İklim alanında çalışan sivil toplum ve düşünce kuruluşları, hükümete yaptıkları çağrıda, kaybedilen her dakikanın bizi iklim krizine karşı daha kırılgan hale getirdiğine dikkat çekerek emisyon azaltım hedefinin güncellenmesi ve hedefe ulaşmak için somut adım atılması halinde Türkiye ekonomisine sağlayacağı faydaları şöyle sıraladı:

• Yenilenebilir enerjiye geçiş enflasyonu düşürebilir: SEFiA’nın raporuna göre güneş ve rüzgardan daha fazla elektrik üretilmesi halinde, tüketici enflasyonu 7 puan düşürülebilir.
• Enerjide kendine yeterlilik başarılabilir: Kullandığı fosil yakıtların yüzde 78’ini ithal eden Türkiye, başka ülkelere bağımlı ve enerji krizlerine karşı savunmasız hale geliyor. Türkiye Paris Anlaşması’nı onayladığı Ekim 2021’den bugüne kadar kömür, gaz ve petrolden oluşan fosil yakıt ithalatı için 175 milyar dolar harcadı. Oysa EMBER’in çalışmasına göre, Türkiye’nin güneşi ve rüzgarı ile üretilen elektrik, 1 yıl içinde 7 milyar dolar, yani neredeyse 1 aylık enerji ithalatını önledi. Türkiye’nin 2030’a kadar kömürden çıkmasıyla ise mevcut durumda elektrik üretimindeki yüzde 60’lık yerlilik oranını yüzde 70’e kadar yükseltmek mümkün.
• Enerji maliyetleri düşer: SEFiA’nın raporuna göre, Türkiye 2022’de planlanan güneş ve enerji projelerini hayata geçirseydi elektrik üretim maliyeti yüzde 11,8 ucuzlayacaktı.
• Yeni istihdam alanları yaratılır: Uluslararası Enerji Ajansı’nın raporuna göre, Türkiye’nin emisyon azaltım hedefini güncellemesi yeni istihdam alanları da yaratacak. Güneş ve rüzgar enerjisi yatırımları, kömürün 5 katı istihdam potansiyeli yaratıyor.
• İşsizlik ve yoksullukla mücadele olanağı yaratılır: Boğaziçi Üniversitesi akademisyenlerinin hazırladığı TÜBİTAK projesi raporuna göre, yeşil büyüme modeli hiçbir şey yapılmadığı bir senaryoya kıyasla milli geliri yüzde 7 artırabilir. Üstelik bu modelde istihdam ve gelir, düşük gelirli bölgelerde yüksek gelirli bölgelere kıyasla daha fazla artıyor.
• Sağlık sorunları ve sorunların kamuya maliyeti azalır: HEAL’in raporuna göre Türkiye’de 55 yıldır çalışan kömürlü termik santrallerin en az 200 bin kişinin erken ölümüne ve en az 320 milyar avro sağlık maliyetine sebep olduğu tahmin ediliyor.
• Rüzgar ve güneşi merkeze alan yüksek teknolojili, katma değerli yatırım alanları gelişir: İPM’nin “Yan Faydalar” çalışmasına göre, güneş ve rüzgardan elektrik üretim kapasitesinin artması sanayi üretimindeki ilgili değer zincirini büyütecek; güneşte 15-25 GW’lık kapasite ilaveleri 0,8 milyar dolar olan üretimi 6,8 – 11,3 milyar dolar kadar artırabilir.
• Küresel net sıfır dönüşüme uyumlu bir ekonomi kurulur: AB ülkeleri en geç 2035’te petrolle çalışan yeni araçların satışını sonlandırmayı hedeflediği için elektrik temelli sektörlerin artması öngörülüyor. Dizel ve benzinli otomobil parçaları, Türkiye’nin çevresel ürün ihracatında 2020 itibarıyla yüzde 11 paya sahip. 2026 yılında AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ise 3. en büyük dış ticaret kalemi olan demir – çelik sektörünü etkileyecek. Net sıfır bir sanayi stratejisiyle Türkiye’nin bu sektörlerdeki konumu korunabilir.
• Küresel iklim finansmanına erişim olanağı artar: Türkiye iddialı iklim eylemlerini taahhüt ederek adil geçiş fonları gibi düşük karbonlu ekonomiye dönüşümün finansmanı imkanlarına erişim fırsatı yakalayabilir.

İklim değişikliği alanında çalışan STK’ların geçen yıl başlattıkları kampanya kapsamında düzenlenen ’İklim Hedefi ve Yeşil Dönüşümün Ekonomik Faydaları’ paneline ODTÜ İktisat Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ebru Voyvoda, İstanbul Politikalar Merkezi (İPM) İklim Değişikliği Çalışmaları Koordinatörü Ümit Şahin, Sürdürülebilir Ekonomi ve Finans Araştırmaları Derneği (SEFiA) Direktörü Bengisu Özenç ile Sağlık ve Çevre Birliği HEAL Türkiye Sağlık ve Enerji Politikaları Kıdemli Danışmanı Funda Gacal katıldı.

Basın toplantısının açılış konuşmasını yapan Avrupa İklim Eylem Ağı (CAN Europe) Türkiye İklim ve Enerji Politikaları Koordinatörü Özlem Katısöz, “İklim değişikliği ile mücadele için atılması gereken adımları Türkiye için bir külfet olarak görme anlayışını geride bırakıp iklim için harekete geçmenin ekonomik büyüme, enflasyonla mücadele, yoksulluğun giderilmesi, enerjide bağımsızlık, katma değerli üretim gibi faydalarına odaklanalım. Bu faydalar bilimsel çalışmalarla ortaya konuldu, politika yapıcılara düşen bu bulguları plan, program ve hedeflere yansıtmak’’ dedi.

Sürdürülebilir Ekonomi ve Finans Araştırmaları Derneği (SEFiA) Direktörü Bengisu Özenç ise, “Bilimsel çalışmalar, Türkiye’nin 2035 net-sıfır hedefi ile uyumlu bir patikaya bugün adım atmasının, olumlu sağlık etkileri ve düşen enerji ithalat faturalarının ağırlıkta olduğu net ekonomik faydaları beraberinde getireceğini gösteriyor. Bu beklenen faydalar zaman içerisinde hızlanarak artacakken, geç kaldığımız her gün hem bahsettiğimiz bu faydaları yakalamaktan uzaklaşıyor, hem de kendimizi yüksek karbonlu bir patikaya mecbur bırakarak dönüşüm maliyetlerinin artmasına neden oluyoruz. Türkiye daha iddialı bir azaltım planı açıklayarak 2053 net-sıfır hedefi konusundaki samimiyetini kanıtlamalı.” diye konuştu.

Çağrıda bulunan kuruluşlar: Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF-Türkiye), Ege Orman Vakfı, Greenpeace Akdeniz, HEAL Sağlık ve Çevre Birliği, İklim Değişikliği Politika ve Araştırma Derneği (İDPAD), İNGEV, İstanbul Politikalar Merkezi (İPM), Sürdürülebilir Ekonomi ve Finans Araştırmaları Derneği (SEFiA), TEMA Vakfı, Yeşil Düşünce Derneği, YUVA, Avrupa İklim Eylem Ağı (CAN Europe), Fosil Yakıtların Ötesi (Beyond Fossil Fuels), İklim için Türkiye, İklim Öncüleri, Youth for Climate Türkiye, Yuvam Dünya Derneği

Detaylı bilgi için tıklayınız.

The post 17 STK’dan Çağrı: ‘İklim Hedefi Yenilensin, Ekonomi Güçlensin’ appeared first on Sivil Sayfalar.

Sürdürülebilir Ekonomi ve Finans Araştırmaları Derneği (SEFiA) Direktörü Bengisu Özenç Türkiye’nin, enerji dönüşümünde dışa bağımlı bir konumda bulunduğunun altını çizdi: “Özellikle 2016-2020 dönemine baktığımızda Türkiye’nin yeni güneş enerjisi kapasitesi artışının güneş enerjisi ürünleri ithalatındaki artışla paralel seyrettiğini görüyoruz. Türkiye’nin ihracat kaleminde büyük yer tutan ve küresel olarak ivme kaybeden otomotiv sektöründe içten yanmalı motor ve aksamları yatırımlarını hızla güncel eğilimlerle uyumlu, elektrifikasyonu destekleyecek şekilde dönüştürmesi gerekmektedir. Ayrıca, hem ekonomide artı değer yaratmak hem de artan güneş enerjisi ürünleri ithalatının önüne geçmek için güneş enerjisi ürünlerinin üretimine yatırım yapması da doğru olacaktır. Küresel ticareti genişlemekte olan bu alanda yatırım yapılması, Türkiye’nin çevresel ürün ihracatındaki payını kaybetme riskini de bertaraf edecektir. Türkiye’nin çevresel ürün ticaretinde öne çıkan temel ihracat ürünleri “insan taşıyan diğer motorlu taşıtlar”, “dizel motorlar için aksam; parçalar” ve “benzinli motorlar için aksam parçalar”dır.

Çevresel ürün ticaretinde küresel bulgular ise şu şekilde:

• Çevresel ürünlerin küresel ticaret hacmi 1,5 trilyon dolar seviyesindedir. Bu rakam, toplam küresel ticaretin yaklaşık %9’una denk gelmektedir.
• Küresel ölçekte çevresel ürünler içerisinde en yüksek pay sahibi ilk üç ürün grubu sırasıyla “yenilenebilir enerji tesisi”, “atık su yönetimi ve içme suyu arıtma” ve “temiz veya kaynak verimli teknolojiler”dir.
• Çin, Almanya ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD) 2010-2020 döneminde çevresel ürün ihracatının yaklaşık %40’ını, ithalatının ise yaklaşık %30’unu gerçekleştirmiştir.

Rapora ulaşmak için tıklayınız.

The post SEFiA Çevresel Ürünlerin Ticareti Raporu: Türkiye’de Fırsat Güneş Enerjisi Ürünlerine Yatırımda appeared first on Sivil Sayfalar.

Türkiye’nin bu potansiyeline dikkat çeken STK’lar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın düzenlediği ve iklim politikalarının altyapısını oluşturacak olan İklim Şurası’nda alınan kararları değerlendirdi. Şura’da emisyon yoğunluğu en yüksek fosil yakıt olan kömürden kademeli çıkışa dair bir madde yer almadı. Hatta, Türkiye’nin enerjide ithal kaynaklara bağımlılığını artıracak gaz ve nükleer yatırımların artışına dair tavsiye kararları alındı.

Bu duruma dikkat çeken iklim alanında çalışan sivil toplum ve düşünce kuruluşları, ortak bir açıklama yayınladı ve İklim Şurası öncesinde ve Şura’daki komisyonlarda dile getirdikleri taleplerin önemli bölümünün Şura kararlarına yer bulmadığını açıkladı.

Şura kararları henüz resmi olarak kamuoyu ile paylaşılmadı. Kararlar, Sonuç Bildirgesine dönüştürülerek ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından kamuoyuna açıklanacak.

STK’lar Şura kararları açıklanmadan önce, Türkiye’nin hem iklim kriziyle mücadele etmesi hem de jeopolitik krizlere karşı enerji bağımsızlığına sahip olması için bir an önce yenilenebilir enerji potansiyelini kullanması gerektiğine dikkat çekiyor; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Cumhurbaşkanlığını İklim Şura kararlarını gözden geçirme çağrısı yapıyor.

Sivil Toplumun Talepleri ve Şura’dan Çıkan Kararlar

1- Kömürden elektrik üreten yeni termik santralların kurulmaması; kömür madeni açma ve maden genişletme faaliyetlerinin durdurulması.

Talep karşılanmadı:  Yeni kömürlü termik santral kurulmayacağına, yeni kömür madeni açılmayacağına ya da maden genişletmelerinin durdurulacağına dair karar alınmadı. 

2- Kömür başta olmak üzere, fosil yakıtlara yönelik teşviklerin derhal sonlandırılması.

Talep karşılanmadı: Kömür başta olmak üzere fosil yakıtlara verilen teşviklerin kaldırılmasına dair karar alınmadı. Vergi ve teşvik sisteminin gözden geçirilmesine ilişkin genel ifadeler yer aldı.

3- 2030 yılına kadar kömürden elektrik üretiminin kademeli olarak sona erdirilmesi.

Talep karşılanmadı: Kömürden kademeli çıkışa dair bir karar alınmadı. Elektrik sektörü kaynaklı emisyonların azaltılması ile ilgili kararda kömürün karbon yakalama, kullanım ve depolama (KYD) teknolojileriyle birlikte kullanılmaya devam edeceğine ilişkin ifade yer aldı. Kömür kapasitesinin azaltılmasına dair komisyonda alınan karar, Şura kararlarından kaldırıldığı gibi, elektrik üretiminde emisyon azaltımı için KYD’ye ek olarak nükleer ve gaz gibi yeni seçenekler komisyonun görüşü yok sayılarak Şura kararlarına eklendi.

4- 2030 yılına kadar elektrik üretiminde yenilenebilir enerji kaynaklarının payının en az %75’e çıkarılması.

Talep karşılanmadı: Şurada yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılmasına, çeşitlendirilmesine yönelik tavsiye kararlar alınırken yenilenebilir enerji kaynakların payına dair bir hedef ortaya konmadı.

5- Emisyon üst sınırlarının 2053 net sıfır vizyonuyla uyumlu şekilde belirlendiği ve sektörleri emisyon azaltımına teşvik edecek seviyede bir karbon fiyatlandırma mekanizmasının devreye alınması.

Kısmen karşılandı: Emisyon Ticaret Sistemi ve karbon vergisi şeklinde ele alınacak karbon fiyatlama mekanizmalarının en kısa zamanda devreye girmesini hedefleyen kararlar alınmış olsa da karbon fiyatının etkili ve istikrarlı bir seviyede oluşmasını sağlayacak bir mekanizma tarif edilmedi.

6- 2030 yılına kadar denizlerde ve karada korunan alanların koruma niteliğinin artırılarak ülke yüzölçümündeki payının %30’a çıkarılması, bu kapsamda ormanların madencilik, turizm, enerji ve yapılaşma gibi faaliyetler için tahsis edilmesine son verilmesi ve özellikle kuraklık riski olan alanlarda artan ağaç kesimine son verilmesi.

Talep karşılanmadı: Korunan alanların niteliğinin ve niceliğinin artırılması ve bozulmuş ekosistemlerin restorasyonunun tamamlanması yönünde bir karar alınmış olmakla birlikte koruma niteliğinin nasıl artırılacağına ve bozulan ekosistemlerin nasıl restore edileceğine dair bir öngörü bulunmuyor. Diğer yandan kararlarda ormanların ve nitelikli doğal koruma alanlarının madencilik, turizm, enerji ve yapılaşma gibi faaliyetlere açılmasının engellenmesi ve ağaç kesimlerine son verilmesi yönünde bir madde bulunmuyor. Ayrıca, biyolojik çeşitlilik ve karbon yutağı kapasitesi üzerinde yıkıcı etkileri bulunan derin deniz madenciliği faaliyetini öngören kararla, denizel ekosistemlere ilişkin koruma kapsamı ciddi şekilde zayıflatıldı.

7- İklim değişikliğiyle mücadele ve kentlerin uyumu için kentsel politikaların ve imar planlarının revize edilmesi, kentsel hizmetlerin karbonsuzlaştırılması.

Talep karşılandı:  Mekansal planların iklim değişikliği etki ve etkilenebilirlik analizleri doğrultusunda hazırlanması, bu planlara doğa temelli çözümlerin dahil edilmesi, kentsel tasarımın ulaşım ihtiyacını en aza indirecek biçimde planlanması Şura kararları arasında yer aldı. Bunun yanı sıra, kentsel ulaşımda elektrikli toplu taşımanın yaygınlaştırılması, yeşil ve paylaşımlı ulaşım yöntemlerinin teşvik edilmesi öngörüldü. Bunun yanı sıra ekolojik koridorlar, kentsel tarım, yağmur suyu hasadı vb. doğa temelli çözümlerin yaygınlaştırılması öngörüldü.

8- Net sıfır bir ekonomiye geçişin sağlayacağı faydaların geniş kesimlere dağılmasını ve yeşil iş olanaklarının yaratılmasını sağlayacak, geçişten ekonomik olarak etkilenecek toplum kesimlerini geride bırakmayacak bir adil dönüşüm mekanizmasının tasarlanması.

Talep karşılandı: Şura’da, kömür madenciliği, kömürden elektrik üretim sektörü, çimento, demir-çelik gibi sektörler öncelikli olmak üzere iklim nötr bir ekonomiye adil, sürdürülebilir ve eşitlikçi bir geçiş için sosyal diyaloğu, kimsenin geride bırakılmamasını, kırılgan grupların önceliklendirilmesini, yeşil ve dijital dönüşümü temel ilke ve yaklaşım olarak benimseyen ve teknik finansal destekleri de içeren mekanizmaların kurulması kararı alındı. İklim değişikliğinden ve planlanan dönüşümden etkilenecek toplumsal kesimler için sosyal koruma programlarının kurulması da tavsiyeler içinde yer aldı.

9- Gıda sistemlerinin bir bütün olarak ele alınması, bu çerçevede 2030 yılına kadar, toprak sağlığını iyileştiren ve ekosistemi destekleyen uygulamalarla  gıda güvencesinin ve güvenliğinin sağlanması ve tarım kaynaklı emisyonların azaltılması.

Kısmen karşılandı: Ekosistem hizmetlerinin ve biyolojik çeşitliliğin korunması amacıyla iklim değişikliğine uyumlu tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması, bu çerçevede doğaya pozitif katkı yapan onarıcı tarım, permakültür, tarımsal ormancılık, ekolojik tarım gibi yaklaşımların artırılması yönünde bir karar bulunuyor. Ancak alınan kararlar gıda sistemlerinin bir bütün olarak ele alınmasını öngörmüyor.

10- İklim değişikliği ile mücadele ve enerji yatırımlarının planlanması süreçlerinde halk sağlığının gözetilmesi ve önceliklendirilmesi.

Kısmen karşılandı: Uyum komisyonu sağlık konusundaki maddelere genişçe yer verip yuvarlak masaya getirse de, Şura kararlarında iklime duyarlı hastalıkların ve kırılgan grupların belirlenmesini içeren öneriler çıkarıldı. Kararlar arasında “iklim değişikliğinin halk sağlığı etkilerine karşı koruyucu hekimlik temelinde uyum eylemlerinin tespit edilmesi, uygulaması ve bu yönde kapasitenin geliştirilmesi” yer alıyor.

İmzacı Kurumlar

Avrupa İklim Eylem Ağı (CAN Europe)
Greenpeace Akdeniz
İklim Değişikliği Politika ve Araştırma Derneği (İDPAD)
Kömürün Ötesinde Avrupa (Europe Beyond Coal)
Sağlık ve Çevre Birliği (HEAL)
Sürdürülebilir Ekonomi ve Finans Araştırmaları Derneği (SEFiA)
Yeşil Düşünce Derneği
Yuva Derneği
350 Türkiye
WWF-Türkiye (Doğal Hayatı Koruma Vakfı)

Detaylara SEFİA’nın web sayfasından ulaşabilirsiniz.

The post STK’lar İklim Şurası Tavsiye Kararlarının Gözden Geçirilmesini İstiyor! appeared first on Sivil Sayfalar.