İstanbul’un pilot çalışma alanı olduğu projede, yapılan çeşitli analiz ve görüşmelerin ardından Adalar, Arnavutköy, Esenler ve Sultanbeyli ilçeleri pilot çalışma alanları olarak seçildi.

Proje kapsamında 4 pilot ilçede anket, paydaşlarla yüz yüze görüşmeler ve odak grup görüşmelerinden oluşan kapsamlı bir İhtiyaç Analizi çalışması yürütüldü, STK’ların kapasitelerini güçlendirmek üzere “Sosyal Kuluçka Programı”nın I. Eğitim Dönemi tamamlandı. Program’ın II. Eğitim Dönemi ise Ekim 2025’te başlayacak.

Bu çağrının da konusu olan Sosyal Kuluçka Programı II. Eğitim Dönemi’ne dahil olacak kurumlara ücretsiz olarak:

• Yüz yüze/çevrim içi eğitimler ve destekleyici uygulamalar;
  • Yenilikçi Metotlarla Yerel Yönetişim & Katılımcılık & Artan Topluluk Katılımı,
  • STÖ’ler için Hak Temelli Çalışma ve Savunuculuk,
  • STÖ’ler için İletişim, İş Birliği ve Kampanya Yürütme,
  • Değişim için Sosyal İnovasyon & Sosyal Girişimcilik,
  • Örgütsel Planlama ve STÖ Yöneticiliği,
  • Gönüllülük ve Gönüllü Yönetimi,
  • Herkes için Kapsayıcı STÖ’ler,
  • Adil Şehirlere Doğru,
  • Etki Odaklı Proje Döngüsü Yönetimi,
  • Fon Kaynağı Geliştirme
• Birbirinden öğrenme ve deneyim paylaşımı imkanı sunacak İstanbul içi saha ziyaretleri;
• Avrupa Birliği ülkelerine çalışma ziyaretleri;
• Uzmanlarla uluslararası örneklerin paylaşılacağı çevrim içi seminerler (webinar);
• Mentörlük desteği;
• Mikro hibe desteği gibi birçok fırsat sunulacak.

Sosyal Kuluçka Programı’na başvuru şartları:

• Kar amacı gütmeyen bir yapıya sahip olmak (dernek/vakıf/kooperatif veya tüzel kişiliğe sahip olmayan sivil inisiyatifler),
• Hak temelli çalışmalar yürütüyor olmak,
• Sultanbeyli, Adalar, Esenler veya Arnavutköy ilçelerinde faaliyet göstermek ya da program kapsamındaki çalışmalarını bu ilçelerde geliştirmek,
• Programa katılım için kuruluş bünyesinde aktif görev alan en az 2 kişi belirlemek,
• Programa en az 90% oranında katılım sağlamak,
• Program kapsamındaki saha ve masa başı uygulama çalışmalarını eksiksiz ve zamanında tamamlamak.

Program, Ekim 2025 – Mayıs 2026 tarihleri arasında 8 aylık bir dönemde yürütülecek ve 15 kuruluştan toplam 30 kişi* kabul edilecek.

Program’a katılım için başvuru formuna buradan ulaşabilirsiniz.

*Başvurular 18 Ağustos – 12 Eylül 2025 tarihleri arasında alınacak, sonuçlar 15 Eylül 2025 tarihinde açıklanacaktır.

*Sosyal Kuluçka Programı’nın I. Eğitim Dönemi’ne başvurup eğitim programına dahil olamayanlar Program’ın II. Eğitim Dönemi’nde yeniden başvuru yapabilirler.

The post Sosyal Kuluçka Programı II. Dönemi STK’ların Başvurularını Bekliyor! appeared first on Sivil Sayfalar.

İstanbul’un pilot çalışma alanı olduğu projede, yapılan çeşitli analiz ve görüşmelerin ardından Adalar, Arnavutköy, Esenler ve Sultanbeyli ilçeleri pilot çalışma alanları olarak seçilmiştir.

Proje kapsamında 4 pilot ilçede anket, paydaşlarla yüz yüze görüşmeler ve odak grup görüşmelerinden oluşan kapsamlı bir İhtiyaç Analizi çalışmasının yürütülmesi; STK’ların kapasitelerini güçlendirmek üzere “Sosyal Kuluçka Programı”nın düzenlenmesi; seçilen 4 pilot ilçenin daha adil ve kapsayıcı olması yönünde uygulanacak en az 5 proje için toplam 50.000 Avro’luk mikro hibe desteği verilmesi faaliyetleri yürütülecektir. Proje kapsamında ayrıca “Adil İstanbul Raporu”, “Yerel Yönetimler Rehberi” ve “Beyaz Kitap” gibi yayınlar geliştirilecektir.

Bu çağrının da konusu olan Sosyal Kuluçka Programı’na dahil olacak STK’lara ücretsiz olarak;

• Yüz yüze / çevrim içi eğitimler ve destekleyici uygulamalar,
• Birbirinden öğrenme ve deneyim paylaşımı imkanı sunacak İstanbul içi saha ziyaretleri,
• Avrupa Birliği ülkelerine çalışma ziyaretleri,
• Uzmanlarla uluslararası örneklerin paylaşılacağı çevrim içi seminerler (webinar),
• Mentörlük desteği,
• Mikro hibe desteği gibi birçok fırsat sunulacaktır.

Sosyal Kuluçka Programı’na başvuru şartları:

• Kar amacı gütmeyen bir yapıya sahip olmak (dernek/vakıf/kooperatif veya tüzel kişiliğe sahip olmayan sivil inisiyatifler);
• Son 5 yılda çeşitli kentli grupların hakları (yaşlı, engelli, kadın, çocuk, genç hakları vb.) alanında çalışmalar yapmış olmak;
• Sultanbeyli, Adalar, Esenler veya Arnavutköy ilçelerinde faaliyet göstermek ya da program kapsamındaki çalışmalarını bu ilçelerde gerçekleştirmeyi taahhüt etmek;
• Programa katılım için kuruluş bünyesinde aktif görev alan en az 2 kişi belirlemek;
• Programa en az %90 oranında katılım sağlamak;
• Program kapsamındaki saha ve masa başı uygulama çalışmalarını eksiksiz ve zamanında tamamlamak.

Program 8 aylık bir dönem halinde düzenlenecek ve 10 kuruluştan toplam 20 kişi kabul edilecektir. Proje kapsamında ileriki tarihlerde ikinci bir grup daha açılacak ve duyuruları tekrar paylaşılacaktır.

Programa katılım için başvuru formuna buradan ulaşabilirsiniz: STK Başvuru Formu

Başvurular 1 Aralık 2024 tarihinde sona erecektir. Sonuçlar 9 Aralık 2024 tarihinde açıklanacaktır.

Not: Programa başvuran STK’ların seçiminde çalışma alanları açısından çeşitliliğin sağlanmasına ve katılımcıların cinsiyet dağılımına dikkat edilecektir. Sorularınız için cemil.oguz@wri.org adresine e-posta gönderebilirsiniz.

The post WRI Türkiye’den Sosyal Kuluçka Programı STK Başvuru Çağrısı appeared first on Sivil Sayfalar.

Proje kapsamında uygulanan bu anket çalışması, Türkiye’de bina sektörü paydaşlarının ihtiyaçlarını anlamayı ve proje kapsamında eğitici materyaller geliştirirken sektörel ihtiyaçlara daha iyi cevap verebilmeyi amaçlamaktadır.

Ankete buradan ulaşabilirsiniz.

Anketi cevaplandırma süresi yaklaşık 6 dakikadır.

The post Sürdürülebilir Binalar Ağı Projesi İhtiyaç Analizi Anketi appeared first on Sivil Sayfalar.

İklim eyleminin son 10 yıla damga vurmasından yola çıkarak bu yıl yarışmanın teması ‘İklim Hazırlıklı Toplumlara İvme Kazandırmak’ olarak belirlendi. İklim değişimine hazırlıklı şehirler yaratmak için, iklim sorunlarının büyüklüğünü göz önünde bulundurarak iklim eyleminin hızını, kapsamını ve ölçeğini artıran projeler yarışacak. Birinci seçilen proje 250 bin dolar kazanacak. Diğer dört finalistin her birine de 25 bin dolar ödül verilecek.

WRI Başkanı ve CEO’su Ani Dasgupta, “İklim krizinin ön saflarında yer alan şehirler, dünya çapında milyarlarca insan için güvenli ve dirençli bir gelecek sağlama konusunda da önemli bir rol üstleniyor. Prize for Cities, başkalarının da kendi yaşadıkları yerlerde uygulayabileceği, büyük sorunlara daha hızlı, daha büyük ve daha kapsamlı çözümlerle cevap veren yenilikçi projelere dikkat çekmeyi amaçlıyor” dedi.

Projeler, örnek alınabilir ve ölçeklenebilir olmaları şartıyla, iklime dayanıklı altyapıdan; sıfır karbonlu binalara ve afete hazırlık eğitimlerine kadar geniş bir yelpazede olabilir. Kamu, özel sektör, kar amacı gütmeyen kuruluşlar ve bireyler, ödül programına başvurabilir.

Ödülün, kentsel alanda neler olup bittiğini gösteren bir barometre niteliğinde olduğunu vurgulayan WRI Ross Center Global Direktörü Rogier van den Berg sözlerini şöyle sürdürdü: “Yalnızca yerel toplulukları etkilemekle kalmayıp şehrin ötesinde de değişime yol açan projeler için çağrı yaparak çıtayı çok yükseğe koyuyoruz. Cesur düşünmeyi teşvik ediyor ve en iyi projelerin sahip olduğu bir özellik olan dalga etkisi yaratabilme potansiyeline dikkat çekiyoruz.”

‘Eskişehir İlham Kaynağı Oldu’

WRI Türkiye Direktörü Dr. Güneş Cansız ise “Önceki yarışmalarda, sürdürülebilir değişim için şart olan vizyonu, ortaklık oluşturma becerisini ve azmi gösterenler ödüllendirildi. Ödül komitesi, insanları bir araya getirerek enerjik, iklim hazırlıklı toplumlar yaratmaya yardımcı olan, fark yaratmaya çalışan projeler arıyor” diyerek Türkiye’den de projelerin yarışmaya katılmasını beklediklerini söyledi.

Geçen yıl büyük ödülü, Kolombiya’nın Barranquilla kentinde, şehirde istihdamı, halk sağlığını ve yerel ekonomiyi canlandırmak amacıyla hayata geçirilen, kapsayıcı bir yeşil alan projesi olan Todos al Parque aldı. 2020-2021 döneminde ise büyük ödül, Arjantin’in Rosario Belediyesi’nin geniş kapsamlı kentsel tarım programı Sustainable Food Production for a Resilient Rosario’ya verildi.

2019’da ilki düzenlenen yarışmada ise birincilik, kar amacı gütmeyen bir kuruluş olan Amend’in geliştirdiği, başta Tanzanya’nın Darüsselam şehri olmak üzere, Afrika şehirlerinde okul yollarını çocuklar için daha güvenli kılmayı hedefleyen School Area Road Safety and Improvements (SARSAI) programına gitti.

Aynı yıl, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi kentsel gelişim projesiyle finalistler arasında yer aldı. Herkes için erişilebilirliği esas alan projesiyle Eskişehir bir yandan sağlık unsurunu ön plana çıkarırken, bir yandan da kenti daha kapsayıcı hale getirerek bir dönüşüm yaratmıştı. Eskişehir bu çalışmasıyla pek çok şehir için de ilham kaynağı oldu.

Finalistler Sonbaharda Açıklanacak

WRI Ross Center’ın global ağından, uluslararası ve çok disiplinli bir değerlendirme ekibi WRI Ross Center Prize for Cities 2023-2024’ün beş finalistini seçecek. Başlıca kriterler, projelerin yenilikçi fikirler ve yeni yaklaşımlar sergilemesi, birey ve toplukların yaşamları, zihniyetleri ve davranışları üzerinde etkili olması, ayrıca şehir içindeki ve dışındaki kurumlar üzerinde etkisi olması.

Şehir liderlerinden ve uzmanlardan oluşan bağımsız bir jüri heyeti de büyük ödülün sahibini ve dört finalisti belirleyecek. Kazananlar, 2024 yılının sonbahar aylarında açıklanacak.

Ödül programına 26 Eylül 2023 tarihine kadar buradan başvurulabilir. Ödül programı ve başvuru süreci detaylı bilgi için burayı ziyaret edebilirsiniz.

The post Şehirleri İklim Değişikliğine Hazırlayan Projeler Aranıyor! appeared first on Sivil Sayfalar.

10 farklı e-öğrenme modülünü içerecek programın dördüncü modülü olan “Etki Odaklı Proje Döngüsü Yönetimi” yayınlandı! E-modüle, projenin websitesinden ulaşabilirsiniz.

E-öğrenme programı kapsamındaki e-modüller:

• Sürdürülebilir Kent İçi Ulaşım – Temel Kavram ve Uygulamalar
• Sürdürülebilir Projelerin İletişimi Yaklaşımlar, Kavramlar, Taktikler
• Paydaş Diyaloğu, Çatışma Yönetimi ve Müzakere
• Etki Odaklı Proje Döngüsü Yönetimi
• Sosyal Etki Yönetimi, İzleme ve Değerlendirme
• Kurumsal Sosyal Sorumluluk
• Sıfır Emisyonlu Kent İçi Otobüs Sistemi
• Fon Kaynakları Geliştirme ve Sosyal Girişimcilik
• Politika İzleme ve Temsiliyet

Kavşak Platformu hakkında bilgi almak ve üye olmak için tıklayınız.

The post Kavşak Platformu’nun ‘Etki Odaklı Proje Döngüsü Yönetimi’ Yayında appeared first on Sivil Sayfalar.

Bisikletin Ulaşımdaki Payı Yüzde 2

Türkiye’de bisikletin ulaşımdaki payı sadece yüzde 2. En çok kullanan şehirlerde bile bu oran sadece yüzde 5. Avrupa ülkelerinde ise bu oran yüzde 45 civarında. ‘Herkes için Bisiklet!’ ile özellikle COVID-19 ile birlikte daha da önem kazanan kent içi ulaşımda sağlıklı, ekonomik ve çevreci bir alternatif olan bisikletin geniş kesimlerce benimsenmesini hedefliyoruz.

Proje koordinatörü WRI Türkiye Kentsel Gelişim ve Erişilebilirlik Yöneticisi Dr. Çiğdem Çörek Öztaş, sekiz şehri seçerken başlıca kriterlerinin bu kentlerde bisikletli ulaşım altyapısı, ileriye yönelik yatırımların ve bisiklet konusunda çalışan aktif STK’ların bulunması olduğunu belirtiyor. 

1 Nisan’da başlayan ‘Herkes için Bisiklet!’, bir yıl sürecek birkaç aşamalı bir proje. Öncelikle sekiz şehirden yerel yönetim temsilcileri ile bisikletle ilgili STK’ların, merkezi yönetim temsilcilerinin ve proje ortağı Fietsersbond’ın katılımıyla düzenlenecek başlangıç toplantısında iyi uygulama örnekleri paylaşılacak. Bu şehirlerden toplam 32 STK ve belediye temsilcisine politika geliştirme, katılım, temsilcilik ve lobicilik faaliyetlerine odaklanan kapasite geliştirme eğitimleri verilecek. Eğitimin ardından, dört aylık bir mentorluk süreci ile STK’lar ve belediye temsilcileri kendi şehirleri için yerel eylem planı geliştirecek. Akabinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Türkiye Belediyeler Birliği gibi konu ile ilgili merkezi yönetim temsilcilerinin de katılımıyla her şehrin kendi taslak yerel eylem planını sunacağı bir çalıştay düzenlenecek ve hep beraber ulusal eylem planı hazırlanacak. Düzenlenecek kapanış toplantısıyla da ulusal eylem planı ve proje sürecinde edinilen deneyim konuyla ilgili kurum ve kuruluşlarla paylaşılacak.

10 Yıllık Birikim

WRI Türkiye Direktörü Dr. Güneş Cansız ise WRI Türkiye olarak bu yıl 15. yıllarını kutladıklarını, 10 yıldır özellikle kent içi bisikletli ulaşıma odaklandıklarını belirtirken, “Sürdürülebilir kent içi ulaşımın önemli unsurlarından biri olan bisikleti her fırsatta anlatmaya, bisikletli ulaşım konusunda farkındalık oluşturmaya çalışıyoruz. Bisiklete dikkat çekmedeki amacımız bisikletin spor için değil, kent içi ulaşım için kullanılmasını sağlamak.” diyor.

‘Herkes için Bisiklet!’ de çok önemsediğimiz ve Türkiye için yararlı olacağına inandığımız bir proje.

‘Herkes için Bisiklet!’, T.C. Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı tarafından Avrupa Birliği mali desteğiyle uygulanan Sivil Toplum Destek Programı’nın üçüncü dönemi kapsamında hibe desteği almıştır. Programın sözleşme makamı Merkezi Finans ve İhale Birimi. Sivil Toplum Destek Programı, STK’ların kapasitelerinin güçlendirilmesine yönelik yürütülen bir hibe programıdır ve Sivil Toplum Destek Programı’nın üçüncü döneminde verilen desteklerle STK’ların kurumsal kapasitesinin artırılması ve STK’lar arası ortaklıkların teşvik edilmesi, aktif vatandaşlık ve STK’ların karar alma süreçlerine katılımının desteklenmesi ve aktif vatandaşlık için yasal çerçevenin geliştirilmesi hedeflenmektedir.

WRI Türkiye Sürdürülebilir Şehirler Hakkında

Daha önce EMBARQ Türkiye olarak da bilinen WRI Türkiye, World Resources Institute (WRI) altında sürdürülebilir şehirler konusunda çalışan uluslararası bir araştırma enstitüsüdür. ABD, Afrika, Avrupa, Brezilya, Çin, Endonezya, Hindistan, Meksika ve Türkiye ofisleriyle hizmet vermekte olan WRI, “insan odaklı şehirler” düşüncesinden hareketle çevreyi ve insan sağlığını her geçen gün daha fazla tehdit eden kent içi sorunlara sürdürülebilir çözümler üretmekte ve bu çözümleri projelendirerek yerel ve merkezi yönetimlerle birlikte uygulamaya koymaktadır. 

WRI Türkiye hakkında daha fazla bilgi için: www.wrisehirler.org

The post WRI Türkiye Sürdürülebilir Şehirler: Sekiz Şehirde ‘Herkes İçin Bisiklet’ Seferberliği appeared first on Sivil Sayfalar.

Konuşmacılar arasında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Enerji Verimliliği ve Çevre Dairesi Başkanı Dr. Oğuz Can, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanı Utku Cihan, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı İklim Değişikliği ve Çevre Portföy Yöneticisi Nuri Özbağdatlı, Birleşmiş Milletler Habitat Şehir Plancısı Pınar Çağlın ve World Resources Institute (WRI) CEO’su Andrew Steer yer aldı.

Salgınla en ön cephede mücadele edenlerin kent yönetimleri olduğunu, bu konuda da kentlerin birbirinden öğreneceği çok şey olduğunu vurgulayan WRI Türkiye Sürdürülebilir Şehirler Direktörü Dr. Güneş Cansız şöyle devam etti: “COVID-19 ile birlikte kentsel alanda insan yakınlığına dayanan her şey, ulaşım, altyapı, konut kullanımları, kültür sanat hizmetlerinin sunulma biçimleri, kentlerin ekonomiyi üretim ve dağıtım yapısı ve bu yapıya sosyal katılım sorgulanmaya başlandı. Ulaşım, dağıtım, depolama alanları ile çalışma ve yaşama alanlarının daha farklı planlanabileceği fikri ortaya çıktı. Bu anlayış önümüzdeki yıllarda kent planlamasına daha derinden ve dönüştürücü biçimde yansıyacak. Salgın dünya genelinde kentlerde planlama ve tasarımı, enerji kullanımını, hareketlilik modellerini, konut tercihlerini, yeşil alanları ve ulaşım sistemlerini dönüştürdü, dönüştürüyor. Değişikliklerin bir kısmı geçiciyken bir kısmı kalıcı. Kentler de aynı şekilde kullanım değişikliklerine geçici ya da kalıcı çözümlerle cevap veriyor.”

COVID 19 sonrası oluşmaya başlayan dünyaya ve yeni yaşantılarımıza ilk adımlarımızı atıyoruz. Hem dünyada oluşan yeni dengeleri hem de günlük hayatımızda bizi bekleyenleri merak ediyoruz. 

WRI Türkiye Sürdürülebilir Şehirler  Kentsel Hareketlilik Yöneticisi Merve Akı’yla yeni kent yaşamını konuştuk.

Dünyadaki kentsel topluluklar, krizden önce de daha düşük yaşam maliyetleri ve iklim değişikliği ile mücadele için daha güçlü planlar talep ediyorlardı. Pandemiden sonra şehirlerde hayat nasıl olacak peki?

İklim değişikliği ile mücadele konusunda pek fazla bir şeyin değişmeyeceğini düşünüyorum. Çünkü halihazırda yaşadığımız ve yaşamaya devam ettiğimiz pek çok kriz aslında iklim değişikliği kaynaklı. Haziran ayında Birleşmiş Milletler yetkilisi Lise Kingo’nun da dediği gibi: “COVID-19 krizi, iklim değişikliği etkilerinin yalnızca bir tatbikatı”. Bu bağlamda gündeme gelen her konu kaçınılmaz olarak kentsel adalet, sürdürülebilir kalkınma ve planlama konusunu gündeme getiriyor. Ve aslında, daha kapsamlı bir şekilde tasarlanmış, daha güçlü planlara ihtiyaç duyduğumuzu gösteriyor.

Bununla birlikte bu pandemi bize kentsel yayılmanın zararlarını bir defa daha hatırlattı. Maalesef kentsel yayılmanın hava ve su kirliliğinde artışa, tarımsal kapasitenin, doğal yaşam alanlarının, vahşi yaşam alanlarının ve açık alanların kaybına, bireysel taşıt kullanımında ve trafik çarpışmalarında artışa, buna bağlı olarak kamu sağlığını tehdit eden obezite, kronik hastalıklar, yüksek tansiyon gibi bulaşıcı hastalıklara neden olduğunu biliyoruz. Pandemi sürecinde zaten bildiğimiz ama hayatlarımızı daha çok etkileyen bir yönü ile karşılaştık: Erişilebilirlik. Erişilebilirlik kavramı 1959 senesinde Hansen tarafından etkileşim için bir potansiyel olarak tanımlanmıştır. 2011 senesinde Todd Litman, ürünlere, hizmetlere, aktivite ve hedef noktalara (ki bunların hepsi bir arada ‘olanaklar’ şeklinde ifade edilebilir) kolay erişimi ifade eden bir kavram olarak tanımlamıştır.

Pandeminin hayatımıza en temel etkilerinden biri olanaklara erişim kısmında yaşandı. Çünkü özellikle kentsel yayılma süreçlerini yaşamış kentlerimizde iş yerlerine, hizmetlere erişim bir sorun haline geldi. İstanbul’da ulaşım kullanımı %70 civarında düşüş gösterdi [1]. Bu aslında bütün dünya kentlerinde benzer şekillerde gerçekleşti. Korona virüsü kentleşme modellerini, yapılaşma biçimlerini ve insan yoğunluğunu sorgulamamıza sebep oldu. Salgın nedeniyle ulaşım tercihlerimizi değiştirdiğimizde bazı olanaklardan mahrum kaldık ve kendi kendine yeten mahallelerin, yürüme ya da bisiklete binme mesafesinde kalan kentsel hizmetlerin, kompakt yapılaşmanın değerini anladık.

 Şehirler bu pandeminin merkezinde yer alıyor. Şehirlerde ekonomik yıkımı önlemek amacıyla COVID-19 sonrası şehir hayatının küçüleceğine yönelik endişeler var nasıl değerlendirirsiniz?

COVID-19 salgınının başından bu yana çeşitli mecralarda da konuşuldu, aslında kent, kent planlama ve salgın hastalıklar arasında çok sıkı bir ilişki mevcut. 1850’lerde Londra’da yaşanan kolera salgınını çözümleyebilmek için Dr. John Snow vaka haritalamaları gerçekleştirdi. Bu vaka haritalarına su kaynakları gibi ek katmanlar ekledi, fiziksel haritaları ve infografikleri birleştirerek kolera vakalarının Londra’daki yayılmasını haritaladı. Ve bu sayede kolera virüsünün daha önce varsayıldığı gibi hava ile değil de su kaynakları yoluyla yayıldığı keşfedildi. Kent planlamada çok büyük önem taşıyan veri toplama, veri analiz etme ve verinin haritalanmasının önemini bu süreçte bir defa daha gördük. 

1850’lerde Londra nasıl ayakta kaldıysa ya da korona virüsü ile gündeme gelen İspanyol gribinden sonra pek çok şehir nasıl ayakta kaldıysa bence bu pandemi sonrasında da şehirler ayakta kalmayı başaracak. Ancak burada önemli olan pandemi devam ederken ve sonrasında kent yönetimi ve sürdürülebilir kalkınma alanında neler olacağı. Kolera salgınının veriye dayalı planlama ve veri haritalama konusundaki katkısı nasıl önemli bir gelişme ise COVID-19 pandemisinin de farklı katkıları olacağına inanıyorum. Metropoller ve büyükşehirler için akıllı şehirler konseptini daha çok duyacağımız, açık veri paylaşımının, sağlıklı ve güvenilir veri toplama yöntemlerinin, veriye dayalı kent planlamasının daha fazla gündemde olduğu, sürdürülebilir ve yeşil ulaşım sistemlerine yatırımın artacağı ve döngüsel kent kavramının konuşulacağı bir döneme gireceğimizi düşünüyorum.

Bildiğiniz üzere İzmir’de bir deprem felaketi yaşandı. Ağustos ayında ise Malatya’da yaşanmıştı. İstanbul için ise çok uzun zamandır gündemde olan ve bütün kentlileri tedirgin eden bir felaket. Bu afetler, salgınlar bize aslında kentlerimizi dirençli bir şekilde yapılandırmamızın önemini hatırlatıyor. İlk sorunuzda da dediğim gibi iklim krizi ve buna bağlı afetler son derece hayati. Dünya nüfusunun şu anda %55’inin 2050 yılında ise yaklaşık %70’inin yaşamasını beklediğimiz tüm dünya kentleri için dirençli, sürdürülebilir ve döngüsel yaklaşımları gözeterek planlama yapmamız gerekiyor.

İnsanlar o kalabalık metrolara tedirgin olmadan binmeye devam edecekler mi? Bu aralar bir çiftlikte yaşama fikri pek çoğumuza çok cazip geliyor. Özellikle tren ve metrolardaki yoğunluk korkusu ve daha güvenli ve mahrem alanlarda yaşama isteği kimilerini kırsala doğru yönlendirebilir mi?

Sizin de sorunuzda dediğiniz gibi bir kesim bir süre toplu taşıma yerine özel otomobilini tercih edecek. Bazı kişiler bahçeli bir hanelik konutlarda yaşamayı talep edecekler. Bazıları ise kırsal kesimlere taşınmayı tercih edecekler. İnsanların sosyal mesafeyi korumayı istemesi durumunda, daha fazla otomobil, daha fazla otoyol ve birbirinden çitlerle ayrılmış daha fazla konut yani kentsel yayılma gündeme gelebilir. Ancak bu durum bir yandan da bireysel olanaklarla fazlasıyla ilişkili, bir süredir takip ettiğimiz üzere herkesin bu tip seçimler yapması mümkün olmayacak. Öte yandan bu tip altyapı ve üstyapı yatırımları kentsel yayılmaya sebep vermesi halinde çevre üzerinde geri dönülemez tahribatlara sebep olacaktır. 

Öte yandan unutmamalıyız ki şehirler, iş ve eğlence imkanlarının yanı sıra sınırsız mal ve hizmet seçenekleriyle ön plana çıkıyorlar. Burada önemli olan pandemi sonucunda yaşanacak sosyal dönüşüme en iyi ve etkin cevabı vermek üzere, akıllı kentsel sistemlerin çok daha hızlı bir biçimde hayatlarımıza entegre edilmesi. Bir diğeri ise karma kullanımların ön plana çıktığı bir anlayış geliştirilmesi.

Kentler pandemi gibi bir krizlerden nasıl güçlenerek çıkabilecek? Daha iyi şehirler inşa etme fırsatı yaratılabilir mi? Bu kriz, o çok pahalı ve burjuvalaşmış şehirlerimizin kendini yenilemesine ve yaratıcılığını geri kazanmasına fırsat sunabilir mi? Aynı zamanda şehir planlayıcılara ve girişimcilere de şehirleri yeniden daha iyi inşa etme fırsatı sunabilir mi? 

Elbette sunabilir. Geçtiğimiz dönemde okuduğum bir makalede pandeminin küresel şehirlerimizdeki yönetişimin kalitesini ve eşitsizliklerin derecesini açığa çıkardığı yazıyordu. Bu gerçekten de doğru. Kentsel adaletin sağlanması için dirençli ve sürdürülebilir bir kent planlama yaklaşımıyla şehirleri yeniden yapılandırma şansımız var. Pandemi sürecinde bildiğiniz üzere pek çok şehir aktif ulaşım türlerine odaklandı. Birçok şehirde bisiklet yolları yaygınlaştırıldı, afet planları gözden geçirildi, bazı şehirler döngüsel ekonomiye dayalı planlarını hızlandırdı. 

Bir taraftan da “15 Dakika Kenti” konusu gündemde. Prof. Dr. Osman Balaban’ın da dikkat çektiği üzere özellikle Paris bu konsepte geçişi ciddi anlamda değerlendiren şehirlerden biri. Alıntıda “15 Dakika Kenti” olarak ifade edilen kavram, röportajımızın başından beri dikkat çekmeye çalıştığım kentsel yayılmanın alternatifi olan “kompakt kent” yaklaşımı. Bu yaklaşımın temel prensibi ise Prof. Dr. Osman Balaban’ın da vurguladığı gibi “gündelik kentsel yaşamda ihtiyaç duyduğumuz işlev alanlarına olabildiğince yakın, tercihen yürüme ya da bisiklet kullanım mesafesinde yaşayabilmek. Bizler evden işimize, çocuklarımız evden okullarına olabildiğince kısa mesafeler kat ederek gidebilmeli, alışveriş, rekreasyon, birinci basamak sağlık hizmetleri gibi temel ihtiyaçlarımızı da kısa mesafeler içinde karşılayabilmeliyiz.”

Bu yaklaşımların hepsi oldukça olumlu gelişmeler. Ancak önemli olan yaklaşım geliştirmenin ötesinde iklim ile uyumlu, “kimseyi geride bırakmayan” plan ve uygulamaları hayata geçirmek.

Pandeminin yeni normal olması halinde, şehirlerdeki hizmet sektöründe on milyonlarca iş de yok olacaktır. Pandemi şehir hayatını ve iş hayatını kökten değiştirecek ama nasıl?

Harvard Üniversitesi Ekonomi Profesörü Edward Glaeser, COVID-19 krizinin dört ay ve daha fazla sürmesi halinde küçük restoranların %70’inin kalıcı olarak kapanacağını belirtmişti. İş piyasasındaki bu durumu engellemenin tek yolunun ise pandemiye karşı sağlık hizmetleri altyapısına çok büyük yatırımlar yapılması ve “bu korkunç salgının tek seferlik bir anormallik olmasını sağlamaktan geçiyor” diyor [2]. Ancak ABD’deki Emory Üniversitesi’nden bulaşıcı hastalık uzmanı Thomas Gillespie de “Zoonotik hastalıkların gelecekte yayılması için birincil riskler, tropik ortamların ormansızlaştırılması ve özellikle yüksek popülasyonlardaki domuz ve tavukların büyük ölçekli endüstriyelde kullanılması. Bir kriz noktasındayız. Vahşi, dünyaya karşı tutumlarımızı kökten değiştirmezsek, işler çok daha kötüye gidecek. Şu anda deneyimlediğimiz salgın hafif görünecek” diyor [3].

Pandemi başta hizmetler sektörü olmak üzere pek çok sektörü olumsuz etkiledi etkilemeye de devam ediyor. Gelecek senelerde başka bir pandemi durumunun ya da iklim krizine bağlı başka bir felaket yaşanmayacağının ise garantisi yok. Artık kentler plan ve uygulamalarını bu çerçevede yapmalı. Kurum ve kuruluşlar yatırımlarını bu durumu göz önünde bulundurarak gerçekleştirmeli.

Ayrıca, pandemi küresel şehirlerimizdeki yönetişimin kalitesini ve eşitsizliklerin derecesini de açığa çıkarıyor. Uzmanlar tersine şehirleşme başlayabilir diyor. Nedir bu tersine şehirleşme?

“Counter Urbanisation” ya da  “Reverse Urbanization” dediğimiz tersine göç süreçleri insanların kentsel alanlardan kırsal alanlara taşındığı demografik ve sosyal bir süreçtir. Banliyöleşme gibi, kentleşmeyle ters orantılıdır. İlk olarak şehir içi yoksunluğa bir tepki olarak ortaya çıktı. Daha yeni araştırmalar, karşı şehirleşmenin sosyal ve politik itici güçlerini ve şu anda kitlesel kentleşme sürecinden geçen Çin gibi gelişmekte olan ülkelerdeki etkilerini belgelemiştir [4]. Aslında bu kavram yeni bir kavram değil, bir süredir böyle bir trend mevcuttu. Ancak elbette pandemi ile daha fazla gündeme geldi. Keith Cooke’a göre, Amerika’da gerçekleştirilen bir anket çalışması kentsel alanlarda yaşayan Amerikalıların yaklaşık üçte birinin, yalnızca salgın nedeniyle bu bölgelerden ayrılmayı şiddetle düşündüğünü ortaya koyuyor [5]. Daha önce de bahsettiğim gibi daha düşük yoğunluğa sahip kent çeperindeki alanlara talep bu süreçte daha fazla artabilir. Ancak tam olarak nelerin yaşanacağını görmek için bir süre daha beklememiz gerekeceğini düşünüyorum. 

Salgın, şehirlerin zorunlu ihtiyaçları karşılayan hizmetlere ne kadar bağımlı olduğunu ortaya koydu. Aynı zamanda zorunlu ihtiyaçları karşılayan işçilerin hastaneler, marketler ve tedarik zincirinin diğer halkalarındaki işletmelere ulaşmak için toplu taşımaya ne kadar bağımlı olduğunu gördük. Bu salgın Kent sakinlerini yürümeye, bisiklet sürmeye veya toplu taşımayı kullanmaya yönlendirerek gerçek ulaşım bağımsızlığını kazandırabilecek mi?

Pandemi aynı zamanda, ticaretin dijitalleşmesi, uzaktan çalışmaya yönelim, hizmetlerin internet üzerinden teslimi, pop-up bisiklet yollarının yaygınlaşması ve sokakların yayalaştırılması gibi şehirleri derinden etkileyen, uzun vadeli yönelimleri de hızlandırdı. Meksiko, Bogota, Milano, Berlin, Barselona, Seattle, Roma, New York, Toronto, Paris gibi dünya genelinde pek çok kent bisiklet altyapısına yatırımlar yaptı. Bu yatırımlar, hem çevreci hem sürdürülebilir hem de insan sağlığına çok büyük katkıda bulunan böyle bir ulaşım aracının ön plana çıkması için bir fırsat olarak değerlendirilebilir. Ancak bu süreçte bir yandan aktif ulaşım türlerine yönelim varken bir yandan da bireysel taşıt sahipliği ve kullanımının da pik yaptığını gözden kaçırmamak gerekiyor. Ve bu konuya önlem olacak planlama yaklaşım ve uygulamaları geliştirmek gerekiyor. 

Aslında röportajımızın başlarında da konuştuğumuz gibi, insanların olanaklara erişimini sağlamak ve iyileştirmek gerekiyor. Bu ilk etapta en temel ihtiyaçlara odaklanmalı: sokaklar yürünebilir ve rahatlıkla bisiklet kullanabileceğiniz şekilde tasarlanmış olmalı, karma kullanıma sahip olmalı, alışveriş ve sağlık ihtiyaçları kolaylıkla erişilebilir olmalı, nefes alabileceğimiz parkları ve kamusal alanları olmalı ve ana toplu taşıma hatlarına entegre olmalı. Aslında kompakt kent ve yaşanabilir mahalle konseptleri de tam olarak bunu öneriyor. Bunu gerçekleştirebilirsek hem iklim krizine cevap olabilecek bir yöntem geliştirmiş oluruz hem de kendi kendine yeten kentlerden bahsedebiliriz.

[1] https://www.ibb.istanbul/Uploads/2020/4/istanbul-bulteni-nisan-2020-korona.pdf

[2] https://fikirturu.com/toplum/pandemiden-sonra-sehirlerde-hayat-nasil-olacak/

[3] https://www.ntv.com.tr/galeri/dunya/bm-corona-virus-gibi-salginlar-hayatimizdan-hic-cikmayacak,kX5f-vhLJ0GUWs9LRbyy5g/lA5lkCDHUUOkB6Us-l0WDQ

[4] Berry, Brian J.L. (1980). “Urbanization and Counterurbanization in the United States”. The Annals of the American Academy of Political and Social Science. 451: 13–20. doi:10.1177/000271628045100103.

 Griffiths, Michael B.; Chapman, Malcolm; Christiansen, Flemming (2010). “Chinese consumers: The Romantic reappraisal”. Ethnography. 11 (3): 331–357. doi:10.1177/1466138110370412.

[5] https://www.esri.com/en-us/industries/blog/articles/planners-and-the-growing-trend-of-counter-urbanization

The post Yaşanabilir Şehirler Forumu ‘COVID-19 Sonrası Şehirler’ Teması ile Gerçekleşti appeared first on Sivil Sayfalar.