Basit manada demokrasi, her yurttaşın oy verdiği ve aday olabildiği çok partili adil seçimlerin mümkün kılınmış olmasını ifade eder. Demokrasinin modern ve çoğulcu tanımıysa Robert Dahl tarafından çerçevelenmiş ve seçmenlerin tamamının oy verme hakkına sahip olduğu adil ve çok partili seçimlerin ötesinde demokrasinin ikinci boyutundaki temeller olan ifade etme, muhalefet edebilme ve bir araya gelebilme özgürlüklerini de şart koşar. Demokrasinin bu asgari prosedürel kurallarına Shmitter ve Karl iki ön şart daha eklerler: Bunlardan birincisi seçilmiş organların anayasal yetkilerini ordu mensupları gibi atanmış aktörlerin müdahalesine gerek kalmadan kullanabilmeleri şartıdır. Bir diğeri ise ezici dış güçlerden bağımsız bir şekilde seçilmiş aktörlerin kendi kendini yönetebilir hale gelmesidir. 

Asker riski ölçer, sivil ise karar verir. Dolayısıyla yanılma hakkı, seçmen nezdinde hesap verilebilirlik sorumluluğuna sahip olan seçilmiş sivil otorite adına saklıdır.

Askeri darbeler, bir devlet için demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğü gibi temel ilkelerin selametini seçilmişlerin değil fakat atanmışların sentetik müdahalesi nedeniyle tehlikeye atar. Sivil ve ona bağlı olduğu varsayılan askerin birbiriyle olan sadakat ilişkisini Peter D. Feaver şu ifadelerle berraklaştırır: Asker, sivillerce meydana getirilen ve devletin sürdürülebilir varlığı için tehdidi tanımlama, tehdide karşı gerekli karşılığı verebilecek kapasiteye sahip olma hedefini güden organik bir yapıdır.  Fakat yalnızca sivil otorite askeri müeyyideyi harekete geçirecek risk olma derecesine sahiptir, sahip olmalıdır. Asker, ülkeyi savunmak amacıyla silahlanma derecesini tayin edebilecek gerekli ekipmanları talep eder; fakat sadece siviller başarılı bir toplumun askeri harcamalar için silahlanmaya ne derece kaynak ayıracağına karar verebilir. Asker doğası gereği belirli bir varlığı tehdit olarak tanımlayabilir fakat tehdit olarak tanımlanan varlıkla ilişki derecesine sivil karar verir. Asker riski ölçer, sivil ise karar verir. Dolayısıyla yanılma hakkı, seçmen nezdinde hesap verilebilirlik sorumluluğuna sahip olan seçilmiş sivil otorite adına saklıdır.

Milli Güvenlik Kurulu ve 1997 “Post Modern” Askeri Darbesi

28 Şubat “post modern” askeri müdahalesinin kaynağında Milli Güvenlik Kurulu’nun 1960 ve 1980 askeri müdahaleleri sonrasında sahip olduğu yetkiler ve otonomi yer almaktadır.  Söz konusu müdahaleler sivil-asker ilişkileri dengesinin sürekli olarak asker lehine bozulmasına ve MGK karalarının “tavsiye” niteliği ile siyasete doğrudan müdahale etmesine neden olmuştur. 

Nitekim 28 Şubat 1997 tarihinde toplanan Milli Güvenlik Kurulu toplantısı, ordunun siyasete müdahalesinin bir diğer çarpıcı örneği niteliğindedir. Toplantıda Deniz Kuvvetleri Komutanı Güven Erkaya’nın önerisi doğrultusunda hazırlanan “Türkiye’deki Radikal Dinci Akımların Rejime Tesirleri” başlıklı MİT raporu ele alınmıştır. Bunun yanında MGK, hükümetten inkılap kanunlarının korunması hükmünü içeren Anayasa’nın 174. maddesi gereğince laik cumhuriyetin temel niteliklerinin muhafaza edilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Yaklaşık dokuz saat süren MGK toplantısı sonucunda hükümete siyasi İslam’ın Kürt milliyetçiliğinden bile daha tehlikeli olduğu ilan ettirilmiş, Başbakan Erbakan yirmi maddelik bir önlem planını kabul etmek zorunda bırakılmıştır. Bu durumda Başbakan Erbakan’ın konumu savunulamaz hale gelmiş ve Erbakan 18 Haziran 1997’de istifa etmiştir. Refah Partisi kapatılmış, partinin önde gelen yöneticilerine beşer yıllık siyaset yasağı getirilmiştir.

Bununla birlikte koalisyon protokolüne göre Başbakan Erbakan ile yardımcısı Tansu Çiller’in yer değiştirme işlemleri sırasında Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, görevi Mesut Yılmaz’a devretmiş ve bu süreçte İslamcı olarak addedilenler kovuşturulmaya, cemaatlerin yurtları teftiş edilmeye, kilit resmi görevdeki İslamcılar başka yerlere tayin edilmeye, belirli bürokratların İslamcı eğilimleri araştırılmaya ve 1997 yılında sayısı 800’e ulaşan dini vakfın denetlenmesine başlanmıştır.  Ayrıca zorunlu öğretim sekiz yıla çıkarılmış, imam hatiplerin orta okul kısmı kapatılmış ve meslek liseleri ile imam hatip liselerine üniversiteye girişte katsayı uygulaması getirilmiştir.

Erbakan’ın Haziran 1997’de istifası üzerine askerlerin yeni hükümete kabul ettirdikleri EMASYA protokolü nedeniyle askeri vesayet koyulaşmış, askeri özerklik alanı genişlemiştir Protokolle Protokolle, EMASYA komutanlıkları, sıkıyönetim döneminde gerçekleştirildiği üzere, mülki amirin (vali ve kaymakam) daveti olmaksızın toplumsal olaylara doğrudan müdahale edebilme hakkına erişmiştir.  Ali Bayramoğlu’nun vurguladığı üzere protokolün ilk gerekçesi İslami kesime duyulan güvensizlik karşısındaki örgütlenme ihtiyacıdır. İkinci gerekçesi ise Olağanüstü Hal’in kaldırılması ile Olağanüstü Hal nizamını ikame edebilecek bir düzenleme arayışı olmuştur. Söz konusu protokol 2010 yılında yürürlükten kaldırılmıştır.

“28 Şubat” ve Sivil Toplum Kuruluşları

Sivil toplum devletin kontrolünde olmayan ve kendi faaliyetlerini organize ve inşa edebilen özerk kuruluşlardır. Jurgen Habermas’ın ifade ettiği üzere sivil toplum aynı zamanda toplumsal alandaki problemleri devletin dışında çözüme ulaştırmayı hedefleyen gönüllü kurumlardır. Sivil toplum, meselelere ilişkin belirli bir yaklaşımda uzlaşabilen devletin hegemonyası karşısındaki “özne”ler için bir aradalık zeminidir. 

Devlet ve sivil toplum karşılıklı olarak konumlandırılmak yerine aynı zamanda birbirini tamamlayıcı iki öğe olarak okumak mümkündür. Örgütlenmiş aktif bir grup kamusal alanda kendini gösterip yasama ya da diğer karar organlarına toplumsal talepler konusunda karar alıcılar için pozitif katkılar gerçekleştirebilir. 

Türkiye’de sivil toplum özellikle 1990’lar sonrasında iletişim olanaklarının hızlanması ve ekonomik liberalleşme akımıyla birlikte güç kazanmıştır. Özellikle Türkiye’nin 1996 yılında Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Konferansı olan Habitat II konferansına ev sahipliği yapması sivil toplumun elini daha da güçlendirmiştir. 

Fakat 28 Şubat 1997 tarihindeki Başbakan Necmettin Erbakan’ın istifasını talep eden MGK kararları sonrasında başlayan “irtica” tehdidine karşı ordu ve bürokrasi merkezli süreç demokrasi ve sivil toplum zemini derinden sarsmıştır. Tunahan Gür’e göre kurmaylar bu dönemde sivil toplumu (1) Türk ulusal kimliğinin yanında diğer kültürel kimliklerin tanınmasına yönelik taleplerde bulunan “bölücüler”, (2) Cumhuriyetin kazanımlarını yetersiz gördükleri için eleştirel yaklaşan “Sözde Aydınlar” ve (3) toplumsal alanda dini bir takım özgürlükleri dillendiren “irticacılar” başlıklarıyla sınıflandırarak üç tehlikeli odak şeklinde adlandırmıştır. 

28 Şubat’ta hedef tahtasında bir “iç düşman” olarak yeniden üretilmeye çalışılan “irticacılar” vardır: Bu dönemde sivil toplum kuruluşları darbeyi destekleyenler, darbeye sessiz kalanlar ve darbe mağduru olanlar olarak üç gruba ayrılmıştır. Bu dönemde irticai faaliyette bulunduğu gerekçesiyle vakıfların 187 taşınmazına el koyulmuş, 21 vakıf da kapatılmıştır. Bu noktada maalesef bazı kemalist-modernleşmeci sivil toplum kuruluşlarının askeri müdahaleye destek verdiğini kayda geçmiştir. 

2000’li yılların başı ise sivil toplum kuruluşlarının özellikle Avrupa Birliği adaylık süreci ile yükselişe geçtiği yıllar olarak kaleme alınmıştır. Örneğin 2004 yılı AB İlerleme Raporu; Türkiye’de reform hareketlerinin başlamasıyla insan haklarından ordu üzerindeki genişletilmiş sivil denetime kadar birçok değişikliğin gerçekleştirildiğini ve sivil toplumun daha güçlendiğini kayda geçmiştir. Nitekim Birlik 2005 yılı Türkiye raporunda “Özellikle Ceza Kanunu ve Dernekler Yasasının yürürlüğe girmesiyle temel özgürlüklerin uygulanması konusunda yasal ilerleme sağlanmış ve uygulamada hem bireyler hem de sivil toplum örgütleri geçmişe kıyasla daha büyük özgürlüklere sahip olmuşlardır.” ibaresini not düşmüştür. 

AB-Türkiye ilişkileri 2006 yılında Fransa ve Kıbrıs’ın engellemeleri nedeniyle zayıflamıştır. 2013 yılında gerçekleşen Gezi Olayları ve 15 Temmuz 2016 askeri darbe girişimi sonrasında hükümetin tutumu AB yetkilileri tarafından katı bir şekilde eleştirilmiştir. Bu dönemde Avrupa Birliği Olağanüstü Hal sonrası Türkiye’deki tutuklama süreçlerini, KHK’ları, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemini, yargı sistemi ve yolsuzlukla mücadele gibi birçok başlığa eleştiriler yöneltmekteyken, hükümet ise Birliğin Türkiye’ye karşı ikircikli bir tavır sergilediği, raporların siyasallaştığı, Türkiye’nin münhasır güvenlik koşullarının göz ardı edildiği gerekçesiyle Birliğe eleştiriler yöneltmiştir. 2019 yılına gelindiğinde ise hükümet nezdinde inandırıcılığını yitiren İlerleme Raporu, “Temel haklar ve özgürlükler alanında faaliyetlerini sürdüren sivil toplum kuruluşlarının çalışma alanı daha da daralmıştır.” ifadesini kayda geçmiştir.

Küresel sistemin “Askeri Darbeler” ile Olan İmtihanı Son Bulmuş Değil!

2000’li yıllarda en çok dikkat çeken verilerden biri de giderek yükselen popülizm dalgaları ve askeri darbeler nedeniyle demokrasilerin düşüşüdür. Yapılan araştırmalara göre küresel sistemde soğuk savaşın bitiminden sonra son 30 yılda darbe girişiminin sayısı azalmasına rağmen, demokratik ülkelerdeki darbe girişimlerinin sayısı artmıştır. Üstelik demokratik ülkelerde darbe girişimlerinin başarılı olma ihtimalinin daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Demokratik ülkelerdeki liderlerin neredeyse 3’te 2’si askeri darbelerle devrilmiştir. Bu yönüyle Curtis Bell askeri darbelerin aynı zamanda Batılı demokratik ülkelerin de bir meselesi olduğunu vurgulamaktadır.

Sivil asker ilişkilerinde ordunun otonomisini çerçeveleyen demokratik sınırlamaların ve çok boyutlu demokratik reformların darbelerden korunma konusunda ek bariyerler getirdiğini inkâr etmek mümkün değildir. Uluslararası araştırmalarda demokratik pekişme askeri darbeleri önlemek için yeterli bir yöntem olmadığı gözlemlenmiştir. Darbelerin kaynağında kültürel kodlar, toplumsal yaklaşım, dış müdahaleler ve her orduda bulunabilen otonom aktörler yer alabilmektedir. 

Türkye Sivil-Asker İlişkilerinde Dikkate Değer bir İlerleme Kaydetti fakat…!

28 Şubat 1997 yılında MGK açıklaması yoluyla gerçekleştirilen askeri müdahalenin ardından Türkiye sivil asker ilişkilerinde özellikle ilk dönemde AB reformlarıyla dikkate değer bir ilerleme kaydetmiştir. MGK’nın yetkileri “sivilleştirilmiş”, Sayıştay’ın silahlı kuvvetleri denetlemesi konusunda yetkileri artırılmış, Askeri Mahkemelerin sivil alandaki yetkileri kısıtlanmış, Yüksek Askeri Şura’nın kompoziyonda sivil ağırlık artırılmış, Milli Savunma Bakanlığı’nın konumu güçlendirilmiştir.

Fakat sivil-asker ilişkileri başlığında Narcis Serra’nın vurguladığı üzere; sivil-asker ilişkilerinde uyum sadece yasal bir süreçten ibaret değildir ve askeri reformlar genel reform sürecinden soyutlanmamalıdır. Demokratik pekişme tek yönlü olarak sivil-asker ilişkileri üzerinde yürütülmeye çalışılırsa bu eksik ve problemli kalacaktır.  Bir ülke genel olarak demokratikleşme sürecinde ilerleme kaydedemezse, askeri kurmayların demokrasiyi özümseyebilmesi mümkün olmayabilecektir.

The post 28 Şubat’dan 2020’ye… appeared first on Sivil Sayfalar.

“Yaralarımızı Tek Başımıza Değil Birlikte İyileştireceğiz”

KADEM Başkan Yardımcısı Sümeyye Erdoğan Bayraktar, sergiyi Sivil Sayfalar’a değerlendirirken, “28 Şubat’ın bizde izi çok büyük. Bu sergi ile 28 Şubat’ın insanlarda bıraktığı duygusal tarafı göstermek istedik. Bu gerçekten sanatla, bu mecazi tarafı ile, o derinlikli tarafı ile ifade edilmeden, o duygusal boyutunu hissetmek kolay değil. Biz şunun farkındayız: ne kadar yakın olsak da , büyük bir kesimin bu yaranın, bu izlerin farkında olmadığının bilincindeyiz. Böyle büyük bir travma toplumda varken, hala bu yaraların izleri devam ederken, bilinmemesi haksızlık olur ve bundan sonra da başka haksızlıklara kapı açar. O yüzden, bu sergi aynı zamanda bir tanışma vesilesi…Bu tanışmalar çok önemli. Çünkü tanıştıkça ve birbirimize yaklaştıkça, yaralarımızı daha kolay iyileştireceğiz. Tek başımıza değil birlikte iyileştireceğiz”.  diye konuştu. 

“Hislerimizi Görünür Kılmaya Çalıştık”

Serginin küratörü Yasemin Darbaz Karaca, serginin çıkış hikayesinin temelinde 28 Şubat’la ilgili hislerin görünür kılınmak olduğunu belirterek, “Böyle Daha Güzelsin” ismi aslında ikna odalarından çıkma bir cümle; olduğu haliyle var olamayan kadınlara, olmasını istedikleri halin nazikçe dayatması. Günün sonunda pozitif bir söylem ya da bir iltifat değil; çünkü burada vurgulanan şey aslında böyle daha güzelsin! Bizim burada arkasında durmak istediğimiz şey.” dedi.

Serginin 28 Şubat döneminde yaşadığı hikayeleri yada bir şekilde şahit oldukları hikayeleri sanat aracılığıyla bir biçime dönüştürmek isteyen sanatçıların bir araya gelerek oluşturduğu kolektif bir çalışma olduğunu dile getiren Karaca, “Bizim bu sergi ile hislerimizi görünür kılmaktan başka hiçbir bir amacımızın olmadığı, onun dışında başka bir konuya değinmek istemediğimiz,  Sadece günümüzde o dönemeden ne kaldığını, nasıl sonuçların olduğunu göstermek istediğimiz bir sergi… Burada düşündüklerimizi eserlere yansıtmak için deneysel bir şey yaptık aslında. Bu sergide hislerimizi görünür kılmaktan başka bir amacımız yok.  Bu bizi güvenli kıldı, kimseyi suçlamıyor, yargılamıyor, hissiyat üzerinden gidiyoruz. Dolayısıyla bunu bir tanışmaya, bir iyileşmeye ve bir anlaşmaya  vesile olmasını ümit ediyoruz. O yüzden herkesi sergimizi görmeye davet etmek isteriz.” diye konuştu.

“28 Şubat Sürecinde Hislerimiz Hiç Konuşulmadı” 

Bilgi Üniversitesi’nde psikoloji okuduğu dönemde 28 Şubat sürecini deneyimleyen ve sergiye “Aramızdaki Şey” video art eseri ile yer alan yönetmen ve senarist Elif Eda ise, 28 Şubat sürecinin her aşamasını yaşamış ve kuşak kuşak etkilerini görmüş biri olduğunu belirterek, “Açıkçası çok sessiz kalarak atlatmam gereken bir süreçti çünkü anlatamadığımı , ifade edemediğimi düşündüğüm için  kendi içime hapsolduğum bir süreçti. 28 Şubat süreci biraz önce ve daha sonrasında çok yaygın bir psikolojik şiddet vardı ve bunun çok görünmez olduğunu fark ettim. Toplumsal bakışın, nasıl bir psikolojik şiddet sürecine dönüştürdüğünü somutlaştırmak istedim. Nasıl o bakış, insanı insan olmaktan çıkarıp, bir “şey” haline dönüştürüyor. Dolayısıyla,  üzerinde herhangi bir duygu hissetmeden, bakış sahibine itip kakma hakkı veriyor? Bunu somutlaştırmaya çalıştım. ” dedi.

‘Kadın dayanışması yaşatır’ mottosuna inandığını belirten Eda, “Birbirimizin hikâyelerine, kadınlar olarak açık olursak ve kadın seçmezsek, kim kadın kim değil vb. ayrımlara girmezsek  bir iletişim dili de üretebilirsek, birbirimizin hikâyelerine açık olabilirsek, diğerlerine de belki anlatabiliriz.  28 Şubat sürecinde biz kadınların hisleri hiç konuşulmadı.  Bu sergi, kendi travmalarımla da yüzleşmemi sağladı. 28 Şubat sürecinde, hala siyaset üzerinden yürüyen bir zemin var. Hala, başörtülü kadınlar siyasi figür olarak görüyor. Oysa bir başörtülü kadın olarak benim sizinle konulabilecek çok şeyim var. Muhafazakârlar açısından bir sürü şey değişse de, toplumun ön yargıları değişmedi. Yeni ön yargılar, yeni duvarlar örülüyor. Hepimizin birbirini anlamaya çalışması lazım. Daha çok muhabbet alanlarını açmamız lazım.” diye konuştu.

İyileşmek İsteyen Herkesi Sergiye Davet Ediyoruz”  

Sergiye eşi Fatih Ergün ile beraber Kapı Duvar eseriyle katılan, psikoterapist Aslıhan Ergün sergiyle birlikte 28 Şubat’la yüzleşemediğini farkettiğini belirterek, “Kendimiz de anlatmadık o dönemde, çünkü bir şekilde hayatımızı sürdürmek zorundaydık. Üniversite sınavında puan kesilmesi ciddi bir kayıptı; ben adaletsizlik olduğunu düşünme fırsatı bulamadan, ekonomik güçlük çeksem de, başka okul ve bölümlerde okuyabildim… Bu eserde, bir kapının bir duvar kimi zaman duvar oluşunu, bu subjektifliğini anlatıyor. 28 Şubat, bizim için anlam verilemeyen bir subjektiflikti. Temel olarak asıl hedefim, hem kendimi iyileştirmek hem de izleyicileri iyileştirmek… Bütün yaralar için aynı şeyi diliyorum. İnşallah, her yaralı kesimin, kendi hikâyesini anlatabilir ve duyulabilir. … Ben kadın dayanışmasının iyileştiriciliğine inanıyorum.”  dedi.

Kapı Duvar eserine ve 28 Şubat’a dair hislerini paylaşan mimar Fatih Ergün ise, “Mekânsal olarak ve sanat formu olarak ifadesi üzerinde eşimle birlikte çalıştım. Bu eserde, kapının ne tarafında durduğunuz çok önemli, içeri girebilen misiniz? Yoksa dışarıda kalıp, bunun aslında bir kapı değil, duvar olduğunu görebilen misiniz? Ziyaretçiye böyle bir tecrübe yaşatmaya çalıştık. Biz alsında, iyileşmek isteyen herkesi bu sergiye davet ediyoruz.” ifadelerini kullandı.   

The post Kadınların 28 Şubat Hafızasından Yansımalar: “Böyle Daha Güzelsin” appeared first on Sivil Sayfalar.

Bu manzaraların 28 Şubat’ın karanlık günlerini hatırlattığı belirtilen açıklamada, “Bu sebeple Hak İnisiyatifi olarak, üzerinden 20 yıldan fazla süre geçmiş 28 Şubat Darbesi için adalet talep ederken, OHAL mirası keyfiliklerin de tamamen sonlandırılmasını ve mağduriyetlere son verilmesini, kişi hak ve hürriyetlerine saygılı bir yönetim benimsenmesini talep ediyor, bu konuda hükumeti topluma karşı sorumluluğunu yerine getirmeye çağırıyoruz!” ifadelerine yer verildi.

The post “28 Şubat Uygulamaları Terk Edilsin” appeared first on Sivil Sayfalar.

21. yılını dolduran 28 Şubat darbesiyle ilgili gündem geride kaldı bir daha ki yıl dönümüne kadar. Bu konuyu gündemden düşürmemek için uğraşan tek kurum ise Konya merkezli 28 Şubat Öğrenci Derneği… Sosyal medyada seslerini duyurmaya çalışan derneğin çabalarıyla Kamu Denetçiliği Kurumu Başkanı Şeref Malkoç’un da katıldığı bir çalıştay yapıldı. Dernek Başkanı Emine İlyas ile 28 Şubat ve yüzleşme çabalarını konuştuk.

Öncelikle derneğiniz hakkında kısa bilgi alabilir miyiz?

Derneğimiz, Şubat 2017’de 28 Şubat sürecinde üniversite öğrencisi olup başörtüsü yasağından dolayı okullarını bırakmak zorunda kalmış,2011 affı ve başörtüsü yasağının kalkması ile okullarına dönüp 2012’den itibaren peyderpey mezun olan kadınlar tarafından kurulmuştur. Derneğimizin kurulma amacına, ‘28 Şubat post modern darbesinin yol açtığı mağduriyetleri dile getirmek ve bunun için ilgili mercilerle görüşerek hakların iadesi noktasında mücadele etmek ve yaşanan mağduriyetlerin bir daha yaşanmaması adına toplumda farkındalık oluşturmak’ diyebiliriz.

28 Şubat darbesiyle ilgili yüzleşme ve hesaplaşma çalışmalarını nasıl değerlendiriyor sunuz?

Bu konuda devletimizin de toplumun da yüzleşmeye başladığı kanaatindeyim, ama yeterli bulmuyorum, çünkü yüzleşmek sadece suçu kabullenmek değil, suç sonucu oluşan mağduriyetlerin telafisi için inisiyatif alabilmektir. Bu noktadan baktığımızda devletimiz ve toplum, 28 Şubat’ta ciddi mağduriyetler olduğunu, direkt olarak devletin dolaylı olarak toplumun bu mağduriyetlerde rol aldığını kabullenmiştir. Ancak hala devam eden mağduriyetler vardır ve devlet de toplum da bu mağduriyetlere karşı yeterli ilgiyi göstermemektedir. Örneğin bizlerin iade-i itibar için emsallerimizle aynı yerde olmak isteyişimizi kadro peşinde koşmak olarak yorumlayanları duyuyoruz ve bu bizi çok incitiyor. O yüzden yüzleşmenin yarım kaldığı kanaatindeyim.

Bu yüzleşmenin tam yapılabilmesi için yapılması gerekenler nelerdir?

Öncelikle toplum vicdanını harekete geçirecek çalışmalar yapılmalıdır ki mağdurlara hakları iade edildiğinde birileri bunun bir haksızlık olduğunu düşünmesin. Bunun için de çeşitli programlar, etkinlikler, sinema, tiyatro hatta televizyon dizileri kamu spotları… vb birçok şey yapılabilir. Bundan sonrasında ise tek bir mağdur kalmayacak şekilde imkânlar ölçüsünde hakların iade edilmesi ve zararların tanzimi ancak yüzleşmeyi tamamlayabilir

Derneğiniz bünyesindeki 28 Şubat mağdurlarının geçmişten şu anki durumdaki mağduriyetlerini ve nasıl giderileceği hakkında bilgi verir misiniz? 

28 Şubat post modern darbesinin akabinde gelen başörtüsü yasağı ile başlayan mağduriyetler günümüze kadar farklı şekillerde de olsa devam etmiştir. Öncesinde okullarına devam edemeyen mağdurların bir kısmı kınama uzaklaştırma gibi cezalarla bir kısmı da devam edemedikleri için devamsızlıktan dolayı okullarından uzaklaştırılmışlardır. Aşağı yukarı 15 yıl sonra 2011 affı ile tekrar öğrenci olma haklarını kazanmışlar ve zorlu bir sürecin ardından okullarından mezun olabilmişlerdir. Fakat diplomalarını almakla mağduriyetleri bitmemiştir. Özel sektörde çalışmayı düşünenler, tecrübesizlikle itham edilip işe alınmamışlar ya da çok komik ücretlerle çalıştırılmışlardır. Kamuda çalışmak isteyenlerse ya yaş haddinden istihdam edilememiş ya da 20’li yaşlarda sınav odaklı yetişmiş gençlerle eşit koşullarda KPSS gibi sınavlara tabi tutulmuş, kimisi sorumluluklarından dolayı yeterli çalışamayıp sınavı kazanamamış kimisi 0,05 gibi puanlarla sıralamaya girememiş kimisi de kazandığı halde aile birliğini bozmak istemediği için atandığı yere gidememiştir. Dolayısıyla mağduriyetler hala devam etmektedir. Bu mağduriyetlerin giderilmesi için mevzuatta yapılacak yasal bir çerçevede yönetmeliklere yapılacak basit ilavelerle çözümün mümkün olduğu kanaatindeyiz. Birkaç teklifimiz olmakla beraber genel olarak isteğimiz 28 Şubat döneminin kamu personeli olarak ilk atamasına eş değer bir atama yapılmasıdır. Devletimizden isteğimiz dershane öğretmenlerine tanınan hakkın, ücretli öğretmenlere tanınacak hakkın, 28 Şubat dönemi üniversite öğrencileri için de tanınmasıdır.

Bu yıl 28 Şubat konusunda kamuoyunda büyük ilgi vardı ancak sizlerin itiraz ve sesleri pek duyulmadı bunu nasıl yorumluyorsunuz?

Bazen yapılan mücadelelerin sadece edebiyatı yapılır. Mücadeleyi veren insanlara ne olduğu çoğu zaman kimsenin umurunda olmaz, çünkü bazı insanlar sorumluluk almaktansa edebiyat yapmayı daha kolay bulurlar. Bizse artık edebiyatımızın yapılmasından yorulduk. Sorunlarımızın çözülmesini bekliyoruz ve bu yönde çalışmalar yapıyoruz. Dolayısıyla sorumluluk almak istemeyenlerin gündeminde olamıyoruz. Ama Allah’a şükür hala aklıselim insanlarımız var ve bizim mücadelemize destek oluyorlar. Bu bile bizim için büyük bir gelişme ve biz bir gün aklıselimin galip geleceğine inanıyoruz.

Son olarak geçtiğimiz hafta sonu Kamu Denetçiliği Kurumu’yla bir çalıştay yaptınız. Bu konudaki değerlendirmelerinizi alabilir miyim? Öncesinde sosyal medya çalışmasında ‘çalıştaydanümitliyiz’ diyordunuz, beklentilerinize cevap olabildi mi?

12 Mart Pazartesi günü gerçekleştirilen çalıştayın bizim için en önemli tarafı, artık meselemizin  ayaküstü konuşulan bir mesele olmaktan çıkmasıdır. Muhatap alınmış olmak  dertlerimizin dinlenmesi ve bu konuda haklı olduğumuzun düşünülmesi bile bizim için önemli bir gelişme. Çünkü daha önceleri yapmış olduğumuz görüşmelerde mağduriyetimiz karşısında ilettiğimiz talep haksız bir talep olarak değerlendirilebiliyordu. Bu çalıştayla yaşadığımız mağduriyetin farkına varılmış olması ve ne yapabiliceğinin düşünülmesi yaklaşık dört yıldır verdiğimiz mücadelenin şimdilik en güzel meyvesidir. Kamu Başdenetçimiz Şeref Malkoç’un başkanlığında Konya Milletvekilimiz Sayın Leyla Şahin Usta,  Cumhurbaşkanlığı Hukuk Başkanı Sayın Veysel Bektaş ve ilgili bakanlıklardan katılan bürokratlarla gerçekleştirilen çalıştayda, sorunlarımızı ve çözüm önerilerimizi dile getirdik.Zikrettiğim isimler konu ile ilgili neler yapılabileceğini, çekincelerini dile getirdiler. Çalıştay ekibinin büyük çoğunluğu dikkatli bir çerçeve çizilirse bu sorunun çözülebileceğini dile getirdi. Bunun üzerine kamu başdenetçiliği çalışmaları tamamlayıp meclise sunacaklarını bildirdiler . Yani son söz yine Meclisin. Biz bu konuda ümitli olmak istiyoruz, çünkü artık gerçekten çok yorulduk, bu çalıştayın birşeyler yapıyormuş gibi görünmek amacıyla düzenlendiğini düşünmek istemiyoruz, çünkü yeni bir hayal kırıklığı yaşamak istemiyoruz. Başta Sayın Cumhurbaşkanımızın ardından Sayın Şeref Malkoç’ un, Sayın Leyla Şahin Usta’nın ve diğer devlet büyüklerinin bu konudaki hassasiyetleri bizi ümit kanadında tutuyor. Bekleyip neticeyi birlikte göreceğiz. Her zaman söylediğimiz gibi aklı selimin galip geleceğine inanıyoruz.

The post “İade-i İtibar Mücadelemiz ‘Kadro Peşinde Koşmak’ Olarak Değerlendiriliyor” appeared first on Sivil Sayfalar.

27 yıllık bir insan hakları mücadelesinin birikimini taşıyan Hak İnisiyatifi olarak, “Bu 28 Şubat Son Olsun” derken, 28 Şubat’ın rahle-i tedrisinden geçmiş, çoğu yerde onu aratır duruma gelen uygulamalara karşı da adil şahitliğimizin gereğini yerine getirme sorumluluğuyla “Yeni 28 Şubatlar Olmasın” diye ekliyoruz.

15 Temmuz Darbe Girişimi her ne kadar 28 Şubat günlerinden daha kötü bir akıbet tehlikesi taşısa da toplumun iradesi bu tehlikeyi bertaraf etmiş ve iradesini askeri cuntaya teslim etmemiştir. Ancak hemen arkasından ilan edilen OHAL yaklaşık iki yıldır devam etmekte ve yer yer 28 Şubat günlerindeki hafızamızı canlandırmaktadır.

Hilafet devleti arzusunu sivil ve şiddetsiz bir şekilde dile getiren Hizbu-t Tahrir Cemaati, 28 Şubat aklının ve Gülen Yapılanması’na mensup yargının mağduru olarak “silahlı terör örgütü” suçlamasıyla yargılanmakta ve onlarca dosya bu gerekçeyle yakın zamanda Yargıtay tarafından onanmış bulunmaktadır. Çoğu dosyanın 28 Şubatçı Kemalistler ve Gülen Yapılanması tarafından operasyonel bir şekilde hazırlandığı bugün aşikar olmasına rağmen dosyaların onanmış olması endişe vericidir.

Hükümete karşı eleştirel tutumu ile bilinen Furkan Vakfı’na yapılan polisiye operasyon ve onunla birlikte yürütülen medya karalaması, 28 Şubat günlerinin değişmeyen tekrarına benzemektedir. Furkan Vakfı Başkanı Alparslan Kuytul ve tutuklu diğer cemaat mensuplarının tutukluluk gerekçeleri hukuki olarak nitelendirilemez ve son derece siyasidir.

Eski Genel Başkanlarımızdan Ömer Faruk Gergerlioğlu ve binlerce sivil insan, barış talebini dillendirdikleri için “terör örgütü propagandası” gibi keyfi ve haksız suçlamalarla hapis cezalarına çarptırılmakta ve ifade hürriyeti ağır bir şekilde ihlal edilmektedir.

Seçimle meclise gelmiş milletvekilleri, çoğu siyasi faaliyetlerinden oluşan konuşmalar sebebiyle keyfi ve orantısız yargılamalara maruz kalmakta, tutukluluk bir istisna iken bir rutin olarak işletilmekte ve basit gerekçelerle cezalar verilerek vekilleri düşürülmektedir.

Binlerce insan keyfi şekilde ve özensiz yargılamalara tabi tutulmakta, masumiyet karinesi ilkesi çiğnenmekte ve Gökhan Açıkkolu örneğinde olduğu gibi bazı haksız yargılamalar telafisi imkansız hale gelmektedir.

Bütün bu manzara bize 28 Şubat’ın karanlık günlerini hatırlatmakta, çoğu insan için çoğu zaman o günleri de aratmaktadır. Bu sebeple Hak İnisiyatifi olarak, üzerinden 20 yıldan fazla süre geçmiş 28 Şubat Darbesi için adalet talep ederken bugün OHAL kaldırılarak mağduriyetlere son verilmesini, kişi hak ve hürriyetlerine saygılı bir yönetim benimsenmesini talep ediyor, bu konuda hükümeti topluma karşı sorumluluğunu yerine getirmeye çağırıyoruz!

Bu 28 Şubat Son Olsun! Bu Son 28 Şubat Olsun! Yeni 28 Şubatlar Olmasın!

HAK İNİSİYATİFİ

The post Bu 28 Şubat Son Olsun ve Yeni 28 Şubatlar Olmasın! appeared first on Sivil Sayfalar.

“Referanduma Giderken Türkiye’nin Ahvali ve Adalet Arayışı”

Adım adım 16 Nisan Referandumu’na doğru giderken topluma egemen olan çatışmacı ruh hali, birlikte yaşama irademizi aşındırmaya devam ediyor. Bu ruh hali, adalet arayışımızı ve ahlaki bir toplumda var olma istencimizi etkilese de, buna teslim olmamak bizim elimizde. Bu ruh halini, birlikte tartışarak, yan yana gelerek ve bu zeminleri güçlendirerek aşabileceğimize olan inancımız tam! Bu inançla hepinizi etkinliğimize bekliyoruz…

Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile ihraç edilen öğretim üyesi ve hekimler arasında bulunan, Fatma Bostan Ünsal, Ömer Faruk Gergerlioğlu ve Cihangir İslam ile birlikte referandumu ve toplumun ahvalini değerlendireceğimiz sohbetimize hepiniz davetlisiniz!

Hak ve Adalet Platformu

Konuşmacılar:
FATMA BOSTAN ÜNSAL
ÖMER FARUK GERGERLİOĞLU
CİHANGİR İSLAM

Tarih: 18 Mart 2017 Cumartesi
Saat: 18.30
Yer: Renk Düğün Salonu, Hasan Halife Mah. Halıcılar Cad. No: 7/9, Fatih – İstanbul
İletişim: 0545 942 42 39

The post “Referanduma Giderken Türkiye’nin Ahvali ve Adalet Arayışı” appeared first on Sivil Sayfalar.

• Türkiye sivil toplumunun kırılma noktaları anılırken 28 Şubat’a neden gereken önem verilmedi?
• 28 Şubat’ın sivil toplumun kutuplaşmasındaki payı ne idi?
• 28 Şubat darbesinin mağdurlarının maruz kaldığı insan hakları ihlalleri toplumun diğer kesimlerinden neden tepki görmedi?
• 28 Şubat ile herkes kendi mahallesine mi döndü?

28 Şubat dosyasını aklımızda bu sorularla açıyoruz. 28 Şubat üzerine düşünme çağrısı olarak görülebilecek bu dosya, merkezine 28 Şubat’ı bugünden bakarak hatırlamayı alıyor.

28 Şubat’ta ne olmuştu?

Refah Partisi’nin (RP) Aralık 1995 Genel Seçimlerinden birinci parti olarak çıkmasıyla başlayan süreçte “irtica tehlikesi” Türkiye siyasetinin bir numaralı gündemi oldu. Haziran 1996’da kurulan RP-Doğru Yol Partisi (DYP) koalisyon hükümeti, devlet bürokrasisi ve ordu temsilcilerince rejimin seküler niteliği açısından bir tehlike olarak resmedildi. Başta RP’nin temsil ettiği kesim olmak üzere neredeyse bütün İslami sivil yapılanmalar ve dindar kimlikli insanlar yoğun bir şekilde hedefe konuldu. Birçok yargı, medya, sermaye, üniversite ve sivil toplum bileşeninin aktif bir şekilde rol aldığı bu baskı sürecinde yoğun bir tasfiye operasyonu yürütüldü. Hedefte ise öncelikli olarak RP-DYP hükümeti vardı.

Başbakan Necmettin Erbakan’ın İran, Pakistan, Endonezya, Mısır gibi nüfusunun çoğu Müslüman olan ülkelerle geliştirdiği temaslar, RP’nin üniversitelerde başörtüsünü serbest bırakma girişimleri vb. birçok gelişme, laikliğe açık bir saldırı olarak tasvir edilerek kamuoyunda hükümet karşıtı ciddi bir hava oluşturuldu. Hükümet üzerindeki baskıların iyice arttığı bir dönemde, 28 Şubat 1997 tarihinde Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel başkanlığında toplanan Milli Güvenlik Kurulu (MGK) 9 saat sürdü. Atatürk ilke ve inkılaplarına bağlılığın bildirildiği toplantı sonucunda temel eğitimin sekiz yıla çıkarılmasından imam hatip okullarının meslek okullarına dönüştürülmesine kadar bir dizi “yaptırım” niteliğinde karar kamuoyuna açıklandı. Erbakan, kullanılan bazı ifadelerden dolayı kararları imzalamayacağını duyurdu. Başta sekiz yıl kesintisiz eğitim olmak üzere kararları uygulamamada direnen RP, hükümet ortağı DYP dahil siyasi partilerden ve kendi seçmeni dışındaki toplumsal kesimlerden destek bulamadı.

Devreye giren silahsız kuvvetler

Cumhurbaşkanı ve Genelkurmay Başkanı başta olmak üzere yüksek rütbeli devlet görevlileri tarafından açıkça uyarılan RP’ye karşı, medya, sivil toplum ve yargının da dahil olduğu “silahsız kuvvetler” etkili biçimde devreye girdi. Medya ve yargı mensuplarına irtica tehdidi brifingleri veren Genelkurmay, Deniz Kuvvetleri bünyesinde Batı Çalışma Grubu’nu (BÇG) kurdu. Laiklik aleyhtarı faaliyetleri takip altına almayı hedefleyen BÇG, camiler ve okullar dahil birçok İslami kurumu ve özellikle kamu çalışanları olmak üzere milyonlarca kişiyi fişledi. Birçok STK’nın düzenlediği irtica karşıtı gösterilerin yanında  “Beşli Sivil İnisiyatif” adı altında bir araya gelen meslek ve işveren örgütleri (TOBB, TESK, TÜRK-İŞ, DİSK ve TİSK) MGK kararlarına tam destek verdiklerini açıkladı. Mayıs 1997’de Yargıtay Başsavcısı Vural Savaş, “Türkiye’yi iç savaşa sürüklüyor” gerekçesiyle RP’nin kapatılması için Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. Artan baskılar sonucu Necmettin Erbakan haziran ayında başbakanlıktan istifa etti ve hükümet düştü. RP, laiklik karşıtı faaliyetlerin odağı olduğu gerekçesiyle Ocak 1998’de kapatıldı.

“İrticaya karşı topyekun savaş” vb. manşetler eşliğinde ayrımcı ve baskıcı politikalar uygulanmaya devam edildi. RP’li siyasetçiler hakkında seri yargılamalar başladı. 8 yıllık kesintisiz eğitim yasasının yürürlüğe girmesiyle imam hatiplerin orta kısımları kapatıldı. Başörtülü öğrenciler üniversitelere ve lise sınavlarına alınmazken, Kuran’ın 12 yaşından önce öğretilmesi yasaklandı. Ayrıca, STK yöneticilerinin evlerine baskınlar düzenlendi ve birçok İslami vakıf ve dernek kapatıldı. Üniversitelerde, orduda, emniyet teşkilatında ve diğer birçok devlet kurumunda çalışan binlerce memur “irtica” sebebiyle işten çıkarıldı. “İslami sermaye”, “İslami medya” vb. kavramlaştırmalarla dindar kesimlere karşı operasyon planları oluşturuldu.

Sonuç olarak, askeri ve gayri askeri unsurların “irtica tehdidi” söylemi temelinde özellikle muhafazakar ve dindar kesime karşı yürüttükleri çok boyutlu bir darbe süreci olarak 28 Şubat, Türkiye tarihindeki alışılagelmiş darbe yöntemlerine bir istisna oluşturmuş ve “postmodern darbe” olarak anılmıştır.

Bugünden 28 Şubat’a Bakmak

Bugün 28 Şubat sürecine geri dönüp baktığımızda birkaç senelik istisnai bir kriz dönemi değil, sonuçları itibariyle tesiri hala süren derin bir toplumsal vakıayı görebiliriz. İrtica söylemi ile toplumu irticacı/gerici/anti-laik ve irtica karşıtı/ilerici/laik olarak kutuplaştıran darbeci aktörler, toplumun bir kesimini diğer kesimin kimliği üzerinden mahkum etmiş oldu. 28 Şubat’ın toplumun fay hatlarında oluşturduğu bu gerilimin etkisini, yazının girişinde sunduğumuz sorularla birlikte tartışmaya açıyoruz.

The post 28 Şubat bitti mi? appeared first on Sivil Sayfalar.

Askeri müdahale geleneği içinde cereyan eden 28 Şubat sürecinin üzerinden 20 yıl geçti. Aradan geçen sürede e-muhtıralara, paramiliter yapıların hesaplaşmalarına ve son olarak 15 Temmuz darbe girişimine şahit olduk.

Dün olduğu gibi bugün de darbelere karşı “bir daha asla” derken; zinde güçleri bu tür bir kötülükten kati surette men etmenin öncelikle, hâkim zihniyetin değişmesine ve sistemin yapısal sorunlarının toplumsal mutabakata dayalı bir zeminde çözülmesine bağlı olduğunu anladık.

28 Şubat, egemen sistem tarafından siyasete ve toplumsal muhalefetin farklı bileşenlerinden gelen siyasal taleplere yönelmiş bir baskı süreciydi. 90’lı yılların karanlığında vuku bulan faili meçhul suikastlarla, köy yakmalarla, çatışmalarla kimlik eksenli bir bölünmeye götürülen toplumun; başörtüsü ve din eğitimi yasaklarıyla, fişlemelerle, katsayı engelleriyle bir kez de hayat tarzı üzerinden ayrıştırılmasıydı.

28 Şubat, Türkiye’nin, kuruluşundan beri siyasal ve kamusal alanından kovulmaya çalışılan kimliklerin, her türlü temsiline ve siyasal talebine egemenler tarafından uygulanan şiddet dalgasının devamıydı.

28 Şubat; toplumu devlet eliyle dizayn etmeyi kendisine vazife gören egemen zihniyetin, askeri bürokrasi komutasında harekete geçmesiydi. 20 yıl sonra, o dönem yaşananları hatırlarken, aynı zamanda bugünle yüzleşme ihtiyacını hissediyoruz.

28 Şubat sürecinde temel insan hakları ihlal edildi, toplum kutuplaştırıldı, siyasi partiler hedef gösterildi, siyasetçiler yargılandı. Medya koro halinde tek ses çıkardı. Brifinglendirilmiş hâkim ve savcılar, siyasi yargılamalarla hukuksuz kararlar aldı. Akademi, YÖK aracılığıyla emir-komuta zincirine alındı ve akademisyenlerle, öğrenciler baskılandı. Eğitim tek tip bir zihniyetle yeniden kurgulandı. Kamuda tasfiyeler yapıldı. Sivil toplum örgütleri ideolojik devlet aygıtına dönüştürüldü. O dönemden bugüne baktığımızda, aslında sistemin yapısal sorunlarının devam ettiğini görebiliyoruz.

28 Şubat’tan bugüne belki mağdur olanlar değişti; mağrur olanlar da değişti ama mağduriyet üreten düzen özünü muhafaza ediyor. Yönetenler, toplumu kendi ideolojik kodlarına göre birbirine karşı konumlandırmaktan hâlâ imtina etmiyorlar. Devlet yönetiminde olanlar, hâlihazırda toplumun tüm kesimlerine karşı hakkaniyet, liyakat, adalet ve özgürlükler temelinde hizmet etme sorumluluğunu üstlenmeyi başaramadılar.

Farklı kimliklerin siyasal hak ve özgürlükleri ya da toplumsal muhalefetin kamusal alanda temsili söz konusu olduğunda, eski ve yeni iktidar seçkinlerinin aynı kodlarla hareket edebildikleri anlaşılıyor.

28 Şubat’ta olduğu gibi, bugün de, iktidar sahipleri; toplumu kocaman bir ikna odasına almayı kendisine hak görebiliyor. İşte bu sebeple, asıl değişmesi gerekenin vasiler değil, vesayet sistemi olduğu anlaşılıyor. Aksi takdirde, bir kesimin 28 Şubatı biterken, başka bir kesimin 28 Şubat’ı başlıyor.

12 Eylül’den 28 Şubat’a ya da 28 Şubat’tan 15 Temmuz’a geçen süreçler, devlet gücüyle toplumsal mühendisliğe soyunmak isteyenlerin hep var olduğunu ortaya koymuştur. Darbeleri tamamen tarihe gömmek, öncelikle toplumun tüm kesimlerinin adalet zemininde buluşmasını, kalıcı bir mutabakat sağlamasını ve barış içinde özgürce yaşamasını sağlamakla mümkün olacaktır.

28 Şubat’ın yıl dönümünde, her türlü darbe ve vesayete karşı sözümüzü yükseltiyor, hep birlikte “Bir daha asla” diyoruz.

Adalet Zemini

The post Adalet Zemini: 28 Şubat mı? Bir daha asla! appeared first on Sivil Sayfalar.

The post Gergerlioğlu: 28 Şubat’ta haksız tarafta olmak mı vardı kaderinde? appeared first on Sivil Sayfalar.