Pandemi başladığında, 40 yıl önce buraya taşınan annemle babamın yanına geldim oğlanı alıp. Ofis kapanmış, evden çalışmaya geçmiştik. Evde üç yaşında bebe ile çalışmak mümkün değildi, hayat eve sığıyordu da o hayatı taşımaya bizim üç kişilik çekirdek ailemiz yetmiyordu. Bölündük hayatta kalmak için. Son bir buçuk yıldır çok acil İstanbul’da olmamı gerektiren bir durum olmadıkça çocuğumla çocukluğumun içindeyim. 

Memleketin bu köşesindeki afet başladığında, ofis niyetine kullandığım ablamın evinde çalışıyordum. Evin balkonu Armutalan tepelerine bakıyor. Çıkan dumanı görüp, hatta fotoğrafını çekip yangın var diye bizimkilere gönderdim. Sonra oturup çalışmaya devam ettim, ne olacağını kestiremeden. Oysa ki o ilk duman bulutu koca bir yarım adayı kasıp kavuracak bir yangının başıymış, bilemedim. 

Yangın dakikalar (hakikaten dakikalar) içinde yayıldı. Rüzgarla İçmeler tarafına savrulurken, herkes birbirini arayıp ne yapacağını, durumu, nerede olduklarını sormaya başlamıştı bile. Sonrası tufan. 

Bugün altıncı gün. Altı gündür ilk kez bu sabah bizim tepede alevlerle uyanmadık. Altı gündür, tahliye çantalarımız hazır nöbet tutuyoruz. Ara ara yardım koordinasyon merkezine gidip ihtiyaçları bırakıyor, yukarı birileri gidecekse motorsikletle veya arabayla adam taşıyor, sonra eve dönüp zamanın geçmesini, yangının sönmesini veya alevlerin tepeyi aşmasını bekliyoruz. Bizim tepeyi aşarsa evden çıkacağız. Annemle babamın yirmi beş yıldır oturduğu, köpeğimiz Negro’nun ilk adımlarını atıp son nefesini verdiği, oğlumun dört aylıktan beş yaşına kadar yazlarını geçirdiği evi alevlere bırakacağız. Zaman geçmiyor. Yangın sönmüyor.

Zaman o kadar geçmiyor ki, eve kapanmış beş yaş enerjisini boşaltmak için envai çeşit oyun uyduruyoruz. Amiral battıdan başlayıp korsan ülkelerine yola çıkıyor evdeki boş kutulardan market kurup ürünleri beş paradan birbirimize satıyoruz. Arada ihtiyaçlar duyuruldukça yine koordinasyona inip geliyoruz. Yangının başlangıcı, merkez, bizim ev, küle dönen canımın içi İçmeler… Hepsi toplam 10 dakikalık mesafedeler zaten. Turunç, Dereözü, Bayır yirmi dakika ötede yanıp kül oluyor. Zaman alevler tarafından yutulurken bizim yapabileceklerimiz küçücük dakikalarla kısıtlı. Sonrası beklemek. Çocukluğum yanar, çocuğumun yetişkinliği küle dönerken tepedeki dumanlara gözümüzü dikip beklemek. Zaman geçmiyor. Yangın sönmüyor. 

Zaman o kadar geçmiyor ki, oğlanı oyalama timinin yapacakları bitiyor. Evin içinde sürekli yangın konuşuluyor, telefonlar susmuyor. Bizimki yine de korkmuyor çünkü yangın başlarken ilk dişi sallanmış, heyecanla düşmesini bekliyor. Onun gündemi yeni çıkacak dişi. Heyecandan yerinde duramıyor. Ben dişe şükrediyorum dikkatini dağıttığı için. 

Yetmiş beş yaşındaki annemi evde tutamıyoruz neredeyse, araba lazımmış deyip insan taşımaya çıkacak. Hayır yaşından değil, KOAH hastalığından ürküyoruz, duman kaplı tepelere çıkmaması için yalvar yakar ikna ediyoruz. Ben motoru alıyorum, merkeze inip biraz malzeme biraz insan taşıyorum. Sonra beklerken geçmeyen zaman bir saniyede bitiyor kendimi yine evde çocuğu oyalamaya çalışırken buluyorum. En sonunda hareket iyi eder diye nereden buluyorsam bir yoga dersi videosu buluyorum. Dumanlar tepeyi aşıyor, Marmaris yanıyor, oğlanla ben yoga yapıyoruz. Tıpkı bir şey filmi gibi düşünüyorum. Düşünüyorum bulamıyorum. Ne Passolini, ne Jim Jarmusch ne Kusturica. Hayatın kendi tuhaflığı, hayata dair tüm anlatıları geçiyor. 

Yangın sönmüyor, Turgut’a, Şelale’ye ilerliyor. Dehşetengiz bir anda donuyoruz. Öylesine büyük bir yıkım, öylesine büyük bir mücadele, dayanışma, korku, nefret ve öfke iklimi… Hepsi bir anda boşalıyor üzerimize. Karşısında donakaldığımız bir an, hiç çözülmeyecek gibi akmayan bir zaman.

Tüm bunlar olurken, zihnimin sinir bozucu, kıyıcı bir köşesi bu donmuş anın bir daha akmayacağını fısıldıyor. Çok bozuluyorum. O bilgiyi, o kıymığı çıkarıp atmak, sabotaj cevabıyla yetinebilmek istiyorum. Kimilerimizin büyük bir hevesle sarıldığı o kundaklama cevabının nasıl rahatlatıcı olduğunu biliyorum. Çünkü öyleyse eğer, suçlayacak birileri var. Daha da önemlisi, öyleyse eğer, söndürüldüğü zaman bu afet iklimi bitecek, normale döneceğiz. Öyleyse eğer, bir daha tekrarlanmayacak. 

Ama o sinir bozucu bilgiyi söküp atamıyorum: İklim krizi ile birlikte afetlerin yeni normalimiz olacağı, bu korkunun, bu dehşetin türlü veçhesi ile yeniden ve yeniden karşımıza çıkacağı, donan bu anın çözülmeyeceği bilgisi. Öngörü değil, bilgi. Dün sel, bugün yangın, öbür gün dolu. “Kim yaktıysa ciğeri yansın,” diyen feryatları okuyorum. “E yanıyor ya” yazmak geliyor içimden. 

Biz yaktık tabii. Sen, ben, hepimiz. Bu yangının bu kıvılcımını çakmadık belki ama aldığımız her fazladan giysiyle, doymak bilmeden tükettiklerimizle, yurttaşlığı bir oturup tanımlamayıp üstlenmediğimiz sorumluluklarımızla. Şirketlerin talanına verdiğimiz izinle, sormadığımız hesaplar, çıkmadığımız sokaklarla. Çok sevdiğim Kıbrıs deyişiyle: Ya ne olacağıdı? 

Hak mücadelesinin ortak olduğunu anlamak istemediğimiz, yurttaşlığın haklar ve sorumluluklar olduğunu fark edip sorumluluklarımızı almadığımız için. Yangın söndürmeye giden iki genci linç etmeye kalkacak kadar gözümüz döndüğü için. Ankara’da gecenin bir vaktinde hayatlarını kurtarmak için evlerinden kaçmak zorunda kalan translarla bir orman köyünde alevlerden kaçmak zorunda kalanların ortaklığını anlatamadığımız için. O gelmeyen uçakların hesabını sormakla göçmenlerin haklarının hesabını tutmanın  aynı sathı müdafaa etmek olduğuna inanmadığımız için. Biz körükledik alevleri. Tüm bunları bir “romantiklik” sandığımız, sevgili Ayşe Çavdar’ın yazdığı gibi “matematik ve hukuk temelli bir siyaset üretmek” olduğu gerçeğini görmezden geldiğimiz için. 

Çok sevgili ve eski bir arkadaşımın “Kahrolsun içindeki insan sevgisi Damla,” lafına vermek isteyip de veremediğim cevabı bırakayım buraya: “Yahu insan sevgisi değil, hayatta kalma dürtüsü!”. Tek başına hayatta kalamayan türümüzün birbiri ile, doğa ile, gezegeni ile itişmeden yaşamanın bir yolunu bulamazsa silinip gideceğini bilerek…

Bekliyoruz. Zaman geçmiyor, yangın büyüyor. Biz, birbirimizi yiyoruz. Alevler gezegeni yutuyor. 

The post Biz Yaktık, Ya Ne Olacağıdı?  appeared first on Sivil Sayfalar.

Midilli’deki Moria Kampı geçen hafta Somalili göçmenlerin koronavirüs testinin pozitif çıkmasının ardından karantina altına alınmıştı. Kampta hâlihazırda 35 teyit edilmiş koronavirüs vakası bulunuyor. Fakat bu rakamın henüz izlemeler tamamlanmadığı için daha yüksek olduğu düşünülmekte.

Yangının tam olarak nasıl başladığı belirsizliğini korurken, Yunan yayın organı ANA’ya göre yangın koronavirüslü 35 kişinden bazılarının aileleriyle birlikte tecrit edilmeyi reddetmesinin ardından meydana geldi. Bunun yanında Midilli adasında yer yer şiddetli rüzgârların körüklediği orman yangınları da devam etmekte.

Médecins Sans Frontières Koordinatörü Marco Sandrone’nin BBC’ye yaptığı açıklamaya göre ise “Kampın birkaç farklı noktasında meydana gelen yangınlara protestoların neden olduğunu söylemek zor. Fakat göçmenler burada uzun zamandır insanlık dışı koşullarda hayatlarını sürdürmeye çalışıyordu. Burası bir saatli bombaydı ve patladı.” Bununla birlikte göçmenlerin koronavirüs hastaları ile birlikte karantinaya alınmak istemediği de bilinen bir gerçek. Yunan hükümet sözcüsü ise kundakçılık raporlarının soruşturma altında olduğunu ve ada genelinde olağanüstü hal ilan edileceğini söyledi. 

Göçmenlerin eşyaları ile birlikte liman kenti Midilli’ye girmeleri engellenmekte. STK raporlarına göre ise yangından sonra tarlalarda birçok göçmen uyumaya çalışmakta. Kentin Belediye Başkanının yerel radyoya verdiği demeçte göçmenlerin kamplarından ayrılmasının endişe yarattığı vurgulanmakta. Belediye Başkanına göre “Göçmenlerin kampı terk etmesi son derece tehlikeli, aksi takdirde koronavirüs pozitif kişiler virüsü bütün adaya yayabilir.” Hâlihazırda da göçmenler yangın nedeniyle dağlara doğru yönelmiş durumdalar.

Mültecileri destekleyen STK’lardan Stand by Me Lesvos da adanın bazı yerlilerinin göçmenlere saldırdığını ve köylerden geçişlerini engelleyerek onlardan korunmaya çalıştıklarını ifade etmekte. Yunanistan göç bakanlığı sekreteri Manos Logothetis’e göre ise “Moria Kampı’nda yaşananlar tam bir felaket.”

Göçmenler Niçin Adalardalar?

Eylül 2020 itibariyle Yunan adalarında yaklaşık 12.000 göçmen, kapasitelerinin kat kat üstünde dolu kamplardaki zorlu koşullarda hayatını sürdürmeye çalışıyor. Son beş yılda (2015-2020) Yunanistan toprakları üzerinden Avrupa’ya ulaşmak üzere yaklaşık 1 milyon göçmen geçti. Bu göçmenlerin bir kısmı yakalanarak geri gönderilmek üzere Yunan adalarındaki insan sağlığına elverişsiz kamplarda tutulmakta.

Midilli, Sisam, Sakız ve Kos Adaları göçmenlerin Türkiye üzerinden Avrupa’ya doğu kanadından göç akışının ilk noktaları konumundaydı. Bir kısım göçmen ise Edirne-Yunanistan sınırı üzerinden Meriç Nehri’ni aşarak Yunanistan anakarasına giriş yapmaya çalışmaktaydı. Fakat AB’nin ve Yunanistan’ın katı tutumları nedeniyle söz konusu rotadan göç akışı nispeten azaldı.

Midilli Adası’ndaki Afgan bir kadının geçen yılki ifadeleri ise bugünkü yangının kaynağını işaret etmekte: “Afganistan’da iyi bir hayatımız vardı fakat Taliban çocuklarımı tehdit etti. Özel okula giden kızlarımın kaçırılmasından korkuyordum. Bu ülkelerde (Avrupa’yı kastediyor) daha iyi koşullarda yaşayacağımızı düşündük. Adada Afganlarla Araplar neredeyse her gün kavga ediyor.”

Aslında Yunanistan göçmenler için bir hedef ülke değil, sadece bir dinlenme noktası konumunda. Göçmenler için planlanan varış noktası ise Almanya, Fransa ve Belçika gibi refahın daha yüksek olduğu coğrafyalar. Göçmenler söz konusu rotayı kimi zaman yürüyerek (kamplarda göçmenlere yeni ayakkabı verilmesi bu nedenle yasak) kimi zamansa buldukları küçük ulaşım araçları ile kat ediyor.

11 milyon nüfuslu Yunanistan 2012’de başlayan ekonomik krizin sonuçları ve kısılan kamu harcamaları ile mücadele ettiğinden ayrıca anakara ve adalarındaki göç krizi ile başa çıkabilecek kapasiteye sahip değil. Yıllarca Midilli üzerinden göç etmek isteyen binlerce göçmen kampa yerleştirildi fakat Atina’daki ağır bürokratik süreç nedeniyle iltica başvuruları bir türlü işleme konulamadı. AB, zirvelerinde göçmenleri farklı üye devletler arasında yeniden yerleştirmeye çalışırken, belirli üye devletlerdeki hükümetler bu önerileri reddetmekte. Söz konusu “Kale Avrupa” tutumu nedeniyle göçmenler bakımsız koşullarda aylarca bekletiliyor.

Buna karşın Yunan hükümeti, Yunan adalarında göçmenleri barındırmak için kapalı gözaltı alanları inşa etmeyi planlıyor. Bu bilgiye sahip olan Midilli kamplarındaki göçmenlerin Şubat ayında adaya inşaat ekipmanı getiren yetkililere izin vermediği bilinmekte.

Nisan ayında Human Rights Watch yetkilileri, Yunan adalarındaki sağlıksız kamp koşullarında bulunan göçmenleri kastederek Yunan hükümetini adalarda oluşabilecek muhtemel bir koronavirüs salgınının krize neden olabileceğine ilişkin uyarmıştı! 

The post Yunanistan’da Göçmen Kampı Moria Yanıyor! appeared first on Sivil Sayfalar.

Yetkililer, Avustralya’nın tarihinin en kötü yangınları ile yüz yüze gelme ihtimalinden endişe etmekteler. Öyle ki Avustralya’da kontrol altına alınamayan yangınlarla mücadele için ordu da sahada. Savunma Bakanı Linda Reynolds yaklaşık 3000 asker, Chinhook helikopterleri ve askeri uçaklarının giderek büyüyen yangına karşı mücadele edeceğini duyurdu. Avusturya donanmasının en büyük amfibi gemisi HMAS Adelaide de Sydney’den tahliye çalışmaları için harekete geçecek. Gemi, sağlık personeli ile birlikte 400 mürettebat ve yaklaşık 300 ton insani yardım malzemesi ile çalışmalarda görev alacak. Avustralya ülke tarihinde ilk kez askeri birliklerini ülke içi bir mesele için göreve çağırıyor.

Acil durum komiseri Andrew Crisp’e göre en az 110 eve ulaşılamıyor ve haber alınamayan bir çok yerleşim yeri daha var. Bu durum yangının sonuçları ile ilgili bir değerlendirme yapabilmeyi engellemekte. Yetkililerden Danel Andrews’e göre ise en büyük endişe yangının ülkenin kuzey doğusuna doğru sıçraması.

Club Terrace Yoğun Bir Köz Fırtınası Altında

Club Terrace, Avusturalya’daki belirli bölgeler gibi yolların ağaçlarla eşleştiği bir başka coğrafya. Bölge sakinlerinden Graham, gök yüzünün Club Terrace’da giderek kızıla döndüğünü ve bölgedekilerin yoğun köz fırtınasına rağmen yangınla mücadele edeceklerini ifade ifade ediyor. Graham’ın ifadelerine göre yoğun köz nedeniyle gökyüzünde görebildikleri sadece birkaç işaret fişeğinden başkası değil.

Avustralya Meteoroloji Bürosu’na göre,  38 derecenin üstünde seyreden hava durumu yangınların giderek tırmanmasına neden oluyor. Avustralya’da yetkililer, yüksek sıcaklıkların ve rüzgarların tahmin edilenin ötesine geçme ihtimalinden endişe ederek bazı bölgelerde zorunlu tahliyeleri yürürlüğe koydu.

Avustralya’daki yangınları NASA da yakından izlemekte. Amerikan Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA) yeni yılın bu ilk günlerinde Avustralya sahil şeridinin dumanla kaplı olan uydu görüntülerini yayımladı. Avusturya hava sahasının 1 Ocak 2020’de çekilen uydu görüntüsü ile havanın açık olduğu 24 Temmuz 2019’da çekilen görüntüleri karşılaştıran NASA tehlikenin boyutunu gözler önüne seriyor.

Yaban Hayatı Tehlikede!

Avustralya yaban hayatının yaklaşık %87’si dünyanın başka hiçbir yerinde olmayan sadece Avustralya’ya özgü doğal zenginliklere sahip. Bölgenin yüz yüze geldiği yangın krizi nedeniyle Avusturalya’ya özgü olan canlı türleri yok olma tehlikesi ile karşı karşıya. Sydney Üniversitesi Ekoloji bölümü uzmanlarının tahminlerine göre bu yılki yangın kuşlar, memeliler ve sürüngenler de dahil olmak üzere yaklaşık 480 milyon hayvanın ölmesine  veya ağır yaralanmasına neden oldu. Söz konusu rakamlara ise böcekler, kurbağalar ve yarasalar dahil değil.

Avusturyalı çevrebilimcilere göre yangınlar sadece kuzey bölgesindeki New South Wales’de bulunan koalaların dörtte birinin hayatını kaybetmesine neden olmadı maalesef aynı zamanda ender bulunan bir tür olan uzun ayaklı tavşan kangurularını ve kahverengi bandikut farelerini de vurdu.

Melbourne’daki La Trobe Üniversitesi’nde bir araştırma görevlisi olan Jim Radford ıslak arazilerin ve kuru okaliptus ormanlarının tüketilmesi nedeniyle hayvanların sığınabileceği çok az yerin kaldığını ifade ediyor. Radford’a göre bu ölçüde bir yangın henüz görülmedi.

Aborjinler’in “Kontrollü Yangın” Tekniği Gündeme Geldi

Kontrollü yangın uygulaması Avustralya’nın yerlileri olan Aborjinler ve Kuzey Amerika yerlileri tarafından işgal öncesinde her yıl düzenli olarak uygulanmaktaydı. Kabileler geleneksel olarak baharın gelişiyle henüz ormanın zemini ve ağaç gövdelerinin yaş olduğu dönemde çalılık alanları bilinçli olarak ateşe vermekteydi. Kontrollü yangın metodunun en büyük nedeni ise yıllarca yangın yüzü görmemiş orman zemininde yanmaya müsait olan kuru yaprak ve ağaç kabuğu gibi materyallerin henüz birikmeden imha edilmesiydi.

Nitekim yapılan araştırmalara göre Aborjinlerin uyguladığı kontrollü yangın metodu bitki örtüsünün tazelenmesine yardımcı olmakta ve yoğun yaprak örtüsünün ortadan kalkmasıyla toprak altındaki bazı tohumların yeşerip gelişmesine imkan sağlamaktaydı. Bunun yanında binlerce yıldır kıtada yaşayan Aborjinler araziyi neredeyse bir bahçe gibi yönetmiş, florayı kontrol altında tutmak için ustalıkla kontrol edilen yangınları etkili bir şekilde kullanmışlardı.

Aborjinler tarafından çıkartılan “Kontrollü yangınlar” sonrasında ortaya çıkan otlaklar sadece onların avlayabileceği hayvanları çekmekle kalmamış aynı zamanda Avustralya’nın giderek daha fazla yıpratan yıkıcı yangınları önleyen devasa “karşı ateş” alanları da sağladı. Nitekim Karşıateş, modern itfaiyecilikte de alevlerin sıçramasını önlemek amacıyla ormanın kimi bölümlerini yangın doğrultusunda önceden yakmaya dayanan taktikti.

Fakat 1970’li yıllarda Avustralya hükümeti bu uygulamayı yasaklamış ve yangın meydana geldikten sonra uygulanan konvansiyonel İngiliz tipi yangın söndürme sistemine geçmişti. 2019’un Eylül ayında başlayan ve yaklaşık dört aydır devam eden yangınlarda ise Aborjinler’in önalıcı müdahale niteliğindeki “kontrollü yangın” metodu yeniden tartışılmaya başlandı. Avustralyalı yerliler gelecek yıllarda yangınların tahribatını sınırlamak için mevcut arazi yönetimi uygulamalarında hükümete değişiklik çağrısında bulundular.

İklim Değişimi Yangınları Körüklüyor mu?

MIT Technology Review’a göre Avusturalya’da yaz mevsiminde gerçekleşen yangınlar yaygın fakat iklim değişimi bu yangınları üstesinden gelinmez hale getiriyor. 2018 yılında Avustralya Meteoroloji Bürosu tarafından yayımlanan rapora göre sıcaklıklar yükselirken son yıllarda bahar yağışları giderek azaldı. Bu denklem “yüksek seviyede yangın tehlikeleri”ni de beraberinde getirdi ve yangın mevsiminin ilkbahara kadar uzatılmasına neden oldu. Matt Simon’a göre iklim değişikliği nedeniyle mevsimlerin genişlemesi yangınla mücadeleyi taktiklerini de giderek zorlaştırıyor.

Geçen yıl Avustralya’nın en sıcak ve en kurak yılıydı, Aralık ayında gerçekleşen ülke çapındaki yeni sıcaklık rekorları yangın koşullarının da zemini hazırladı. Bu noktada birçok Avustralyalının iklim değişikliğinin tehlikelerini küçümseyen Başbakan Scott Morrison’u öfkeyle eleştirdiğini ifade etmek mümkün. Bölge sakinlerine göre Başbakan Morrison, orman yangınları ile mücadelede ülkenin askeri savunmasından destek alma konusunda sürekli uyarı almasına rağmen oldukça geç kaldı. Nitekim Morrison’un muhafazakar koalisyon hükümeti kömür politikalarını destekleyen bir yasayı parlamentodan geçirmiş ve “kanunsuz” bir şekilde eylem yapan iklim eylemcileri ile mücadele edeceğini ifade etmişti.

Avustralya özellikle son haftalarda, yangınlar ve iklim değişikliği arasındaki bağlantıyı yoğun bir şekilde tartışmakta.

Kaynaklar

* ABC Australia

** NY Times

*** MIT Technology Review

**** Wired

The post Avustralya’da Orman Yangını Krizi… appeared first on Sivil Sayfalar.