İPM İklim Değişikliği Çalışmaları Koordinatörü Dr. Ümit Şahin, Türkiye’nin 2015’te, niyet beyanı olarak sunduğu Ulusal Katkı Beyanı’nın (NDC), 2053’te Net Sıfır hedefiyle uyumlu olmadığını, Paris Anlaşması hedefleriyle uyumlu orta ve uzun vadeli bir yol haritası belirlenmesi ve yeni bir Ulusal Katkı Beyanı’nın hazırlanması gerektiğini belirtti. Dr. Şahin, raporla Türkiye’nin iklim politikası ve karbon sıfır dönüşümünün bilimsel temelde tartışılmasını amaçladıklarını söyledi.

Bu kapsamda çalışma, Türkiye’nin karbon emisyonlarının 2050’ye dek nasıl bir seyir izleyeceğini ve Net Sıfır hedefine uygun olarak 2050’ye kadar emisyonları sıfırlamak için izlenmesi gereken olası yolu, bilimsel verilerle ortaya koyan ilk araştırma niteliğine sahip. Rapor, Türkiye’nin Ulusal Katkı Beyanı’nın (NDC) hangi doğrultuda revize edilmesi gerektiğine de ışık tutuyor.

Raporda, en hızlı karbon azaltımı yapılabilecek sektörün elektrik olduğu belirtiliyor; elektrik üretimi kaynaklı emisyonların 10 yılda yarıya indirilmesi öngörülüyor. 2030’a kadar yenilenebilir enerji kurulu gücünün toplamdaki payının yüzde 17’den yüzde 50’ye çıkarılması ve kömürden çıkışın 2035’te tamamlanması bu hedefe ulaşmadaki önemli adımlar olarak görülüyor.

Mevcut Politikaların Devamı Halinde Karbondioksit Emisyonları Yüzde 66 Artacak

• Araştırma, Türkiye’nin 2018’deki ekonomik göstergeleri üzerine elektrik üretimi, ulaşım, binalar, sanayi ve diğer üretici sektörlerdeki enerji kullanımı ile sanayi süreçlerinden kaynaklanan karbondioksit emisyonlarını ele alıyor. 2018-2050 dönemi için emisyon patikaları, Baz Senaryo ve Net Sıfır olmak üzere iki senaryo altında karşılaştırılıyor.
• Baz Senaryo’da, Türkiye’nin toplam CO₂ emisyonlarının 2018 seviyesine göre 2050’de yüzde 66 artarak yaklaşık 700 milyon tona çıkacağı öngörülüyor. Elektrik sektörü ve endüstriyel proseslerin payı yıllar içinde artarken ulaşım, binalar ve sanayide elektrik tüketiminin payı azalıyor.

Türkiye 2050’de Sıfır Karbon Hedefine Ulaşabilir!

• Net Sıfır Senaryosu’na göre, net sıfır hedefi doğrultusunda, tüm sektörlerde enerji tüketimi kaynaklı CO₂ emisyonlarının 2018 seviyesine göre 2030’da yüzde 37; 2050’de ise yüzde 80 azalarak 74 milyon ton CO₂’ye inmesi mümkün.
• Sonuçlar, Türkiye’nin bir dönüm noktasında olduğunu gösteriyor. Türkiye’nin sera gazı emisyonları 1990’dan itibaren yaklaşık yüzde 130 oranında artarak, 2018’de tepe noktasına ulaştı.
• Mevcut politikaların devamı halinde emisyonlar, 2050’de Baz Senaryo’da öngörüldüğü gibi 700 milyon tona çıkabilir. Net sıfır hedefine ulaşmak için ise emisyonların 2050 yılında 2018’e göre yüzde 70 azaltımla 132 milyon tona düşeceği, 1990 seviyesinin yüzde 13 altına ineceği bir yol mevcut.

Sıfır Karbonun Yol Haritası

Türkiye ekonomisinin 30 yılda karbonsuzlaşabileceğini ve 2050’lerin başında Net Sıfır hedefine ulaşabileceğini öngören raporda yol haritası da yer alıyor:

• 2018 emisyonların tepe noktasına çıktığı yıl olarak kabul edilebilir ve 2021’den itibaren emisyonların azaltılacağı öngörülebilir.
• Tüm sektörlerde enerjiden kaynaklanan karbondioksit emisyonları, 2030’da 2018 seviyesine göre yüzde 37, bütün karbondioksit emisyonları ise 2030’da 2018 seviyesine göre yüzde 32 azaltılabilir.
• Elektrik üretiminin en hızlı azaltım sağlanacak sektör olmasından hareketle, elektrik sektöründen kaynaklanan emisyonlar 2030’da yarıya indirilebilir.
• Enerji üretiminde kömürün 2035’te tamamen terk edilmesi hedeflenebilir.
• Elektrik üretiminde doğal gaz, şebeke esnekliğiyle ilgili daha iddialı çözümler üretmek yoluyla 2050’de tamamen terk edilebilir.
• Modern yenilenebilir enerji (rüzgar, güneş, jeotermal ve biyokütle) kurulu gücünün elektrik kurulu gücündeki payı 2030’da yüzde 50’ye çıkarılabilir.
• 2030’a kadar her yıl ortalama 3 GW güneş ve 2,5 GW rüzgar enerjisi santrali yapılarak 2030’da her iki yenilenebilir enerjinin kurulu gücü yaklaşık 35 GW’a ulaştırılabilir.
• Elektrikli araçların toplam binek araçları arasındaki oran 2030’da en az yüzde 20’ye, toplu taşımada ve yük taşımada kullanılan araçlar arasındaki oran en az yüzde 10’a çıkarılabilir.
• Binalarda kömür kullanımının en kısa zamanda sonlandırılması, doğal gazdan elektriğe geçilmesi ve ısı pompalarının kullanımının hızlandırılması yoluyla 2030’da 2018 seviyesine göre yüzde 50 emisyon azaltımı hedeflenebilir.
• Sanayide emisyonları azaltacak yeni teknolojilerin geliştirilmesi, daha fazla yenilenebilir kaynak kullanımı ve elektrifikasyon, döngüsel ekonomi yaklaşımlarının, hammadde tüketiminde verimliliğin, geri dönüşüm ve sıfır atık yöntemlerinin kullanılması konusunda araştırma ve geliştirme çalışmaları hızlandırılabilir.

Raporun tümüne buradan ulaşabilirsiniz.

The post ‘Türkiye, 2050’de Sıfır Karbon Hedefine Ulaşabilir’ appeared first on Sivil Sayfalar.

İklim değişikliği, Türkiye’de toplumsal düzeyde farkındalığın yüksek olduğu bir başlık. KONDA ve İklim Haber tarafından geçen yıl yapılan araştırma Türkiye’de toplumun yarısının iklim krizini virüsten daha büyük bir tehdit olarak gördüğünü, her 10 kişiden 7’sinin iklim değişikliği nedeniyle endişeli olduğunu, toplumun %75’inin yeşil alanların korunması gerektiğini düşündüğünü gösteriyor. 

Barış Doğru’ya göre, araştırma büyük bir siyasi kutuplaşma yaşayan Türkiye’de, iklim ve çevre konusunda geniş bir fikir birliği olduğunu gösteriyor. Bu ay yayınlanan Türkiye Raporu’nda Can Selçuki bu tespitlere benzer şekilde, toplumda yüksek talep gören çevre konularının siyasi karşılık bulmadığına ve siyasi aktörlerin çevre konularını ana kampanya unsuru yapmadığına dikkat çekiyor.

Sistem, Sivil Toplumun Etkili Olmasına İzin Vermiyor 

İşte bu tabloda, Türkiye’de iklim değişikliğiyle mücadelede sivil toplumun etkisini ele alacağımız ilk yazıda, Gazete Duvar yazarı Önder Algedik, Ekosfer Derneği’nden Özgür Gürbüz ve İstanbul Politikalar Merkezi’nden Ümit Şahin’e iklim krizine dair toplumdaki yüksek farkındalık düzeyinin sivil alana nasıl yansıdığını sorduk.  

Ümit Şahin, Türkiye’de çevre örgütlerinin, özellikle de uluslararası bağlantıları olan STK’ların, farkındalığının gayet iyi olduğunu ancak diğer STK’ların iklim krizinin diğer konularla ilgisinin yeterince farkında olmadıklarını düşünüyor. Şahin, sivil toplumun genel olarak iklim konusunu çevrecilerin işi olarak gördüğünü; Anadolu’daki yerel çevre hareketlerinin de yerel sorunlarla uğraştıkları için, istisnalar hariç, iklim krizini nadiren gündemlerine aldıklarını belirtiyor. 

Sivil toplum, iklim konusunu çevrecilerin işi olarak görüyor.

İklim krizinin eskisine oranla çok daha fazla STK’nın ilgi alanında olduğunu söyleyen Özgür Gürbüz, “Farkındalık dönemini geçtik, seragazı azaltımı ve uyum dönemindeyiz,” diyor. Şahin gibi, Gürbüz de Türkiye’de iklim krizinin ağırlıklı olarak çevre STK’ları tarafından çalışıldığını düşünüyor. Önder Algedik ise, pek çok araştırmanın gösterdiği gibi, toplumun iklim krizinin önemini bildiğini düşünüyor. 

Üç uzman da toplumdaki yüksek olan farkındalığın sivil alanda da aksiyona dönüşemediği kanaatine sahip. Farkındalığın karar süreçlerine yansıması gerektiğini düşünen uzmanlardan Gürbüz, iklim krizini yavaşlatmak veya durdurmak için, STK’ların sorumluları açıkça işaret etmesi ve eyleme geçme bilinci ile hareket etmesini hayati buluyor. 

Farkındalığı aksiyona dökmenin ve somut meseleleri konuşmanın zamanının geldiği tespitini paylaşan Algedik, buna ek olarak her aşırı hava olayını iklim değişikliğine bağlamak yerine, iklimi değiştiren politikaların felaketlere neden olduğunun görülmesinin gerektiğini söylüyor. 

Türkiye’de genel olarak siyasilerin iklim konusuna gerekli ilgiliyi göstermediği ve hükümetin sivil toplumu karar süreçlerine dahil etmediği tespitlerine Kanal İstanbul projesi örnek gösterilir. Hatırlanacağı gibi, hem sivil toplum hem kamuoyundan yükselen itirazlara rağmen Cumhurbaşkanı Erdoğan “İsteseniz de istemeseniz de Kanal İstanbul’u yapacağız” demişti. Nitekim, Kanal İstanbul için ilk kazmanın 26 Haziran 2021’de vurulacağı açıklandı.

Bu güncel örnekten hareketle, sivil toplumun iklim alanında yürüttüğü faaliyetleri ve bunların iklim politikaları üzerindeki etkisini değerlendiren üç uzman, bu alanda STK’ların etkisinin düşük olmasının nedenlerini sıralıyor.  

STK’ların iklimle ilgili faaliyetleri, savunuculuk ve farkındalık gibi alanlara sıkıştı.

STK’ların iklimle ilgili faaliyetlerinin savunuculuk ve farkındalık gibi alanlara sıkıştığını söyleyen Özgür Gürbüz’e göre, sivil toplum iklim politikaların şekillenmesinde sınırlı bir etkiye sahip.  Ümit Şahin, bu sınırlı etkiyi yaratan çevre STK’ları ile iklim hareketinin de belirli konulara odaklandığını kaydediyor: İklim alanında çalışan STK’lar, uluslararası anlaşmalara katılma ve iklim politikalarında aktif olma gibi konularda girişken. Çevreci STK’lar ise iklim krizinin uyum konularında faaliyetlerini yoğunlaştırıyor. 

Önder Algedik genel olarak Türkiye’de iklim konusunda STK’ların etkili olmadıklarını düşünüyor.  Buna karşın Algedik, toplumun bu alanda etkili olduğuna inanıyor. Algedik’e göre sivil toplumun etkisizliğinin bir nedeni, hükümetin STK’ları muhatap almaması. Bir diğer nedeni de STK’ların sorunlardan çok fon bulmaya öncelik vermesi. Algedik, İstanbul’da yakında açılacak olan çöp yakma fabrikasına STK’ların ilgisiz kalmasını, bu tespitlerine dayanak olarak gösteriyor. Toplumun iklim krizine ilgi ve etkisinin STK’lardan büyük olmasına ise Algedik Sinop Gerze’de termik santralin yapımının engellenmesini örnek olarak gösteriyor. 

Sivil toplum, iklim krizinin sadece çevre örgütlerinin sorunu olmadığını anlatmakta zorlanıyor.

Algedik’ten farklı olarak Özgür Gürbüz, STK’ların iklim konusunda başarılı ve başarısız olduğu konular ayırımı yapıyor. İklim alanında bazı savunuculuk çalışmalarının etkili sonuçlar verdiğini belirten Gürbüz, iletişim alanında da medyanın eskisine göre daha iyi durumda olduğunu kaydediyor.  

Algedik gibi Gürbüz de sivil toplumun iklim politikalarını etkilemede yetersiz kalmasında siyasilerin kritik öneminden söz ediyor. Gürbüz’e göre, bu durum, hem hükümetin karar sürecine katılıma imkân vermeyen tutumundan hem de sivil toplumun daha az mücadele vermesinden kaynaklanıyor. Bu iki faktöre ek olarak Gürbüz, sivil toplumun iklim krizinin sadece çevre örgütlerinin sorunu olmadığını anlatmakta zorlandığına da dikkat çekiyor.      

Söz konusu tespitlere benzer şekilde Ümit Şahin, Türkiye’de çevre örgütlerinin kapasitelerinin yüksek olmasına rağmen karar süreçlerine sivil toplumu dahil etmeyen sistem nedeniyle iklim politikaları üzerinde de etkili olamadıklarını kaydediyor. 

Ümit Şahin, iklim gibi hayati sorunlarla uğraşan ve radikal politikalar önermek zorunda olan STK’ların daha çok muhalefet etmek ve direnmek zorunda olduklarını not ediyor. 

Özgür Gürbüz, mevcut koşulların iklim alanında çalışmayan sivil aktörlerin dahil olacağı çözümleri hayata geçirmek için STK’lar arasında işbirliği ihtiyacına işaret ediyor. Gürbüz, bu ihtiyacı bazı örneklerle açıklıyor: iklim adaleti konusunda göçmenler, kadınlar, yoksullar gibi toplumun farklı kesimleriyle birlikte çalışan STK’ların deneyimlerine ve işbirliğine ihtiyaç duyulurken; örneğin kömür madeninde çalışan işçilere yenilenebilir enerji sektöründe iş yaratmak için sendikaların sürece dahil edilmesi gerekiyor.  

The post İklim Kriziyle Mücadelede Sivil Toplum (1) <br> Sivil Toplum Krizin Neresinde?  appeared first on Sivil Sayfalar.

2008 Mayıs’ından bugüne devam eden Açık Yeşil’i Ömer Madra ile birlikte hazırlayıp sunan Ümit Şahin ise doktora yıllarında, o dönem test yayınına başladığı günden itibaren Açık Radyo’yu dinlediğini söyledi. 2005’te Agora Yayınları’ndan Osman Akınhay’ın önerisi ile iklim krizine yönelik bir söyleşi kitabı için Ömer Madra ile görüştüklerini dile getiren Şahin, 2007’de yayımlanan “Neden Daha Fazla Bekleyemeyiz: Küresel Isınma ve İklim Krizi” kitabının akabinde ise Madra’nın önerisi ile Açık Yeşil macerasının başladığını sözlerine ekledi.

Caretta Ekolojik Ahval’i hazırlayan ve sunan Alper Tolga Akkuş ise, Açık Radyo’ya dair anımsadığı bir anekdotu; “Dinleyici Destek Günlerinden birinde Ayşe Buğra radyo ile nasıl tanıştığını şu sözlerle paylaşmıştı. Açık Radyo, Charles Bukowski’nin “Kasabanın En Güzel Kızı” öyküsünü yayın sırasında okuyunca o dönemin sansür komisyonu radyoyu 15 günlüğüne kapatır. 15. günün son saatlerinde o sırada masası başında çalışmakta olan Buğra, gece yarısına çok az vakit kala 94.9 frekansını yasak sonrası nasıl bir şekilde başlanacağını merak ederek açar. Saatler 00:00 olduğu ve Açık Radyo yayına geçtiğinde çalan parça ise, “Ayılana gazoz, Bayılana limon”dur. Ayşe Buğra, o an Açık Radyo’nun kendi radyosu olduğunu fark eder” sözleri ile aktardı.

The post Açık Radyo 25 Yaşında! appeared first on Sivil Sayfalar.

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun seçim vaatleri arasında yer alan İstanbul Büyükşehir Kent Konseyi’nde, Yönetim Kurul Başkanıyla birlikte 42 asil üye 42 de yedek üye yer alıyor. Başkanı Mimar Tünde Tülin İlhan (Tülin Hadi) olarak belirlenen İstanbul Kent Konseyi’nde, Çiçekçiler Derneği, TMMOB, İstanbul Tabip Odası tarafından yetkilendirilen üyeler de yer alıyor. 

Sabancı Üniversitesi’nde İklim Uyum Politikası çalışanı Dr. Ümit Şahin, gazeteci Aslı Aydıntaşbaş, oyuncu Mert Fırat ve Demet Evgar, TFF İstanbul İl Temsilcisi Ali Tanrıyaşükür ve Boğaziçi Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nden Öğretim Üyesi Feyza Akınerdem gibi isimler de konseyin çalışmalarına katkıda bulunacak.

‘STK’lar Katkı Sunmak İçin Heyecanlılar’

Uzun süredir beklenen Kent Konseyi’nin ilanının ardından İstanbullar merakla çalışmaları beklemeye başladılar. ‘İstanbul’u katılımcı bir anlayışla yönetmek’ şiarıyla kurulan Kent Konseyi’nin üyesi Feyza Akınerdem, “Konseyin ilk defa kurulması İstanbul Büyükşehir belediyesinin daha katılımcı bir yönetimi benimseyeceğine dair bir iyi niyet göstergesi olarak oldukça önemli. Benim gözlemlediğim kadarıyla çok sayıda yerel STK bu konseyin bir parçası ve bu konseyin çalışmalarına katkı sunmak konusunda da oldukça heyecanlılar. Mahalle düzeyinde örgütler, kadın dernek ve vakıfları, çocuk, yaşlı, engelli, kent yaşamı gibi bir çok konuda hak temelli çalışan sivil toplum örgütleri ile bunu paylaşmak oldukça heyecan verici.” yorumunda bulunuyor. 

Feyza Akınerdem’e ‘katılımcı bir kent yönetimi’ soruyoruz. ‘Uzaktaki kalabalıklar olmak yerine katılımcı olma fikrinin’ hayata geçmesinin kıymetli olduğunun altını çizen Akınerdem, “Ben katılımcı anlayıştan, yöneticilerin kullanıcısı olmadıkları halde kendi önceliklerine göre tasarladıkları kent hizmetlerinin yerini, o hizmetin gerçekten alıcılarının tasarımına katkı sundukları hizmetlerin sunulmasını anlıyorum. Uzaktaki kalabalıklar olmak yerine karar veren katılımcılar olma fikri kent sakinleri için çok kıymetli. Ancak bu sözde kalmamalı, gerçekten icraata geçmeli diye düşünüyorum.” diyor. 

Konsey üyelerinin, İstanbul’un farklı bileşenleriyle nasıl bir çalışma yürüteceği de yakından takip edilecek konular arasında. Birçok STK’nın Kent Konseyi içerisinde yer aldığının alını çizen Akınerdem sözlerini şöyle sonlandırıyor; “Nasıl çalışacağı ise bileşenlerinin benim gözlemlediğim kadarıyla çok sayıda yerel STK bu konseyin bir parçası ve bu konseyin çalışmalarına katkı sunmak konusunda da oldukça heyecanlılar. Mahalle düzeyinde örgütler, kadın dernek ve vakıfları, çocuk, yaşlı, engelli, kent yaşamı gibi bir çok konuda hak temelli çalışan sivil toplum örgütleri ile bunu paylaşmak oldukça heyecan verici.”

The post İstanbul’un Artık Kent Konseyi Var <br>Uzaktaki Kalabalıklar Değil Karar Veren Katılımcılar Olmak appeared first on Sivil Sayfalar.

Karbonsuz ekonomiye geçişin teknolojik ve ekonomik olarak mümkün olduğunu belirten Ümit Şahin, “İnsanların bu dönüşümü gerçekçi bulmamalarının sebebi politik olarak buna inanmamalarıdır. Çünkü güç odaklarının kim olduğu belli. Hâlâ fosil yakıtlar dünya politikasını şekillendirmeye devam ediyor. Bu yüzden de şirketler son derece güçlü. Eğer politik bir dönüşüm yaratılamazsa, şirketlerin hükümetleri kontrol etmesi böyle devam ederse politik olarak bunu değiştirmek bugünkü sistem içerisinde  pek kolay değil. Siyasi mücadele vermeden, güç odaklarının egemenliğine meydan okumadan, iklim krizini zaten çözemezsiniz. En güzel mücadeleyi Greta yapıyor. Herkese onu  izlemesini tavsiye ederim.” Diyor.

Video: Emine Uçak

Kurgu: Mehmet Emin İlbeyli

The post İklim Aktivisti Ümit Şahin:<br> “Ekolojik Denge Mücadelesi Demokrasi Mücadelesidir” appeared first on Sivil Sayfalar.