MEB’te kadrolu, sözleşmeli ve ücretli olarak çalışan öğretmenlerin yaşamları ve güvenceleri arasında adeta bir uçurum var. Ücretli ve sözleşmeli olan, özel okullarda ve dershanelerde çalışan ya da hiç iş bulamayan yani ataması yapılmayan yüz binlerce öğretmen var. Neredeyse her gün sosyal medyadan seslerini duyurmaya çalışan ve atama talep eden öğretmenler bir yandan bu mücadeleyi sürdürürken bir yandan evine ekmek götürebilmek için ücretli öğretmenlik yapıyorlar. Ancak aldıkları ücret asgari ücretin altında, sigorta prim sayıları kadrolu öğretmenlere göre oldukça düşük, ömürleri boyunca çalışsalar dahi prim gününden emekli olmaları neredeyse imkansız.

12 yıldır ücretli öğretmenlik yapan ve bir yandan da ücretli öğretmenlerin haklarını savunmak için “Ücretli Öğretmenler Platformu” başkanlığını yürüten Hasan Çakır,  2003 yılında İnönü Üniversitesi Sosyal Bilgiler Öğretmenliği’nden mezun oldu. 10 sene İstanbul’da ücretli öğretmenlik yapan Çakır, “Ücretli öğretmenlikte herhangi bir maaş ödemesi yok. Sadece girdiğiniz ders saati kadar ücret alıyorsunuz. Sigortanız da aldığınız maaşa göre yatırılıyor. Toplam 10 sene çalışmıştım ve 1044 gün öğretmenlikten sigortam yatmış yani 12 yılda bu kadar yatmış. Böyle çalışarak herhalde 70 yılda falan doldururuz sigorta primini. Kısacası emekli olma ihtimalimiz yok.” diyor.

80 Bin Öğretmen Güvencesiz

İstanbul’da 21 bin, Türkiye genelinde ise 80 binin üzerinde ücretli öğretmenin olduğunu vurgulayan Çakır, “Bu insanlar asgari ücret bile alamıyorlar. Şu an bizim platformda 15 bin kişi var. Maaşlar açıklanmış ‘2 bin 28 lira yatmış’ diyor bir arkadaş. Bu ay tam yattığı için seviniyor. Güya Cumhurbaşkanı Erdoğan’a bir önerge sundular, ‘ücretli öğretmenlerin derslerine yüzde 100 zam yapılacak’ diye. Ara tatillerdeki kesintiler ne olacak? Geçenlerde ara tatil oldu mesela. Bize 1557 lira yattı. Şubat tatili geliyor. 15 gün yine kesilecek maaştan. Bu para ile insanlar nasıl ev geçindirecek? Nasıl kira ödeyecekler?” diye konuştu.

Ücretli Öğretmenlikten Çobanlığa…

2010 yılında iki arkadaş olarak Ankara’ya yürüdüklerini, defalarca televizyonlara çıktığını, fırsat buldukları her anda ücretli öğretmenlerin seslerini duyurmaya çalıştıklarını söyleyen Çakır, “Samsun’dan Ankara’ya yürüdük. 21 gün sürdü. O zaman büyük bir eylem yaptık Ankara’da, kadro açılsın, alım yapılsın diye. Bu olaydan sonra 40 bine yakın alım yaptılar. Bayağı ses getirdi. Kızılay’da 5 saat yolu kapatmıştık. Tabi arkadaşların hepsi atandı ama ben atanamadım. Bütün basın açıklamalarını ben yaptım ama ben atanamadım. Ben de 2014 yılında ücretli öğretmenliği bıraktım. 10 sen çalıştım ve bırakmak zorunda kaldım. Çünkü son maaşım Haziran 2014’te 564 lira olarak yatmıştı. Artık yapamıyordum. Evlenmiştim, 3 çocuğum vardı. Böyle olmayacağını anladım. 2014’te Bayburt’ta çobanlığa başladım.” diyerek durumun vehametine dikkat çekiyor.

‘Hak Arama Meselesi Büyük Sıkıntı’

Daha sonrasında tekrar ücretli öğremenlik yapmaya başlayan Çakır, “Sonra Bakan ‘5 yıl ve üzeri ücretli öğretmenlik yapanları mülakatta kadroya alacağız’ açıklamasını yaptı. Ama şöyle bir şey oldu, istersen 10 sene ücretli öğretmenlik yap, eğer 2017-2018 döneminde öğretmenlik yapmamışsan bu haktan yararlanamazsın diye bir madde koydular. Bu maddeden dolayı ben otomatik olarak elenmiş oluyordum. Çünkü 2017-2018 sezonunda bana ücretli öğretmenlik çıkmadı. Bakan Bey açıklamasında ‘KPSS puanına bakılmaksızın’ demesine rağmen, KPSS’ye geçen yıl girip, 50 puan alma şartı koydular. Bunların adaletli olmadığını biz Ankara’ya giderek Ak Parti’nin grup toplantısına katılarak söyledik. Orada İstanbul Milletvekili Metin Külük’ü yakaladım. Dedim ki “Sayın vekil ben İstanbul’da 10 sene bedava öğretmenlik yaparken bana görev çıktı ama bu sene kadro meselesi var diye bana çıkmadı.” Bana “Milli Eğitim sana her sene görev vermek zorunda mı?” dedi. Tamam da öğretmen olan benim! O ara ben bir televizyon programına çıkabildim. Televizyon programında tüm sorunlarımızı dile getirdim. Ücretli öğretmenliğe kadro verilecek ama aktif çalışma ve KPSS şartının etik olmadığını söyledim. Sonra zor bela bir okul ayarladım kendime. Bu seferde bir hafta sonra o yayınlanan röportajımdan dolayı Düzce’de Valilik kararı ile görevden aldılar beni. Hak aramak meselesi de büyük bir sıkıntı. Şimdi iki aydır öğretmenlik yapıyorum. Geçen ayki maaşım 1271 lira, bu ayki 1557 lira. Ve yatan sigorta ayda 13 gün.” diyor.

Kışın Öğretmen Yazın Mevsimlik İşçi

Diğer ücretli öğretmenlerin de hayatta kalmak için ek işlere yöneldiğini başka türlüsünün mümkün olmadığını aktarıyor Çakır: “Ek işler yapmaya çalışıyorum. Yoksa o parayla geçinemezsin. Allah’tan eşim kadrolu öğretmen. Bir ücretli öğretmen arkadaşım yaz aylarında maaş olmadığı için eşiyle birlikte pamuk toplamaya gidiyor. 30 lira yevmiye ile öğretmen yaz aylarında pamuk toplayarak geçimini sağlıyor, sigortası olmadığı için.”

‘Kadro İstiyoruz’

Bir dernek kurduk. Ataması Yapılmayan Öğretmenler Derneği. Hakkımızı arayalım diye. İnsanlar derneğe üye olamıyor korkudan.

Hakkını aramak için hükümeti eleştirince bir bakıyorsun adamlar sana saldırıyor. Ücretli öğretmenlik yapan bile saldırıyor sana. Niye? Arkadaş, ben sizin hakkınızı savunmak için uğraşıyorum burada” diyen Çakır şöyle sürüyor sözlerini: “Ataması yapılmayan öğretmenler 400 binin üzerinde. 400 bin kişiyi öyle bir çıkmaza soktu ki devlet, 400 bin kişiyi atama ihtimali yok. Ve benim 400 bin kişinin hakkını savunabilecek bir gücüm de yok. Bıraktım ben de. Ataması Yapılmayan Öğretmenler Derneği’ni kapattık. Ücretli Öğretmenler Platformu’nu kurduk. Biz sadece ücretli öğretmenlerin hakkını aramak için uğraşıyoruz artık. Bizim derdimiz bakanın söylediklerine istinaden, beş yıl ve üzeri ücretli öğretmenlik yapanların artık şartsız kadroya alınması.”

Çözüm olarak ise şunları söylüyor Çakır, “Öncelikle devlet ihtiyaç dahilinde üniversite açmalı. İstihdam edeceği kadar fakülte açması lazım. Emekliliği dolmuş olmasına rağmen emekli olmuyor insanlar. Niye? Emeklilik şartları iyi değil. 3600 ek gösterge de çıkmadı.  Ücretli öğretmenliğin de bir an evvel kaldırılması lazım. İade-i itibar istiyoruz. Kadro istiyoruz. Talebimiz ve mücadelemiz bu.”

The post Ücretli Öğretmenler Kölelik Değil Kadro İstiyor! appeared first on Sivil Sayfalar.

Ücretli öğretmenlik, Türkiye’de öğretmen açığını kapatmak için kullanılan bir yöntem. Dolayısıyla temel sorun öğretmen ihtiyacının eğitim fakültelerinden mezun olmuş, mesleği öğretmenlik olan kişilerle giderilememesi. Bunun en önemli nedeni de MEB’e öğretmen ataması için her yıl verilen bütçenin yeterli olmaması. Türkiye’de her yıl belli bir sayıda atama yapılıyor. Örneğin 2019 yılında yaklaşık 40 bin öğretmenin sözleşmeli olarak ilk ataması yapıldı. 2018-19 eğitim öğretim yılında resmi ve özel kurumlarda görev yapan toplam öğretmen sayısı 1 milyon 77 bin 307’dir.

Öğretmen Açığı Kapanmıyor

Mevcut durumda MEB yetkilileri tarafından yapılan açıklamalara göre öğretmen açığı 92 bindir. Dolayısıyla bu açığın giderilmesinde ücretli öğretmenlik uygulamasına başvuruluyor. 

ERG her çocuğun nitelikli eğitime erişim hakkını savunan bir kurum. Öğretmen çocuğun iyi olma halinde ve başarısında en önemli etkiye sahip olan okul içi etmendir; eğitimin niteliği için belirleyici role sahiptir. Her sınıfta gerekli öğretmen yeterliliklerini taşıyan öğretmenin bulunmaması öğrencilerin nitelikli eğitime erişim hakkını ihlal ediyor. Eğitim fakültelerinde sunulan hizmet öncesi eğitimin niteliği bile öğretmenlerin gerekli yeterlilikleri kazanması bakımından tartışılırken, ne eğitim fakültesi mezunu olma şartı ne de pedagojik formasyona sahip olma şartı bulunmadan iki yıllık ya da dört yıllık üniversite mezunu kişilerin öğretmen olarak görevlendirilmesi büyük bir sorundur.

Ücretli öğretmenin hakları nelerdir?

Ücretli öğretmenler arasında eğitim fakültesi mezunu olan ancak gerekli atama şartlarını yerine getiremediği için atanmamış olan öğretmenler de bulunuyor. Bu yönüyle de ücretli öğretmenlik atanamayan öğretmen sorunun bir parçasıdır. Örneğin Ağustos 2019 atama döneminde Tarih alanında 350 öğretmen sözleşmeli olarak atandı. 351. sırada olduğu için atanamayan öğretmenin önünde bulunan seçenekler özel okullara başvurmak, başka alanlarda çalışmak, işsiz kalmak ya da kamu kurumlarında ücretli öğretmen olarak çalışmaktır. Kamu kurumlarında ücretli olarak çalışması durumunda sözleşmeli ve kadrolu olarak çalışan meslektaşlarının sahip olduğu haklara sahip değildir. Ders saati karşılığı ücret alır, tatillerde ücret almaz, sigortası onlara göre eksik yatar, iş güvencesi yoktur, bir sonraki eğitim-öğretim döneminde bir işi olup olmayacağı belirsizdir. Dolayısıyla ortada yeterlilik bakımından bir sorun olmasa bile çalışma koşullarından doğan dezavantajlı bir durum söz konusudur. Bunun da eğitimin niteliğini olumsuz etkileme ihtimali çok yüksektir. Çünkü öğretmenin çocuğun öğrenme ve iyi olma gereksinimlerini karşılayabilmesi için kendisinin de yaşamından fiziksel, sosyal, duygusal anlamda memnun olması gerekir.

Ücretli öğretmenlik bu yönüyle de eğitimin niteliğini olumsuz etkiler. Herkesin öğretmenlik yapabileceği algısını yaratarak kamuoyu nezdinde öğretmenlik mesleğinin itibarını da zedeler.

Türkiye’deki ücretli öğretmen sayısının her yıl arttığı iddia edilmektedir. Sizlere ulaşan böyle bir veri var mı?

Ücretli öğretmenlerin sayılarına ilişkin paylaşılan düzenli bir istatistik bulunmuyor. O nedenle, bu değerlendirmeyi yapmam mümkün değil.

Ücretli öğretmenlik uygulaması sanıldığı gibi daha çok doğu ve güneydoğu bölgesinde mi yaygın ya da bir oranlama sonucu mu böyle bir öngörüye varılıyor?

Ücretli öğretmenlerin ülke içinde dağılımına ilişkin veri paylaşılmıyor. Ancak ücretli öğretmenliği ortaya çıkaran koşullar gereği, bu uygulama öğretmen ihtiyacının en yüksek olduğu yerlerde yaygındır. Dolayısıyla her yıl en fazla atamanın yapıldığı Doğu ve Güneydoğu illerinde öğretmen ihtiyacının yüksek olduğu, ücretli öğretmenlik uygulamasının da buralarda yaygın olduğu tahmin edilebilir.

Ücretli öğretmenlerle ilgili olarak bir araştırma yaptınız mı?

ERG bu konu özelinde bir araştırma yapmadı. Veri eksikliği bu konuda analiz yapmayı güçleştiriyor. 

Ücretli öğretmenlik uygulaması kaldırılmalı mı yoksa belirli bir standarda mı oturtulmalı? Ücretli öğretmenlerin koşullarını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Ücretli öğretmenlik uygulaması kaldırılmalı. Bunun nedeni uygulamanın pek çok açıdan eğitimin niteliğini olumsuz etkilemesi. Ancak ne yazık ki yakın bir zamanda ücretli öğretmenliğin kaldırılması öngörülmüyor. Ekim 2018’de kamuoyu ile paylaşılan 2023 Eğitim Vizyonu belgesinde de ücretli öğretmenliğin devamı öngörülüyor. Oysa MEB’in yeni yayımladığı 2019-2023 Stratejik Planı’nda ücretli öğretmenlik uygulaması MEB tarafından da zayıf yönler arasında sayılıyor. 

Ücretli öğretmenlerin daha çok kırsal ya da köylerde görev aldığı görülüyor. Bu eğitimde nasıl bir sorunu karşımıza çıkarıyor?

Türkiye genelinde eğitim olanakları bakımından bölgeler ve kurumlar arasında eşitsizlikler bulunuyor. Ücretli öğretmenlerin hangi kurumlarda daha ağırlı olarak görevlendirildiklerini yansıtan bir veri bulunmasa da, bu uygulamanın halihazırda eğitim olanakları bakımından dezavantajlı durumda olan kurumlarda daha yaygın olma ihtimali yüksektir. Bu durum, halihazırda dezavantajlı durumdaki kurumlardaki güçlüklere bir de ücretli öğretmenlik uygulamasının getirdiği sorunları ekliyor. Dolayısıyla ücretli öğretmenlik uygulaması eğitimde eşitlik bakımından olumsuz bir etkiye sahiptir.

Son olarak neler söylemek istersiniz?

Öğretmenlik mesleğine özgü bir kanun çıkması, böylece öğretmen yetiştirmeden atama koşullarına, öğretmenin mesleki gelişiminden özlük haklarına kadar çok geniş bir kapsamda düzenlemeler yapılması öngörülüyor. Kanun planı 2023 Eğitim Vizyonu’nda yer aldıktan sonra bu konuda çalışmalar hız kazandı ve şu anda bir kanun taslağının hazır olduğu biliniyor. Kanun taslağı kamuoyu ile paylaşılmadığından içeriği hakkında değerlendirme yapamıyorum; ancak bu kanundan pek çok paydaşın ortak beklentisi öğretmenlik mesleğini belirli standartlara oturtması ve mesleğin itibarını desteklemesi. Öğretmenlik mesleğinde güvencesiz çalışmanın ve öğretmen yeterliliklerine sahip olmayanların öğretmen olarak görevlendirilmesinin bu kanun sayesinde Türkiye’nin gündeminden çıkması gerekir. Bu kanun çerçevesinde ücretli öğretmenlik gibi sözleşmeli öğretmenlik uygulamasının da gözden geçirilmesi, her çocuğun nitelikli eğitime erişimi bağlamında hiçbir sınıfın öğretmensiz kalmaması güvence altına alınarak öğretmenlerin eşit statü ve haklara sahip olması sağlanmalı.

The post “Ücretli Öğretmenlik Eğitimde Eşitsizlik Oluşturuyor” appeared first on Sivil Sayfalar.