2024 Küresel Hava Durumu Raporuna göre, dünya genelinde insanların %99’u kirli hava soluyor; 2021’de hava kirliliği 8,1 milyon ölümden sorumluydu ve bunların %90’dan fazlası bulaşıcı olmayan hastalıklarla ilişkili. 7 Eylül günü,  Birleşmiş Milletler tarafından Mavi Gökyüzü için Uluslararası Temiz Hava Günü olarak kabul edildi. Temiz hava, “temel bir insan hakkı” olmasına karşın, hava kirliliği günümüzde hem dünyada hem ülkemizde milyonlarca insanın sağlığını tehdit ediyor. Dünyanın dört bir yanındaki insanlar ve sivil toplum kuruluşları, temiz hava hakları için yıllardır mücadelelerini sürdürüyorlar.

Türkiye’de ise farklı bölgelerden insanlar, temiz hava taleplerini Change.org platformu üzerinden başlattıkları 240 farklı kampanyada gündeme getirdi.  Bu kampanyalara verilen 967 bin imza, Türkiye’de temiz hava ihtiyacının kamuoyu için önemini gösteriyor. Bu kampanyalar, yerel yönetimler, ilgili bakanlıklar ve hükümetlerden acil eylem talep ediyor.

Termik Santraller ve Sanayi

Termik santraller ve sanayi tesislerinden yayılan kirleticiler, hava kirliliğinin önemli bir nedeni ve özellikle yerel halk için büyük tehlike oluşturuyor. “İkizköy Akbelen’de Kömür Madenini Durdurun”, “Afşin-Elbistan’da Termik Santral İstemiyoruz”, “Soma Termik Santrali Filtresiz Çalıştırılmasın”, “Çorlu’da Havayı Temizleyin” talepleriyle Change.org üzerinden başlatılan imza kampanyaları kömürlü termik santraller ve sanayi kaynaklı kirleticilerden dolayı sağlık sorunları yaşayan bölgedeki vatandaşlar tarafından başlatılmış kampanya örnekleri arasında.

Afşin-Elbistan: İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) Türkiye direktörü Emma Sinclair-Webb,  kömürlü termik santrallerden kaynaklanan zehirli hava Türkiye’de her yıl binlerce insanın ölümüne neden olduğunu söylüyor. İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün geçtiğimiz günlerde Afşin Elbistan’da zararlı kömür santralinin genişleme planı hakkında bölge insanının hava kirliliği ve sağlık etkisine maruz kalmaları, projelerin karar verme süreçlerinden dışlanmaları ve bilgi edinmelerinin önündeki engellere ilişkin hak ihlallerini raporladığını belirtiyor.

Elbistan Hayatı Ve Doğayı Koruma Platformu’ndan Mehmet Dalkanat, “Yıllardır Afşin-Elbistan’da kömür ve kömürlü termik santrallerin bedelini sağlığımızla ödüyoruz… her türlü solunum hastalığı, akciğer kanseri gibi sağlık sorunları yaşıyoruz.” diyor ve planlanan yeni santralleri de artık bölgenin kaldıramayacağını ve bu planların iptalinin şart olduğunu dile getiriyor.

Muğla- İkizköy: Yıllardır Muğla’daki termik santrallerden kaynaklı hava kirliliğine maruz kalan ve  köylerinin yanındaki Akbelen ormanının kesilmesinin, kömür maden sahasının genişlemesinin ve  sürmekte olan dinamit patlatmalarının artık köyleri için durumu iyice kötüleştirdiğini dile getiren İkizköy Muhtarı Nejla Işık, “Köyümüzde KOAH, alerji, astım gibi nefes yolu hastalıkları artmış durumda. Hava kirliliği sadece bizleri deği hayvanları ve bitkileri de etkiliyor.  Onlar da nefes alamıyorlar ki. Bahçelerimizde,  zeytin, üzüm, ceviz ağaçlarımızda artık verim son derece düştü.”  diyerek kömüre dayalı yatırımlara bir son verilmesini talep ediyor.

Manisa-Soma: Manisa Soma’da kendi ömrünü tamamlamış ve tüm Soma halkının hayatını etkileyen bir santralle mücadele ettiklerini söyleyen Somalı Sinan Özer, “Santral Çevre Mevzuatına Uyum Yatırımlarını ve buna bağlı baca gazı kükürt giderme tesisi, filtre sistemleri veya kül barajı gibi çevre ve halk sağlığının korunması için gerekli yatırımları yapmıyor. Sağlığımızı hiçe sayıyor.  Artık Soma’da insanlar yaz günü camları açık bir şekilde uyuyamıyorlar. Çevre Üniversite ve Araştırma Hastanelerinin onkoloji servisleri, astım ve alerji poliklinikleri Soma’dan gelen hastalarla dolup taşıyor. Bu konuda gerekli önlemlerin alınmasını ivedilikle bekliyoruz.” diyerek talebini dile getiriyor.

Ulaşım, Yapılaşma ve Hava Kirliliği

Yoğun yapılaşma ve trafikte petrol kullanımı kaynaklı hava kirliliği yaşayanlar ise “Kadıköy-Göztepe’de Hava Kirliliği Rekoru Kırılıyor”, “Zehir Solumaya Dur De”, “Temiz Gelecek için Adım At, Elektrikli Otobüse Geç” gibi kampanyalarla temiz hava için çözüm taleplerini dile getiriyorlar.

Ulaşımdan kaynaklı hava kirliliğine vurgu yapan Zeynep Yöntem, “Hava kirliliğinin en temel bileşenleri sera gazlarıdır. Sera gazlarının en büyük sebebi ise egzoz gazlarıdır. Temiz hava havada yaşamak istiyorsak eğer kullandığımız araçlara dikkat etmemiz gerekir.” diyerek toplu taşıma araçlarının teşvik edilmesinin önemli olduğunu ama bunun yanı sıra toplu taşımada artık elektrikli otobüslere geçilmesinin ve bu elektriğin de yenilenebilir kaynaklardan elde edilmesinin gerekliliğini vurguluyor.

Kadıköy Göztepe’de yaşayan Remzi Çelik ise “hava kirliliğinin her zaman gözle görülmüyor oluşu ve ancak sonuçları sağlığımızı etkilediği zaman anlaşılıyor olması da insanların bu konuda harekete geçmesini yavaşlatıyor. Örneğin Göztepe E5 üzerindeki hava kirliliği rüzgarın da etkisiyle Kadıköy’ün tüm mahallelerine yayılıyor ama bu konuda ciddi bir tepki oluşmuş durumda değil henüz.” diyor. Afet bölgelerindeki kirliliğe de dikkat çekmek için kampanya başlatan Çelik, “Son depremden sonra yaşanan ciddi oranlardaki hava kirliliği hâlâ sürüyor. Özellikle afet sonrasında koşulları daha da zorlaşan insanların bir de hava kirliliğine maruz kalması çok can yakıcı. Oysa ki bu, hayati derecede önemli bir konu” diyerek tüm yetkililerin bu konuda harekete geçmesi için çağrıda bulunuyor.

Binlerce insanın destek verdiği bu kampanyalar, halkın temiz hava talebinin ne kadar önemli ve aynı zamanda yaygın olduğunu gösteriyor. 7 Eylül Temiz Hava Günü’nde, bireyler, topluluklar ve uzmanlar temiz hava haklarını savunmak ve temiz hava taleplerini duyurmak için karar vericilere sesleniyorlar.  Daha temiz, daha sağlıklı bir gelecek için hava kirliliği ile mücadele adımlarının acilen atılmasını talep ediyorlar.

The post Temiz Hava Herkesin Hakkı Diyen 1 milyona Yakın İmza! appeared first on Sivil Sayfalar.

Son 5 yılın hava kalitesinin incelendiği raporda, 2020 yılında ölçüm yapılan istasyon sayısının arttığına dikkat çekiliyor. Ancak TÜİK tarafından 2020 yılına ait ölüm verileri açıklanmadığı için; 2017 yılından beri her sene hesaplanan hava kirliliği kaynaklı ölüm sayısının bu yıl belirlenemediği vurgulanıyor.

Raporda öne çıkan bulgular şunlar:

Türkiye’nin Yarısı Soluduğu Havayı Bilmiyor

• 2020 yılında Türkiye’deki illerin yarısında, yani 42 şehirde kanserojen olan ince partikül (PM2.5) seviyesi yeterli düzeyde ölçülmedi.
• 2020 yılında Türkiye’de sadece 2 ilde (Bitlis ve Hakkari) Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)’nün önerdiği kılavuz değerlerin altında temiz hava solundu.
• 2020 yılında yeterli veri alınabilen 72 ilin partikül madde değerleri (PM10) incelendiğinde 45 ilde hava kirliliğinin ulusal sınır değerleri dahi aştı. Raporda, orman yangınları nedeniyle havaya iklim değişikliğine de sebep olan siyah karbon kirleticisi salındığı belirtildi.
• Kirli hava, COVID-19 virüsünün vücuda girişini kolaylaştırıyor; hava kirliliği genlere de etki ederek yetişkinlerde majör depresyonu ve yaşlanmayı tetikliyor.

12 İlde Hava Tüm Yıl Kirli

• Hava kirliliği Türkiye’nin 12 şehrinde artık tüm yıla yayılan bir sorun: Muş, Iğdır, İstanbul, Sinop, Malatya, Edirne, Tokat, Kayseri, Denizli, Düzce, Karabük, Ağrı ve Ankara’daki 15 istasyonda 2020 yılı boyunca yapılan ölçümlerde ‘yüksek hava kirliliği’ gözlemlendi.
• Türkiye’de sadece Bitlis ve Hakkari’de hava kirliliği (PM10) DSÖ kılavuz değerlerinin altında ölçüldü. Hava kirliliğinin en yüksek oranda olduğu şehrin ise Muş; Muşlular yılın 306 günü kirli hava soludu.

3 Büyükşehrin İlçelerinin Havası Kirli

• 2020 yılında İstanbul’da PM10 ortalamasının önceki yıllara göre daha düşük seviyelerde oldu ancak uzmanlar bu seviyenin dahi DSÖ’nün önerdiği kılavuz değerlerin iki katı idi.
• İstanbul’un ilçeleri Mecidiyeköy, Sultangazi, Esenyurt ve Alibeyköy’de PM10 ortalamasının DSÖ yıllık kılavuz değerlerinin 3 katından fazla seviyede oldu.
• Ankara Siteler istasyonunun yakınında ise yıllık PM10 ortalaması DSÖ kılavuz değerlerinin dört katını aştı.
• İzmir’deki en kötü hava kalitesi, 2016 yılından beri ölçüm verileri kamuoyu ile paylaşılmayan Aliağa’da ölçüldü.

Orman Yangınları Havayı da Kirletti

• Türkiye’de son 10 yılda sıcak hava dalgalarının artması ve beraberinde yaşanan orman yangınları, hava kirliliğinin önemli sebepleri arasında. Orman yangınlarında oluşan hava kirliliği ve dumanın içindeki partikül madde, yer seviyesi ozonu ve karbonmonoksit maruziyeti, en büyük sağlık riskini oluşturuyor.
• 2020’de Hatay Samandağ’da yaşanan yangın sebebiyle, havaya iklim değişikliğine de sebep olan siyah karbon kirleticisi salındı. Siyah karbon, iklim değişikliğine de sebep olan hava kirleticilerinden biri.

Kirli Hava, COVID-19’u Vücuda Girişini Kolaylaştırıyor

• Uzun dönem hava kirliliğine maruz kalan milyonlarca insan solunum ve kalp damar sistemi hastalıkları, diyabet gibi kronik hastalıklar veya kanser ile mücadele ediyor ve COVID-19 gibi virüslere karşı daha savunmasız hale geliyor.
• Hava kirliliğinin daha yüksek olduğu bölgelerde COVID-19 vaka sayılarının daha yüksek; bu nedenle COVID-19 hastalığı pandemisi ile mücadele için hava kirliliğini azaltacak önlemlerin alınması öneriliyor.
• Hava kirliliğinin genler üzerinde de etkili; kirliliğin etkisinin yaşamın tüm dönemlerinde farklı olduğu belirtilirken gebelik öncesi, anne karnında, erken çocukluk ve yaşlılık dönemlerinde partikül maddenin etkilerine yatkınlık artıyor.
• “Son yıllarda PM’ye maruz kalma ile mental sağlık arasındaki ilişkiye dair bulgular daha netleşmeye başladı. Hava kirliliğinin mental bozuklukların, özellikle majör depresyonun tetiklenmesindeki olası rolüne dair kanıtlar bulunuyor”.

Temiz Hava ve Hava Kirliliği İle Mücadele Stratejisi Çağrısı 

Tüm bu bulgulardan hareketle, Kara Rapor 2021’i yayınlayan Temiz Hava Hakkı Platformu önerileri şunlar:

1. ‘Hava Kirliliği ile Mücadele Stratejisi’ geliştirilmeli
2. İller bazında Temiz Hava Eylem Planları oluşturulmalı
3. PM2.5 ve PM10 değerleri başta olmak üzere tüm kirleticiler ülke genelinde düzenli olarak izlenmeli ve açıklanmalı
4. Hava kirliliğinin sağlık etkilerini hesaplamayı sağlayacak ölüm sayısı gibi veriler açıklanmalı
5. Çevre mevzuatına uyması için gerekli yatırımlarını tamamlamayan kömürlü termik santrallerin çalışmasına izin verilmemeli
6. Endüstriyel yatırımlardan Sağlık Etki Değerlendirmesi Raporu istenmeli
7. Hava Kirliliği Mevzuatı DSÖ kılavuz değerleriyle uyumlu hale getirilmeli
8. Fosil yakıt desteklerine son verilmeli ve adil geçiş planları yapılmalı
9. Alternatif enerji kaynakları, ulaşım araçları desteklenmeli
10. Sağlık Bakanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı STK’lar, meslek örgütleri işbirliğine gitmeli, korona sonrası dönemde hava kirliliğini azaltmak için planlar yapılmalı

Raporun tümüne buradan ulaşabilirsiniz.

The post Kara Rapor 2021: ‘Türkiye’de Sadece 2 Kentin Havası Temiz’ appeared first on Sivil Sayfalar.

İklim Değişikliği Politika ve Araştırma Derneği tarafından yayınlanan bir rapor, kömürlü termik santrallerin zehir saçmaya devam ettiğini gösteriyor. Çevre yatırımlarını tamamlamadığı için 2020 yılı başında kapatılan kömürlü termik santraller, Haziran 2020’de tekrar faaliyete başladı. Özelleştirilen 13 kömürlü termik santralin çevre mevzuatına aykırılıkları hala devam ediyor. Geçici faaliyet belgeleri ile 1 ila 1,5 yıldır çevre ve insan sağlığına zarar veren bu santrallerin toksik atık sahaları ve bacalarından yaydıkları kirletici gazlar konusunda somut adımlar atılmadığı, üstelik zehir saçan bu santrallere geçici izinlerle 1 yıllık ek süre tanındığı belirtiliyor.

Kömürlü termik santrallerine çevre yatırımı muafiyeti verilmemesi için 2019 yılında başlatılan kampanya, yasa tasarındaki Madde50’nin veto edilmesiyle başarıya ulaşmıştı. Ancak santraller gerekli yatırımları tamamlamadan, havayı ve çevreyi kirletmeye devam ederek “geçici izin belgesiyle” tekrar çalışmaya başladı. #izinvermeyin demek için kampanya tekrar imzaya açıldı.

2020 yılının ilk altı ayında gerekli çevre yatırımı olmadığı için kapatılan kömürlü termik santraller,  “geçici faaliyet belgesiyle” ile tekrar çalışmaya başladı ama baca gazı arıtımı için hangi yatırımları yaptıkları ve emisyonlarının limitlere uygun olup olmadığı bilinmiyor.

Ayrıca, 2019 yılında kömürlü santrallere çevre mevzuatına uymaları için tanınan altı yıllık muafiyetin bitmesine beş gün kala yapılan ani bir yönetmelik değişikliğiyle kül depolama alanlarında gerekli yatırımlarını sağlamayan santrallerin çalışabilmesinin önü açılmıştı. 2020 yılında sivil toplum kuruluşları ve meslek örgütleri tarafından bu değişikliğe dava açılmıştı. Mahkemenin verdiği karara göre; kül depolama sahasının sızdırmaması için gerekli yatırımları yapılmadığı halde yönetmelik değişikliği kapsamında çevre izni alabilmiş santrallerin izinleri artık geçerli değil ve derhal faaliyetlerinin durdurulması gerekiyor.

İmzacılar Çevre ve Şehircilik Bakanı’na sesleniyor: ‘Çevre yatırımlarını tamamlamayan santrallerin havamızı ve suyumuzu kirletmeye devam etmesine #izinvermeyin!’ 

Devam eden #Temizhavahaktır kampanyasına buradan destek olabilirsiniz.

Kampanyayı destekleyen kurumlar:

TEMA Zonguldak Temsilciliği

Yaşanabilir Zonguldak Platformu

Hayatı ve Doğayı Koruma Platformu Elbistan

Muğla Çevre Platformu

Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği

Turgutlu Çevre Platformu / Manisa

Salihli Çevre Derneği / Manisa

Temiz Hava Hakkı Platformu

The post Temiz Hava İçin 107 Bin İmza Karar Vericilere Teslim Edildi appeared first on Sivil Sayfalar.

Tarih: 10 Ekim Perşembe

Saat: 19.00

Yer: Yeşil Düşünce Derneği (Türkali Mh. Şehit Nuri Sk. No:18 Beşiktaş, İstanbul)7

Kayıt Olmak İçin Tıklayınız

The post Temiz Hava Hakkımız! appeared first on Sivil Sayfalar.