Çocukluk yıllarında çırak olarak başladığı iş hayatını bugün usta olarak sürdüren ve oğluna da mesleğini öğreten Ali Çakal’ı, fabrikalara ya da hazır giyim işçiliğine değil de fazlaca emek isteyen bu zanaate yönelten ana motivasyon fabrikaları “yapay ve tekdüze” bulması olmuş. Bir makine gibi çalışmak yerine, kendi işini sevdiği şekilde yapmak istediği için zanaatkarlığı öğrenmekte sebat eden Ali ustaya göre bu işin “Hem kazancı daha fazla hem de daha özgür bir çalışma ortamı var.” Ustanın bu konudaki diğer düsturu ise: İnsan bir fabrikada sırf saatin bitmesini bekleyerek çalışmak yerine kendi işinde severek çalışmalı.

Birçok küçük esnaf ve zanaatkârı yorduğu gibi Ali ustayı da piyasadaki haksız rekabet durumu, ekonomik krizler, ortaklık ilişkileri yormuş ama yine de mütevazı atölyesinde ayakkabı işine devam etmiş. Ayakkabı yapmayı sevdiğini, işten yorulmadığını ama bu durumların işini devam ettirmek konusunda zorladığını da ekliyor sözlerine.

35 sene önce bu işe çırak olarak baslayan Ali usta, zamanla kalfa ve yıllarca emek vererek usta olduğunu söylüyor. Yılların emeğiyle oluşturduğu atölyede kaliteli işler yapmalarına rağmen rekabet etmekte zorlandıklarını, günümüzdeki işleri kıyasladığında kalitesiz işlerin piyasada güçlü olduğunu savunarak şöyle diyor: Eskiden işin her aşaması özenle ve emekle üretilirken şimdi daha kalitesiz ve hazır işler sardı piyasayı. İnsan emeğinin yerini makinelerin tekdüze işleri doldurdu.

Özellikle iş gücünü ucuzlatarak daha çok kâr elde eden, hatta fabrikalarını, iş gücünün ülkemizden çok daha ucuz olduğu yerlere taşıyan büyük şirketler ürünlerini daha ucuza pazarlayabiliyorlar. Ali usta da bu eşit olmayan rekabetten dolayı şikayet ederek “Bu işlerin olmazsa olmazı rekabet. Sermayen ne kadar fazla ise iş yapma oranın da ona göre belirleniyor. Biz daha kaliteli ürünler ortaya çıkarmamıza rağmen büyük firmaların kazandığı oranda kazanmamız mümkün olmuyor. Hatta yaptığımız işte maliyetini çıkartıp üzerine karnını doyurabiliyorsan, küçük atölyeler şükredecek bir halde işler zanaatçiler için” diyor.

Ali Çakal, küçük esnaf ve atölyelerin bu haksız rekabete rağmen varlıklarını devam ettirmeleri için gereken devlet desteklerinin de yetersiz olduğunu ekliyor: Geçmişten beri devletin desteği küçük esnafı pek kalkındırmıyor. Devlet tarafından birtakım imkânlar sunuluyor ama bunlardan genel olarak durumu iyi olan daha büyük kuruluşlar faydalanıyor. Bu konuda küçük esnaf maalesef sıkıntı yaşıyor. Devletin sağladığı imkanlar bazı şartlara bağlı oluyor ki, bizim gibi kendi çapında bu zanaati sürdürmeye çalışanlar söz konusu şartları karşılayamadığı için bu imkanlardan faydalanamıyor.

Ali Usta’nın iş hayatıyla ilgili dikkat çektiği bir diğer konu ise; çalışanlar arasında kurulan hiyerarşi duvarları. Patronla işçinin aynı ortamda bulunmadığı, yemekhanelerin bile ayrıldığı iş yeri ortamlarına karşı kendi sektöründe işin her anında bir dayanışma olduğunu ifade ediyor. 11 yaşında başladığı çıraklık hayatından bugüne gelmesini ise şöyle anlatıyor: Tabi o zaman usta-çırak arasında katı kurallar olduğu bir gerçek ama bunun yanında saygı ve sevgi, vardı bu ilişkide. Ustalarımızın geleceğimiz için, işimizde iyi olmamız için gerçekten kaygılandığını bilirdik, samimiyetlerinin farkındaydık. Ailelerimiz de bizi ustalara emanet ettiğinde “etimizle kemiğimizle” emanet ederdi nitekim. Üzerimde en çok emeği geçen ustamın ismi de Ali’ydi. Kendisiyle halen görüşürüz. Emeklerini unutmam imkansız. Biz de şu an, aynı geleneği devam ettiriyoruz dükkanımızda. Oğlum da benim​ gibi bu işe çocuk yaşta başladı çırak olarak, şimdi kalfa ve inşallah usta olarak devam edecek.

The post 35 Yıllık Ayakkabı Ustası Ali Çakal: “Emeğin yerini makinelerin tek düze işleri aldı.” appeared first on Sivil Sayfalar.

Batı Anadolu’nun dünya ekonomisine entegre oluşunun tarihi hayli eskilere dayanır. Ancak, entegrasyon süreci 1838-39’dan sonra hızlanmış ve özellikle 1856’dan sonra İzmir’de yabancı sermaye yatırımları artmıştır. Osmanlı Devletinin taşra teşkilatında yapılan reformların sonucunda İzmir’de yaşanan toplumsal ve ekonomik dönüşümler, İzmir ve çevresinin dünya pazarı ile bütünleşmesini daha da hızlandırmıştır. İzmir’in tarımsal mamullerin ihracatı için bir liman kenti olarak gelişmesine paralel olarak, çevredeki ağırlıklı olarak Müslüman üretici, gayrimüslim aracı/tüccar ve Levanten ihracatçı ekseni üzerinde yükselen yeni bir ekonomik varoluş biçimi ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak, imparatorluğun son yıllarında, İzmir kenti ekonomik olarak tarımsal mamuller ve hammadde ihracatı ile zenginleşmiş ve Doğu Akdeniz’in Selanik, Mersin, İskenderun, Beyrut ve İskenderiye gibi liman kentleri içinde öncelikli yerini almış; kentin fiziki ve sosyal dokusu da kozmopolit, çokkültürlü planda yeniden şekillenmiştir. 1914’te İzmir’de yayımlanan İngilizce, Fransızca, Ladino, Ermenice, Yunanca ve Türkçe gazeteler şehrin çokkültürlü dokusunu ortaya koymaktadır.

Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı, İzmir İşgali, Ankara Hükümeti’nin başlattığı Millî Mücadele ve 1923’te Cumhuriyet’in kuruluşu sonrasında İzmir’de yaşanan demografik, ekonomik ve fiziki dönüşüm/yıkımlar bu kez kentin içine kapanmasına ve dünya ekonomisiyle bağlarının giderek zayıflamasına neden olmuştur. 1919-1922 arasında Ege Bölgesi Millî Mücadele’nin savaş alanı olduğundan ekonomisi durgunlaşan kent, 1922’deki büyük yangınla fiziki bakımdan yıkıma uğramıştır. 1923-24’te yapılan Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesiyle bölgenin demografik ve sosyal yapısı değişmiştir. Özellikle, 1929 Dünya Ekonomik Krizi’nin sonrasında uygulanan étatist ekonomik politikaların sonucunda İzmir içine kapanmıştır. II. Dünya Savaşı sonrasında, İzmir ve Ege Bölgesi Türkiye’de yaşanan siyasal değişimlerde öncü rolü oynamış ve böylece kent ve hinterlandı yeniden bir cazibe merkezi olmuştur.

İzmir ve çevresi, Cumhuriyet’in kuruluşunun öncesi ve sonrasındaki demografik, ekonomik, politik ve kültürel çöküntüyü derinden yaşayan bir bölge olarak da akademik ilgiyi hak etmektedir. İzmir’in 1850-1950 yılları arasındaki hikâyesi, aynı zamanda Türkiye’nin dünya ile etkileşiminin özeti olarak görülebilir. Dolayısıyla İzmir ve çevresinin yaşadığı ‘travmatik’ dönüşümlerin kapsamlı ve eleştirel perspektifle ele alınabilmesinin önünü açan, disiplinlerarası niteliği ağır basan ve özellikle ulus-devlet tahayyüllerinin ötesine uzanan akademik çalışmaların bu konferansta yer bulmasını tercih ediyoruz.

• Toplantının dilleri Ermenice, İngilizce, Türkçe ve Yunanca olacak, eşzamanlı çeviri yapılacaktır. Başvuruların İngilizce özeti, yollayanın sorumluluğundadır;
• Soru-cevap ve tartışmalara zaman kalması amacıyla sunumlar 20 dakika ile sınırlıdır;
• Konferans www.hrantdink.org adresinden canlı olarak yayımlanacaktır;
• Katılımcıların ulaşım ve konaklama desteği ihtiyaçlarını, bağlı oldukları kurumlardan karşılayamadıkları takdirde, ayrıca belirtmelerini rica ederiz;
• Toplantı disiplinlerarası bir perspektifle düzenlenmektedir; tarih, iktisat tarihi, antropoloji, kültürel çalışmalar, sosyoloji, siyaset bilimi ve demografi gibi disiplinlerden İzmir ve hinterlandı hakkında çalışma yapan araştırmacıların katılımına açıktır;
• Konferansta sunulacak çalışmalar, HDV Yayınları tarafından konferans tebliğleri kitabı olarak yayımlanacaktır;
• Bu toplantıya katılmak isteyen araştırmacıların sunacakları özgün bildirilerinin 250 kelimelik özetini, belli başlı kaynakları da belirterek, doğum tarihi, lisans, yüksek lisans ve doktora dereceleri, çalışma alanı, yayımlanan kitaplar ve devam eden çalışma deneyimi gibi bilgiler içeren 150 kelimelik bir özgeçmişle birlikte en geç 30 Haziran 2017 tarihine kadar Karun Özçelik’in elektronik posta adresine (karunozcelik@hrantdink.org) göndermeleri rica olunur.

Bilim Kurulu
Ayhan Aktar (İstanbul Bilgi Üniversitesi)
Cengiz Aktar (Hrant Dink Vakfı)
Ahmet İnsel (Hrant Dink Vakfı)
Cemal Kafadar (Harvard Üniversitesi, ABD)
Çağlar Keyder (Boğaziçi Üniversitesi)
Elçin Macar (Yıldız Teknik Üniversitesi)
İlhan Tekeli (ODTÜ, emekli)
Haris Exertzoglou (Ege Üniversitesi, Yunanistan)
Hervé Georgelin (Atina Üniversitesi, Yunanistan)
Dimitris Kamouzis (Küçük Asya İncelemeleri Merkezi, Yunanistan)
Biray Kolluoğlu (Boğaziçi Üniversitesi)
Sibel Zandi-Sayek (William & Mary Üniversitesi, ABD)
Alp Yücel Kaya (Ege Üniversitesi)

Düzenleme Komitesi
Ayhan Aktar
Ayşe Gül Altınay
Sibel Asna
Delal Dink
Karun Özçelik

The post İzmir ve Çevresi Toplumsal, Kültürel ve Ekonomik Tarihi Konferansı tebliğ çağrısı appeared first on Sivil Sayfalar.