Barolara göre: Müdahillik bir hak olduğu kadar kamusal bir görev

“Kadın Hakları Davalarında Kamu İçin Bir Müdahil: Barolar” başlıklı rapor, Avukatlık Kanunu’nun barolara insan haklarını koruma görevi verdiğini hatırlatarak, kadın hakları davalarına müdahil olmanın barolar açısından hem yasal bir sorumluluk hem de toplumsal bir yükümlülük olduğunu ortaya koyuyor.

Rapora göre barolar, müdahillik yoluyla:

• Yargılamalara toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifi kazandırıyor.
• Haksız tahrik ve ceza indirimlerinin denetlenmesini sağlıyor.
• Mağdur kadınların adalete erişimini güçlendiriyor.
• Cezasızlıkla mücadelede önemli bir rol üstleniyor.

En büyük engel: “Doğrudan zarar” gerekçesiyle yapılan retler

Rapor kapsamında 79 barodan toplanan veriler, Türkiye genelinde müdahillik taleplerinin büyük oranda reddedildiğini gösterirken, aynı zamanda bir çok baroda veri tutulmadığı da gözlendi. Ret gerekçelerinin başında ise “baronun suçtan doğrudan zarar görmediği” yönündeki değerlendirme geliyor.

Şanlıurfa Barosu’na göre bu yaklaşım, hem Avukatlık Kanunu’nun ruhuna hem de kadınların adalete erişimini güçlendirmeye yönelik uluslararası normlara aykırılık teşkil ediyor.

Baro Başkanı Av. Abdullah Öncel: “Kadınların adalet mücadelesinde baroların varlığı hayati önemdedir”

Şanlıurfa Baro Başkanı Av. Abdullah Öncel, raporun kamuoyuyla paylaşılması sırasında yaptığı değerlendirmede kadın hakları davalarında baroların rolünün görmezden gelinemeyeceğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Kadına yönelik şiddet ve kadın cinayetleri, yalnızca yargısal bir sorun değil; toplumsal bir adalet ve insan hakları meselesidir. Barolar olarak bizim müdahilliğimiz, kadınların sesi olmak, adalete erişimlerini güçlendirmek ve cezasızlık kültürüne karşı kararlı bir duruş sergilemektir. Bugün Türkiye’nin her yerinde kadınlar öldürülüyor, şiddete uğruyor ve çoğu zaman adalet kapısında yalnız bırakılıyor. Şanlıurfa Barosu olarak bu yalnızlığı reddediyoruz.”  ifadelerini kullandı.

Öncel, müdahillik hakkının reddedilmesinin kadınların adalet mücadelesi üzerinde olumsuz etkiler yarattığını belirterek şöyle devam etti:

“Müdahillik taleplerimizin ‘doğrudan zarar’ gerekçesiyle reddedilmesi, hukuki bir formalitenin ötesine geçip kadınların yaşam hakkı, güvenlik hakkı ve adalete erişim hakkı üzerinde ciddi sonuçlar doğurmaktadır. Baroların varlık nedeni; hukukun üstünlüğünü, insan haklarını ve toplumsal eşitliği savunmaktır. Bu nedenle, müdahillik mekanizmalarının güçlendirilmesi ve baroların bu süreçlere aktif katılımının önünün açılması artık ertelenemez bir ihtiyaçtır.”

Son olarak Av. Abdullah Öncel, toplum ve yargı mekanizmasına şu çağrıda bulundu:

“Kadınların yaşam hakkı için, şiddetsiz bir toplum için, adaletin tesisi için hep birlikte daha güçlü bir mücadele yürütmeliyiz. Şanlıurfa Barosu olarak biz bu mücadelede kararlıyız; hukuk devleti ancak kadınların güven içinde yaşadığı bir toplumda mümkün olabilir.”

Şanlıurfa Barosu Genel Sekreteri ve Kadın Hakları Merkezi Koordinatörü Av. Yasemin Güleç: “Müdahillik, kadınların yaşam hakkının korunmasında kritik bir araçtır”

Şanlıurfa Barosu Genel Sekreter  ve Kadın Hakları Merkezi Koordinatörü  Av. Yasemin Güleç ise şöyle konuştu:

“Kadın hakları davalarında baroların müdahilliği, yalnızca bir hukuki süreç değil; kadınların yaşam hakkını, güvenliğini ve onurunu koruma mücadelesidir. Sahada ve mahkeme salonlarında gördüğümüz gerçek şu: Birçok kadın, şiddet karşısında yalnız bırakılıyor. Baroların müdahil olması, bu yalnızlığı kıran en önemli mekanizmalardan biridir.”

Koordinatör, kadınlara yönelik şiddet davalarında yaşanan cezasızlık sorununa da vurgu yaparak şöyle devam etti:

“Bugün cezasızlıkla mücadelede en güçlü araçlardan biri, davaların sistematik şekilde izlenmesi ve hukuki argümanların toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifiyle geliştirilmesidir. Müdahillik taleplerinin reddedilmesi ise bu mücadeleyi zayıflatmaktadır. Kadınların adalete erişimini güçlendirecek her adımın desteklenmesi gerekiyor.”

Kısa bir çağrıyla sözlerini sonlandırdı:

“Kadınların adalete erişimi bir lütuf değil, temel bir haktır. Baroların müdahilliği bu hakkın teminatıdır. Her kurumun bu sorumlulukla hareket etmesi gerekiyor.”

Türkiye’de az sayıda örneği olan kapsamlı bir çalışma

Rapor;

• Ceza, hukuk ve idari yargılamalarda müdahillik türlerini,
• AYM ve AİHM’de üçüncü taraf müdahalesi (amicus curiae) imkânlarını,
• Farklı barolardan elde edilen güncel verileri,
• Seçilmiş iyi örnek dava kararlarını

tek metinde bir araya getirerek kapsamlı bir analiz sunuyor.

Urfa Barosu’ndan ortak çağrı: “Müdahillik mekanizması güçlendirilmeli”

Şanlıurfa Barosu, raporla birlikte tüm barolara müdahillik talepleri yapmalarını, bunun yanında adalet mekanizmasına da kadına yönelik şiddet davalarında baroların müdahillik taleplerinin reddedilmesine son verilmesi çağrısında bulundu.

Raporun tamamı Şanlıurfa Barosu’nun internet sitesinde ve Etkin Savunuculuk projesinin sosyal medya hesaplarında yayımlandı.

Sosyal Medya İletişim:

İnstagram:  https://www.instagram.com/etkinsavunuculuk/

X (Twitter): https://x.com/etkinsavunculuk

BlueSky: https://bsky.app/profile/etkinsavunuculuk.bsky.social

The post Şanlıurfa Barosu’ndan Kadın Hakları Davalarına Dair Çarpıcı Rapor appeared first on Sivil Sayfalar.

Şanlıurfa Barosu Başkanı Abdullah Öncel tarafından açıklanan raporda gözaltına alınanlarla yapılan görüşmelere yer verildi. Raporda, Şanlıurfa Barosu İnsan Hakları Merkezi’ne 51 kişinin ve yakınlarının başvuru yaptığı ve bu başvurunun ardından birebir görüşme ve incelemelerde bulunduğu belirtiliyor. Bu incelemelere göre, gözaltına alınan şahısların işkence ve kötü muameleye maruz kaldıklarını doğrulandığı belirtilen raporda şu bilgiler yer alıyor:

• Gözaltı süresi uzatımı sebebiyle 25.05.2019 tarihinde Şanlıurfa Nöbetçi Sulh Ceza Hakimliği’ne getirilen mağdurların fiziki durumlarında işkence ve kötü muameleye maruz kaldıkları Sulh Ceza Hakimliği tarafından da gözlemlenmiş olup bu durum zapta geçirilmiştir.

• Mağdurların gözaltına alınış esnasında mukavemet göstermemiş olmalarına rağmen gerek kendi ikametlerinde gerekse de Halfeti ve Bozova Jandarma Karakollarında elleri arkadan bağlanarak yüzüstü yatırılıp görevli emniyet personelleri tarafından toplu şekilde kötü muameleye maruz bırakılmıştır. Bu muamele saatlerce sürmüştür. Söz konusu karakollardaki güvenlik kamera kayıtları ve mağdurların ikamet adresleri aranırken çekilen görüntüler incelenirse bu durum açıkça görülecektir.

• Olay anında yapılan baskınlarda evlere zarar verildiğini tespit etmiş bulunmaktayız.

• Mağdur avukatları gözaltında bulunan müvekkilleri ile yasaya uygun şekilde görüştürülmemişlerdir. Avukat ile müvekkili arasında vekaletname gerekmeksizin görüşme yapılabiliyor iken görüşmeye giden avukatlara vekaletnamenin olması gerektiği dayatılmıştır. Mağdurların gözaltına alındığı ilk günlerde avukatlar müvekkilleri ile hiç kimsenin duymayacağı şekilde görüşmeleri gerekirken ancak bir polis nezaretinde ve Türkçe dilinde görüşme yapabilecekleri aksi takdirde görüştürülmedikleri tespit edilmiştir. İfadeler alınmadan önce menfaat çatışmasının varlığı söz konusu değilken bir avukatın yalnızca bir kişi ile görüşmesi avukatlara dayatılmıştır. Bu durumun bizlerde resmi ifade işleminden önce yasak usullerle sorgu ve mülakat yapıldığı kanaatinde olmamıza neden olmuştur.

• Heyetimizle görüşmeyi reddeden soruşturmayı yürüten savcının hukuka uygun olarak süreci yönetemediğinin kanaatindeyiz. Yasaya açıkça aykırı durumlarda hukuki refleks gösteren avukatların bile savcılık tarafından soruşturma açmakla tehdit edildiği ve yasal taleplerin yerine getirilmediği tespit edilmiştir.

• Soruşturmanın başından sonuna kadar gerek savcılık tarafından gerekse de emrindeki kolluk birimlerince avukatlara yönelik olumsuz tutumlarıyla yasaya uygun bir şekilde mesleklerini icra etmek isteyen avukatlar engellenerek şüphelilerin adil yargılanma ve savunma hakkı ihlal edilmiştir.

• Savcılık ve Sorgu hâkimliğine çıkartılırken bir kısım sorgularda ellerinin bağsız olması gereken şüphelilerin elleri hakim ve savcı karşısında çözülmemiş olup ters kelepçe ile ifade ve sorgu işlemleri yapılmıştır.

• Dosya müdafilerince soruşturma esnasında tespit edilen birçok usulsüzlük ve kötü muamele işlemleri ile ilgili yapılan yazılı başvuruların dahi dikkate alınmadığı ve kollukça yapılan bir çok usulsüzlüğe göz yumulduğu tespit edilmiştir.

• Bir kısım sorgu tutanaklarına da yansıdığı üzere gözaltı uzatma ve değerlendirme duruşmalarının avukatların yokluğunda yapıldığı.  

• Gözaltı süresince şüphelilere hekim kontrolü yapılması gerekirken hekimin Şanlıurfa Terörle Mücadele şubesine gelip tıbbi usullere uygun muayene yapmadan darp ve cebir izi olmadığına ilişkin rapor verildiği tespit edilmiştir. Aynı şekilde mağdurların hastanelere götürüldükleri zaman da muayenelerin usulüne, mevzuata ve yasal zorunluluklara uygun bir şekilde yapılmadan geri getirildikleri tespit edilmiştir.

• Tüm mağdur beyanlarında geçtiği üzere Şanlıurfa Terörle Mücadele şubesinin 2. Katında arşiv benzeri, iki yanında dosyanın olduğu bir koridordan geçip ulaşılan odanın içerisinde bir takım kişilerin olduğu ve bu kişilerin mağdurlara işkence yaptığı anlaşılmıştır.

• Mağdurların bazılarının gözaltında bulundukları süre boyunca sistematik işkenceye maruz kaldıkları tespit edilmiştir. Dosya şüphelisi olarak gözaltına alınan bir çok mağdurun ise cinsel işkenceye maruz kaldığı anlaşılmıştır.

• Tüm mağdurların gözaltında kaldıkları süre boyunca hakarete uğradıkları ve ağır bir psikolojik baskı altında oldukları kanaatine ulaşılmıştır.

• Soruşturma esnasındaki tüm işlemlerin hem doktor muayenelerinin ve hem de ifade ve sorgu işlemlerinin kolluk refakati ile gerçekleştirilerek şüpheli mağdurlar üzerindeki baskının, kanuna aykırılıkların varlığı ve bu usulsüzlüklerin de sistematikleştiği tespit edilmiştir.

• Gözaltına alınan çocuklara Yüksek Yarar İlkesi çerçevesinde yaklaşılması gerekirken soruşturma savcısının tavrı, kolluk personelinin tutumu ve çocukların ailelerinin içinde bulunduğu durumlara şahit olmaları sebebiyle adeta istenerek çocuklar üzerinde travma yaratıldığı tespit edilmiştir.

• İşkence ve kötü muameleye uğrayanlar bu muamelenin anlatılmaması konusunda görevli bazı polislerce tehdit edildikleri anlaşılmıştır.

• Olayın yaşandığı yerde halen güvenlik tedbirlerinin olduğu ve bu durum orada yaşayan insanlar üzerinde bir korku ve endişe yarattığı gözlemleri komisyonumuzca yapılmıştır.

• Zaman zaman sorgu hakimliğine çıkarılan mağdurların ve avukatlarının işkence beyanları ve buna ilişkin sorgu hakimliğine işkenceyi anlatmaları bazı hakimler tarafından engellenmiştir.

The post Şanlıurfa Barosu’ndan Halfeti’deki İşkence İddialarına Dair Rapor appeared first on Sivil Sayfalar.