Çevre arşivleri - Sivil Sayfalar

Kadınlar Adil Geçişin Neresinde?

Rumeysa Çamdereli — Fri, 06 Nov 2026 10:35:36 +0000

YADA Vakfı olarak bir süredir “Adil Geçiş” konusuna kafa yoruyoruz. Kişisel olarak, kavramın tam olarak ne ifade ettiğini ve neyi kastettiğini anlamakta zorlandım. Her ne kadar bir süredir ekoloji/çevre konusunda Türkiye’nin farklı yerlerinde saha çalışmaları yapmış, çok farklı alt konularda çok farklı insanlarla konuşmuş olsam da “geçiş”in nereden nereye olduğunu, burada adil olanın ne olarak tanımlandığını anlamam zaman aldı.

Rehberde uzun uzun bahsettiğimiz için adil geçiş kavramından ve tarihçesinden bahsetmeyeceğim. Ama kısaca adil geçiş, “iklim değişikliğine yönelik atılan adımların, özelde de kömürden çıkış gibi adımların sorumluluğunu bu sektörlerde çalışan işçilerin omuzlarına yıkamazsınız!” şeklinde özetlenecek bir uyarıyla tartışılmaya başlanmış. İklim krizi diye bir şey var, evet. Bu durumu gözetmek, var olan koşullara uyum sağlamak ve dünyayı tüm canlılar için daha yaşanabilir bir hale getirmek için adımlar atmak gerekiyor, evet. Ama bu adımları atarken “eski düzen”in ekmek yedirdiklerini ekmeksiz bırakmak ya da yeni düzene yeni yoksulluk katmanları eklemek çözüm olamaz. Ortada, zaman içinde zorunluluğu daha da bariz hâle gelen bir “geçiş” var. Bu geçişten fayda sağlayacaklar ve zarar görecekler kimler olacak, bu fayda nasıl eşit bölüşülecek, zarar nasıl bir kesimin üzerine yıkılmayacak, bunları düşünmek gerekiyor. İşte burada da “adil” kavramı devreye giriyor.

Kısacası, “adil geçiş” bir tahayyül. Adaletten ne anlıyorsak, adil olan da o oluyor. O zaman adaletten cidden ne anlıyoruz? Bu “geçiş” adaleti de yeniden düşünmek için bir araç haline gelebilir mi?

Bu soru kulağa fazlasıyla naif gelebilir. Ama toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadın hareketleriyle ilgili okuduğum her şey, bana özellikle toplumsal cinsiyet eşitliğine dair elde edilen neredeyse tüm kazanımların ciddi “kriz” dönemlerinde sağlandığını gösteriyor. 1. Dünya Savaşı’nın tüm karmaşası içerisinde Avrupa’da elde edilen oy hakkı, Türkiye’de ’80 Darbesi’nin tüm zorluklarının içerisinden yükselen kadın hareketi ve daha birçok örnek, zor zamanlardaki potansiyel toplumsal dönüşüm “çatlaklarının” en iyi şekilde kadınlar tarafından “kullanıldığını” gösteriyor.

Şimdi de iklim kriziyle karşı karşıyayız. İklim krizini en büyük güç odakları, sermaye ya da merkezi karar vericiler dahi görmezden gelemez noktada. Bir adım atılması gerektiği konusunda ortada sadece bir “söz” dolaşıyor; ancak uluslararası konjonktür, savaşlar, ekonomik zorluklar vb. birçok etmen bu konunun merkeze gelmesine engel olarak görülüyor. Tam da burada ortada dolaşan “sözü” toparlayacak, ona yön verecek ve bunu taleplere dönüştürecek bir potansiyel “kazanım” alanı var.

İklim değişikliğinin zorluklarını ve yükünü en çok taşıyanlar kadınlarsa, adil geçiş adımlarının ortaya çıkartacağı potansiyel fırsatların da en büyük paydaşı kadınlar olmalı. En çok yükü taşıyanların kadınlar olması durumuna en yakın örneklerden biri Ermenek. Madenler aniden kapandığında ya da erkekler işsiz kalıp göç ettiğinde, kadınların üzerindeki ücretsiz bakım yükü katlanıyor ve kadınların güvencesiz/kayıt dışı işlere (mevsimlik tarım vb.) itilmesi riski somut bir tehlike haline geliyor[1]. Bu bir örnek. Daha kapsamlı şekilde kadınların hayatının adil olmayan bir geçiş sürecinde nasıl etkilendiğini anlamak için daha fazla çalışmaya ihtiyacımız var.

Ancak eş zamanlı olarak, iklim adaletinin temel prensiplerinden biri olan bu denge anlatısında kadınlara net bir yer ayırmak, toplumsal cinsiyet eşitliğini iklim adaleti tahayyülünün de merkezine nakşetmek çok ama çok kritik.

Soru çok net:

“Ekolojik bir dünya hayali, erkeklerin rüzgâr türbini inşa ederken kadınların sessizce dinleyip ekmek yaptığı ve halı silktiği bir toplumla mı gerçeğe dönüşecek?”[2]

Adil bir geçişten söz edeceksek, bu adaletin yalnızca erkekler düşünülerek inşa edilmediğinden nasıl emin olacağız? İlk adımlar şunlar olabilir:

Geçiş sonrası gündeme gelecek sektörel dönüşümlerde, yeni oluşacak “yeşil” iş alanlarında kadınların varlığını mümkün kılacak düzenlemeler şart. Örneğin, kadınların hiç istihdam edilmediği madenler kapatıldığında ve yerlerine yeni işler kurulduğunda bu yeni işlerde kadınların da istihdam edildiğini görmemiz gerekir. Sadece istihdamla da sınırlı kalmadan, finansmana, toprağa, enerji kooperatiflerine ve yeşil girişimcilik mekanizmalarına eşit erişim talebi en öncelikli talepler arasında yer almalı.
Kadınların bakım yükü üzerine kurulu bir ekonomik düzende yaşıyoruz. Bu geçişin ardından yeni sektörel dönüşümler, bu yükü görebilecek şekilde tasarlanmalı. Bakım işlerinin “gerçek” işler olarak konumlandırılması ve bakım yükünü kadınların sırtından alacak “mor ve yeşil” bir ekonominin ilk adımlarını bu geçiş sürecinde atmalıyız.

Bu adımların ardından, inşa sürecinin her aşamasında kadınların varlığını güvenceye alır, katılımcılığı sembolik temsilden çıkarıp gerçek bir söz hakkına dönüştürebilirsek, hep birlikte kadınlar için de adil bir geçişten bahsetmek mümkün olabilir.

O zamana kadar bizlere düşen de bunu bir “hayal” değil, potansiyel bir geçiş kazanımı olarak görmek olacak diye düşünüyorum. Şimdiden bu talepleri yeşertip dünyanın girdiği bu zorunlu ‘yeşil’ hatta eklemleyebilirsek, sonuçlarını görmek cidden hayal mi?

[1] Mekânda Adalet Derneği. Adil Geçiş İçin Ermenek’ten Dersler. İstanbul: Mekânda Adalet Derneği Yayınları, 2025. https://mekandaadalet.org/wp-content/uploads/2025/01/Adil_gecis_icin_Ermenekten_dersler_web.pdf

[2] Alman Yeşiller Partisi kurucusu Petra Kelly’nin bir sözü. Kaynak: Begüm Şeren Güler, “Avrupa’da Kazananlar, Kaybedenler ve Adil Geçişin Toplumsal Cinsiyet Boyutu Üzerine”, Sefia Blog, https://sefia.org/blog/avrupada-kazananlar-kaybedenler-ve-adil-gecisin-toplumsal-cinsiyet-boyutu-uzerine/

*Görsel yapay zekâ ile hazırlanmıştır.

The post Kadınlar Adil Geçişin Neresinde? appeared first on Sivil Sayfalar.

İklim Krizi Kimin Meselesi? Dönüşümü Birlikte Düşünmek

Sivil Sayfalar — Tue, 27 Oct 2026 09:04:33 +0000

İklim krizi artık uzak bir geleceğe ait senaryo değil. Artan sıcaklıklar, kuraklık, orman yangınları, gıda fiyatları ve enerji maliyetleriyle gündelik hayatın içinde. Buna rağmen iklim değişikliğiyle mücadele ve bu mücadelenin beraberinde getirdiği dönüşümlerin nasıl daha adil olabileceği, toplumun geniş kesimleri için hâlâ öncelikli bir mesele haline gelemiyor. Peki, gündelik hayatımızı bu kadar doğrudan etkileyen bir kriz karşısında neden ortak bir tartışma zemini kurmakta zorlanıyoruz? İklim krizini ve adil geçişi kime, nasıl anlatmalı; farklı toplumsal kesimleri bu dönüşümün parçası haline nasıl getirmeliyiz?

YADA Vakfı’nın yürüttüğü “Türkiye’de Adil Geçiş için İletişim Yol Haritası” projesi kapsamında gerçekleştirilen araştırma ve diyalog çalışmaları, bu sorulara yanıt arıyor. Proje kapsamında sosyal medyadaki adil geçiş söylemi incelendi, Soma, Tavşanlı ve İskenderun’da saha araştırmaları yürütüldü. Araştırma bulgularının farklı toplumsal kesimlerle birlikte değerlendirilmesi amacıyla İstanbul, İzmir ve Diyarbakır’da düzenlenen üç Meydan buluşmasında ise çevre örgütlerinden insan hakları kuruluşlarına, kadın ve gençlik örgütlerinden sendikalara, akademiden yerel inisiyatiflere kadar farklı alanlarda çalışan 65 paydaş bir araya geldi.

Bu buluşmalar, yalnızca araştırma sonuçlarının paylaşıldığı toplantılar değil, farklı deneyimlerin aynı mesele etrafında tartışılabildiği diyalog alanları olarak tasarlandı. Üç şehirdeki tartışmalar, iklim krizinin nedenlerinden etkilerine, iletişimde karşılaşılan engellerden olası iş birliklerine kadar pek çok başlıkta ortaklaşırken, yerel ihtiyaçların ve deneyimlerin de ne kadar belirleyici olduğunu ortaya koydu.

İklim Krizi Yalnızca Çevre Meselesi Değil

Meydan buluşmalarında öne çıkan temel noktalardan biri, iklim krizinin yalnızca çevresel etkiler üzerinden ele alınamayacağıydı. Katılımcılar krizin nedenlerini tartışırken mevcut üretim ve tüketim biçimlerine, kalkınma anlayışına, ekonomik modele ve karar alma süreçlerine dikkat çekti. İklim krizinin etkileri konuşulduğunda ise soyut göstergelerden çok suya erişim, gıda fiyatları, tarımsal üretim, aşırı sıcaklar, sağlık sorunları, enerji maliyetleri ve geçim kaynakları gibi gündelik hayatın somut meseleleri öne çıktı.

Bu tartışmalar, iklim krizinin aynı zamanda ekonomi, demokrasi, sosyal adalet ve yaşam hakkıyla ilgili bir mesele olduğunu gösteriyor. Ancak bu bağlantıların kurulabilmesi için iklim gündeminin yalnızca çevre örgütlerinin çalışma alanıyla sınırlı kalmaması gerekiyor. Çünkü iklim krizinin etkileri toplumun farklı kesimlerini farklı biçimlerde etkilerken, çözüm süreçlerinin de bu farklılıkları gözetmesi gerekiyor.

Tam da bu noktada adil geçiş yaklaşımı önem kazanıyor. Enerji sistemlerinin ve üretim biçimlerinin dönüşmesi, yalnızca hangi enerji kaynaklarının kullanılacağına ilişkin bir tercih değil; istihdamın, geçim kaynaklarının, yerel ekonomilerin ve toplumsal refahın nasıl şekilleneceğine ilişkin bir mesele. Dolayısıyla dönüşümün nasıl gerçekleşeceği kadar, bu dönüşümün maliyetlerini kimin üstleneceği, ortaya çıkacak fırsatlardan kimin yararlanacağı ve kararların nasıl alınacağı da önemli.

Sorun Yalnızca Bilgi Eksikliği Mi?

İklim krizi ve adil geçiş hakkında konuşurken sıkça başvurulan çözümlerden biri, daha fazla bilgi üretmek ve farkındalık yaratmak. Elbette bilgi önemli. Ancak Meydan buluşmalarında ortaya çıkan tartışmalar, bilginin tek başına harekete geçmek için yeterli olmadığını gösteriyor.

Katılımcılar üç şehirde de teknik dilin ve uzmanlık terminolojisinin iklim gündemini dar bir çevrenin tartışmasına dönüştürebildiğini vurguluyor. Adil geçiş kavramının yeterince bilinmemesi, farklı aktörler tarafından farklı şekillerde yorumlanması ve insanların kendi yaşamlarıyla ilişki kurmakta zorlanması da bu sorunu derinleştiriyor. Özellikle ekonomik krizin, siyasal belirsizliklerin ve demokratik katılım alanlarının daralmasının belirleyici olduğu bir ortamda, iklim krizi insanların öncelikleri arasında geride kalabiliyor.

Bununla birlikte, tartışmalarda daha temel bir soruna da işaret ediliyor: İnsanların sorunu bilmesine rağmen kendilerini değişimin bir parçası olarak görememesi. Kurumlara duyulan güvensizlik, karar alma süreçlerinden dışlanma hissi ve ortak hareket etme olanaklarının zayıflaması, farkındalığın eyleme dönüşmesini zorlaştırıyor.

Bu nedenle iklim sorunları veya adil geçiş iletişimini yalnızca doğru bilgiyi doğru kişilere ulaştırmak olarak düşünemeyiz. İnsanların kendi deneyimlerini paylaşabildiği, sorularını sorabildiği, farklı görüşlerle karşılaşabildiği ve karar süreçlerine katılabildiği alanlara ihtiyaç var. İletişim, bilgi aktarmanın ötesinde güven kurmanın ve birlikte hareket etme kapasitesini geliştirmenin bir aracı olarak ele alınmalı.

Her Yerde Aynı Şeyi Anlatmak Mümkün Mü?

İstanbul, İzmir ve Diyarbakır’daki tartışmalar, ortak sorunların yanında yerel ihtiyaçların da dikkate alınması gerektiğini ortaya koyuyor.

İstanbul’da iletişim dili, kavramsal çerçeve ve kurumsal kapasite öne çıkarken İzmir’de yerelleşme, yerel ortaklıklar ve emek ile ekoloji arasındaki ilişki daha fazla tartışılıyor. Diyarbakır’da ise yerel deneyimlerin ulusal politika tartışmalarına yeterince yansımaması, kamu politikalarının eksikliği ve iklim adaletinin yerel ihtiyaçlarla ilişkilendirilmesi öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor.

Bu farklılıklar, iklim krizini her yerde aynı mesajlarla anlatmanın yeterli olmayacağını gösteriyor. Bir yerde tarımsal üretim ve kuraklık, başka bir yerde sanayi, istihdam ve enerji maliyetleri, bir başka yerde ise göç ve çevresel adalet tartışmanın başlangıç noktası olabilir. Önemli olan, yerel deneyimleri genel iklim gündeminin dışında kalan örnekler olarak değil, bu gündemin anlaşılmasını sağlayan temel unsurlar olarak görmek.

Adil geçişi anlatırken de benzer bir yaklaşım gerekiyor. Kömürden çıkışın veya sanayideki dönüşümün etkilerini yalnızca enerji politikaları üzerinden tartışmak, bu dönüşümün yaşandığı bölgelerdeki insanların kaygılarını anlamak için yeterli değil. İnsanların işleri, gelirleri, sağlıkları, çocuklarının geleceği ve yaşadıkları yerlerin ekonomik olanakları hakkında ne düşündüklerini dinlemek gerekiyor. Dönüşümün adil olacağına ilişkin bir iddia, ancak bu kaygıları ciddiye alan ve somut karşılıklar üreten politikalarla anlam kazanabilir.

İklim Gündemini Ortak Bir Meseleye Dönüştürmek

Meydan buluşmalarının önemli sonuçlarından biri de iklim kriziyle mücadelede farklı toplumsal aktörler arasında daha güçlü ilişkiler kurulması gerektiği. Kadın örgütleri, gençlik hareketleri, insan hakları kuruluşları, sendikalar, meslek odaları, çiftçiler, sağlık çalışanları, yerel yönetimler ve çevre örgütleri farklı önceliklerle çalışıyor olabilir. Ancak bu alanların tamamı iklim krizinin etkileriyle ve dönüşümün nasıl yönetileceğiyle doğrudan veya dolaylı olarak ilişkili.

Bu aktörlerin aynı masada buluşması, yalnızca daha geniş bir kitleye ulaşmak açısından değil, sorunun farklı boyutlarını birlikte anlayabilmek açısından da önemli. Örneğin çalışma yaşamına ilişkin kaygılarla çevresel etkileri, toplumsal cinsiyet eşitliğiyle enerji yoksulluğunu veya gençlerin gelecek beklentileriyle yerel kalkınmayı birbirinden bağımsız ele almak, dönüşümün bütününü anlamayı zorlaştırıyor.

Ancak farklı alanlarda çalışan kuruluşların ortak etkinliklerde bir araya gelmesi tek başına yeterli değil. Kalıcı iş birlikleri için karşılıklı öğrenmeye, bilgi paylaşımına ve ortak üretime dayanan ilişkiler geliştirmek gerekiyor. Her kurumun kendi uzmanlığını korurken diğer alanların bilgi ve deneyimlerinden yararlanabilmesi, ortak bir mücadele zemininin oluşmasını kolaylaştırabilir.

Burada sivil toplumun rolü yalnızca iklim politikalarını savunmak veya kamuoyunu bilgilendirmek değil. Aynı zamanda farklı toplumsal kesimlerin deneyimleri arasında bağ kurmak, yerel ihtiyaçları karar alma süreçlerine taşımak ve dönüşümün nasıl gerçekleşeceğine ilişkin tartışmalara daha fazla insanın katılmasını sağlamak.

YADA Vakfı’nın farklı toplumsal kesimleri ortak meseleler etrafında buluşturmayı amaçlayan Meydan modeli de bu açıdan önemli bir örnek sunuyor. Öğretmekten çok birlikte öğrenmeye, farklı deneyimleri bir araya getirerek ortak sorunları tartışmaya ve yeni iş birliklerinin önünü açmaya odaklanan bu yaklaşım, iklim krizi ve adil geçiş gibi çok boyutlu meselelerin tek bir uzmanlık alanına sıkıştırılmadan ele alınabilmesi için bir zemin oluşturuyor.

Birlikte Düşünmeden Adil Bir Dönüşüm Mümkün Mü?

Meydan buluşmalarında ortaya çıkan tartışmalar, iklim krizi ve adil geçişe ilişkin en önemli ihtiyaçlardan birinin yeni mesajlar üretmekten çok, ortak düşünme ve hareket etme alanlarını güçlendirmek olduğunu gösteriyor. Sade bir dil kullanmak, yerel hikâyelerden yararlanmak ve gündelik yaşamla bağ kurmak elbette önemli. Ancak bu iletişimin karşılık bulabilmesi, insanların yalnızca dinleyici olarak değil, dönüşümün nasıl şekilleneceğine söz söyleyebilen aktörler olarak görülmesine bağlı.

İklim krizinin etkileri giderek daha görünür hale gelirken, önümüzdeki dönemde asıl mesele yalnızca nasıl bir dönüşüm gerektiğini tartışmak olmayacak. Bu dönüşümün kimler tarafından, hangi ihtiyaçlar gözetilerek ve nasıl bir katılım mekanizmasıyla gerçekleştirileceği de belirleyici olacak.

Adil geçişi toplumun geniş kesimleri için anlamlı hale getirmek istiyorsak, kavramın kendisini anlatmakla yetinemeyiz. İnsanların yaşamlarıyla kurduğu ilişkiyi anlamak, farklı kaygıları ortak bir zeminde buluşturmak ve birlikte çözüm üretme olanaklarını geliştirmek gerekiyor. Çünkü adil bir dönüşüm, yalnızca doğru politikaların tasarlanmasıyla değil, bu politikaların toplumsal ihtiyaçları gözeten ve insanların katılımına açık süreçlerle hayata geçirilmesiyle mümkün.

Meydan buluşmalarının ortaya koyduğu temel soru da burada yatıyor: İklim krizinin ve dönüşümün nereye varacağını yalnızca uzmanların, karar alıcıların veya belirli toplumsal grupların tartıştığı bir mesele olarak mı göreceğiz, yoksa ortak geleceğimizi birlikte şekillendirebileceğimiz bir alan mı yaratacağız? Bu sorunun yanıtı, iklim krizini nasıl anlattığımız kadar, birbirimizi ne kadar dinlediğimiz ve birlikte hareket etmek için nasıl alanlar açtığımızla da ilgili.

The post İklim Krizi Kimin Meselesi? Dönüşümü Birlikte Düşünmek appeared first on Sivil Sayfalar.

Adil Geçiş Kimin Meselesi? Adil Geçişi Kime Nasıl Anlatmalı?

Ceylan Özünel — Tue, 27 Oct 2026 08:41:38 +0000

İklim krizini önlemeye ve krizin etkilerine uyum sağlamaya yönelik atılan ve bundan sonra atılacak adımların, beraberinde getireceği dönüşümlerin ne kadar adil olması gerektiğini tartışmaya başladık. Türkiye’de özellikle sivil toplum, uzun yıllardır bu soruyu gündeme taşımaya çalışıyor. Oysa bu tartışmanın kökleri çok daha geriye gidiyor. 1970’lerden itibaren ABD’de uygulanan çevre politikalarının işçiler üzerinde yaratabileceği yük, sendikaların gündeme taşıdığı önemli meselelerden biri olmuştu. Adil geçiş kavramının ortaya çıkışında da bu sendikal hareketlerin ve mücadelelerin önemli bir payı var. 1990’lara gelindiğinde ise “adil geçiş”, uluslararası iklim politikalarının temel kavramlarından biri haline geldi. Türkiye’de ise kavram, 2025 yılında yürürlüğe giren İklim Kanunu ile ilk kez yasal bir politika çerçevesinin parçası oldu.

Adil geçişin temel ilkelerinden biri “kimseyi geride bırakmamak”. Bu ne demek oluyor? Yani iklim kriziyle mücadele etmek için enerji sistemlerinde ve üretim biçimlerinde yapılan dönüşümlerde, bu dönüşümden etkilenecek toplumsal grupların yaşamlarının nasıl değişeceği, dönüşüm esnasında ve sonrasında yaşam biçimlerinin ne kadar korunacağı veya iyileştirileceğini gözetmek anlamına geliyor. Burada en çok madenler ve özellikle kömür gibi sektörlerde çalışan işçiler akla gelse de “kimseyi geride bırakmamak” iddiasının, işçilerin ailelerini, kadınları, çocukları, gençleri, çiftçileri, bölgelerdeki esnaflar gibi dönüşümden etkilenen herkesi kapsaması gerekiyor. Özellikle dönüşmesi planlanan kömür, diğer madenler ve ağır sanayi sektörleri etrafında inşa edilen kentlerde yaşayan insanların öncelenmesinin yanı sıra aslında dönüşümler tüm ülkeyi ilgilendiriyor. Çünkü yaşanacak dönüşüm süreçlerinin tamamı adil bile olsa olası göçlerin, yok olan istihdam alanlarının, yeni ortaya çıkacak işlerin, sürdürülebilir bir çevresel ekosistemin ortaya çıkması anlamında geliyor. Dolayısıyla adil geçiş meselesi dönüşümlerin keskin yaşanacağı bölgelerin yerel meselesi veya yalnızca sektörlerde çalışan işçilerin meselesi değil, herkesin meselesi.

Adil Geçiş Kavramı Henüz Yeterince Sahiplenilmiyor, İklim Krizi veya Adil Geçiş Bugünün Derdi Haline Gelemiyor

Adil geçiş, sivil toplum, akademi ve kamu kurumları içerisinde tartışılırken, Türkiye toplumu henüz kavramla yeterince tanışmıyor. Adil geçiş politikaları yeni yasal zemine oturmuşken, bir yandan politikalar ve uygulamalar geliştirilirken, toplumun bu dönüşümü doğru anlaması kritik. Dezenformasyonun iklim eylemlerinde ne kadar yaygın bir sorun olduğunu biliyoruz. Adil geçişin de bu yanlış bilgi yaygınlaşması akımı arasında kaybolmaması gerekiyor. YADA Vakfı’nın yürüttüğü Adil Geçiş Algı Araştırması ve bu araştırma bulguları üzerine hazırladığı Adil Geçiş İletişimi Rehberinde, temelde adil geçişin kim tarafından nasıl algılandığı ve bilindiği, adil geçiş iletişimi yapılırken nelere dikkat edilmesi gerektiği yer alıyor.

X platformu üzerinden yapılan söylem analizi sonuçlarına göre, zaman içinde “adil dönüşüm” ve “kömürden çıkış” gibi kavramlar yerini baskın bir şekilde “adil geçiş” retoriğine bırakmış. Bu söylemin yayılmasında soyut iklim argümanları yerine; cari açık, ithalat bağımlılığı ve enerji güvenliği gibi teknik-ekonomik çerçevelemeler en yüksek erişim ve etkileşimi alıyor. Veri setindeki tweetlerin %41’i kömürden çıkış, adil geçiş ve iklim adaleti gibi temel kavramlarla ilgili bilgi yayma ve farkındalık içerikleri. Buna karşı, direnç söylemleri yine aynı veri setindeki tweetlerin yaklaşık %9’unu oluşturuyor. Söylemin asıl üreticileri ise platformlar, inisiyatifler ve oluşumlar. Ancak bu yapıların erişimi düşük kalıyor, söylemin kitlelere yayılmasında bireysel sesler ve kanaat önderleri 3 kat daha fazla görüntülenmeyle çok daha etkili. Bununla birlikte, Akbelen, Amasra, Soma gibi kentlerde yaşanan yerel somut krizler soyut iklim söyleminin çok üzerinde ilgi görüyor. Yani soyut politika çerçeveleri insanların dikkatini çekmiyor, somut vaka ve yerel hikayeler çekiyor. Kavramlar yaygınlaştırılırken, iletişimde kanaat önderlerinin belirgin bir şekilde daha fazla etkileşim alan içerikler paylaşması, platform inisiyatif ve oluşumların ürettiği içerikleri basit ve anlaşılır bir şekilde bu kanaat önderlerine ulaştırmasının ne kadar kritik olduğunu gösteriyor. Bununla birlikte, gündelik hikâyelerin, özelde de yerel direnişlerin öne çıkması kritik bir veri. Bu veri, iklim krizi, adil geçiş ve bunlarla bağlantılı diğer konuların iletişimine odaklanırken gündelik meselelere değinmenin önemine işaret ediyor.

Algı araştırması kapsamında kömür üretim bölgeleri (Soma ve Tavşanlı) ve demir-çelik sanayisinin yoğunlaştığı İskenderun’da yapılan görüşmeler, adil geçiş kavramının yerelde de sahiplenilmediğini gösteriyor. Kavram “uzmanlık” terminoloji setiyle kendisine alan bulduğu için iklim değişikliği daha fazla bilinse de akıllarda adil geçişin tam bir karşılığı yok. Öte yandan, kavram bilinse de “adil” kelimesinin kendisine karşı bir inanç yok. Zaten Batı menşeli görülen adil geçiş kavramı, ülkenin her yerindeki adaletsizlikler sebebiyle hem güven oluşturamıyor hem de meşruiyet kazanamıyor. Yerelde daha ziyade, kalkınma, refah, sağlık, istihdam, ekonomi gibi somut ve önceliklendirilen kavramlar bir anlam ifade ediyor. Dolayısıyla, iklim eyleminin bir parçası olarak farkındalık yaratılmak istenen ve yerel toplulukların kararların bir parçası olması gereken adil geçiş süreçlerinin belki adil geçiş denmeden anlatılması gerekiyor.

Bununla birlikte, söylem analizinin de işaret ettiği gibi, yerelde de iklim krizi, gündelik yaşamla bir bağ kurulmadığı sürece çok ileri vadede düşünülebilecek soyut bir kavram olarak görülüyor. Türkiye’nin içinde bulunduğu ekonomik, siyasi krizler ve belirsizlikler zaten toplumun her kesimi için bugünden en fazla yarını düşünebilecek bir zemin sunuyor. Dolayısıyla iklim krizi veya adil geçiş zaten insanlar için bugünün derdi haline gelemiyor.

Adil Geçişi Kime Nasıl Anlatmalı?

YADA Vakfı’nın hazırladığı “Sivil Toplum için Adil Geçiş İletişimi Rehberi”nde bu içgörülerden yola çıkarak, adil geçiş iletişimi yapılırken nelere dikkat edilmeli, toplumun farklı kesimlerine adil geçiş nasıl anlatılırsa daha anlaşılır olur üzerine öneriler yer alıyor.

Öne çıkan önerilerden biri, teknik ve uzmanlaşmış politika jargonunun sivil toplumun dar bir uzman çevresine sıkışmasına ve genel kitlelerden tamamen kopmasına yol açacağına işaret ediyor. Buna göre, rehberde iklim ve adil geçiş söylemlerinin kitlelerin gündelik hayatına dokunacak şekilde basitleştirilmesi öneriliyor. Bir başka deyişle, uzmanlık jargonlarıyla yapılan iletişim çalışmaları toplumun birçok kesimine hitap edemiyor. Bununla birlikte, iklim krizi veya adil geçiş “geleceğin soyut senaryoları” gibi algılanıyor, bu da özellikle yerelde bir karşılık bulmuyor. Bu nedenle iletişim çalışmalarında, bugünün geçim veya istihdam kaygıları, ekonomik gerçeklikleri gibi meselelerden bahsederek gündem oluşturulmasına ihtiyaç var.

Rehberde de özellikle altı çizilen bir konu da adil geçişin yalnızca çevre örgütlerinin sınırları içine hapsedilemeyecek kadar çok boyutlu bir toplumsal refah meselesi olması. Toplumsal cinsiyet eşitliği örgütlerinden hak temelli çalışan yapılara, gençlik hareketlerinden işçi hakları savunucularına ve sendikalara kadar pek çok farklı aktörün bu sürecin parçası olması gerekiyor. Çevre alanında çalışan kurumlar da bu ihtiyacın giderek daha fazla farkında. Ancak söylemekle yapmak arasında, ciddi ve emek yoğun bir süreç var. Farklı tematik alanların iklim ve adil geçiş gündemiyle gerçek bir bağ kurabilmesi için yalnızca ortak etkinlikler ya da kampanyalar değil, kurumsal köprüler, karşılıklı kapasite geliştirme ve bilgi paylaşımına dayalı kalıcı iş birlikleri de gerekiyor. Bu nedenle paydaş iletişimini yalnızca mesajların doğru kişilere ulaştırılması olarak değil, farklı aktörlerin birbirinden öğrenmesini ve birlikte üretmesini sağlayan uzun soluklu bir süreç olarak ele almak önemli.

Bu noktada rehberin önerdiği yaklaşımlardan biri, kadın, çocuk, gençlik ve yoksulluk gibi hak temelli alanlarda çalışan sivil toplum kuruluşlarıyla iklim ve çevre örgütlerinin ortak iletişim çalışmaları geliştirmesi. Adil geçişi yalnızca çevre ve iklim söylemi üzerinden değil, farklı hak alanlarıyla ilişkilendiren ortak mesajlar üretmek; kampanyalarda farklı paydaşların seslerine ve deneyimlerine yer vermek; iletişimi tek bir kurumun sözcülüğüne dayandırmak yerine çeşitlendirmek, adil geçişin toplumun farklı kesimleri tarafından sahiplenilmesinin önünü de açabilir.

The post Adil Geçiş Kimin Meselesi? Adil Geçişi Kime Nasıl Anlatmalı? appeared first on Sivil Sayfalar.

YADA Vakfı ve Climate Alliance’tan Adil Geçiş İletişim Rehberi Tanıtım ve Uygulama Atölyesi Programı Hazır

Sivil Sayfalar — Mon, 27 Jul 2026 09:30:50 +0000

YADA Vakfı’nın yürüttüğü Türkiye’de Adil Geçiş için İletişim Yol Haritası projesi kapsamında YADA Vakfı ve Climate Alliance ortaklığında düzenlenen “Adil Geçiş İletişim Rehberi Tanıtım ve Uygulama Atölyesi“nin programının detayları paylaşıldı. 30 temmuz perşembe günü aynı içerikte iki farklı saat aralığında gerçekleştirilecek etkinlikte: YADA Vakfı’nın Türkiye’de adil geçişe ilişkin yürüttüğü araştırmadan öne çıkan gözlemler, Climate Alliance ortaklığında gerçekleşen Almanya çalışma ziyaretinden edinilen deneyim ve iyi uygulama örnekleri ve hazırlanan “Adil Geçiş İletişim Rehberi”ndeki öne çıkan öneriler katılımcılarla paylaşılacak.

Atölyede katılımcılar, Toplumsal Cinsiyet Eşitliği, Gençlik, İşçi Hakları, Genel Tartışmalar ve Uluslararası Tartışmalar tematik odalarında bir araya gelerek rehberi birlikte değerlendirecek ve geliştirecekler.

Atölye katılım başvuruları başvuru linki üzerinden alınmaya devam ediyor.

Proje Hakkında: Bu buluşma, GIZ tarafından desteklenen YADA Vakfı’nın Türkiye’de iklim krizi, dönüşüm ve adil geçiş süreçlerine yönelik iletişimi güçlendirmeyi amaçlayan projesi kapsamında gerçekleştirilmektedir. Alman Federal Çevre, İklim Eylemi, Doğa Koruma ve Nükleer Güvenlik Bakanlığı (BMUKN) tarafından görevlendirilen ve Uluslararası İklim Girişimi (IKI) tarafından finanse edilen, GIZ’in İklim Diplomasisi Eylem Programı kapsamında uygulanan Alman-Türk İklim İş Birliği: İklim Eylemi için Sivil Toplumun Güçlendirilmesi Projesi, Almanya ve Türkiye’de iklim eylemi için değişim aktörlerini harekete geçirerek, hem ulusal hem de ikili düzeyde sivil toplum ağlarını güçlendirmek suretiyle iklim değişikliğinin azaltımı ve uyum çabalarını ile politika üzerindeki etkiyi desteklemeyi amaçlamaktadır.

Bu duyuru, Uluslararası İklim Finansmanı Girişimi (IKI) kapsamında yürütülen bir projenin parçasıdır. Bu girişim, Almanya Federal Çevre, İklim Eylemi, Doğa Koruma ve Nükleer Güvenlik Bakanlığı (BMUKN) tarafından desteklenmektedir. Bu yayında ifade edilen görüşler, Almanya Federal Çevre, İklim Eylemi, Doğa Koruma ve Nükleer Güvenlik Bakanlığı’nın (BMUKN) görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.

The post YADA Vakfı ve Climate Alliance’tan Adil Geçiş İletişim Rehberi Tanıtım ve Uygulama Atölyesi Programı Hazır appeared first on Sivil Sayfalar.

Invitation to the Just Transition Communication Guide Launch and Hands-on Workshop by YADA Foundation and Climate Alliance

Sivil Sayfalar — Tue, 14 Jul 2026 20:40:22 +0000

We are pleased to share the announcement for the Just Transition Communication Guide Launch and Hands-on Workshop, which will be held online on Thursday, 30 July, in partnership with YADA Foundation and Climate Alliance:

Save the Date

CLIMATE CRISIS, TRANSFORMATION, and OUR SHARED FUTURE

How should we talk about and communicate this transformation and just transition?

We are pleased to invite all relevant stakeholders to our online event organized as part of the Communication Roadmap for Just Transition in Türkiye project.

Jointly organized by YADA Foundation and Climate Alliance, the event will feature:

Key findings from our research on just transition in Türkiye,
Experiences and good practices gathered during our study visit to Germany,
The draft Just Transition Communication Strategy and Communication Guide that we are currently developing.

Participants will also have the opportunity to contribute to the communication strategy and guide through thematic breakout discussions focusing on gender, labor, youth, and international perspectives.

To accommodate different schedules, the event will be held in two identical sessions on Thursday, 30 July 2026. Participants are welcome to attend whichever session is most convenient for them.

Session 1: 2:00–3:30 PM (Germany Time / CEST, UTC+2)

Session 2: 6:30–8:00 PM (Germany Time / CEST, UTC+2)

Simultaneous interpretation in Turkish and English will be provided throughout the event.

The detailed agenda will be shared with you very soon.

For now, please save the date: 30 July 2026.

We kindly ask you to complete the registration form via the link provided.

About the Project

This event is organized within the framework of the Communication Roadmap for Just Transition in Türkiye project, implemented by YADA Foundation with the support of GIZ, aiming to strengthen communication on the climate crisis, transformation, and just transition processes in Türkiye. The German-Turkish Climate Partnership: Strengthening Civil Society for Climate Action Project, implemented under GIZ’s Climate Diplomacy Action Programme, commissioned by the German Federal Ministry for the Environment, Climate Action, Nature Conservation and Nuclear Safety (BMUKN) and funded by the International Climate Initiative (IKI), seeks to support climate change mitigation, adaptation efforts, and policy influence by mobilizing change agents for climate action and strengthening civil society networks at both the national and bilateral levels in Germany and Türkiye.

This event is part of a project funded under the International Climate Initiative (IKI), supported by the German Federal Ministry for the Environment, Climate Action, Nature Conservation and Nuclear Safety (BMUKN). The views expressed in this publication do not necessarily reflect the views of BMUKN.

The post Invitation to the Just Transition Communication Guide Launch and Hands-on Workshop by YADA Foundation and Climate Alliance appeared first on Sivil Sayfalar.

YADA Vakfı ve Climate Alliance’tan Adil Geçiş İletişim Rehberi Tanıtım ve Uygulama Atölyesi Daveti

Sivil Sayfalar — Tue, 14 Jul 2026 20:29:57 +0000

YADA Vakfı ve Climate Alliance ortaklığında 30 Temmuz Perşembe günü çevrim içi olarak gerçekleştirecek “Adil Geçiş İletişim Rehberi Tanıtım ve Uygulama Atölyesi” duyuru metnini paylaşıyoruz:

İKLİM KRİZİ, DÖNÜŞÜM ve ORTAK GELECEK

Bu dönüşümü ve adil geçişi nasıl konuşmalı, nasıl anlatmalıyız?

Tüm ilgili paydaşları Türkiye’de Adil Geçiş için İletişim Yol Haritası projesi kapsamında düzenleyeceğimiz çevrim içi etkinliğimize davet ediyoruz. YADA Vakfı ve Climate Alliance ortaklığında gerçekleştireceğimiz bu etkinlikte;

Türkiye’de adil geçişe ilişkin yürüttüğümüz araştırmadan öne çıkan gözlemleri,
Almanya çalışma ziyaretinden edinilen deneyim ve iyi uygulama örneklerini,
Hazırladığımız Adil Geçiş İletişim Rehberi taslağını paylaşacağız.

Etkinlikte ayrıca katılımcılar toplumsal cinsiyet, emek, gençlik ve uluslararası deneyimler başlıklarında gerçekleştirilecek tematik tartışma oturumlarında bir araya gelerek iletişim stratejisi ve rehberine katkı sunma fırsatı bulacaklar.

30 Temmuz 2026, perşembe günü düzenleyeceğimiz etkinlikte, katılımcıların farklı programlarına uyum sağlayabilmek amacıyla etkinliği aynı içerikle iki ayrı oturum halinde gerçekleştireceğiz. Dilediğiniz oturumu tercih edebilirsiniz.

Oturum: 15.00–16.30
Oturum: 19.30–21.00

Etkinlik boyunca Türkçe–İngilizce simultane çeviri sağlanacaktır.

Ayrıntılı programı çok yakında sizlerle paylaşacağız.

Şimdilik lütfen 30 Temmuz 2026 tarihini ajandanıza not edin.

Katılım için linkteki katılım formunu doldurmanızı rica ediyoruz.

The post YADA Vakfı ve Climate Alliance’tan Adil Geçiş İletişim Rehberi Tanıtım ve Uygulama Atölyesi Daveti appeared first on Sivil Sayfalar.

Doğu Batı Kampı 2026 Başvuruları Açıldı:

Sivil Sayfalar — Tue, 30 Jun 2026 08:52:04 +0000

Doğu Batı Kampı’nın 2026 Başvuruları Duyurusunu Paylaşıyoruz:

Doğu Batı Kampı (DBK), 2008’den bu yana Türkiye’nin farklı şehirlerinden, kültürlerinden ve sosyo-ekonomik koşullarından gelen gençleri bir araya getirerek eşitlikçi, güvenli ve kapsayıcı bir öğrenme ortamı yaratıyor.
Program, özellikle imkânı kısıtlı gençlerin beceri ve kapasitelerini geliştirmeyi hedefleyen bağımsız bir sosyal girişim niteliği taşıyor.

DBK’nın en özgün yanlarından biri, Türkiye’den ve farklı ülkelerden gönüllülerin birlikte çalıştığı uluslararası bir gençlik ortamı sunması. Kampın tüm süreçleri — eğitim içerikleri, koordinasyon, lojistik ve iletişim — tamamen gönüllü emeği ve bireysel desteklerle yürütülüyor.

Hedef Kitle: İmkânı Kısıtlı Gençler

DBK, özellikle ekonomik, sosyal veya coğrafi nedenlerle benzer programlara erişimi sınırlı olan gençlere ulaşmayı önceliklendiriyor.
Program, gençlerin:

Kapasite ve becerilerini geliştirmesine,
Kendilerini özgürce ifade edebilecekleri güvenli bir alan bulmasına,
Farklılıklarla bir arada üretme deneyimi kazanmasına,
Toplumsal hayata daha aktif katılmasına

katkı sağlamayı amaçlıyor.

Uluslararası Gönüllülerle Zenginleşen Bir Öğrenme Ortamı

DBK’da her yıl farklı ülkelerden gönüllüler yer alıyor.
Bu çeşitlilik, gençlerin:

Kültürlerarası iletişim becerilerini geliştirmesine,
Yeni bakış açılarıyla tanışmasına,
Uluslararası dayanışma kültürünü deneyimlemesine katkı sağlıyor.

Tamamen Bireysel Desteklerle Gerçekleşen Bir Dayanışma Modeli

Doğu Batı Kampı, herhangi bir kurumun bütçesine bağlı olmadan, yalnızca bireysel bağışlar ve gönüllü emeğiyle ayakta duran bir gençlik hareketi.
Bu model, programın bağımsızlığını ve kapsayıcılığını güçlendiriyor; daha fazla gencin bu deneyime erişebilmesi için dayanışmayı merkezine alıyor.

2026 Yazında İki Ayrı Kamp

Devre: 4–10 Ağustos 2026 – Lüleburgaz

ÇEKÜL Vakfı işbirliğiyle düzenlenecek bu kamp, gençlerin doğa, kültür ve topluluk temelli öğrenme deneyimlerini güçlendirmeyi amaçlıyor.

Başvuru Formu: https://forms.gle/QVpw22Bh4eBBrqEH9

Devre: 25–30 Ağustos 2026 – Ayvacık / Çanakkale

Bu yıl Ayvacık’ta ilk kez düzenlenecek DBK kampı, gençlere yeni bir coğrafyada birlikte üretme, tartışma, dayanışma ve kendini ifade etme fırsatı sunacak.

Başvuru Formu: https://forms.gle/ZnjduUbHt6PMgBko9

Doğu Batı Kampı;

The post Doğu Batı Kampı 2026 Başvuruları Açıldı: appeared first on Sivil Sayfalar.

Ekoloji Alanında Burs Arayan Yüksek Lisans Öğrencileri: Ecolarship Başvuruları Açıldı

Sivil Sayfalar — Fri, 26 Jun 2026 10:24:22 +0000

Heinrich Böll Stiftung İstanbul Ofisi’nin Mart 2008’den beri ekoloji alanında yürüttüğü burs programı olan Ecolarship için 2026 yılı başvurularını duyuruyoruz:

Ekoloji alanındaki akademik birikime önümüzdeki yıllarda çok daha fazla ihtiyaç olacak. Ancak bu birikim için araştırmacıların desteklenmesi gerekiyor.

Heinrich Böll Stiftung İstanbul Ofisi’nin bu gaye ile 2008’de hayata geçirdiği yüksek lisans burs programı Ecolarship, bu yıl 19. kez başvuru almaya başladı. Burs programı, ekolojiye dokunan bir alanda araştırma yapmak isteyen farklı disiplinlerden yüksek lisans öğrencilerine açık. Temel bilimlerden mühendisliğe, sosyal bilimlerden idari bilimlere birçok farklı disiplinden başvuru kabul ediliyor.

Program, 10 ay boyunca aylık 10 bin liralık burs ödemesi ile iki kez 10’ar bin liralık araştırma desteğinden oluşuyor. Seçilen bursiyerler, akademik yaşamları boyunca dahil olacakları geniş ve destekleyici bir networkün parçası olmanın yanı sıra, bir haftalık Berlin seyahatini de içeren yapılandırılmış bir programa erişecek.

Dönem başvuruları için son tarih 9 Temmuz 2026 Perşembe günü mesai saati bitimi.

Programla ilgili tüm detaylar ve çevrimiçi başvuru formu için bu bağlantıya tıklamak yeterli: https://tr.boell.org/tr/burs

The post Ekoloji Alanında Burs Arayan Yüksek Lisans Öğrencileri: Ecolarship Başvuruları Açıldı appeared first on Sivil Sayfalar.

YADA Vakfı’ndan Meydan Buluşması Daveti: “İklim Krizi, Dönüşüm ve Ortak Gelecek için Birlikte Düşünmek”

Sivil Sayfalar — Mon, 30 Mar 2026 06:45:13 +0000

YADA Vakfı’nın duyuru metnini paylaşıyoruz:

“Bu dönüşümün neresindeyiz?
Meydan Buluşması

İklim krizi yalnızca çevresel değil, aynı zamanda finansal, toplumsal ve politik bir dönüşümü beraberinde getiriyor. Enerji üretiminden çalışma hayatına, yerel ekonomilerden gündelik yaşama kadar pek çok alan hızla değişiyor. Bu değişim sürecinde asıl soru ise şu: Bu dönüşüm kimleri nasıl etkiliyor ve kimin için adil ilerliyor?

Adil geçiş, tam da bu noktada, dönüşümün yönünü ve sonuçlarını birlikte tartışmayı gerektiriyor. Bu tartışmanın kapsayıcı olabilmesi, işçiler, gençler, kadınlar başta olmak üzere ulusal ve bölgesel aktörlerin ihtiyaç ve beklentilerinin duyulmasına bağlı.

YADA Vakfı olarak, Türkiye’de iklim krizinin ve dönüşümün nasıl algılandığını ve farklı toplumsal kesimler tarafından nasıl deneyimlendiğini birlikte tartışmak üzere sizleri 13 Nisan Pazartesi günü İstanbul’da gerçekleştireceğimiz Meydan Buluşması’na davet ediyoruz.

Bu buluşmada, YADA Vakfı’nın yürüttüğü “Adil Geçiş Algı ve Söylem Araştırması” sonuçlarını birlikte değerlendirecek, Türkiye’deki iklim kriziyle bağlantılı dönüşüm süreçlerinin nasıl daha kapsayıcı, anlaşılır ve toplumsal olarak sahiplenilebilir hale gelebileceğine birlikte yanıt arayacağız.

Neyi konuşacağız?

Türkiye’de iklim ve enerji dönüşümü nasıl algılanıyor?
Bu dönüşüm farklı toplumsal kesimleri nasıl etkiliyor?
İşçiler, gençler, kadınlar, yerel aktörler ve diğer kırılgan gruplar bu sürecin neresinde?
Bu dönüşüm nasıl daha kapsayıcı ve anlaşılır şekilde anlatılabilir?
“Adil geçiş” bu dönüşümün neresinde duruyor?

Meydan Buluşması Nedir?

Daha önce farklı başlıklarda gerçekleştirdiğimiz Meydan buluşmaları, farklı görüşlerin bir araya geldiği ve ortak düşünmenin teşvik edildiği diyalog alanları olarak kurgulandı. Bu buluşmada ise tartışmayı Türkiye’de giderek hızlanan dönüşüm süreçleri ve bu süreçlerin adil olup olmadığı sorusu etrafında ele alıyoruz.

Kimler katılabilir?

Farklı deneyim ve perspektiflerin bir araya gelmesini özellikle önemsiyoruz. Çünkü adil geçiş yalnızca bir politika meselesi değil; aynı zamanda bir anlatı, bir algı ve ortak gelecek meselesi. Meydan buluşması, konuya ilgi duyan ve katkı sunmak isteyen herkese açıktır.

Katılım, salon kapasitesi nedeniyle sınırlıdır. Katılmak isteyenler aşağıdaki katılım formundan başvuru yapabilir. Limitli sayıda şehir dışından geleceklerin ulaşım ve konaklama masrafları karşılanacaktır.

Katılım Formu: https://forms.gle/ENNZjtfMW6Y5xfXa7

Yer : İstanbul, Nippon Hotel (Kocatepe, Topçu Cd. No:6, 34437 Beyoğlu/İstanbul)
Tarih : 13 Nisan 2026, Pazartesi

Saat : 9.30-16.30

The post YADA Vakfı’ndan Meydan Buluşması Daveti: “İklim Krizi, Dönüşüm ve Ortak Gelecek için Birlikte Düşünmek” appeared first on Sivil Sayfalar.