The ideal thing would be a strengthened parliamentary regime upon which the opposition parties agree. There’s the current phenomenon of social state that needs to be strengthened and an executive power which needs to be weakened. A constitution where people’s fundamental rights and freedoms are ensured must be prepared. Besides, more detailed provisions that enable taking the opinions of the civil society where the relationship between civil society and politics is more active should be added into the constitution.

What are the characteristics of a good governance system in civil society?

The independence of the civil society being ensured and whatever they advocate to be freely conveyed to the politicians. The way for civil society to receive as much moral and material support as possible from the state being open. Civil society organizations should defy their freedom to the very end in this sense.

Has the Presidential Government System realized its claim of making the governance in Turkey more effective?

All our fears concerning the Presidential Government System had come true. For example, Turkey was withdrawn from the Istanbul Convention by one presidential decree. It is not possible to talk about democracy in a system based on the opinion of a single person. Moreover, they themselves are now looking for ways to change this system too.

How would the active participation of civil society in local governments be ensured?

When mentioned local governments, what I think is a structure that treats everybody equally. Local governments should also approach CSOs equally. CSOs also need to be a little more agile. It is very important that they can set up the pressure on the local governments in an organized way. In order to strengthen the transparency between local governments and CSOs, local governments need to support CSOs and allocate significant budgets for them.

What should be done to establish an effective relationship between political parties and civil society? 

Every central executive board representatives at all political parties should keep a list including all CSOs and the related civil society organizations should be included in the law-making processes in all legislative activities.

Besides, meetings with civil society organizations should be held regularly, and the demands should reach the highest level of the party from the bottom up, starting from the neighborhood level. Likewise, a reporting system should be created. Without this communication and discipline, neither the communication of civil society with political parties will be strengthened, nor will the organizations gain momentum on their ways to their goals.

Because when politics and civil society organizations support each other, the results can be achieved faster. The role of CSOs is indispensable and very decisive in structures that have adopted democracy. It is very important to ensure bottom-up fluidity in this chain.

“All fields of struggle in civil society depend on general politics.”

How should the negotiation process between civil society and political actors proceed?

I would like political actors to be open to my opinions as a civil society representative. Then, if we would like a law to be passed, I would give examples of what kind of aggrievements the absence of this law causes with concrete examples and statistics. If they are not willing to fulfill the preliminary demands, I would list sub-demands as an option.

CSOs are the most important structures that act as intermediaries between political parties and the public. In order to support civil society, there should be regulations that push civil society on more.

Is there a need for legislative change in civil society? What things should change?

Except for the sections added by the bag law concerning the weapons of mass destruction, there was no provision that disrupted civil society. In the digital age, it is absolutely necessary for CSOs to use online platforms and social media channels effectively.

I think the easiest way for CSOs to introduce themselves to public and communicate with the public would be through local governments. Communication with municipal council members can be strengthened.

What are the ways of effective public-civil society dialogue?

There is no longer a stand-alone field of struggle, the whole struggle depends on general politics. For example, if you are struggling for women, it is not just about doing something in that field. Because if that umbrella structure is off, for example, if the judiciary is not independent, everything you do may go to waste.

This is now a mass struggle for democracy. First, democracy must be ensured. After that, I think that a CSO struggle where everyone expresses their opinions in every field would become freer and more effective.

The post ‘A Structured and Continuous Relationship Should Be Established Between Civil Society and Politics’ appeared first on Sivil Sayfalar.

Türkiye’de mevcut sistemin korunması ve değişmesi gereken özellikleri neler olabilir?

İdeal olan muhalefet partilerinin de üzerinde hemfikir olduğu güçlendirilmiş parlamenter rejimdir. Türkiye’de güçlendirilmesi gereken bir sosyal devlet olgumuz ve zayıflatılması gereken bir yürütme yetkisi var. İnsanların temel hak ve özgürlüklerinin temin edildiği bir anayasanın olması gerekli. Ayrıca, sivil toplum ve siyaset ilişkisinin daha aktif olduğu, sivil toplumun fikrinin alınmasına olanak veren daha detaylı hükümlerin anayasaya konulması lazım.

Sivil toplumda iyi bir yönetim sisteminin özellikleri nelerdir?

Sivil topumun bağımsızlığın temin edilmesi ve STK’ların görüşlerini özgürce siyasilere iletilebilir olması gerekir. Hem maddi hem manevi anlamda sivil toplumun, devletten destek almasının yolu açılmalıdır. STK’ların da kendi özgürlüğünü sonuna kadar savunması gerekir.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, Türkiye’de yönetimi daha etkili kılma iddiasını gerçekleştirdi mi?

Cumhurbaşkanlığı Hükümet sistemine dair bütün endişelerimiz gerçekleşti. Örneğin bir Cumhurbaşkanı kararı ile İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararı alındı. Tek insanın düşüncesine dayalı bir sistemde demokrasiden bahsetmek mümkün değil. Kaldı ki kendileri de sistemi değiştirmenin yollarını arıyorlar.

Yerel yönetimlerde sivil toplumun etkin katılımı nasıl sağlanır?

Yerel yönetim denince aklıma herkese eşit mesafede davranması gereken bir yapı geliyor.  Yerel yönetimlerin STK’lara da eşit mesafede yaklaşması lazım. Öte yandan, STK’ların da biraz daha atik olması gerekiyor. Yerel yönetimler üzerinde baskıyı organize şekilde kurabilmeleri çok önemli. Yerel yönetim ve STK’lar arasındaki geçirgenliğin hızlanması için, yerel yönetimlerin STK’ları desteklemesi ve onlara önemli bir bütçe ayırmaları gerekiyor.

Siyasi partiler ile STK’lar arasında etkili bir ilişki kurulması için ne yapılmalı?

Her siyasi partideki Merkez Karar Yönetim Kurulu (MKYK) temsilcileri, tüm STK’ları içerecek şekilde liste tutmalı; her yasama faaliyetinde ilgili STK’ları yasa yapım sürecine dahil etmeliler.

Ayrıca siyasi partiler düzenli şekilde STK’larla toplantılar yapmalı: talepler aşağıdan yukarı, mahalle düzeyinden partinin en üst kademesine dek ulaşmalı. Aynı şekilde bir raporlama sistemi oluşturulmalı. Bu iletişim ve disiplin olmaksınız ne STK’ların siyasi partilerle iletişimi güçlenir ne de STK’lar amacına giden yolda hız kazanabilir.

Çünkü siyaset ve STK’lar birbirini desteklediklerinde çok daha hızlı sonuç alınabiliyor. Demokrasiyi benimsemiş yapılarda STK’ların rolü vazgeçilmezdir ve çok belirleyicidir. Sivil toplum ile siyasi partiler arasında, yukarıdan aşağıya ve aşağıdan yukarıya şeklinde, o akışkanlığın sağlanması çok önemli.

‘Sivil Toplumda Tüm Mücadele Alanları Genel Siyasete Bağlı’

Sivil toplum ve siyasi aktörler arasında müzakere süreci nasıl ilerlemeli?

Bir sivil toplum temsilcisi sıfatıyla, siyasi aktörlerin fikirlerime açık olmasını isterim. Sonra, bir yasanın geçmesini istiyorsak, yasa eksiğinin ne gibi mağduriyetlere yol açtığını somut örnekleriyle, istatistiklerle anlatırım. Öncelikli talepler yerine getirilemiyorsa, onlara seçenek olarak alt talepleri sıralarım.

STK’lar siyasi partiler ile halk arasında aracı olan en önemli yapılardır. Sivil toplumun desteklenmesi için daha sivil toplumu öne çıkaran düzenlemeler olmalı.

Sivil toplumda mevzuat değişikliğine ihtiyaç var mı? Neler değişmeli?

Torba yasaya eklenen kitle imha silahlarına ilişkin düzenleme dışında, mevzuatta sivil toplumu çok olumsuz etkileyen hususlar yoktu. Dijital çağda STK’ların muhakkak dijitali ve sosyal medya mecralarını etkili kullanması lazım.

Sivil toplumun yerel yönetimler üzerinden kamuya kendini tanıtması ve iletişime geçmesi en kolay yol. Belediye meclis üyeleri ile iletişim kuvvetlendirilebilir.

Etkili bir kamu-sivil toplum diyaloğu yolları nelerdir?

Tek başına bir mücadele alanı yok, tüm mücadele artık genel siyasete bağlı. Örneğin kadın mücadelesi veriyorsanız, sadece o alanda bir şeyler yapmakla olacak iş değil. Çünkü çatı sistem bozuksa, örneğin yargı bağımsız değilse, sizin yaptığınız her şey boşa düşebilir.

Bu, artık topyekûn bir mücadele, topyekûn bir demokrasi mücadelesi. Önce demokrasinin temini sağlanmalı; ondan sonra herkesin her alanda fikrini dile getirmesiyle, sivil toplum mücadelesi de daha özgür ve daha etkin olacaktır diye düşünüyorum.

The post ‘Sivil Toplum ve Siyaset Arasında Yapılandırılmış ve Sürekli Bir İlişki Kurulmalı’ appeared first on Sivil Sayfalar.

19 Haziran 2021’de Maltepe’de “İstanbul Sözleşmesinden Vazgeçmiyoruz” mitingi düzenleyen kadın ve LGBTİ+ örgüt temsilcilerine, neden alanda yer aldıklarını ve çekilme kararının hayata geçirileceği 1 Temmuz sonrası için ne yapmayı planladıklarını sorduk.

Miting alanında pek çok katılımcının elinde, 17 Mayıs Perşembe günü İzmir’de HDP il binasına yapılan silahlı saldırıda hayatını kaybeden Deniz Poyraz’ın fotoğrafının olması dikkat çekti.

 HDP İstanbul Kadın Meclisi Sözcüsü Beser Çelik:

“Burada biz İstanbul Sözleşmesi’nin bir kişi tarafından kaldırılması kararına karşı çıkıyoruz. Biz, kazanımlarımızdan vazgeçmiyoruz. İstanbul Sözleşmesi gündemdeyken, yine HDP’nin hedef gösterilmesi sonucu bir kadın arkadaşımızın katledilmesi nedeniyle de, bir kadın arkadaşımız daha katledilmesin diye de Sözleşme’den vazgeçmiyoruz.”

“Biz bu Sözleşme’nin her hükmünü Türkiye’de uygulatacağız!”

İstanbul Barosu Başkan Yardımcısı Nazan Moroğlu:

“Bir kanunla onaylayan bir insan hakları sözleşmesi olarak İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararının Cumhurbaşkanlığı kararı ile alınmasının hukuksuz olduğunu Danıştay’ın tespit etmesini beliyoruz. İstanbul Barosu olarak ayrıca, bu kararın Anayasa önünde ‘yok’ hükmünde olduğunun tespitini istedik. Danıştay çekilme kararını iptal etmese dahi, kadın hareketi olarak o kadar kararlıyız ki, biz bu Sözleşme’nin her hükmünü Türkiye’de uygulatacağız.

Türkiye’de çok şey gelişti; çekilme kararı bize sadece vakit kaybettiriyor.  Bu ülkede toplumsal cinsiyet eşitliğinin hızlı yerleşmesini önlüyor; kadına yönelik şiddeti biraz da olsa körüklüyor. Ancak artık geriye de dönülemez. Bu bir eşitlik ve demokrasi mücadelesi. Kadınlar demokrasi ve demokratik bir Türkiye istiyor.

Her şerde vardır bir hayır: İstanbul Sözlemesi’ni sadece kadın hareketi içinde olanlar bilirken, şimdi bu artık halka mâl oldu. İnsanlar bilinçlendikçe, haklarımızdan vaz geçmeyeceğiz diyorlar. Demokratikleşme böyle bir sancılı yol zaten.”

İstanbul Sözleşmesi, toplumsal alana mal oldu ve içselleşti.

Doç. Dr. Sevgi Uçan Çubukçu:

“Bugün burada sadece kadınlar ve LGBTİ+’lar değil, aslında burada bulunmayan (ama bizi destekleyen) erkekler de var. Bu toplumsal destekle biz, ‘İstanbul Sözleşmesi’nden vazgeçmiyoruz’ diyoruz.  Biz eşitlik talebimizi iletmek için buradayız.

1 Temmuz’dan sonra ne olacağını bilemiyoruz. İktidarın vazgeçmek için zamanı var. Bunun için Danıştay sürecini kullanabilir ve toplumun taleplerine kulak verebilir. Umarım ki bu karardan vazgeçirilir.

Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi’nden çıkmaması için kadın ve LGBTİ+ örgütleri olarak, çok şey yaptık, yapıyoruz [ve] yapmaya devam edeceğiz. Çıkılsa bile, aslında Sözleşme’nin toplumsal alana mal olduğunu ve içselleştiğini görüyoruz.  Bazı belediyeler ve sermaye örgütleri sözleşmeye uyacaklarını deklare ediyor. Ben umutluyum. Kısa vadede ne olacağını bilemiyoruz ama aslolan toplumsal alandaki ısrar ve hak talepleridir.”

HDP ve onun içindeki kadın hareketi Türkiye’de feminist hareketin önemli bir damarıdır. Biz birbirimizi tamamlayan gruplarız.

SES Eşitlik ve Dayanışma Derneği Başkanı Gülseren Onanç:

“Karşı karşıya olduğumuz partiarkal bir otoriter sistem. Bu sistemle mücadele ederken kadınların mücadelesi çok önemli. Biz kadınlar, yıllardır bu sisteme kafa tutuyoruz. Sözleşme’den çekilme kararına karşı çıkmak, ‘Sözleşme’den vazgeçmiyoruz’ demek bile çok önemli bir başkaldırı ve mesaj. Bu sistemi yeniden yıkmak ve yeniden yeni sistem kurma zamanı.

Buradaki kalabalığa bakınca çok önemli bir dayanışma görüyoruz. HDP ve onun içindeki kadın hareketi Türkiye’de feminist hareketin önemli bir damarıdır. Biz birbirimizi tamamlayan gruplarız. HDP’li kadınlarla dayanışmamız var, Türkiye’de barışı kadınlar olarak birlikte tesis edebileceğimize inanıyoruz.

1 Temmuz’da Sözleşme’den [Türkiye] çıksa bile bu önemli değil; şu dinamizmi koruduğumuz ölçüde, öyle ya da böyle 6284 sayılı yasanın da, İstanbul Sözleşmesi’nin de yeniden bu ülkede uygulanır hale gelmesini sağlayacağız. 1 Temmuz bir milat olmayacak, sadece bir ara noktası olacak. Direnmeye devam…”

Ekoloji Birliği EşSözcüsü ve Kazdağları Koruma Derneği’nden Süheyla Doğan:

“Türkiye’nin her yerinden gelen katılımcılarla burada biz, ‘İstanbul Sözleşmesi’ni uygulatacağız’ diyoruz.   1 Temmuz’dan sonra, durum bugünkünden daha kötü olmaz çünkü biz her halükârda bunu uygulatacağız. Sözleşme’den çıkılmaması için kadın ve LGBTİ+ örgütleri yeterinden fazla ve olağanüstü çalışıyor. Umutluyuz.”

Gazete Duvar Yazarı Avukat Tuba Torun:

“İstanbul Sözleşmesi’ne yapılan saldırı da, HDP’ye yapılan saldırı da, LGBTİ+’lara yapılan saldırılar da aynı erkek sistemden besleniyor. Dolayısıyla sistematik olarak hedefimiz, bu eril bu baskıcı sistemi ortadan kaldırmaktır. Ancak o zaman güçlenerek eşit olabiliriz.

HDP İzmir binasına yapılan saldırı, baskıcı, erkek, beyaz, hatta Sünni, kapitalist, sömürücü erkek düzenin yansıması aslında; bu demokrasi adına yaşadığımız çöküşle de ilgili.

Biz burada Sözleşmeyi korumaya devam edeceğimizi, 1 Temmuz 2021 sonrasında da farklı formlarıyla, fiilen ve hukuken tekrar elimize alacağımızı haykırıyoruz. 1 Temmuz’da resmi olarak Sözleşme’den çekilme kararından dönülmemesi, bizi yalnızca daha çok öfkelendirir. Ve öfke, kadın ve insan hakları mücadelesi için ciddi itici bir kuvvettir. Bizi daha fazla öfkelendirmemeleri ülke adına, demokratik manada, lehe olur.”

Türkiye Gazeteciler Sendikası’ndan Gülfem Karataş:

“Toplumun tüm kesimlerinde ayrışma var; kadınlar arasında da ayrışmaya neden olmaya çalışıyorlar.  Kadınlar olarak, öncelikle savunmamız gereken kendi hayatlarımız. Biz cinskırıma maruz kalıyoruz. Buna karşı mücadele geliştirmemiz ve birlik oluşturmamız gerekiyor.

Aslında tam bir birlik olamadığımız için bugün İstanbul Sözleşmesi’nin çekilme kararına itiraz etmek zorunda kalıyor; hala kadın cinayetlerinin haberlere nasıl yansıtılacağın bilemiyoruz.  Aslında biz birliği kadınlar olarak da toplum olarak da sağlarsak, kadın cinayetlerini önleyebiliriz. 1 Temmuz sonrası, bugünden farklı olmayacak. Biz mücadeleyi bırakmayacağız. Yüzyıllardır devam eden kadın mücadelesi bundan sonra da devam edecek; biz de bunun parçası olmaya devam edeceğiz.”

Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’ndan Nurşen İnal:

“İstanbul sözleşmesi uygulansın diye mücadele ederken, kadınlara sorulmadan çekilme kararı alınmasın diye de karşı sesimizi yükseltmek için bugün buradayız. Tüm kadın kuruluşları ile beraber, İstanbul Sözleşmesi’nden vazgeçmiyoruz. Sözleşme tüm kadınları koruyor. Bu nedenle biz [hükümete] ‘Anayasa’yı, yasayı ve Sözleşmeyi uygula,’ diyoruz.”

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nden Zelal Yalçın:

“Türkiye’nin pek çok yerinden kadınlarla buradayız. Toplumsal muhalefete yapılan saldırılara rağmen, Sözleşme ’ye sahip çıkıldığını burada görüyoruz. Buradaki kararlılığı tüm yetkililerin anlaması ve bu talebe kulaklarını tıkamaması gerekiyor.”

Uçan Süpürge Vakfı’ndan Ceren Kurt ve İlayda Önal:

“Sözleşme’nin yürürlükte olmasına rağmen uygulanması mümkün olmuyor.

1996 yılından bu yana Uçan Süpürge olarak kadın örgütleri arasında iletişimi kuvvetlendirmeye çalışıyoruz.  Burada da Türkiye’nin her yerinden tüm diğer kadınlarla birlikte, İstanbul Sözleşmesi’nden vazgeçmiyoruz.”

Mardin Tüm-Bel-Sen’den (Tüm Belediye ve Yerel Yönetim Emekçileri Sendikası) Gülizar İpek:

“Sözleşme’den vazgeçmediğimizi Mardin’den buraya kadar haykırıyoruz.  Bizim tırnaklarımızla kazandığımız haklarımız, Sözleşme bizim ve vazgeçmiyoruz. Çekilmemek için her şeyi yapacağız. Tek kişinin aldığı kararı tanımıyoruz.”

The post Kadınlar İstanbul Sözleşmesi’ni Yaşatmakta Kararlı appeared first on Sivil Sayfalar.

“İstanbul Sözleşmesi İçin Tüm Sivil Toplum Birleşmeli”

Mültecilerle Dayanışma Derneği’nden Mehtap Erdem, sözleşmeden çekilme kararı ile daha da riskli bir duruma giren mültecilere dikkat çekti ve özellikle mülteci kadınların hassas bir grup olarak maruz kalacakları yeni tehditlerin altını çizdi. Denizli’de 4 İranlının sözleşmeden çekilme kararını protesto etmeleri nedeniyle sınır dışı kararı alındığını hatırlatan Erdem, uluslararası koruma kararından mahrum kalacak olan mülteciler açısında Sözleşme’nin taşıdığı önemi belirtti.

EŞİK Platformu’ndan Berrin Sönmez, Türkiye’de hak ihlallerinin yaygınlığı nedeniyle sözleşmeden çekilme kararına toplumun güçlü bir ses çıkaramadığını kaydetti ve her ne kadar uluslararası sivil toplum örgütlerinden, kadın örgütlerine kurumsal ya da bireysel düzeyde dayanışma mesajları gelse de, AB’den, Avrupa Konseyi’nden gelen desteğin son derece sınırlı kaldığını belirtti. Kınama ve üzüntü beyanı gibi sözlü mesajlar dışında herhangi bir politik tavır alma görmediklerini söyleyen Sönmez, “Bu açıdan yalnızız. İstanbul Sözleşmesi için tüm sivil toplum birleşmeli. Sözleşmeyi hala kurtarma ihtimalimiz var ama mutlaka ortak eylemlilikte buluşmamız gerekir. Her birimiz örgütlerimizi ve zihnimiz hazırlayalım. Yakında size bir çağrı geldiğinde eyleme katılmak konusunda kararlı olun” mesajını verdi.

Mor Çatı’dan Elif Ege, kurumsal olarak çekilme kararının kadınlar üzerinden yarattığı tehdide dair, yerinde tespitler yapmak ve sağlam analizler yapmanın önemine dikkat çekti, süreci daha aktif şekilde izlemeye başladıklarını kaydetti. Ege, Polonya ve diğer Avrupa ülkelerinde de ulus aşırı feminizme en çok ihtiyaç duyulan zamanda olduğumuzu belirterek, İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararını hep birlikte geri döndürmeye çalışacaklarını vurguladı.

“Eşitlik Fikri Üzerinden Karma Yapılar Birlikte Hareket Etmeli!”

Kadının İnsan Hakları-Yeni Çözümler Derneği ve EŞİK Platformu’ndan Zelal Ayman, sözleşmenin çerçeve olarak, kadın, çocuk, mülteci, engelli, yaşlı dahil tüm aktörleri dahil eden “küresel düzeyde eşitlikle alakalı bir mücadelenin bir parçası” olduğuna dikkat çekti ve meselenin sadece Türkiye ile de alakalı olmadığını, uluslararası düzeyde, genel eğilimin eşitlik karşıtı güçlerin güçlenmesi olduğunun altını çizdi. Örgütlenme biçiminin değişmesi gerektiğini kaydeden Ayman, EŞİK gibi platformların ve karma yapıların, koalisyonların çoğalması ve daha çok yan yana durulması gerektiğini söyleyerek, 6284 sayılı yasanın uygulanması için strateji belirlenmesi, eşitlik fikri üzerinden kadın ve erkeklerin birlikte hareket etmesi ve  eşitlik ile ilgili farkındalık çalışmalıarının daha da artması gerektiğini kaydetti.

İstanbul Barosu adına çalıştaya katılan Berfin Arslan da 6284 sayılı yasanın uygulanması için daha çok emek verilmesi gerektiğini zira sözleşmeden çekilme kararı sonrası 3 aylık koruma kararının bile alınmamaya başlandığını söyledi.

CEİD adına toplantıya katılan Doç. Dr. İlknur Yüksel Kaptanoğlu, iç hukuk da dahil birkaç koldan mücadelenin ilerlemesi gerektiğini belirtti ve “aile” konusu etrafında düğümlenen meselede kamu kurumlarına da ağırlık vererek çalışmaların yürütülmesi gerektiğini söyledi. GREVİO raporlarında yer alan tüm maddeleri esas alarak kamu kurumlarına talepte bulunmak önemini vurgulayan Kaptanoğlu, CEİD tarafından 16 başlıkta hazırlanan raporların STK’lara yol haritası belirlemede faydalı olacağını düşündüğünü kaydetti.

Çekilme kararının siyasi boyutunun altını çizen Hak İnisiyatifi’den Fatma Bostan Ünsal ise kamuoyu araştırmalarında sözleşmeye verilen yüksek toplumsal desteği kullanarak çekilmeden geri dönülmesini sağlamak için mücadele etmek gerektiğini söyledi. Ünsal, toplum düzeyindeki bu avantajlı durumu muhafaza ederek, Türkiye’de her kesimden kişinin desteğinin siyasiler üzerinde baskı oluşturmasına çalışılmasının önemini belirtti.

Kazete’den Berrin Gürçay Dilekçi de asıl meselenin eşitlik fikri olduğunu vurguladı ve eşitlik üzerinden mücadelenin şekillenmesi gerektiğini söyledi. Dilekçi, sorunun sadece kadınların sorunu olmadığını, e-hem erkeklerin hem muhalif tüm siyasi partilerin aktif şekilde mücadele yürütmesinin ve karma yapılarla bir bütün olarak herkesin sürece dahil olmasının öneminin altını çizdi.

“Türkiye’de Kadın Hareketi Perspektifini Geniş Tutarak Küresel Kadın Hareketine Katkı Sunabilir”

Türkiye’de kadın hareketinin perspektifini geniş tutarak küresel kadın hareketine katkı sunabileceğini belirten Eşitlik İzleme’den Hülya Gülbahar, bu konuda herkese iş düştüğünü ve uluslararası ağlarda dayanışmayı artırmanın önemli olduğunu ifade etti. Sözleşmeden çekilme kararının, diğer sözleşme ve düzenlemelerden de çekilme adımları ile süreceğini savunan Gülbahar, bu noktada hem siyasi partilerle Meclis’e yoğunlaşmak, hem tüm belediyelerde, var olan düzenlemeleri uygulatmaya çalışmanın önemine dikkat çekti.

Türkiye’den uluslararası mekanizmalara dahil olan çok az kadın bulunduğunu ve bunun eksikliğinin önemli olduğundan da söz eden KAOS GL’den Öz, ulusal ve uluslararası düzeyde birlikte çalışma yürütülmesinin gereğine dikkat çekti. Sözleşmeden çekilme kararının sorumlusu olarak LGBTİ+ların gösterildiğini hatırlatan Öz, asıl gerekçenin kadın hareketine darbe vurmak olduğunu ve tartışmanın küresel düzeyde devam ettiğini kaydetti.

Güneydoğu ve Doğu’da 20 ilde faaliyet yürüten KAMER Vakfı adına söz alan Rojda Zaman ise çekilme kararına rağmen, kamu kurumlarında hala eğitim vermeyi sürdürdüklerini ve ulusal düzeyde yürütülen mevcut kampanyaları desteklediklerini söyledi.  Zaman, faaliyette oldukları tüm kadın gruplarına ulaşarak ve mahalle toplantılarına devam ederek, Sözleşme’nin önemini ortaya koyan bir kampanya geliştirmeyi planladıklarını paylaştı.

Siyasi Partilerin Sözleşmeden Çekilme Kararına Karşı İzlediği Politikalar…

Çalıştaya katılan siyasi parti temsilcileri de sözleşmeden çekilme kararına karşı izledikleri politika ve stratejileri paylaştı.

HDP milletvekili Filiz Kerestecioğlu,  kadın örgütlerinin Meclis’te neler yapılabileceğine dair önerilerini kendilerine iletmelerini istedi ve Temmuz ayına dek hep birlikte mücadele edilmesi gerektiğini söyledi. Kerestecioğlu, çekilme kararının hayata geçmemesi için tüm partilerle asgari müştereklerde ortaklaşılabileceğini düşündüğü kaydetti. Deva Partisi’nden Elif Esen, sözleşmeden çekilmenin hukuksuz olduğundan hareketle bir eylem planı hazırladıklarını belirterek, çalışmalarını sivil toplum mantığı ile şekillenen bir kampanya olarak yürüteceklerini; iş dünyası, futbol kulüpleri gibi kadın ve erkeklerin meseleye birlikte sahip çıkmasın öne çıkaracaklarını  kaydetti. “Birlikte ve daha güçlü bir platform içinde olalım” diyen Esen, toplumu ve iktidarı şaşırtacak kişileri dahil ederek toplumsal etkiyi artırmaya odaklanılması gerektiğini belirtti.

Gelecek Partisi’nden Seren Yıldız Öztürk, sözleşme konusunda toplumda hala soru işaretleri olduğuna dikkat çekerek, parti içinde de yürüttükleri faaliyetlerde, bir farkındalık çalışması yaklaşımı ile hareket ettiklerini kaydetti. Sözleşmenin hükümlerini ve öneminin iyi anlatıldığında, erkekler ve tüm teşkilatlar üzerinden olumlu sonuçları gözlemlediklerini paylaşan Öztürk,  “Burada siyasi partiler ve sivil toplum olarak ortak bir tepki ortaya koymamız gerekiyor. Çok ciddi bir toplumsal tepki ortaya koyabilirsek, ilerleyebiliriz. ‘Çekildik oldu bitti’ ile geçiştirilemeyecek kadar önemli bir mesele. Biz, çekilme kararına erkekler üzerinden dava açarak da itiraz ettik. Bizlerin de sivil toplum ve siyasi partilerden erkekler de dahil olması için ısrarcı olması gerekiyor.” dedi.

Toplantıya CHP adına katılan Yüksek Disiplin Kurulu Üyesi Tuba Torun ise STK’lar olarak partilerle eşgüdümlü çalışmak gerektiğini, ne gerekiyorsa yapılması ve hatta bunu yüksek sesle yapılması gerektiğini söyledi. Kadın konusunun yalnızca kadınların sorunu olmadığını, bunun artık bir demokrasi mücadelesine dönüştüğünü söyleyen Torun, bu nedenle bütüncül topyekûn bir mücadele gerektiğinin altını çizdi.

Yeşiller Partisi adına toplantıya katılan Nil Mutluer, de soruna küresel bakmak gerektiği görüşlerine katıldığını ve artık yeni bir süreçte olduğumuzu kaydetti. Sözleşmeden bir gecede çıkılması kararı alınmasının demokratikleşme sorunu olduğunu gösterdiğine değinen Mutluer, diğer katılımcılar gibi karma yapılarla, erkek ve kadın, sağ ve sol tüm kesimlerle birlikte hareket edilmesi gerektiğini belirtti.

The post “Eşitlik Fikri Üzerinden Karma Yapılarla Ortak Mücadele Edilmeli!” appeared first on Sivil Sayfalar.

Türkiye’de temel hak ve özgürlükler kağıt üstünde mi kalıyor?

Türkiye bir sürü sözleşmeye imza atmış, sözleşmeler bizi bağlıyor ancak dünyanın en mükemmel kanunlarına da sahip olsanız uygulamadığınız sürece anlamı yok. Hangi sözleşmeye bakarsanız bakın, çocukların oyun oynama, gelişim ve sağlık hakkından bahseder. Ancak mevcut uygulamalar bu sözleşmelerin ve hakların tepelendiğini gösteriyor. Bir şeyin uygulanması için kanun olmasına da gerek yok; insan hakları bilincinin yerleşmiş olması yeterli.

Anayasada çocuk, kendi haklarını kullanma kapasitesi gelişen hukuki bir kişi olarak tanımlanmıyor…

Anayasa çocukları korumak üzerine kurulmuş. Evet, özel olarak çocuğun haklarından bahsetmiyor. Çocuk “birey” olarak tanımlansa daha iyi olur.

Bunun ideali nedir?

Anayasa hazırlanırken çocukların hakları da yer almalı. Akademisyen, pedagog ve çeşitli uzmanlarla birlikte çocukların da görüşü alınmalı. Çocuk dostu bir anayasa şart. Anayasanın çocukların anlayacağı dilde bir forma sokularak çocukların olduğu her yerde dağıtılması gerekiyor.

“Çocuklar Çıraklık Adı Altında Sömürülüyor” 

Çalışma yaptığınız bir diğer alan çocuk işçiler…

Sanıyor muyuz ki, hayatlarının en heyecanlı döneminde soğuk inşaatlarda, yakıcı sıcağın altında tarlada ya da boğucu sanayilerde çalışmaya can atıyorlar? Çoğu, eve ekmek götürmeye çalışan, bir şekilde buna zorlanan, erken yaşta gereğinden fazla olgunlaşmış çocuklar.

Artan çocuk işçi ölümlerini nasıl değerlendiriyorsunuz?

DİSK – Genel-İş Sendikası’nın “Türkiye’de Çocuk İşçi Olmak” başlıklı bir raporunda çalışma hayatında iki milyona yakın çocuk işçi bulunduğu ve çocuk işçilerin yaklaşık yüzde 80’inin kayıt dışı çalıştığı belirtiliyor. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi’nin (İSİG) verilerine göre sadece 2017 ağustos ayında 16 çocuk işçi yaşamını yitirdi. Daha doğrusu sosyal cinayete kurban gitti. 2016 yılında 56 çocuk işçi yaşamını yitirmişti ve bu zamana kadar en çok çocuk işçi ölümlerinin yaşandığı yıl olmuştu. İnsan hayatını rakamlarla ifade etmek her zaman zor ve çirkin. Her biri en az benim en az sizin kadar can. Henüz hayata dair bir fikir dahi edinemeden, yeterince göremeden, gülemeden ve de sevemeden gidiyorlar.

“Çırak” olarak çalışmalarını nasıl yorumlamak gerek?

“Çıraklık” kavramının düzenlendiği 3308 Sayılı Mesleki Eğitim Yasası var. Bu yasa, 2016 sonunda yapılan değişiklikle revize edildi ve aday çıraklık yaşının 11’e kadar düşmesiyle oldukça tepki aldı. Yasaya baktığınızda, “çıraklık sözleşmesi esaslarına göre çırak, bir meslek alanında mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını iş içerisinde geliştirilen kişi” şeklinde tanımlanıyor. Yani çırak mesleki eğitim amaçlı çalışma hayatına katılan öğrenci statüsündeki kişiler olarak ele alınmış ve yaş sınırı var. Çırak olabilmek için en azından ortaokul mezunu olmak, yani 13 yaşını doldurmuş olmak gerekiyor. 14 yaşından küçükler ise kısa süreli olarak “aday çırak” olabiliyor. 19 yaşından gün alana dek çırak olarak çalışabiliyorlar. Üstelik çıraklar, 4857 Sayılı İş Kanunu’na tabi değiller ve zaten yasanın 71’inci maddesine göre 15 yaşından küçük işçi çalıştırmak yasak. Yani, çırakların İş Kanunu’ndan kaynaklanan hiçbir hakları yok. Mesleki Eğitim Kanunu çerçevesinde bir çocuğun çırak olabilmesi için mutlak surette işverenle arasında çıraklık sözleşmesi imzalanmış olması gerekiyor. Aksi halde, işveren çocuk işçi çalıştırdığı gerekçesiyle cezalandırılır.

Çocuklar bu yolla sömürüye açık hale mi getiriliyor?

Evet. Çocukların “çırak” adı altında ne derece kolay sömürülebilecekleri rahatça anlaşılıyor. Sömürülüyorlar da. Zira çocuk işçi yahut çırak demek ucuz iş gücü demek.

“Çocuklar meslek öğreniyor” yaklaşımı da var…

Bu çocukların neredeyse tamamı geçimini sağlamak için çalışıyor. Asgari ücretin, adı üzerinde, geçinmek için gereken en asgari rakam olduğu kabul edildiğinde, emek veren çocuklara bu rakamın üçte biri veriliyor!

E, meslek öğreniyorlar diyeceksiniz de bu geçerli bir gerekçe değil. Çünkü çıraklık fiiliyatta eskiden olduğu gibi değil artık. Eskiden çırak ustasıyla yan yana olurmuş, onunla düşünür onunla üretirmiş. Şimdiki çıraklık sistemine baktığınızda tamamen kapitalizmin donuk resmini görüyorsunuz. Çıraklara daha ziyade beden gücüne dayalı işler yaptırılıyor, meslek öğretme odaklı bir tavır söz konusu değil. Kaldı ki, mesleği öğrenseler bile maddi imkanı olmayan bu çocukların ileride herhangi bir girişimde bulunmaları pek mümkün değil. En iyi ihtimalle, çıraklık dönemi bittiğinde aynı pozisyonda yahut bir üstünde İş Kanunu’na tabi işçi olarak devam ediyorlar çalıştıkları yerde.

Bir hukukçu olarak çözüm öneriniz var mı peki?

Elbette. Türkiye, ILO’nun 138 No’lu “Asgari Yaş Sözleşmesi” ve 182 No’lu “En Kötü Biçimlerdeki Çocuk İşçiliğinin Yasaklanması ve Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Acil Eylem Sözleşmesi” başta olmak üzere çocuk işçiliğine ilişkin düzenlemelerin hüküm altına alındığı çok sayıda uluslararası sözleşmenin altına imza atmış durumda. Bu sözleşmelerin doğru şekilde uygulandığını denetleyen bir mekanizma kurulması ve işletilmesi, var olan mekanizmaların çalışır hale getirilmesi şart. Bunun yanı sıra, çıraklık yaşının 18’e yükseltilmesi de zaruri. O çocukların okuması gerekiyor ve mevcut sistemde sömürüldükleri gayet açık. Kaldı ki, 18 yaşın altındaki bir çocuktan sağlıklı bir meslek seçimi yapması da beklenemez. Esas mesele ise, ailelerin ekonomik geçim düzeyinin artırılması ki, çocukları iş hayatına yönlendirmektense buna ilişkin politikalar üretilmesi daha sağlam sonuçlar doğuracaktır. Bununla birlikte 4+4+4 sistemi ile fiilen zorunlu eğitimin 13 yaşına indirilmiş olduğu da bir gerçek. En başından beri karşı çıktığımız bu sistemin de yeniden düzenlenmesi ve eğitimin kontrollü hale getirilmesi gerekiyor. Çocuk işçilerin çoğu mevsimlik işçi olarak çalıştıkları tarım sektöründe sosyal cinayete kurban gidiyor ve neredeyse tamamı kayıt dışı çalışıyor. Çocukların kayıt dışı çalışmasının kati surette yasaklanması ve bu durumun ciddi şekilde denetlenmesi de iş güvenliği ve sağlığı açısından bir zorunluluk.

“Çocuk Mahpuslara Yetişkin Muamelesi Yapılıyor”

Hakları ihlal edilen bir diğer kesim de çocuk mahpuslar…

Evet, öyle. CMK avukatlığı da yapıyorum, davaların yüzde 90’ı çocuklarla ilgili. Suça sürüklenen bir çocuğa ilk kez müdafi atandığım bir dosyada, çocukla hakim karşısına çıkarılmadan önce konuşmak istedim. Dosyaya ilişkin biraz konuştuktan sonra, bana “Abla benim bunun gibi bir sürü dosyam ve cezam var zaten. Sen kendini boşuna yoruyorsun, biz alışkınız” dedi. Bir süre ne diyeceğimiz bilemedim. “Böyle düşünme, şu andan itibaren herhangi bir suça bulaşmasan, cezan da elbet biter ve daha düzgün devam edebilirsin yaşamına” dedim. Müstehzi yarım bir gülüş attı. Yanımızdaki polise baktım, aynı gülüşü o da attı. Nasıl aptal gibi hissettiğimi anlatamam. O gün bugündür de suça karışmış çocuklarla konuşurken eziliyorum.

Kanun bu çocuklarla ilgili ne diyor?

Çocukların haklarını gözetmek üzere ayrıca düzenlenmiş bir Çocuk Koruma Kanunu’muz var. Bu kanunda çocukların tutukluluğuna ilişkin tek düzenleme 21. Maddede geçen tutuklama yasağı. Bu hükme göre, 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında üst sınırı beş yılı aşmayan hapis cezasını gerektiren fiillerinden dolayı tutuklama kararı verilemez. Bu hüküm doğal olarak yetersiz; çünkü tutuklu çocuklara ilişkin özel bir usul yahut uygulamadan bahsetmiyor. Dolayısıyla, tutuklu çocuklara ilişkin yetişkinlere uygulanan Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 100. vd. maddeleri uygulanıyor. Yani, çocuklar da yetişkinler gibi sulh ceza hakimlikleri tarafından tutuklanıyorlar. Halbuki çocuk sorgusunun, tıpkı yargılamada olduğu gibi çocuklar bakımından uzman ve çocuklara ilişkin özel tedbir alabilecek ayrı bir merci tarafından yapılması gerekiyor. Bununla birlikte CMK Madde 102’de yer alan tutukluluk süresi bakımından çocuklar için ayrı bir hüküm bulunmuyor. Bu süresinin olabildiğince kısa tutulmasını öngören bir emredici hüküm şart. Kaldı ki; Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’nde “çocuklar hakkında özgürlüğü kısıtlayıcı tedbirler ile hapis cezasına en son çare olarak başvurulması”nı öngören temel bir ilke var.

Anneleriyle birlikte içeride kalan yüzlerce bebek için durum değişkenlik gösteriyor mu?

5275 nolu Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 16. Maddesinin 4. Fıkrasında diyor ki; “Hapis cezasının infazı, gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren altı ay geçmemiş bulunan kadınlar hakkında geri bırakılır. Çocuk ölmüş̧ veya anasından başka birine verilmiş olursa, doğumdan itibaren iki ay geçince ceza infaz olunur.”

Bu şu demek; 6 aydan küçük bebeği olan kadınlar ve hamile kadınlar cezaevinde tutulamazlar. Ama bugün baktığımızda yaklaşık 700 bebek içeride. Mevcut durumda, belirttiğimiz yasa hükümlerinin uygulanmadığı son derece açık. Kaldı ki, hangi sözleşmeye bakarsanız bakın, çocukların oyun oynama hakkından, gelişim hakkından, sağlık hakkından bahseder. Mevcut uygulamayla bu sözleşmelerin topyekun tepelendiği de aşikâr.

“SHD, Çocuklara Hak Bilincini Vermeye Çalışıyor”

Çocuklar için neler yapıyorsunuz?

Sosyal Haklar Derneği, her türlü bürokratik, fiziksel ve de psikolojik zorluğa rağmen kutsal diyebileceğimiz bir çalışmaya imza attı. Üç yıldır Soma’da yaptığı gibi, Aladağ’daki Kışlak ve Köprücek köylerinde çocuklar için bir yaz kampı organize etti. Çocuklarla oyunlar oynadık, öğrendik, eğlendik ve dayanışmanın o tarifsiz güzelliğini hissettik. Yaz okullarında yaptığımız hak atölyeleri özellikle önemli. Burada hak bilincini vermeye çalışıyoruz; ağacında hakkı var, kuşunda hakkı var… Anlatıyoruz.

SHD bu anlamda bir şeyleri değiştirdi mi?

Bence değiştirdi. Bir önceki yıla göre fark var. Soma’da yaz kampımıza ortalama 200 çocuk katıldı. İlk gittiğimizde siyah resimler yapıyorlardı, şimdi o resimler çiçeğe böceğe dönüşmeye başladı. Bu kamplarda başka bir dünyanın olduğunu göstermek istiyoruz. Çünkü sosyo-ekonomik anlamda travmatik bir çevrede yetişiyorlar. Babası madenden geliyor, tarlada çapa yapıyor, bir yandan hayvanlarına bakıyor. Sürekli bir ekmek derdi var. Çocuğun anne babasıyla vakit geçirme hakkı var ama bu bile ne kadar mümkün? Çocuk gibi büyümüyorlar ve ne yazık ki ‘Doktor mu öğretmen mi olayım?’ diye düşünmek yerine madende çalışıp/çalışmayacağına kafa yoruyor.

Aladağ’daki çocuklar için de bu durum geçerli mi?

Aladağ’da Soma’ya göre çok daha değişik bir ortam var. Yerleşim bölgeleri dağlık yerlere serpilmiş. Ev yok, yol yok, tarım-hayvancılık yok, araçlar köylere çıkmıyor. Köy, okulların bulunduğu merkeze çok uzak. Mecburen çocuklarını okulun yakınındaki cemaat yurduna vermişler. Denetimsiz yurtlarda çocuklar göz göre göre can vermiş.

Ailelere güven telkin etmek zor olmadı mı?

Oraya ilk giden SHD idi. Dava süreciyle birlikte bir güven ilişkisi gelişti. Aileler kamptayken bize yemek getirdiler, evlerini açtılar. Bende çocuklara haklarından bahsetmek için oradaydım; fakat ben onlardan daha çok şey öğrendim. Hepsinin “Haksızlık deyince akıllarına ne geldiği” sorusuna verecek bir cevabı var mesela; kimi çat diye “Adalet!” deyiveriyor ama kimi de “Karıncaları öldürmektir” gibi naif bir cümleyi bırakıveriyor önünüze. “Barış deyince aklınıza ne geliyor?” diye sorduğunuzda; “Hava almak” cevabı kalbinize saplanıyor ya da “Kelebek” diyen çocuğu pamuklara saramadığınız için utanıyorsunuz.

Bir diğer hak ihlali çeşidi de cinsel istismar…

Çocuklarla alakalı en çok karşılaştığımız hak ihlali çeşidi cinsel istismar ve her geçen gün artarak devam ediyor. Bu konuda siyasilerin tutumları çok önemli, örnek verecek olursa Diyanet İşleri Başkanı’nın “Dokuz yaşında bir çocuğa şehvet duyulması” gibi açıklamaları ya da kanundaki açıklar bu vakaların artmasına sebep oluyor. Ayrıca “tecavüz yasası” dediğimiz erken yaşta evliliğin önünü açan yasa gibi öneriler her ne kadar biz bunu engellemiş olsak da insanların zihninde bir meşruiyet zemini oluşturuyor. Ülkemizdeki “ayıp” olgusu da bu durumun üstünü örtmekte, yaşanan on olaydan ancak birini öğrenebiliyoruz biz. Bütün bunların sonucunda yaptırımların yeterli olmadığını söyleyebiliriz.

OHAL ilanıyla beraber kapatılan STK’larla ilgili değerlendirmeniz nedir?

Dernek kurmak, hem uluslararası sözleşmelerde hem anayasada yer alan temel bir hak. Temel olan hakkı, bir kararnameyle ortadan kaldırıyorsunuz. Ancak kararname, uluslararası sözleşmeyle tanınan haktan daha üstün olamaz. Kaldı ki çocuklar kanuni temsilcileriyle yani velileriyle haklarını kullanabiliyorlar Bu, çocukların korunmaya muhtaç bireyler olduğu anlamını da taşıyor. O dernekleri kapatarak çocukların korunma hakkını elinden alıyorsunuz.

Boşluk oluştu mu?

Hem de nasıl. Bugün Türkiye’de çok önemli işler başarmış Gündem Çocuk gibi birçok dernek ortadan kaldırıldı. Mücadele veren derneklerin ortadan kaldırılması dolaylı yoldan çocuk haklarının ihlalidir.

Çocuk hak ihlallerinin önüne geçme konusunda STK’lar ne yapabilir?

Hak mücadelesi tek bir ayaktan oluşmaz. Siyasi, hukuki ve STK ayağı var. Birinin eksik olsa sistemin çökmesi anlamına gelir. STK’lar ne kadar işler hale gelirse hak güvencesi o kadar sağlanmış olur. STK’ların ilk görevi farkındalık oluşturarak ihlallere dikkat çekmek ve her mecrada bunu dile getirmek. Diğer görevi siyaseti harekete geçirmek, meclise önergeler taşınmasını sağlamak, yeni kanun oluşturma konusunda itici güç olmak.

Partiler STK’larla güçlü bir ilişki içerisinde mi?

Tabii ki değil. Mevcut sistemde çoğunluğa dayalı bir yasa yapma silsilesinden bahsediyoruz. En iyi yasa yapma yöntemi; çoğunlukçu değil çoğulcu yöntemin benimsenmesidir. LGBTİ’den tutun etnik kimliklere varana kadar her kesimle bol müzakere edilerek yasa yapılmasıdır. Partiler, barolarla ya da hak mücadelesi veren akademisyenlerle de iş birliği içerisinde değiller. İletişim içindeyse bile muktedir düşünce çerçevesinde iletişimdeler. Bu da tek tipleşmeye dönüşüyor.

The post ”Çocuk Dostu Anayasa Şart” appeared first on Sivil Sayfalar.

Öncelikle süresiz nafaka tartışmasının da dayanağı olan boşanma komisyonu kurulmuştu 2015 yılında ve o komisyondaki önerilerden biriydi süresiz nafakanın süreli hale getirilmesi. Zaten o boşanma komisyonunda nafakayla beraber bugün kadının insan haklarının başına bela olan başka öneriler de getirilmişti.

Rapor kapsamında gündeme getirilen diğer öneriler nelerdi?

Mesela müftülük yasası da orada konuşulan bir şeydi ya da süt izni yasası da orada konuşulmuştu. Ayrıca bu evlilik affı meselesinin kökeni de oradan geliyor, hani şu aralar çok konuşulan… 6284’e olan saldırıların da menşei aynı zamanda… Çünkü adı üstünde ‘Boşanma Komisyonu’nun amacı aileyi korumak ve boşanmalara engel olmaktı, hedefi buydu. Neticede şu anda gündemdeki bütün tasarılar ve geçmiş olan müftülük yasası gibi yasalar hep tek bir hedefe odaklanıyor: Her ne pahasına olursa olsun aile kurumunu korumak. Aile kurumu çok önemli ama ‘her ne pahasına olursa olsun’ korunması gereken bir şey değil. Kadın şiddete uğradığında, hakarete uğradığında, tehlikeye girdiğinde gerekirse sonlandırılması gereken bir durum var demektir. Nasıl evlenme hakkımız varsa boşanma da bize medeni kanun tarafından tanınmış bir hak. Her ne pahasına olursa olsun koruduğumuzda aile kurumu da sağlıklı olmuyor zaten. Nafaka o raporda önerildi ama meclisten geçmedi, oylama aşamasına gelmedi, sadece bakanlığın önerileri var.

Peki, bakanlıklar 10 Ekim 2018’deki çalıştaydan sonra neler yaptılar?

Bakanlık nafaka hükmünün düzenlenmesine ilişkin kendi önerisini evli kalınan süreyle orantılı olarak kademeli şekilde nafaka ödenmesi olarak açıkladı.Bu tartışılıyordu. Bizim tepki gösterdiğimiz nokta en başta şu: Kadına dair bunca hayati sorun varken, bunca önerimiz varken neden bu konuşuluyor ve neden şimdi konuşuluyor? Bu bir; ikincisi bu kanunun gerekçesi şu şekilde belirtiliyor: Türk toplumunda kadın evlendiğinde evle ve çocukla ilgilenmek zorunda kalıyor, iş yaşamanı sonlandırmak zorunda kalıyor çoğu zaman. Dolayısıyla kadın boşandığında yaşamını devam ettirebilecek standartlardan yoksun kalıyor bazen ve o boşluğun giderilmesi için statüsünün bir miktar desteklenmesi lazım, en azından hayatta kalması, yaşamını devam ettirmesi için bir miktar para ödenmesi gerekiyor. Yani kadının toplumdaki ikincilliğini vurgulayan bir gerekçesi var. En azından yaşamsal anlamda kadını erkeğe eşitlemeye çalışıyor, zaten toplum kadının ikincil görüyor. Çok mantıklı, hem dünyada hem de Türkiye’de gerçekliğe uygun bir gerekçe. Şu anda sanki bu durum ortadan kalkmış, kadının iş yaşamına gerektiği biçimde katılımı sağlanmış gibi düşünülerek kaldırılması planlanıyor.

Süresi nafaka karşıtları, çalışan kadınların nafaka almak için çalışmadığı, nafaka ile geçindikleri gibi hatta zenginleştikleri gibi iddialar sunuyorlar. Bir kadının nafaka ile geçinmesi mümkün mü?

Bu en çok kurduğumuz cümlelerden biri: Ortalama gelir üzerinden bir erkek, 2000-3000 diyelim, 250, 300 lira gibi bir rakam ödüyor, bizim davalarımızdaki durum bu şu anda. Bu miktarla ne bir kadın zenginleşir, ne de bir erkek fakirleşir ama hayatını idame ettirmek kısmından bakınca belki bir haftalık mutfak alışverişini yapar. Ekonomik krizin bu kadar tavan yaptığı bir ülkede 250-300 lira ile ne kadar yaşamsal faaliyetlerinizi devam ettirebilirsiniz? Bu arada nafaka çift taraflıdır, erkek de talep edebilir ama uygulamada kadın talep ediyor bu nafakayı, bu da toplumsal cinsiyet eşitsizliği yüzünden.

Nafaka psikolojik olarak kadına güç veren bir şeydir, siz bu hakkı kadından aldığınız zaman kadın boşanmaya da korkar hale geliyor. Elbette ki 250 tl ile zenginleşmiyor kadın ama aynı zamanda psikolojisini destekliyor. Elinden bunu aldığınızda siz o kadının dayanma gücünü, cesaretini kırıyorsunuz, kadınların kafasına “boşanırsan ortada kalacaksın, sokakta kalacaksın” algısını iyice sokuyorsunuz.

Kendilerini Nafaka Mağdurları olan tanımlayan insanlara baktığımızda çok azının mağdur olduğunu görüyoruz. Hakikaten bıkmış olabilirler, karşı tarafa hıncı vardır, kanun zoruyla ödemek istemiyordur ve bunların sayısı az diye düşünüyorum. Biz sosyal medyada nafaka mağduru adı altında paylaşımlar yapan kayınvalideler, görümceler, eltiler de görüyoruz. Burada kişisel meseleler de devreye giriyor, eski eşe geline kızgınlık da etkili oluyor.

Peki, bunlar hukuki bir dayanak olabilir mi?

Tabi ki olamaz, bir kere ben hesapları tek tek incelediğimde hep tek bir siyaseti destekleyen hesaplarla karşılaşıyorum. Bunun topyekûn bir mücadelenin parçası olduğunu düşünüyorum. Nafaka meselesinde önce kadının istihdamını sağlayacak, kadının iş yaşamına girişini destekleyecek, İstanbul Sözleşmesi ve her türlü önleyici tedbir içeren, altına imza attığımız politikaları uygulayacak, ondan sonra olmuyorsa “bu kadınların şartları iyi de bu nafaka haksızlık” diyeceksiniz. Binali Yıldırım bir açıklama yapmıştı; yaşlı bir adam gelmiş, “kadınlara çok fazla sosyal yardımda bulunuyorsunuz, kadınlar erkeklere ihtiyaç duymuyor, biz de evlenemiyoruz” demiş. Bunun üzerine Yıldırım o kadar yardım ediyoruz ki insanlar evlenemiyor sonucuna varmıştı. Yani burada bir çelişki var, çok iyi sosyal politikalar uygulanıyormuş gibi de gösteriliyor.  

Öneriler arasında devletin bir fon oluşturarak devreye girmesi gibi bir öneri vardı, bunun uygulanabilirliği nedir sizce?

Devletin ve mağdurların önerisi nafaka için bir fon oluşturulması yönünde. Evliliğin başından itibaren eşit miktarda karşılıklı olarak bir fona para koyması ve boşandıktan sonra kişilerin sosyo-ekonomik durumuna göre biriken fondan nafaka alsınlar, fondaki para bitince nafaka da bitsin. Şimdi böyle bir önerileri var. Mağdurlar karı kocanın eşit şekilde katkı sunarak fon oluşturmasını öneriyor. Kadın ve erkeğin eşit katkı koyabileceğini var sayıyorlar. Ama bazı avukatlar da süresiz nafaka kalksın, devlet bir fon kurulsun diyor. Burada da sormak lazım, hasta, yaşlı, kimsesiz insanlara bile destek sağlanmayan bir durumda kadına nafaka sağlanır mı?

Zaten 6284 sayılı yasaya saldırı, nafakaya saldırı, müftülük yasası ve şu anda toplumsal cinsiyet eşitliğinin engellenmesine kadar tüm bunların hepsi tek bir hedefe odaklanıyor: Her ne pahasına olursa olsun evlilik kurumunun korunması. Dolayısıyla bunlar yapılmayacak öneriler. Kadına o desteği vermek isteseler zaten her şekilde sağlarlar. Bir çocuk yapana şu kadar para, ikiye daha fazla falan diyen insanlar isteseler bunu da yaparlar ama amaçları kadına destek olmak değil.

Sizin hedef gösterildiğiniz son olaya dönersek, bu konunun sosyal medyada tartışılması konunun gelişimi için sağlıklı oluyor mu sizce? Çok hassas, incelikli ve hukukun alanına giren konuların sosyal medyada gündemleşmesini nasıl değerlendiriyorsunuz?  

Bizi hiçbir yerde konuşturmuyorlar. Bu konu bu kadar gündemde olmasına rağmen ana akımda nafakayı konuşabileceğimiz bir mecramız, alanımız yok. Mecburen sosyal medyada tepki göstermek zorunda kalıyoruz. En ufak bir tepkimizde bir anda yüzlerce olumsuz yorum alıyoruz. Zaten mecramız, konuyu gündeme getirecek platformumuz yok, bu yüzden mecburen sosyal medyada direnç oluşturmaya çalışıyoruz. Ama bir direnç oluşturuyorsak beş atak geliyor. Gelen atakların neredeyse tamamının sahte hesap olduğunu düşünüyorum. Birkaç nafaka adına kurulmuş gerçek dernek hesabı dışında sahte hesaplar ve aralarında gerçek mağdur neredeyse yok.

Elbette bazı konular, sadece nafaka değil, cinayetler ve şiddet de, hukuki. Hele ki Türkiye şartlarında kadın mücadelesi tamamen hukuk alanına sıkışmış durumda. Hâlbuki çok daha geniş, çok boyutlu bir mücadeledir bu. Ama mecburen hukuka sıkıştı. Yargıyı bile ezdikleri için, iteklendik iteklendik, bir duvara dayandık. O dayandığımız duvar yargı ve şu anda o duvarı baltalıyorlar ve biz o duvarı yıktırmamaya çalışıyoruz. Başka yolumuz kalmadı.

Sizin attığınız bir tweet üzerine gelişen olaya karşılık olarak 13 STK bir tepki açıklaması yaptı. Bu açıklamada kendilerine sosyal medyada yapılan hakaretlere sessiz kaldığınızı ve çanak tuttuğunuz söylüyorlar. Sosyal medyada edilen hakaretlerin sorumluluğunun size yüklenmesi, sadece şahsınızın hedef gösterilmesi hakkında ne hissediyorsunuz?

Ben oradaki sahte hesapları kastettim. Tepki verdiğim gönderi de kadına yönelik şiddet ve kadın ölümlerinin artışının nedenleri olarak nafaka, kısıtlı velayet, 6284 sayılı kanun gibi sebepler sıralanmıştı. Ben de “Trollerin paylaştığı şeye bakın; 6. Maddeyi unutmuşlar: “Kadın” yazmaları gerekiyordu. Utanmışlar herhalde. “Kadın cinayeti” yazamamışlar mesela “kadın ölümü” yazmışlar. Çünkü bütün kadınlar kendi kendilerine ölür doğru, öldürülemezler. Vah troller vah…” dedim. Şimdi trol demek zaten bir algıyı yaymaya çalışan insan demek, orada bahsedilen hakaretlerle ilgisi yok. Etkin buldukları, konuya hâkim gördükleri insanları hedef göstererek pasivize etmeye çalışıyorlar. Yeni Akit gazetesinde ise hiç söylemediğim hakaretler için hedef gösterilmişim, trol olduğunu düşündüğüm hesapları kastederek trol dedim ve bunun dışında bir şey demedim. Bu açıklama yapan dernekler dışındaki sosyal medya hesapları küfür ve hakaret içeren tweet’ler yazmıştı, bu trollük değilse nedir? Bunun dışında misyoner kelimesini de kullandım, evet nafaka konusundan daha öte bir görev, bir misyon için hareket ettiklerini düşünüyorum. Bunu bu kadar kesin ve net açıklamamın da hedef gösterilme nedenim olduğunu düşünüyorum.

Birkaç kere gerçek mağdurlardan bahsettiniz. Bunu biraz daha açar mısınız?

Sosyal medyada binlerce hesap varken mağdur derneklerine üye bu kadar insan yok, bunu çok önemli buluyorum. Çok azı gerçekten mağdur hissediyordur. Mağdur olup olmadıklarını bilmiyoruz, sosyal medyadan anlayamıyoruz. Süresiz nafaka diye geçiyor kanunda ama nafaka her zaman azaltılabilir, arttırılabilir, geri alınabilir ya da ortadan kalkabilir. Bunun birçok şartı var ve bu tamamen kadını desteklemeye, toplumsal cinsiyet eşitliğini desteklemeye yönelik ama çift taraflı bir hükümdür. Bunu çarptıp, yok efendim bir ay evli kaldık ama yirmi yıldır nafaka ödüyorum diyenler var. Ne yazık ki ben bu örneklerden bir tanesine bile rastlamadım bu zamana kadar. Bir de “kadın onurlu olsun, erkeğin parasıyla yaşamasın” diyorlar. Zaten kadın erkeğin eline bakarak yaşamak istemez. İnsan haklarına hizmet ederek, kadın erkek eşitliğini sağlayıp kadınlara bu cesareti ve özgüveni aşılamaya hizmet eden, İstanbul Sözleşmesinde de var olan politikaları uygulayacağınıza, kadının elinden nafakayı alarak kadını onurlu hale getiremezsiniz. Bunu söylerken bile aslında kadına hakaret ediyorsunuz. Bu kadın bu noktaya geldi, ama nasıl geldi? Kadınlar onursuz olmaya yatkın varlıklar mı da durup dururken bu noktaya geldiler? Orada bile bir itham, ötekileştirme var. Bu sebeple katiyen kabul etmiyoruz, söylediklerimizin arkasındayız. Gerçek mağdurlar vardır ama sosyal medyadaki hesapların birçoğu da başka bir durumdur. Kadına yönelik şiddettin arkasında bir sürü neden varken bunların arasında velayeti, nafakayı sayan insanları inandırıcı bulmuyorum ve kötü niyetli olduklarını düşünüyorum.

Bu açıklamada sizin söylemediğiniz ama başka hesapların dile getirdiği “maaşlı çete” iddiasına karşı “o zaman avukatlar da gelirlerini açıklasınlar” gibi bir talep var. Oldukça spekülatif bir biçimde “ziynet eşyaları ve mal paylaşımından ve tazminatlardan pay alınması” gibi bir ithamları var. Mesleki açıdan bu tehlikeli ve yanlış algılara yol açabilecek bir itham, bu konuda bir söz hakkınız olmalı diye düşünüyorum.

Bunu bayadır yapıyorlar ama biz cevap vermemeyi tercih ediyoruz çünkü açıkçası bunu kayda değer bulmuyoruz.  Biz mesleğimizi hakkıyla yapmaya devam edeceğiz. Bunlar tamamen hedef göstermeye yönelik ithamlar. Yasal olan ama kendileri için tehlikeli gördükleri herkesi karalamak istedikleri gibi iktidarın söylemlerinden de güç alarak karalıyorlar. Avukatlık kanununa göre avukatların alabilecekleri paylar yasal olarak bellidir, sınırlıdır ve avukatlar bunu aşamazlar zaten. Avukatlar serbest meslek mensuplarıdır ve bu kurallar çerçevesinde mesleklerini icra ederler. Bu soruların hep muhalif avukatlara yöneltilmesini de ayrıca kötü niyetli ve ötekileştirici buluyorum ve makro politikaya hizmet ettiğini düşünüyoruz ve ciddiye almıyoruz.

#NafakaDosyası: Sınırsız Nafaka Hak Mı, Mağduriyet Mi?

Sınırsız Nafakanın Kaldırılması İçin Şikayetler Yeterli Mi?

Boşanma Sonrası Sosyal Devlet Desteğinde Türkiye

The post Nafaka Tartışmaları Ve Sosyal Medyada Toplumsal Cinsiyet Mücadelesi appeared first on Sivil Sayfalar.

Tekirdağ-Çerkezköy’de Prettl Fabrikası’nda toplu iş sözleşmeleri esnasında kadınların direncini kırmak için haklı bir sebep olmaksızın işten çıkarılan 20 kadın işçinin haberini okurken, “çifte proleter” ifadesinin meseleye cuk oturduğunu düşündüm.

Her ne kadar kadın hareketi çerçevesinde şu “mağduriyet” kelimesini kullanmamaya özen göstersem de, yaşanan mağduriyeti en iyi şekilde sosyal medya üzerinden yine işten çıkarılan kadınlardan biri anlatmış: “Ben Prettl Fabrikası’nda çalışan bir kadın işçiyim ve 19 arkadaşımla birlikte bugün işten çıkarıldım. Kadın olduğumu özellikle belirtiyorum, çünkü bu da en az işçi olmak kadar büyük bir parçası hayatımın.”

Kadın olmanın yaşamın her alanında getirdiği zorluk, haksız şekilde işten çıkarılan bir kadın işçinin bu son derece “süssüz” cümlesi kadar gerçek.

Kadın olmanın en az işçi olmak kadar hayatının bir parçası olması…

Daha iyi ifade edilemezdi. İşte “çifte proleterlik”.

Kadın bu çifte proleterlik durumunu devamında kurduğu şu cümlelerle belki de bilmeden açıyor:

“Gece vardiyasına gitmeden sütümü sağıyorum ben çocuğum için. Ve sabah dönüp kahvaltı hazırlıyorum. Uyuyup kalkıp evi toplayıp çamaşır yıkayıp yemek yapıyorum. Çalışıyorum ben ekmek param için ve 10 seneden uzun süredir çalıştığım fabrikam ile toplu iş sözleşmesi görüşmeleri sürerken sırf sendikam ile birlikte hareket ettiğim için beni işten çıkardı bugün.”

Ardından işverene –anlayana dünyanın en ağır sözleridir- şu sözlerle sitem ediyor demeyeceğim, aslında meydan okuyor:

“Benimle birlikte 20 haneye ateş düşürdü Genel Müdürümüz Çetin Çetin. Bu vicdansızlıktır, anayasal hakkımıza tecavüzdür. Senelerdir senin için ter döken 20 kişiyi bu şekilde silip atmak vefasızlıktır.

Sen de bir çalışansın Çetin Bey. Gerçek olan insanlıktır, onurdur. Ben yıllardır alın terimle ekmeğimi kazandım. Emeğimin karşılığını almak için onurlu şekilde durmaya da devam edeceğim.

Peki ya sen?”

Genel müdürün adı gibi “çifte çetin bir çelişki”si var. O da bir çalışan fakat gözünü kırpmadan 20 kadın işçinin ocağına ateş düşürmekten çekinmiyor. Neden? Çünkü “birilerinin” menfaatini kollamak zorunda hissediyor kendini. Kadın işçiler emeklerinin, kadın olmakla iki kez sömürüldüğünü dile getirebilecek ve bu duruma isyan edecek kadar meselenin “farkında”. “Çetin Çelişki” ise değil. Ne kendisinin de bir sömürülen olduğunun ne de kadınların ocağına ateş düşürmekle demir ökçeyi bir kez daha bilediğinin farkında. Belki de farkında ama kadınlar kadar cesur değil. Bu da Çetin’i kraldan çok kralcı yapan, acınası bir durum.

Kadın işçi sonunda sormuş ya hani “Peki sen?” diye. Bu bir soru değil, bu bir gerçeği yüze çarpma fiili. “Çetin Çelişki” elbette kaçacak. Kaçmak için daha da sertleşecek hatta. Sert olan her şey kırılır. Nitekim, 200 kadın anayasal haklarını kullanarak kendilerini fabrikaya kapatıp üretimi durdurmuş. Cesur, kararlı, dirençli kadınlar…

Bizler de kadınların bu direnişini desteklemekle yükümlüyüz.

Kadınlar bu çifte proleterlik halinin gerçekliğini tüm sertliğiyle yaşarken, kendi yayın araçlarında boy boy “Kadın istihdamı arttı” haberleri geçiyor iktidar. Geçen gün metrobüste gördüm örneğin ve çok öfkelendim. Öfkelendim; çünkü haberin arkasındaki gerçeklik bu değil. Haberin arkasında yatan gerçeklik; ülkedeki yoksulluğun artması. Yoksulluk arttığı için kadınların en ağır işlerde, uzun saatler boyunca, fabrikaların o korkunç şartlarında, asgari ücretin de altında, iskelet sistemleri bozulana dek çalışmak zorunda kalmaları. Gerçek tüm çıplaklığıyla ve acılığıyla bu.

Ayrıca merak ediyoruz; şevkle kadın istihdamının arttığından bahseden iktidar, kadın işçi ölümlerinin de arttığından niçin bahsetmiyor? İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG) rakamlarına göre, son beş yılda en az 580 kadın işçi iş cinayetlerinde hayatını kaybetti. Kadınlar tarlaya çalışmaya gitmek üzere istiflendikleri kasalarda geçirdikleri trafik kazasında, ev işçisi olduğu evin camını silerken düşerek, bir aracın altında ezilerek ya da işyerini basan bir erkek tarafından vurularak yaşamını yitirdi. İş cinayetine kurban giden kadınların yüzde 90’ından fazlası sendikasızdı ve yüzde 75’i kayıt dışı çalışmaktaydı.

Kadın emeği bu kadar ucuzken, kadınlar canları pahasına bu derece sömürülürken, ne istihdamı ne artması, siz kimi kandırıyorsunuz?

Bu durumun düzelmesi için politika üretmek ve uygulamak, siyasi partilerin en temel görevlerindendir. Bu politikalar da, öyle bilinmeyen, ulaşılamaz, uygulanamaz şeyler değildir. Dünyanın çok önce keşfettiği ve birçok yerde tıkır tıkır işleyen politikalardır. Kadın sağlığına ve istihdamına yönelik bu politikaları hayata geçirmek, kadınlar için bir lütuf değil, müreffeh bir ülke için zorunluluktur. Eğer yapmıyorsanız, biz kadınlar burada haklı olarak bir kasıt ararız. Hiçbir şey yapmaksızın “Dünyayı kadınlar kurtaracak” demeniz bizi hiç mi hiç etkilemiyor bilesiniz.

Görsel: Ekmek ve Gül

The post Kadının Çifte Proleter Hali appeared first on Sivil Sayfalar.