Yerel Yönetim Şeffaflık Taahhütnamesi şu maddeleri içeriyor:

• Belediye Başkanı olarak birinci derece akrabalarımı da içeren malvarlığı bildirimlerimin yıllık olarak ilan edilmesini sağlayacağım. 
• Belediye yönetimi ve çalışanlarının işe alım ve terfi süreçlerinin liyakat ilkesi doğrultusunda, kayırmacılıktan uzak bir anlayışla yürütülmesini sağlayacağım. 
• Belediye Meclisi toplantılarının gündemini önceden duyuracağım, internetten canlı yayınlayarak kamunun bilgi sine açacağım. 
• Belediye Meclisi kararlarını, toplantı tutanaklarını, komisyon raporlarını, stratejik plan, yıllık bütçe ve performans programını, denetim ve faaliyet raporlarını belediye internet sitesinden yayınlayacağım. 
• Belediye ihalelerinin önemli bir bölümünün şeffaflık ve hesap verebilirliği sağlayan açık ihale usulüyle yapılmasını sağlayacağım. Pazarlık/doğrudan temin yöntemlerini istisnai durumlar haline getireceğim. Teknik şartnameleri ve ihale sonuçlarını (kazanan şirket, teklif miktarı ve şirket performansı) kamuoyuyla paylaşacağım. Geçmiş dönem de yapılan ihalelerin listesini, tamamlanma miktarlarıyla beraber, internet ortamında bulunduracağım. 
• Belediyeye ait şirketlerin (gelir, gider, borçlanma, tahsilat oranı vb.) ve taşınmazların (tahsis, gelir, satış vb.) mali durumlarını yansıtan bilgileri her yıl veri temelli ve kıyaslamaya uygun biçimde paylaşacağım. 
• Belediye çalışanları, meclis ve komisyon üyeleri ile paydaşlara yönelik etik kod ve davranış kuralları ile çıkar ça tışması tanımlarının geliştirilmesini sağlayacağım. Etik Komisyonu’nun kurulmasını ve etkin bir biçimde bu ilke ve kurallara uyumun takip edilmesini sağlayacağım. 
• Belediye faaliyetleriyle ilgili olarak hesap verebilirliği sağlamak üzere, vatandaşların şikayetlerini iletebilecekleri bir mekanizma kuracağım. 
• Vatandaşların bilgi edinme hakkı kapsamında yapmış olduğu başvuruların sayısını ve cevap verme süresini yıllık olarak kamuoyuna duyuracağım. 
• Kent Konseylerinin, ayrımcılık yapmadan, toplumun tüm kesimlerini içerecek özerk ve katılımcı şekilde oluşturul masını ve aktif biçimde çalışmasını sağlayacağım. Belediyenin, hizmet ve faaliyetlerinde STK’larla iş birliği kurma sını sağlayacağım. 
• Belediye Meclisi ve komisyon toplantılarında gündemin ilgili olduğu mahalleleri ve STK’ları bilgilendirerek; muh tarların, ilgili STK temsilcilerinin ve yurttaşların bu toplantılara katılmalarını sağlayacağım. İmar planlaması, imar değişiklikleri, önemli ihaleler gibi mahalleleri doğrudan etkileyecek konularda katılımcı yönetim anlayışını esas alacağım. Bu konudaki katkıların ve katkı sahiplerinin duyurulması ve iyi uygulama örnekleri olarak yaygınlaştırıl ması için çaba harcayacağım. 
• Her yıl bütçe hazırlanırken, mahalle meclisleri, kent konseyleri ve benzeri mekanizmaları kullanarak vatandaşlara danışacağım, internet imkanlarını kullanarak açık ve katılımcı bütçe ilkelerini hayata geçirmeye gayret gösterece ğim. 
• Yerel yaşamda toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması ve eşitlik politikasının gerekli kaynaklar ile yerel yönetim stratejisinin bir parçası haline gelmesi için gereken adımları önceliklendireceğim. 
• İklim değişikliğinin risklerini azaltmaya yönelik kent ve çevre politikalarının hayata geçirilmesi; kentin tarihi, do ğal ve kültürel mirasını, ekolojisini, varlıklarını ve değerlerini değiştirme kapasitesi taşıyan projelerin kentin imar planlarında yer almadan önce gerekli etki analizlerinin yapılması ve bütün bu sürecin şeffaf ve katılımcı birşekilde yürütülmesi için çalışacağım. 

Seçilmem durumunda; şeffaf, dürüst, hesap verebilir, katılımcı ve kapsayıcı bir yönetim anlayışı doğrultusunda faali yet göstereceğimi taahhüt ederim.

The post Şeffaflık Derneği Adayları Yerel Yönetim Şeffaflık Taahhütnamesi İmzalamaya Davet Ediyor appeared first on Sivil Sayfalar.

Başlıklar

• Yerel yönetimlerin tarihi
• Şeffaf yerel yönetim ve merkez-idare ilişkileri
• Yerel yönetimlerde iyi yönetişi ve sivil izleme-değerlendirme
• Toplumsal cinsiyet eşitliği ve çevresel sürdürülebilirlikte yerel yönetimlerin önemi

Başvuru süreci 23 Eylül 2023 23:59‘da sonlanacak. Sorularınız için info@seffaflik.org e-posta adresine e-posta göndererek ulaşabilirsiniz.

2023 Dijital Şeffaflık Sonbahar Okulu eğitim programı çevrim içi gerçekleşecek. Programa bağlanmak için gereken bilgiler, programa kabul edilen katılımcılara daha sonra iletilecek.

Okul, tüm lisans ve yüksek lisans öğrencilerine açıktır. Programa tam katılım sağlayanlara sertifika verilecektir.

Başvuru formuna ulaşmak için tıklayınız.

2023 Sonbahar Okulu Programına ulaşmak için tıklayınız.

The post 2023 Şeffaflık Sonbahar Okulu Başvuruları Açıldı! appeared first on Sivil Sayfalar.

Başvurular, 25 Ekim – 24 Kasım 2021 tarihleri arasında kabul edilecektir.

Ödül kategorileri;

• Medya
• Kurumsal
• Yurttaş/Sivil Girişim

Yönerge

Şeffaflık Ödülleri, yolsuzluğa karşı mücadeleye ilişkin çabaların desteklenmesi, şeffaflık, dürüstlük ve hesap verebilirliği yerleştirmeye yönelik bireysel ya da kurumsal eylem veya girişimlerin teşvik edilmesi amacıyla veriliyor. Şeffaflık Ödülleri, Medya, Kurumsal ve Yurttaş/Sivil Girişim olmak üzere üç kategoride verilecek. Ödüllere Türkiye’de yerleşik olan ve resmi yahut profesyonel görevler üstlenen birey ve kurumlar dahil olmak üzere toplumun her kesiminden kişiler başvurabilir.

Ödülün finansal bir karşılığı olmayıp, yolsuzlukla mücadele ve şeffaflık için çalışan geniş bir insan ve kurum yelpazesinin yer alacağı ödül törenine katılım ve bir plaketten oluşuyor.

Şeffaflık Ödülleri’nin yaratacağı farkındalık, ülkenin sosyal, politik ve ekonomik gelişmesine büyük etkiler yaratabilir. Bu sebeple Jüri, ödülü kazanan kişi veya kurumları seçerken incelikli ve özenli bir değerlendirme gerçekleştirecek, katılım ve fırsat eşitliği haklarını gözetecek ve farklılığa saygı gösteren bir süreç yürütecek.

Jüri, başvuruların değerlendirilmesi sırasında, kamu, özel sektör ve sivil toplumdan ülke genelindeki yolsuzlukla mücadelede farkındalık yaratacak girişim ve çabalar ile şeffaflık, dürüstlük ve hesap verebilirlik alanında örnek olacak uygulama ve çalışmalara ilişkin başvuruları göz önünde bulunduracak. Ödüller, ödül sahiplerinin örnek bir kişiliğe sahip olmalarının bir kanıtı niteliğinde değildir, sadece toplumda örnek olma niteliği taşıyan belirli bir eylem veya girişimi tanımak amacını taşıyor.

Başvuru Koşulları

Adayların aşağıdaki koşullara uyması bekleniyor:

• Adaylar, kendi çevrelerindeki yolsuzluk içeren olay ve durumlara önemli ölçüde etki eden eylem ve girişimlerde bulunmuş olmalı veya toplumsal düzeyde şeffaflık, dürüstlük, hesap verebilirlik ilkelerini yerleştiren eylem ve uygulamaları gerçekleştirmiş olmalı.
• Başvuruya konu eylem ve girişimler, ülke çapında ilgi çekebilecek ve özendirici nitelikte olmalı, iyi örnek teşkil edebilmeli.
• Başvuruya konu eylem ve girişimler, cesur, yaratıcı ve yenilikçi olmalı ve geniş çapta tanınmayı hak etmeli.

Aşağıdaki koşulların gerçekleşmesi halinde Şeffaflık Ödülleri’ne adaylık kabul edilmeyecektir:

• Dürüstlüğü ve amaçları şaibeli olan kişi ve kurumların başvurması halinde tamamen Jüri’nin değerlendirmesine bağlı olarak bu başvurular dikkate alınmayabilir.
• Uluslararası Şeffaflık Derneği Yönetim Kurulu üyeleri, çalışanları ve Jüri üyeleri Şeffaflık Ödülleri için başvuramazlar.

Başvuru

Detaylara ve başvuru formuna buradan ulaşabilirsiniz.

The post Uluslararası Şeffaflık Derneği Şeffaflık Ödülleri Başvuruları Açıldı appeared first on Sivil Sayfalar.

Endekse göre, Türkiye bu yıl 39 puan ile 180 ülke arasında 91. sıraya geriledi.  Geçtiğimiz yıla göre 2 puan daha kaybeden Türkiye, sıralamada bir yıl içinde 13 basamak geriye düştü. 2013 -2019 yılları arasında en çok düşüş yaşayan 3 ülkeden biri olan Türkiye, bu sürede 11 puan kaybederek 38 sıra geriledi.
2013 – 2019 arasında en çok puan kaybeden ülkeler Macaristan (-10), Türkiye (-11) ve Saint Lucia (-16) oldu. Yeni Zelanda (87), Danimarka (87) ve Finlandiya (86) üst sıralarda yer aldı. Son sıralarda ise; yolsuzluk algısının yüksek olduğu, Venezuela (16), Yemen (15), Suriye (13), Güney Sudan (12) ve Somali (9) bulunuyor.

AB Ülkeleriyle Puan Farkı Artıyor

Endeks raporunda, Türkiye’nin, AB üyesi 28 ülke ile karşılaştırıldığında en son sırada yer aldığı ve üye puan farkının açıldığı belirtiliyor. 36 OECD üyesi ülke arasında sondan ikinci sırada bulunan Türkiye, G20 ülkeleri arasında ise sondan dördüncü sırada yer aldı. Türkiye, 2013 yılında en üst sırada bulunduğu Doğu Avrupa ve Orta Asya ülkeler grubunda 6. sıraya geriledi.

Uluslararası Şeffaflık Örgütü Yönetim Kurulu üyesi ve Uluslararası Şeffaflık Derneği Başkanı E. Oya Özarslan sonuçların Türkiye’nin yolsuzluklarla ilgili kritik bir süreç yaşadığını ortaya koyduğunu belirterek, “Bir yıl içinde 13 sıra düşerek 180 ülke arasında 91. sırada yer alan ülkemiz, böylece ülke tarihindeki en düşük sırayı almış durumda. Bu durum bir yandan kamu kaynaklarının dağılımı konusunda gittikçe artan kaygıları derinleştirerek, sosyal eşitsizlikler yaratmaktadır” dedi. Diğer ülkelere göre rekabetçiliği ve yatırım çekebilme kapasitesinin düştüğünü de kaydeden Özarslan, “Acilen kurum ve kuralların işlediği ve denge denetleme mekanizmalarının bulunduğu tam demokratik bir sisteme dönülmelidir.”Türkiye yolsuzluklarla ilgili kritik bir süreç yaşıyor. Dünya Yolsuzluk Algı Endeksi’nde bir yıl içinde 13 sıra düşerek 180 ülke arasında 91. sırada yer alan ülkemiz, böylece ülke tarihindeki en düşük sırayı almış durumda. Bu durum bir yandan kamu kaynaklarının dağılımı konusunda gittikçe artan kaygıları derinleştirerek, sosyal eşitsizlikler yaratmaktadır. Öte yandan ülkemizin diğer ülkelere göre rekabetçiliği ve yatırım çekebilme kapasitesini düşürmektedir. Acilen kurum ve kuralların işlediği ve denge denetleme mekanizmalarının bulunduğu tam demokratik bir sisteme dönülmelidir.” değerlendirmesinde bulundu.

The post Uluslararası Şeffaflık Örgütü 2019 Yolsuzluk Algı Endeksi’ni Açıkladı appeared first on Sivil Sayfalar.

Şeffaflık Derneği adına sorularımızı cevaplandıran Genel Koordinatör Yalın Hatipoğlu, ‘iyi belediye’  tanımında şeffaflık ve hesap verebilirlik mekanizmalarının önemine vurgu yapıyor. Bu mekanizmalarla halkın yönetime dahil olacağını ve böylece sağlam bir denetim mekanizması oluşturulacağını belirten Hatipoğlu, “Dolayısıyla sorunların tespitinde ve çözümünde mümkün olduğunca tüm paydaşları işin içine katacak bir yönetim anlayışı oluşturmak önemli. Mali ve yönetsel anlamda şeffaf ve hesap verebilir bir yapı oluşturmak için denetim çok önemli. Belediyelerin kendilerini popülist yaklaşımdan mümkün olduğunca arındırıp ruhsat, işyeri güvenliği gibi konuları parti kimliğini bir kenara bırakıp etkin biçimde yürütmesi gerekiyor. Bu konuda çok büyük eksiklikler var, yanı sıra imar ve planlama meseleleri gerçekten çok sorunlu meseleler.” Dedi.

Sivil toplumun yönetim ve denetim mekanizmalarının kurulması için süreçlere dahil olmasının önemini vurgulayan Hatipoğlu, “Çalışma sahasına göre, örneğin bir çevre derneğinin kendisini ilgilendiren ihalelere daha yapılma aşamasında katılması; ihale yapıldıktan sonra yapılacak eylemlerden daha değerli olabiliyor. Belediyenin birtakım mekanizmaları kanunen zaten halka açık.” dedi. Sivil toplumun yönetim süreçlerine katılımının ve kendi içinde işbirliği kurabilmesinin gerekliliğini de vurgulayan Hatipoğlu, “Çünkü çoğu konu, sorunlu alan aslında birden fazla sivil toplum örgütünün ilgi alanına ve varoluş nedenine giriyor, hitap ediyor. Dolayısıyla bu dayanışmayı ve birlikte çalışma anlayışını diri tutarsa, sivil toplum örgütleri daha güçlü olacaklardır. Böylece sivil toplum örgütleri, halkla belediye arasındaki diyaloğu güçlendirme ve taleplerin tabanda örgütlenip yönetime aktarılması meselesinde daha aktif rol oynayabilecek, somut anlamda karar alma süreçlerini etki edebilecek.” Diye konuştu.

Farkındalığın arttırılmasının iyi bir başlangıç olacağını belirten Hatipoğlu, “Onun dışında etki gücünün arttırılması meselesinde tabana yayılabilmek da önemli bir mesele. Bu dilden başlıyor aslında. Ülkede sivil toplum henüz kendi dilini oluşturamadı. Her toplantıda aynı sözler, söylemler. Bunu kırmak daha genç bir tabana hitap edecek bir söylem ve faaliyet oluşturabilmek de önemli. Bunlar tabii söylemesi kolay, yapması güç şeyler. Ama çalışmaları, enerjiyi buraya kanalize etmek iyi sonuçlar doğuracaktır. Türkiye’nin sivil toplum alanında çalışan insanlar, kurumlar, çabaları her şeye karşın çok değerli. Ne kadar zor koşullarda, belirsizlikler içinde ne kadar önemli bir çıktı yaratıldığını da fark etmek gerekiyor. “ dedi.

Uluslararası Şeffaflık Derneği’nin Yerel Yönetim Şeffaflık Taahütnamesi:

Seçilmem durumunda; şeffaf, dürüst, hesap verebilir, katılımcı ve kapsayıcı bir yönetim anlayışı doğrultusunda faaliyet göstereceğimi taahhüt ederim.

• Belediye Başkanı olarak birinci derece akrabalarımı da içeren malvarlığı bildirimlerimin yıllık olarak ilan edilmesini sağlayacağım.
• Belediye yönetimi ve çalışanlarının işe alım ve terfi süreçlerinin liyakat ilkesi doğrultusunda, kayırmacılıktan uzak bir anlayışla yürütülmesinisağlayacağım.
• Belediye Meclisi kararlarını, toplantı tutanaklarını, komisyon raporlarını, yıllık bütçe ve performans programını, denetim ve faaliyet raporlarını Belediye internet sitesinden yayınlayacağım. Belediye Meclisi toplantılarının gündemini önceden duyuracağım, internetten canlı yayınlayarak kamunun bilgisine açacağım.
• Belediye ihalelerinin önemli bir bölümünün şeffaflık ve hesap verebilirliği sağlayan açık ihale usulüyle yapılmasını sağlayacağım. Pazarlık/doğrudan temin yöntemlerini istisnai durumlar haline getireceğim. Teknik şartnameleri ve ihalesonuçlarını(kazanan şirket,teklifmiktarıve şirket performansı) kamuoyuyla paylaşacağım.
• Belediye çalışanlarına yönelik etik kod ve davranış kuralları ile çıkar çatışması tanımlarının geliştirilmesini sağlayacağım. Etik Komisyon’un kurulmasını ve etkin bir biçimde bu ilke ve kurallara uyumun takip edilmesini sağlayacağım.
• Hesap verebilirliği sağlamak üzere, görevi ihmal, kötüye kullanma gibi vakalarla karşılaşan vatandaşların şikayetlerini iletebilecekleri bir mekanizma kuracağım.
• Kent Konseylerinin, ayrımcılık yapmadan, toplumun tüm kesimlerini içerecek şekilde oluşturulmasını ve aktif biçimde çalışmasını sağlayacağım. Belediyenin, hizmet ve faaliyetlerinde STK’larla iş birliği kurmasını sağlayacağım.
• Belediye Meclisi ve komisyon toplantılarında gündemin ilgili olduğu mahalleleri, STK’ları bilgilendirerek muhtarların, ilgili STK temsilcilerinin ve yurttaşların bu toplantılara katılmalarını sağlayacağım. İmar planlaması, imar değişiklikleri, kritik ihaleler gibi mahalleleri doğrudan etkileyecek konularda katılımcı yönetim anlayışını esas alacağım.
• Her yıl bütçe hazırlanırken vatandaşlara, mahalle meclisleri, kent konseyleri ve benzeri mekanizmaları kullanarak danışacağım, internet imkanlarını kullanarak katılımcı bütçe ilkelerini hayata geçirmeye gayret göstereceğim.
• Kentin tarihi, doğal ve kültürel mirasını, ekolojisini, varlıklarını, değerlerini değiştirme kapasitesi taşıyan projelerin kentin imar planlarında yer almadan önce gerekli etki analizlerin yapılması ve sürecin şeffaf ve katılımcı bir şekilde yürütülmesi için çalışacağım.

The post Başkan Adaylarına ‘Şeffaflık Taahütnamesi” Çağrısı appeared first on Sivil Sayfalar.

The post Şeffaflık Ödülleri’ne Bu Yıl Gençlik kategorisi Eklendi appeared first on Sivil Sayfalar.

Yaz Okulu’nda Türkiye’nin farklı şehirlerinden ve farklı disiplinlerden 40 üniversite öğrencisine 1 hafta boyunca yolsuzlukla mücadele ilkeleri, hesap verebilirlik, şeffaflık gibi alanlarda dersler ve ders dışı etkinliklere katılma imkanı sunulacak.  Başvuru için üniversite öğrencisi  olma şartı aranırken, katılımcı üniversite öğrencilerinin ulaşım, yiyecek ve şehirdışından katılması durumunda konaklama masrafları program kapsamında ücretsiz olarak karşılanacak.

Son Başvuru: 5 Temmuz 2018

Detaylı bilgi ve başvuru için tıklayınız.

Kaynak: STGM

The post 2018 Şeffaflık Yaz Okulu İçin Başvurular Açıldı appeared first on Sivil Sayfalar.

Türkiye’nin Yolsuzluk Algı Endeksi puanı ve sıralamadaki yeri 2013 yılından beri hızlı bir biçimde gerilemeye devam ediyor. 2017 yılı Endeks sonuçlarına göre, bir puanlık düşüşle 40 puan alan Türkiye, 6 basamak daha gerileyerek 180 ülke arasında 81. sırada yer aldı. Böylece, endekste dört yıl üst üste gerileyen Türkiye, son 5 sene içerisinde 10 puanlık bir düşüşle 28 sıra kaybetti.

Avrupa Birliği ülkeleri ile karşılaştırıldığında Türkiye, 28 üye ülke arasında sonuncu sıraya yerleşti. Türkiye, G20 ülkeleri arasında ise 13. sırada bulunurken, 35 OECD üyesi devlet arasında ise sondan ikinci sırada yer aldı.

Yolsuzluk Algı Endeksi’nde ilk üç sırada Yeni Zelanda (89), Danimarka (88) ve Finlandiya (85) bulunuyor. Endeksin son sıralarında Suriye (14), Güney Sudan (12) ve Somali (9) yer aldı. 2012-2017 yılları arasında Endeks’te en çok puan kaybeden beş ülke; Saint Lucia (-16), Bahreyn (-15), Suriye (-12) Türkiye (-10) ve Gine (-8) oldu.

2017 yılı sonuçları, yolsuzluğa dair algının; hukuk devleti ilkeleri, basın özgürlüğü, sivil toplumun gücü, örgütlenme ve ifade özgürlüğü gibi konularla doğrudan ilgili olduğunu göstermektedir. Bu alanlarda yaşanan ihlaller Türkiye’yi yolsuzluk algısı açısından oldukça riskli bir noktaya taşıyor. Kamu ihale mevzuatına uyulmaması, 200’ün üzerinde değişiklik ve kapsamı genişletilen istisnalarla mevzuatın ve ilgili kurumların işlevini yitirmesi en temel sorunlar arasında bulunuyor. Bir önceki yıl yatırımlar ve kamu hizmet ve alımlarının %40’ı Kamu İhale Kurumu’nun (KİK) kapsamı dışında gerçekleştirilirken, KİK kapsamındaki ihalelerin de %27.7’sinde açık ihale usulünden farklı yöntemler kullanıldı. Buna ek olarak birçok politikacının ve üst düzey kamu görevlisinin yakınlarının, önemi her geçen yıl daha çok anlaşılması gereken liyakat ilkesine aykırı bir biçimde kamu görevlerine atandığına dair çok sayıda bilginin basında yer alması, yolsuzlukla ilgili olumsuz algıyı besleyen unsurlar arasında bulunuyor.

Uluslararası Şeffaflık Örgütü Yönetim Kurulu üyesi ve Uluslararası Şeffaflık Derneği Başkanı E.Oya Özarslan 2017 yılı sonuçlarını değerlendirirken “Türkiye’nin son 5 yılda 10 puan kaybetmesi, Endeks’te 28 ülkenin önümüze geçmesine sebep olmuş, bu da dünyadaki rekabet gücümüzü azaltmaktadır. Hukukun üstünlüğü, şeffaflık ve hesap verebilirlikten başka çıkar yolumuz yok”dedi.

Her ülke için en az 3 uluslararası kurumun yürüttüğü araştırmanın bulgularına dayanarak hazırlanan 2017 Yolsuzluk Algı Endeksi; uzmanların, sivil toplum örgütlerinin ve iş dünyası temsilcilerinin kamu kesimindeki yolsuzluğa dair algılarını yansıtmaktadır. Araştırma metodolojisine göre 0 puan en yüksek yolsuzluk algısına, 100 puan ise en düşük yolsuzluk algısına işaret etmektedir.
Bu yıl, Türkiye’nin puanı belirlenirken bulguları kullanılan 8 araştırma sırasıyla; Global Insight Country Risk Ratings, Bertelsmann Foundation Transformation Index, IMD World Competitiveness Yearbook, Bertelsmann Foundation Sustainable Governance Index, World Justice Project Rule of Law Index, PRS International Country Risk Guide, Varieties of Democracy Project, Economist Intelligence Unit Country Ratings’dir.

The post 2017 Yolsuzluk Algı Endeksi Açıklandı! appeared first on Sivil Sayfalar.

Akademi, toplumlar nezdinde eski önemini yitirdi mi? Michigan Üniversitesi’nden Andrew Hoffman’ın yakın zamanda kaleme aldığı bir yazı, bu tartışmayı alevlendirdi.

Üniversitelerin “fil dişi bir kule” olduğu iddiası, yeni değil. Kendi aralarında düzenledikleri konferanslarda, birbirlerinin araştırma dizaynlarında kusur bulmakla meşgul; kimi zaman iki elin parmağını geçmeyecek sayıda kişinin okuduğu akademik dergilerde kendi çalıp kendi oynayan; jargon katmanları yüzünden bazen birbirleri ile dahi doğru düzgün anlaşamayan bir güruh olarak görüyor olabilirsiniz akademisyenleri.

Ancak bu kanı ve eleştiriye varmadan evvel, şu soruyu sormamız gerek: Bir insan neden akademisyen olmak ister?

Kuzey Amerika sistemi üzerinden konuşacak olursak; iki senelik bir yüksek lisans programı, üstüne beş-altı sene süren bir doktora programı ve o da yetmezmiş gibi üstüne iki senelik bir doktora-sonrası programının nihayetinde, sürekli daralan iş piyasasında eğer şansınız yaver giderse, bir üniversitede iş bulup hoca olabilirsiniz. Bu süreçte, neredeyse asgari ücret civarı bir bursla geçinmek, iki üç kişiyle evinizi/lojmanınızı paylaşmak, asistanlığınızı yaptığınız hocaların bezdirişine maruz kalmak zorundasınız. Her türlü ayak işi, sınırsız çalışma saatleri, bürokratik zırvalığın yükü de cabası. Yale Üniversitesi’nden Nicholas Christakis’in, birkaç gün önce yaptığı paylaşım, durumun vahametini özetliyor: “Yüksek lisans ve doktora öğrencilerime diyorum ki, eğer haftada 60 saat çalışıyorsanız, meslektaşlarınızdan daha az çalışıyorsunuz demektir.” Hoca olduğunuzdaysa muhtemelen iş güvenceniz olmadan çalışacak, “yayın yap yoksa bitersin” mantığıyla akademik yaşantınızın değerini kaç atıf aldığınız ve kaç yayın yaptığınızla ölçmeye başlayacaksınız.

Peki, bir insan bunca çileyi neden çeker?

Aslında cevabı basit. Bir akademisyenin birincil amacı, dünyayı anlamlandırmaya çalışmaktır. Akademisyen, düşünme eyleminin önemine ve fikri üretimlerinin dünyada bir fark yaratacağına inanır. Düşünceleri, analizleri ile yaşadığı yere katkı sunmak ister. Ancak akademisyenlerin içinde bulunduğu bu ekosistem, onları fil dişi kulelerinde kalmaya bir nebze mecbur bırakıyor. Öncelikle, bu sistem içinde yetişenler, kamuyla makul bir etkileşime hazırlanmıyorlar. Ben hayatımda dinlediğim en sıkıcı, en dayanılmaz sunumları, akademik konferans ve panellerde dinledim. Kolay kolay altından kalkılamayacak derecede büyük veri setleriyle çalışan, dahiyane argümanlar ve istatistiki testler geliştiren bu harikulade beyinler; iş bunları sunmaya, yeri geldiğinde jargonlarından arındırıp özünü anlatmaya geldi mi çakılıp kalıyor.

İkincisi ise, akademik yayın haricindeki her türlü amaç ve eylem hor görülüyor. Yüksek lisansımı yaptığım dönemde, sivil toplum angajmanlarımdan ötürü bir hocam, “sen akademik odağını kaybettin!” diye bana çatıyordu. Halbuki akademisyenler, yeri gelip ömürlerini vakfettikleri konuları, en başta dünyaya etki etmek için çalışmaz mı? Örneğin politik patronaj, seçim hileleri, iyi yönetişim, yolsuzluk gibi konuları çalışan bir akademisyenin, misal, Oy ve Ötesi’nde, Uluslararası Şeffaflık Derneği’nde ya da Doğruluk Payı’nda gönüllülük yapmasından doğal ne olabilir?

Bir özel üniversitede, asistanlarını 1 Mayıs’ta okula çalışmaya çağıracak kadar politik hassasiyetlerden yoksun hocalardan (yaşanmış hikayedir) sivil toplum aktivizmini anlamalarını beklemek belki naif geliyor olabilir. Ancak bu sistemin çarklarına karşı duran onlarca hocamız var. Akademik üretimleri ve eylemleriyle, sivil toplumdaki mücadeleleri ve öğrencilerine verdikleri destekle fark yaratıyorlar. İsimlerini zikretmek benim haddime değil ama dış politikada kadınlar deyince aklınıza Doç. Dr. Zeynep Alemdar, Adım Adım deyince Doç. Dr. Itır Erhart, çocuk işçiliğinin önlenmesi deyince Doç. Dr. Pınar Uyan geliyorsa, bunun bir sebebi var.

Ve en önemlisi akademisyenler, Murat Sevinç hocamın tabiriyle kimi zaman “saçmalasalar” da (zira üniversite, sınırsız saçmalamanın mümkün olduğu yegâne yerdir) düşüncelerini açık bir yüreklilikle ifade etmekten çekinmeyen, tarih boyunca da bu yüzden sürgün veya tasfiye edilen ama “barış için” çalışmaktan geri durmayan düşünce neferleridir. Daha doğrusu, böyle olmalıdır. Yaşar Kemal, buna “düşünce namusu” diyor: “Düşünce namusuna varan kişidir ki insanlara iyilik yapabilir. Memleketini, insanlarını sevebilir. Yani kendi can-ı azizinden başkasını sevebilir.”[1] Üniversitelerin “milli değerlere” dayanması gerektiğini düşünenlere diyebilirim ki türlü türlü yardakçılık ve kraldan çok kralcılıklarıyla “düşünce namuslarını” korumaktan aciz kişilerden; “kendi can-ı azizinden başkasını”, memleketini sevmesini beklemek, olsa olsa komedi değil midir?

Akademinin değeri, yayım yaptığımız dergilerle, atıf sayılarıyla, sunum yaptığımız akademik konferanslarla değil; düşünce namusuyla ve topluma ne kattığımızla ölçülür. Sivil toplum aktivizmi ise bunun yalnızca bir veçhesi.

Düşünce namusunu koruyan, toplumun madunlarıyla dayanışma sergileyen, canını dişine takarak bazen işi ve hürriyeti pahasına yaşadığı yerde fark yaratmaya çalışan çok değerli hocalarıma en derin saygılarımla…

[1] Yaşar Kemal. 2015. Sevmek, Sevinmek, İyi Şeyler Üstüne. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

The post Fil Dişi Kulede Düşünce Namusu ve Aktivizm appeared first on Sivil Sayfalar.