beraberce Derneği’nin yürüttüğü “beraberce Değişim Programı: Hafıza Mekânları” projesinin ev sahibi kurumlarından olan ve aynı zamanda bir hafıza mekânı olan Monte Sole Barış Okulu Vakfı, uzun yıllardır İtalya’da hafıza eğitimi, yurttaşlık eğitimi, insan hakları eğitimi ve çatışmaların şiddet içermeyen dönüşümü alanlarında çalışıyor.Monte Sole Barış Okulu Vakfı’nın atölyeleri, İtalya’da Nazi vahşetinin ve eylemin yaşandığı alanda, eğitim aktivitesini insani deneyime çeviren, bilişsel, duygusal ve resmî olmayan eğitim yöntemiyle gerçekleşiyor. Örneğin, vahşetin tarihsel içeriği, eğitimcinin kolaylaştırıcılığı ile öğrenciler tarafından yeniden yapılandırılıyor. Benzer şekilde, hayatta kalanların hikayesinin dinlenmesi sadece şiddetin kurbanlarına karşı empati duygusunu teşvik etmeyecek ayrıca “failler” ve “seyircile”r kavramlarının tartışılmasını da başlatıyor. “Bu suçları kimler işleyebilir?”, “Onlar insan mıdırlar?”, “Bir insan nasıl böyle şeyler yapabilir?”, “Karşı durmak mümkün müdür?”, “Kişisel sorumluluk ve grup etkisi arasındaki çizgi nerededir?” gibi sorular tartışılıyor.

Monte Sole Barış Okulu Vakfı’ndan Elena Monicelli ve Stefano Merzi’nin katılımıyla gerçekleşecek panele katılmak için kayıt yaptırmak gerekiyor.

Kayıt linki:

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdv2VtxFmtVqbq5E1RviFS2wJz2DV0DsVUv3Kv8XnfX7pgDuA/viewform?vc=0&c=0&w=1&fbclid=IwAR3qjePodueBGKjnf8lM_ZHqBGGVQ1db4z11rQclFh3egsihPJ0ADSd99Rg

The post Beraberce Derneği “Hafızalaştırma Pedagojisi: İtalya’dan Monte Sole Barış Okulu Örneği” Paneline Çağırıyor appeared first on Sivil Sayfalar.

Arjantin’deki diktatörlük döneminde işkence, zorla alıkoyma ve kaybetme merkezi olan Eski Donanma Okulu’nun hafıza mekânına dönüşme hikayesini anlatan Doğan, ESMA Hafıza Mekanı’nın çalışma şekli ile yürüttüğü faaliyetleri aktardı. ESMA’nın yargısal süreçte bir suç mahalli olarak önemli bir işlev gördüğünü ve mekanların olduğu gibi korunmasının delillerin toplanması açısından hayati olduğunu vurgulayan Doğan, Hafıza Mekanları değişim programına katılma gerekçesini şöyle anlattı: “Hukuk Fakültesi’ne başladığımdan itibaren 90’lı yıllardaki zorla kaybetmeler, Cumartesi annelerinin talepleri ve mücadeleleri, asit kuyularında işlenen cinayetlerle ilgileniyordum. Bu yüzden Arjantin’de diktatörlük döneminde zorla kaybetme ve işkence mekanlarından Hafıza Mekânı’na çevrilen ESMA’da gönüllü çalışmak istedim. Orada, bulunan bir saç teli, tutukluların duvarlara yazdıkları kısa bir not, yerdeki bir kan lekesi, bulunan bir gömlek düğmesinin kaybedilenlerin kimliklerinin tespitinde ve davalarda nasıl önemli rol oynadığını gördüm.”

Talat Çetinkaya da Sur’un, o bölgede işlenen cinayetler, duvarlardaki kurşun izleri gibi sebeplerle ESMA’ya benzer şekilde bir suç mahalli olduğunu ve suçun, suçlunun ve suçun mağdurunun tespiti için önemli deliller bulundurduğunu vurguladı. Sur’daki yıkım sebebiyle delil niteliğindeki nesne ve izlerin çoğunluğuna ulaşma imkanı kalmadığını aktaran bir şehrin toplumsal belleğinin kesintisiz sürdüğü tarihi bir bölgenin yerle bir edildiğini söyledi. Sur’daki yıkıma karşı kurulan platformun video, fotoğraf, belge toplayarak envanter ve arşivleme çalışmalarını, Sur’un sakinleriyle sözlü tarih çalışmalarını sürdürdüklerini söyleyen Talat Çetinkaya ile Sur’un son durumunu konuştuk:

Öncelikle Sur’daki son durum nedir, oradan başlayabilir misiniz?

Bilindiği gibi Sur 15 mahalleden oluşmaktaydı. 8 mahallesi yıkıldı, 7 mahallesi kalmış durumda. 40 bine yakın yurttaş zorunlu olarak ev ve iş yerlerini terk etti. 4700’e yakın yapı yıkıldı. 200’e yakın “tescilli” ve “tescile değer yapı”, daha fazlası da tescillenmeye fırsat olmadan yok oldu. Bu istatistikler bir yana sokak dokusuyla, tarihi ve kültürel, toplumsal yapısıyla 3 yıl içinde büyük bir yok oluş yaşandı. Aileler ev sahibiyken birden bire kiracı oldu, iş sahibiyken işçileşti, işssizleştiler. Görece huzurlu bir yaşamları varken gelecekleriyle ilgili büyük bir endişe içindeler şimdi. Her aileye düşen ortalama çocuk sayısı 4 olduğu düşünüldüğünde bu çocukların geleceğiyle ilgili ciddi kaygılar oluştu tüm ailelerde. Bunun yanında hiç alışık olmadıkları yüksek katlı binalara, surdaki yaşamlarına göre uzak komşu ilişkilerinin olduğu mahallelere taşındılar.

Hafıza Mekanları dediğimiz yerler topluma ne söylüyor, neden önemli bu mekanlar? Dünya örneklerini de göz önüne alarak paylaşabilir misiniz?

Suriçi bölgesinin, Diyarbakır’da yaşayanlar için çok önemli olduğu biliniyor. Bu önem, şüphesiz söz ettiğimiz mekanın tarihsel ve kültürel derinliğiyle ilgili bir durumdur. Kim olduğu, hangi sınıftan olduğu, hangi siyasi görüşten olduğuna bakmadan tüm Diyarbakırlıların orda olmaktan manevi bir haz aldığı, kendini dinleyebildiği, şehrin tek mekanıdır diyebiliriz. Sadece Diyarbakırlıların değil, bu şehre gelenlerin de o mekana attıkları ilk adımla birlikte “ilk görüşte aşk” yaşadıkları sıkça gözlemlenen bir durumdur. Görünüşte sadece çevresi 5 kilometre olan bir alan gibi görünse de 7 bin yıldır yaşamın kesintisiz sürdüğü bir mekanın böylesi bir etki yapması şaşırtıcı olmasa gerek. Onlarca devlet, yüzlerce topluluk, inanç, kültürün yaşandığı bir mekandan söz ediyoruz. Onlarca güzelliğin yanında büyük trajedilerin mekanı. Yaşayan bir mekan. Bu mekanlar her adımda kendinden söz ettirir, duvarlarıyla, sokak dokusuyla, evlerinin her kıvrımıyla bu derin tarihin ve kültürün içine çeker insanı.  Diğer yandan bu hızlı yaşanan ve eskiten çağda kalıcılığın, birikimin, anıların ve hafızanın önemli olduğunu ve mümkün olduğunu hatırlatmaktadır.

Şüphesiz dünyada bu tür mekanlar çok fazladır.  Başta bulunduğumuz coğrafyadan örnekler verebiliriz: Şu an Sur’daki yıkıma benzer bir yıkım yaşayan Halep şehri ve sürekli savaşla ve çatışma ile iç içe olan Kudüs. Benzer derinlikteki şehirler ve benzer sonuçlar.  Yeri gelmişken şunu söyleyebiliriz: Bu şehirlerin yarattığı kültürel ve manevi derinlik o kadar büyük ki yüzlerce yıkımdan sonra tekrar ayağa kalkmayı başarmaktadırlar. Nesilden nesile aktarılan hafıza ve anılar,  aslında topluma şunu söylüyorlar sanırım. Farklılıklarla bir arada yaşayabilme becerisini geliştirme. Üç mekanda da tarih boyunca olabildiğince farklı toplumsal ve inançsal yapılar bir arada yaşamıştır. Ancak iktidar ve tekleştirme zihniyeti her defasında bu mekanları yok etmek istemiş ve büyük trajediler yaşanmıştır. Oysa bu mekanlar topluma şunu anlatmaktadır: Mekanı özel kılan farklıklardın bir arada olmasıdır. Mekanı çekici kılan katman katman olmasıdır ve içinde birazda kaos barındırmasıdır. Tarihsel olarak iktidarcı yapılar ve günümüzün kapitalizm çağında bu özellikler maalesef yok edilmek istenmektedir.

Sur büyük ölçüde yıkıldı, yeniden nasıl bir inşa süreci var, ortaya çıkan bu durum kolektif hafızaya nasıl etki edecek?

Evet. Başatada dediğimiz gibi Sur’un 15 mahallesinden 8’i yıkıldı. Akıllara durgunluk verecek şekilde bir inşaat süreci var. Her karesi tarih olan bir mekanda ağır iş makinalarıyla olabildiğince hızlı inşaat çalışmaları var. Hiçbir hassasiyet gözetilmeden tarihsel sit alanı kepçelerle kazılıyor, hiçbir uzman gözetimi olmadan, harfiyatlar taşınıp bir kenara atılıyor. Yıkım alanlarında kalan, tarihi ev ve yapı parçaları sağa sola yığılıp sonra kamyon kamyon satılığa çıkarılıyor. Bu durumun kendisi aslında kültürel bir yıkım.  Hasankeyf’e, Zeynel Bey türbesinin taşınmasında gösterilen özenin on binde biri Sur’daki yapılara gösterilmiyor. Bu kadar özensizlik ancak bile iste yapılır diyoruz.  Nitekim Hasankeyf’te kalan diğer yapılar dinamitlerle patlatıldı. Sur’da kalanlar da kepçelerin serbest stil  çalışmasına kurban edildi, ediliyor. Toplumsal dinamikleri hiçe sayan bu yıkıcı yöntemleri, toplumsal yapılar görüyor ve en hafif tabirle bu toplumsal bir tramvaya yol açıyor. Kendi değerlerine saygısızca yaklaşıldığını gören toplumsal kesimlerde tabi ki tepki gelişmektedir.

Diyarbakır’da bugüne kadar hafıza mekanları çalışmaları nasıl sürdürüldü, neler yapılabildi, neler yapılamadı, değerlendirir misiniz?

Yeterince olmasa da daha önceki yıllarda, belediyeler tarafından hafıza mekanlarıyla ilgili çalışmalar oldu. Hatırlayabildiğim kadarıyla saymak istiyorum: Sur dibi mekanlarının restorasyonu, tarihi konakların müze haline getirilmesi, bazı kiliselerin onarılması, bazı sokak isimlerinin tarihsel kimlikleirini hatırlatacak şekilde yenilenmesi, farklı dillerde sokak tabelalarının yapılması, bazı tarihsel kişilerin isimleriyle mekanların açılması…. Bunların dışında bir de Diyarbakır 5 Nolu Cezaevi’nin müze olması için yapılan çalışmaları sayabiliriz.

Bugünkü durumda hafızanın mekan aracılığıyla yarına aktarılması için neler yapılabilir, neler yapmak lazım?

Bugünkü durumda her şeyden çok hafızaya, hatırlamaya ihtiyacımız var.  Çünkü sistem bize unutmayı dayatıyor. Bu durum doğal bir süreç değil, bunu görmek lazım. Yoksa aşırı nostaljik durumdan söz etmiyoruz. Bize unutmayı dayatan bir yapıdan söz ediyoruz. Hatırlamaya değer, özellikle de kollektif hafızaya dair ne varsa yok etmeye çalışan bir makineden söz ediyoruz.  O makine ruhumuzu, maneviyatımızı toplumsallığımızı yok edip aslında ruhsuz bireyler olarak her şeyi tüketmemizi istiyor.  Bu anlamda aidiyet duygusunu geliştirmek gerekir diye düşünüyorum. Coğrafyaya, şehire, köye, mahalleye, tarihe, topluma ait olma duygusunu geliştirmek gerek.  Nasıl ki yedi bin yıldır Diyarbakır’daki yaşam kesintisiz bir şekilde tün farklılığıyla akıp gelmişse bundan sonra farklılıklarıyla ayakta tutmak ve beslemek gerekir diyebilirim.

The post Arjantin’den Sur’a Hafıza Mekanları Bize Ne Söyler? appeared first on Sivil Sayfalar.

Programa başvuru koşulları şöyle;

• 18 yaşından büyük olmak
• Ev sahibi kurumun talep ettiği dili ya da dilleri bilmek
• Profesyonel, gönüllü veya aktivist olarak hafıza mekânları üzerine çalışıyor olmak ve program bitiminde katkı sunmaya istekli olmak

İmkân eşitliğini savunan programda, toplumsal cinsiyet göz önünde tutularak Türkiye’nin tüm çeşitliliğinin temsil edilmesi hedefleniyor.  Program, katılımcıların tüm yurt içi ve yurt dışı gidiş-dönüş ulaşım, konaklama, vize, seyahat sigortası masrafları ve temel ihtiyaçları için gerekli olan harcırahı karşılayacak. Programa başvurak isteyenler 20 Nisan 2018 Cuma günü  saat: 17.00’ye kadar xchange@beraberce.org adresine mail atabilirler.

Programa başvurmak isteyen adaylar için ayrıntılı bilgi derneğin sayfasını ziyaret edebilirler.

Kaynak: STGM

The post Beraberce Değişim Programı: Hafıza Mekânları 2018 Başvurularını Bekliyor appeared first on Sivil Sayfalar.

Hafıza Yürüyüşü, her gün önünden geçtiğimiz mekânların sessizleştirilen hikâyelerinin genç gönüllüler tarafından araştırılıp yürüyüşe katılanlarla paylaşıldığı bir etkinlikler dizisi. Açılış oturumuyla başlayan Hafıza Yürüyüşü, yönlendirici şifrelerin çözülerek mekanların bulunması ve buralarda genç gönüllülerle mekânın hikayesinin konuşulmasıyla devam ediyor ve günün deneyimlerinin paylaşılacağı bir kapanış oturumuyla son buluyor.

Beyoğlu Hafıza Yürüyüşü
Son Başvuru: 14 Aralık 2017 – 20.00
Yürüyüş: 16 Aralık 2017 // 11.00 – 16.00
Kontenjan 12 kişiyle sınırlıdır.
Daha fazla bilgi ve soru için: sevinc@karakutu.org.tr

Katılım formu için tıklayın.

Facebook etkinlik sayfası için tıklayın.

Kaynak: siviltoplum.la

The post Karakutu Derneği’nden Beyoğlu Hafıza Yürüyüşü appeared first on Sivil Sayfalar.

Hafıza mekânları ve müzeler hatırlatmanın ötesine geçip görünmeyeni görünür kılarken, uzun vadede ise geleceğin şekillenmesine yardımcı olur.

Geçmişin hafızası nasıl canlı tutulur ve bugüne nasıl taşınır? 90’larda Bosna-Hersek’te insanlığa karşı işlenmiş olan suçlar ile yüzleşme pratikleri nelerdir? Müzeler ve hafıza mekânları yüzleşme pratiklerine, hafızalaştırma çalışmalarına ve yapıcı bir diyalog geliştirmeye nasıl katkı sunabilir? Bu gibi sorulara Bosna Hersek’te bulunan Umut Tüneli ve Bosna Hersek Tarih Müzesi’nin deneyimlerinden yola çıkarak yanıtlar arayacağız.

Tarih: 1 Aralık 2017 Cuma
Saat: 18.00 – 20.00
Yer: Hrant Dink Vakfı, Havak Salonu
Program:
Moderatör: Bülent Bilmez (Akademisyen – Bilgi Üniversitesi, Tarih Bölümü)
Belma Cuzovic ve Edis Kolar (Umut Tüneli)
“Seçici Hafıza Bir Seçenek Değildir / Öğrenilen Dersler: Bosna Hersek”
Elma Hasimbegovic (Bosna Hersek Tarih Müzesi)
“Zor Geçmişle İlgili Yapıcı Bir Diyalog Platformu Olarak Sergi: Bosna Hersek Tarih Müzesi’nden Deneyimler”

*Etkinlikte İngilizce-Türkçe simültane çeviri olacaktır. 

The post Zor Geçmişlerle Yüzleşme Pratikleri: Bosna Hersek Deneyimi  appeared first on Sivil Sayfalar.