Örneğin yaşadığımız sokakta kaldırımda bir çukur var. Herkes farkında ve muzdarip. Ama yanından geçmeyi tercih ediyorlar. Sokakta bir de görme engelli bir kişi ikamet ediyor. Bir gün bu çukur yüzünden büyük bir kaza geçiriyor ve bu olay mahalledeki birkaç kişiyi artık harekete geçiriyor. Bu çukurun kapatılması için belediyeye başvuruyorlar ama sonuç alamıyorlar çünkü belediyenin bu konuda finansal bir kaynak sıkıntısı var. Sonrasında sokakta imza toplayarak kişilerin fikirlerini alıyorlar, daha fazla ses çıkarıyorlar. Belediye de bu konuya kayıtsız kalamıyor, fon arayışına geçiyor. Uluslararası bir fon kuruluşunun erişim ve altyapı konusunda bir fon başvurusunun açık olduğunu görüyor. Fona başvuruyor ve başvurusu olumlu sonuçlanıyor. Verilen destek sayesinde bu çukurun kapanması ve mahalledeki birkaç farklı problemli yerin de düzeltilmesi sağlıyor. 

Burada tabi çok basit ve karikatür bir senaryo yazdım. Ama aslında sivil toplum dediğimiz şey ve yaptığı iş bu kadar basit. Yabancı fon kuruluşlarından destek almak meselesi de bu kadar basit ve meşru. İdeal olan düzende sivil toplum kendi tespit ettiği sorunun çözümü için ihtiyaç duyduğu finansal destek için fon arayışına girer. Kendi ajandasında böyle bir konunun desteklenmesi yönünde bir fikir olan fon kuruluşları ise bu desteği onlara sağlar. Bu anlamda yabancı fon almak kadar meşru bir şey olamaz.

Bunun dışında kalan, proje merkezli, fona göre proje yazan “tabela STK’ları” da yok değil. Onları görmezden gelmek de mümkün değil. Ama onların suçunun cezasını bir şeyleri çözmeye çalışan Türkiye’nin çeşitli yerlerindeki ve farklı farklı konularda çalışan sivil toplumdan çıkarmak da uygun değil. Burada bir sorun varsa eğer fon kuruluşlarının sorunu olmalı. Fon kuruluşları değerlendirme kriterlerini gözden geçirmeli, etkisi olmayan işlere fon vermediğini anlatmalı. Sivil toplum da kendi içerisinde böylesi kurumları gördüğünde bir süreç başlatmak yönünde adım atabilir. Kısacası her şeyi de “devletten” beklememek gerek(!) Var olan mekanizma ve yapıların daha iyi işlemesi talep edilecekken tamamen kesilmesine neden olabilecek taleplerin kendilerine meşru zemin bulması sivil toplumun geleceği açısından çok tehlikeli. Bu geleceği birlikte inşa etmeye çalışmak için neler yapmak gerek? Bunu da birlikte düşünmek için adım atabiliriz.

(1) Burada her sivil toplum deyişimde aktivizm de demek istiyorum. Benim için benzer bir şeyi temsil ediyor. Sivil toplumun aktivizmle mesafeli bir kavram olmaması için çabalamak gerektiğine inandığıma dair yazım için bkz.

The post Bu Yabancı Fon Meselesi de Ne? 2: <br> Yabancı Fon Almak Meşrudur appeared first on Sivil Sayfalar.

Finansal sürdürülebilirlik meselesi sivil toplumda bir nebze uzmanlaşmış herkesin gündemine giren, ama bir türlü de altından kalkamadığı bir yük haline gelen bir mesele. Sivil toplum fona bağlı kalmasın. Sivil toplumcu kendi özgün sorun tespitiyle kitleselleşsin. Bir kahraman edasıyla ortaya çıksın, küçücük bir hareketle binlere ulaşsın. Kitleleri arkasında sürüklesin, onlardan bağışlar toplasın. Bu bağışlarla kendini geçindirecek parayı bulsun, proje işlerini de fikrini büyütmek için yapsın. Bu arada hiç yorulmasın, herkes onu can kulağıyla dinlesin, onun hayaliyle hayal kuran binleri hep etrafında tutsun. Proje yan bir kaynak olsun. Ama o kadar da fazla para kazanmasın, sonra ismi yolsuzluklara bulaşmasın. Hep dengede olsun. Kesinlikle mükemmel bir ütopya! Ama YADA Vakfı’ndaki 5 yıllık tecrübem de, Havle Kadın Derneği’ndeki 3 yıllık tecrübem de bunun ne kadar imkansız olduğunu neredeyse her ay bana hatırlatıyor.

Bir önceki yazıda da işaret ettiğim üzere bu kadar “suçlu” hale gelen, her geçen gün daralan alanında kısa paslaşmalar yapmak durumunda kalan sivil toplumun, kitlesel bağış yöntemleriyle finansal sürdürülebilirliğini sağlayacağını nasıl düşünebiliyoruz? Görece “daha az politik” görülecek birçok kuruluş bile birden bir politik aktörle ilişkilendiriliyor, adı kötüye çıkıyor, sonrasında yok olma tehlikesiyle yüzleşiyor. Yabancı fonlarla güç bela ayakta durmaya çalışan kurumlar bir de bu fonların isimlerinin kötüye çıkmasıyla kendilerinin “hain” olarak anılmasıyla mücadele etmeye çalışıyorlar. 

Burada fonun gayrimeşruluğu fikrine hizmet edeceğimize alternatif yollar üretmek ya da madem öyle kurumları “fon kaynaklarının elinden kurtarmak” gerekiyor. Sivil toplum uzmanlarının bu konuda bağışçılık gibi Türkiye toplumsallığına uymayan bir fikre alternatifler geliştirmesi gerekiyor. Normalde böylesi bir yazı burada biter tabi, sorumluluğun başkasına devriyle… Ama benim naçizane bir önerim de var. 

YADA’da yaptığımız birçok çalışmada sivil toplumun kendine has uzmanlıklarıyla sahip olduğu potansiyeli yeteri kadar değerlendirmediğini gördük. Yaygın bir hastalıkla ilgili uğraşan bir derneğin bu hastalıkla ilgili bilgiye ve tedaviye yönelik ilaç ya da gıdalara erişimi, bilgi üreten bir derneğin araştırma becerisi, eğitimler kurgulayan ve veren kurumların bu konuda var olan boşluğu doldurma potansiyeli… Bu ve benzeri birçok olanak aslında paraya dönüştürülebilir, var olan sivil toplum kuruluşlarının iktisadi işletmeleri yoluyla özel sektör ve yerel yönetimlere, kamu kurumlarına, uluslararası kuruluşlara hizmet verilmesi yoluyla bir finansal kaynağa dönüşebilir. Birçok farklı örnekte dönüşebiliyor da. Buradaki en özgün örneklerden biri AÇEV’den büyüyen Eşitliğe Değer sosyal girişimi. Bu gibi örnekleri çoğaltsak, para kazanmayı “kahramanca” davranışlarımıza yakıştırmadığımız için uzak görmek gibi bir noktaya düşmesek, hayalini kurduğumuz gelecek için uğraşırken bir de para derdine düşmesek? Nasıl olurdu?

The post Bu Yabancı Fon Meselesi de Ne? 1: <br> Bir Kahraman olarak Sivil Toplumcu appeared first on Sivil Sayfalar.