında ve doğal/beşeri afetlerde çocuklar için oyun alanı tasarımını, ilkelerini ve zorluklarını değerlendirdi. Grup, dokuz ülkeden şehir ve bölge planlama, insan hakları, oyun alanı, çocuk işçiler, tiyatro, ve en önemlisi oyun üzerine çalışan 24 delegeden oluşuyordu.

Çalıştay sonucu ortaya çıkan en ilginç bulgulardan biri, kriz durumlarında oyun konusunda çok az bilgimiz olmasıydı. Delegeler bu durumu büyük endişe ile bildirdiler – kaynak alınabilecek kılavuzlar ve proje dokümantasyonları çok sınırlı. Çocuklar ısrarla oyun ihtiyaçlarından bahsetseler de, aktörlerin (sivil toplum kuruluşları, devlet örgütleri, BM birimleri vs.) bu ihtiyaca cevap verdiklerine dair kanıt bulmak zor. En önemlisi, neyin işe yaradığıyla ilgili net bilgimiz yok.

Bu bulguların bir sonucu olarak IPA, Kriz Sırasında Oyuna Erişim konusunda Türkiye’den partnerler de içeren iki yeni uluslararası projeye başladı. Paralel olarak yürüyen bu projelerden biri Eylül 2015 ve Eylül 2017 arasında Lübnan, Türkiye ve beş Asya ülkesinde devam edecek olan uluslararası bir araştırma projesi.
‘Oyun: haklar ve pratik’ isimli diğer proje ise bir eğitim ve geliştirme projesi: kriz durumlarındaki çocuklara oyun fırsatları sağlamak için program yöneticileri ve ekipleri eğitecek ve kaynak sağlayacak. Haziran 2016’da İstanbul’da uzmanların katılacağı bir toplantı düzenlenecek.

BM Çocuk Hakları Komitesi 2013 Genel Yorumunda zorlu şartlarda çocukların oyun ihtiyaçlarına dikkat çekiyor:

“Çocukların kayıp, göç, travma deneyimlerinden sonra bir normallik hissine kavuşmalarında oyun, dinlenme ve kültürel aktivite fırsatlarının iyileştirici ve rehabilite edici rolü vardır.”

Oyun sayesinde çocuklar birçok duyguyu deneyimler – neşe, özgüven, korku, öfke, doyum, can sıkılması, hayranlık, mutluluk, yas, reddedilme, kabul edilme, hüzün, gurur, hayal kırıklığı – ve bunları yönetmeyi öğrenir. Oynamak hayalgücü ve yaratıcılığı geliştirir, bir taraftan da çocukların hayatın zor ve yorucu taraflarıyla ‘baş etmelerini’ ve onları anlamlandırmalarını sağlayabilir. Oyun sayesinde çocuklar ait olma ve dahil olma duygularını güçlendiren ritüellere katılırlar; büyük çocuklar da küçük çocukları eğitiyor olma duygusundan faydalanabilirler. Kaliteli oyun ortamları sadece fiziksel değil aynı zamanda sosyal mekânlardır: çocuklar burada mekânı, ilişkilerini ve kaynaklarını paylaşmayı/yönetmeyi öğrenirler.

Çocuklara göre oyun hayatlarının en önemli parçalarından biridir – oyuna ayrılan zamana, oynama özgürlüğüne ve kaliteli oyun alanlarına değer verirler. Eğer çocukların güvenli oyun periyotlarına sahip olmalarını sağlayabilirsek, bu deneyimler hayatlarının geri kalanında da faydasını görecekleri birer kaynak olacaktır.

Theresa Casey, Uluslararası Oyun Derneği Başkanı ve Avrupa’da çeşitli kamu kurumları ve sivil toplum örgütlerine oyun danışmanlığı yapıyor.

The post Oyun çocukların zorluklarla baş etme yöntemi appeared first on Sivil Sayfalar.

İlki ITLA ve Dr. Freda Kim tarafından 1999 yılında oluşturulan Dünya Oyun Oynama Günü, bugün dünyada 40’tan fazla ülkede oyun oynama etkinlikleriyle kutlanıyor. Bu etkinliklere çocuklar, gençler, anne-babalar, anneanneler, dedeler, öğretmenler, engelliler, küçük, büyük, genç veya yaşlı her yaştan herkes katılabiliyor.  Uluslararası Oyuncak Kütüphanesi Birliği bugünün “Uluslararası Dünya Oyun Oynama Günü” olarak Birleşmiş Milletler tarafından resmi bir gün olarak tanınması için çalışmalar yürütüyor.

“HER YAŞIN İHTİYACI OLAN OYUNUN HER YERDE HER MEKANDA KUTLANABİLMESİ GEREKİYOR”

Türkiye’de ise Dünya Oyun Oynama Günü ilk kez İstanbul’da Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Okul Öncesi Öğretmenliği Anabilim Dalı ev sahipliğinde 28 Mayıs 2010 tarihinde kutlanmaya başlandı. Etkinliklerin Koordinatörü Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi öğretim üyesi Yrd. Doç. Dr. Işık Kamaraj 7 yıldır Marmara Üniversitesi ev sahipliğinde İstanbul’da çeşitli kurumların işbirliğiyle Dünya Oyun Günü’nü kutluyor.

Dünya Oyun Oynama Günü temaları:

• 2010 “Oyun Oynamak İçin Yürüyoruz”
• 2011 “Geleneksel Oyunlarımız ve Oyuncaklarımız”
• 2012 “Açık Hava Oyunları ve Oyun Alanları”
• 2013 “Her Yerde, Her Mekanda Oyun Oynuyoruz”
• 2014 “Oyun Oynamak İçin Zaman Yaratıyoruz: 28 Mayıs Dünya Oyun Oynama Günü”
• 2015 “Oyun Oynamak İçin Ortam Yaratıyoruz: Müzeler”

“2016 yılında 07-13 Mayıs 2016 tarihleri arasında Marmara Üniversitesi ve Kadıköy Belediyesi işbirliğinde gerçekleştirdiğimiz etkinliğin ana teması ise “Oyun Oynamak İçin Özgürlük Veriyoruz: Çocuk Dostu İstanbul” idi. 2016 yılında çeşitli atölye çalışmaları, belgesel film gösterimi, sergi ve İstanbul’daki 4 ilkokulda ise oyun etkinlikleri düzenledik. Ayrıca Marmara Üniversitesi Göztepe Yerleşkesi Dr. İbrahim Üzümcü Kültür Merkezi’nde Türkiye VII. Dünya Oyun Oynama Günü Konferansı’nı gerçekleştirdik. Etkinliğin gelecek yıllarda Türkiye’de aynı anda 81 ilde kutlanabilmesinin fırsat eşitliğini sağlamak adına son derece önemli.”

Dünya Oyun Oynama Günü Türkiye Koordinatörü Yrd. Doç. Dr. Işık Kamaraj “her yaşın ihtiyacı olan oyunun her yerde her mekanda kutlanabilmesi için üniversitelerin, yerel yönetimlerin, eğitim kurumlarının, sivil toplum kuruluşlarının ve özel sektörün işbirliğinin önemli, çocukların oyun oynamak için zamana, ortama ve özgürlüğe ihtiyaçları var, bu konuda yetişkinlerin daha duyarlı olmasının gerekiyor. 28 Mayıs Dünya Oyun Oynama Günü de oyun oynamaya zaman yaratmak için en uygun günlerden biri. Aslında en yalın biçimde bugünün kurucusu olan Dr. Freda Kim’in sözlerinin her şeyi özetliyor; “28 Mayıs’ta her nerede olursanız olun, bir oyun arkadaşı bulun ve sadece oyun oynayın”.

Yrd. Doç. Dr. Işık Kamaraj Uluslararası Oyuncak Kütüphanesi Birliği ( ITLA) üyesi ve Dünya Oyun Oynama Günü Türkiye Koordinatörü ve Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi öğretim üyesidir.

The post 28 Mayıs’ta bir oyun arkadaşı bulun ve sadece oyun oynayın appeared first on Sivil Sayfalar.

Çocuğa, riskten arındırılmış bir oyun ortamı mı sağlamalı yoksa oyun risk unsurlarını da barındırmalı? Oyunda risk unsuru tartışmaları sırasında sıklıkla gözden kaçırılan şey çocukların risk almasına karşı yetişkinlerin aşırı korumacı tavırlarının sonuçları. Çocukların oyunu sırasında riski deneyimlemerini engellemek neye yol açıyor?

Çocukların kendi seçecekleri yöntemlerle ve nasıl istiyorlarsa oyun oynama haklarına sahip olmaya ihtiyaçları var. Çocukların bu seçimi, eğlenceli ve zorlu olabilir, tam da bu, oyuna aynı zamanda bir risk unsuru katıyor. Risk almak, çocuklar bu öğrenme sürecinin doğrudan farkında olmasalar bile onların yaşarken öğrenmelerini sağlıyor.

Hayatta hepimiz kararlar alıyoruz. Aslında yetişkinler olarak çocukların karşılayabileceği uygun risklerin neler olduğuna karar vererek de onlar adına bazı kararlar alıyoruz.

Çocukları bazı risklerden korumak mümkün olabilir ancak hepsinden korumak mümkün değil. Yetişkinlerin, çocukları risklerden korumak için gösterdikleri aşırı korumacı tavırlar iki kayba yol açabiliyor:

• Çocukların risk almasını engellemek onların oyun imkanlarını engelliyor,
• Çocukların risk almasını engellemek onların karşılaştıkları durumlar karşısında riskleri nasıl yönetebileceklerini öğrenme fırsatını ortadan kaldırıyor.

Çocukların oyun sırasında aldıkları riskler sadece fiziksel yaralanma riskleri değil. Çocuklar arkadaşlarıyla ve etraflarındaki diğer çocuklarla etkileşime girdikçe duygusal ve psikolojik risklerle de karşı karşıya kalır. Bu riskleri yönetebiliyor olmak büyümenin, birey olmanın ve direnç geliştirmenin bir parçasıdır.

Düşeceği ve yaralanacağı ihtimali yüzünden çocuğumu ağaca tırmanmasını engellersem sadece bu durum için ağaçtan düşüp zarar görmeyeceğinden emin olabilirim. Peki çocuğumun ağaca tırmanmasını engellememin sebep olduğu sonuçlar?  Çocuğum hiçbir zaman ağaca tırmanmanın verdiği keyfi tadamayacak, cesaret duygusunu tatması engellenmiş olacak, etrafını farklı bir açıdan görme şansını yakalayamayacak, bir ağaca nasıl tırmanılacağını hiçbir zaman öğrenemeyecek.

Oysa çocuğum ağaça tırmanmayı deneyimledikçe daha yükseğe tırmanmak isteyecek ve belki daha fazla risk alacak. Aynı zamanda kendi sınırlarını görmeyi ve karşılaştığı riskleri yönetmeyi öğrenecek. Daha yükseğe çıktıkça daha dikkatli olacak ve işin eğlencesi de deneyimle birlikte gelecek.

Bu yüzden ebeveynler, karar alıcılar, politika yapıcılar yani yetişkinler olarak çocuklar adına karar aldığımız her an, risk almanın getirdiği faydaları ve bizim seçimlerimizin sonuçlarını da düşünmeye ihtiyacımız var.

David Yearley, Uluslararası Oyun Derneği (IPA) kurul üyesi ve İngiltere merkezli oyun alanları ve kazaları üzerine çalışan bir organizasyon olan The Royal Society for Prevention of Accidents’te Oyun Güvenliği Biriminin Başkanı.

The post Ağaca tırmanırken öğrendiklerimiz appeared first on Sivil Sayfalar.

Çocukların oyun oynamasının önünde birçok engel var

Bugün, çocuk oyun hakkının önünde alarm veren bazı eğilimler olduğunu görüyoruz.

Toplumda oyunun öneminin göz ardı edilmesi, ailelerin aşırı korumacı tutumları, çocukların özgürce ve kendi ihtiyaçları doğrultusunda oynayabilecekleri oyun alanlarının yetersizliği, oyun alanları olsa dahi bu oyun alanlarına artan kentleşme, trafik, ulaşım sorunu nedeniyle erişimdeki yetersizlikler, oyun alanlarının günümüz çocuklarının algı ve beklentilerini karşılamayan tek tip ve geleneksel oyun alanlarından oluşması, teknolojik gelişmelerle evde ekran karşısında yapılabilecek aktivitelerin ve evde hareketsiz geçirilen zamanın artması, rekabete dayalı spor oyunlarının bazı çocukları oyundan uzaklaştırması, çocukların okul, okul sonrası ve hafta sonu gibi gündelik zamanlarının tamamının yetişkinler tarafından planlanıp yönetilmesi ve erken yaşta gelen okul başarısı baskısı çocukların oyun oynamalarının önünde engel oluşturabiliyor.

Oyun bir çocuk hakkıdır

Oysa oyun oynamak çocuğun beslenme, sağlık, barınma ve eğitim gibi en temel ihtiyaçları arasında yer alan yasalarla da güvence altına alınmış bir çocuk hakkı. Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşmesi’nin 31. maddesi çocuğun oyun hakkını tanımlıyor.  Bu sözleşmeyle çocuk oyun hakkının ülke politikalarına, programlarına ve hizmetlerine uygun bir şekilde korunacağı ve geliştirileceği taahhüt edilmiş oluyor.

Türkiye 1990 yılında Çocuk Hakları Sözleşmesi’ni imzalamıştır. 1994 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde sözleşme onaylanmış ve 1995 yılı başında Resmi Gazete’ de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Ancak çocuk oyun hakkı sadece kamu politikaları sınırları içerisinde tanımlanabilecek bir konu değil. Çocukların oyun olanakları sağlanması ve bu olanakların iyileştirilmesi için sağlık alanında çalışanlardan, şehir planlamacılara, eğitimcilerden sivil toplum kuruluşlarına kadar çocuğun temas ettiği tüm paydaşlara önemli roller düşüyor ve çocuklara oyun imkanları yaratmak altyapısal olduğu kadar zihinlerde de bir dönüşüm gerektiriyor. Çocuklara göre oyun hayatlarının en önemli parçalarından biri, çocuklar oyuna ayrılan zamana, oynama özgürlüğüne ve kaliteli oyun alanlarına değer veriyorlar. Yetişkinler olarak da özellikle ebeveynlerin tutumu çocuğun oyun oynaması açısından fırsatlar sunuyor.

Çocuklar oyun oynarken öğrenir. En önemlisi çocuklar oyun sırasında öğrenmeyi öğrenir

Günümüzde birçok ebeveyn okul başarısı baskısı nedeniyle çocuklarının gündelik zamanlarını planlayıp yönetiyor. Böyle olunca çocukların serbestçe oyun oynayabilecekleri zamanlar ve alanlar kısıtlanıyor. Oysa çocuklar oyun oynarken öğreniyor. En önemlisi çocuklar oyun sırasında öğrenmeyi öğreniyor. Bu da çocukların okul başarısını doğrudan etkiliyor. Bu nedenle çocukların gündelik yaşantısında oyun oynayabilecekleri zaman ve alan dengesini sağlamak önemli hale geliyor.

Oyun oynamak çocukların günlük fiziksel aktivite ihtiyacını karşılamasına yardımcı olur

Teknolojik gelişmelerle evde ekran karşısında yapılabilecek aktivitelerin sayısı arttı. Dijital teknoloji sektörü hem ebeveynler hem de çocuklar için ekran karşısında yapılabilecek birçok etkinlik ve imkan sunarken bir taraftan da evde hareketsiz geçirilen zamanın artmasına neden oluyor. Sağlıklı ve kaliteli bir yaşam içinse düzenli fiziksel aktiviteye ihtiyacımız var. Dünya Sağlık Örgütü çocuklar için günde en az 60 dakika orta şiddetli fiziksel aktivite öneriyor. Çocukların ihtiyacı olan günlük fiziksel aktiviteyi karşılamaları içinse oyun en önemli araçlardan biri. Bu nedenle anne ve babaların çocuklarının sağlıklı gelişimleri için ev içinde veya dışında çocuklarıyla birlikte hareket ederek eğlenebilecekleri oyun ortamı ve zamanı yaratmaları önemli.

Çocuk oyun hakkı ile ilgili güncel çalışmalar için aktif yaşam tarzını ve fiziksel aktiviteyi gündelik yaşamın her alanına ve anına yaygınlaştırmayı hedefleyen ve Uluslararası Oyun Derneği’nin (IPA) Türkiye temsilcisi olarak çocuk oyun hakkı alanında çalışan Aktif Yaşam Derneği Oyun Çalışmaları Birimi‘ni takip edebilirsiniz.

Ana Fotoğraf: Ragıp Sarı

The post Türkiye’de çocuk oyun hakkı appeared first on Sivil Sayfalar.