Çalışmaya göre, küresel ısınmanın artmasıyla sıcak dalgası ve kuraklık gibi aşırı iklim olaylarının gerçekleşme sıklığı, süresi ve şiddetinin arttı. Sıcak dalgalarıyla birlikte, dünyayı ve Türkiye’yi bugün yaşananlardan çok daha ciddi boyutlarda su kıtlığı ve çevre kirliliği tehlikeleri bekliyor.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)’nün tahminlerine göre, 1998-2017 yılları arasında 166 binden fazla insan sıcak hava dalgaları nedeniyle hayatını kaybetti. ‘Türkiye’de Sıcak Hava Dalgaları’ raporu, 2000 ila 2016 yılları arasında sıcak hava dalgalarına maruz kalan insan sayısının ise 125 milyon arttığı belirtiliyor.

Çalışmaya göre ayrıca, 1970’lerden beri sıcaklık her 10 yıl yaklaşık 0.2 ℃ arttı; Avrupa kıtası, küresel ortalamadan daha hızlı ısındı. Son 10 yılda Avrupa kara alanları üzerindeki ortalama yıllık sıcaklık ise sanayi öncesi döneme göre 1,7 ila 1,9 ℃ arttı.

Türkiye de Avrupa’ya benzer bir şekilde, sanayileşmenin yoğunlaşmaya başladığı tarihlerden bu yana ısınıyor ve 2020 yılı, son 40 yılın üçüncü en sıcak yılı olarak kayıtlara geçti. 2020 yılı için ölçülen 14,5 ℃ olan yıllık ortalama sıcaklık, 1981-2010 normalinin 1,4 ℃ üzerinde. Önümüzdeki 10 yılda özellikle büyük şehirlerde 3-4℃lik bir artış görülmesi bekleniyor.

Türkiye’de Büyük Şehirler Daha Hızla Isınıyor

ÇİSİP’in ‘Türkiye’de Sıcak Hava Dalgaları’ çalışmasında ‘kentsel ısı adası’ olarak tanımlanan ve şehirlerin sıcaklığının çevrelerindeki kırsal ve doğal alanlara kıyasla daha yüksek olması durumuna da dikkat çekiliyor. Türkiye’de kentsel ısı adaları sorununun büyük şehirlerde yaşandığı ve bu durumun özellikle İstanbul, Bursa, Trabzon gibi büyük şehirlerinde öne çıktığı kaydediliyor.

Sıcak Dalgaları Hava Kalitesini Bozuyor

Çalışmada, sıcak hava dalgalarının sağlığın yanı sıra hava kalitesini ve su kaynaklarını da olumsuz etkilediği belirtiliyor. Aşırı buharlaşma nedeniyle, su kaybı ve buna bağlı olarak su kıtlığının yaşanabileceği; su kaynağının buharlaşarak azalmasıyla sudaki kirletici oranının artmasının dünyayı bekleyen tehlikeler arasında sıralandığı kaydediliyor.

Karar Alıcılara Çağrı!

Tüm bu tespitlerden hareketle, Türkiye’de Sıcak Hava Dalgaları’ raporunda, yerel yönetimlere ve merkezi yönetime, sıcak hava dalgalarının etkisinin aza indirilmesi için çeşitli öneriler sıralanıyor:

• Kapsamlı ve erken uyarı sistemleri
• Kamuya açık tıbbi tavsiye ve uyarı
• Sıcak dalgasını temel alan sağlık eylem planı
• Konut, yeşil alan ve şehir planlamasında iyileştirmeler
• İç mekân ısı maruziyetinin şehir planlama ve mimarlık ölçeğinde ele alınması
• Hassas gruplar için sağlık planlaması
• Sağlık ve sosyal sistemlerin altyapısının iyileştirilmesi.

The post İklim Kaynaklı Ölümler Artıyor: Ölümlerin %99’u Sıcak Havadan Olacak! appeared first on Sivil Sayfalar.

Rapor, kömür santrallerinin yarattığı kirliliğin her yıl yaklaşık 53.60 milyar TL’ye sağlık maliyetinin olduğunu ortaya koyuyor. 2019’da Türkiye’de işletmede olan linyit, taş kömürü veya asfaltit kullanan 28 adet büyük elektrik santralini (100 MW ve üzeri kurulu güce sahip inceleyen) raporun başyazarı, HEAL Türkiye Sağlık ve Enerji Politikaları Kıdemli Danışmanı Funda Gacal, “2019’da Türkiye’nin sağlık harcamaları 201 milyar TL olarak açıklandı. Bu meblağının yüzde 27’si ise kömür kaynaklı sağlık sorunlarına harcandı” diyor.

Rapor ayrıca, santrallerin yarattığı hava kirliliğinin Türkiye ve 70’ten fazla ülkeye toplam maliyetinin yaklaşık 99 milyar TL olduğu tahmin ediliyor.

Hasta Olarak Geçirilen Gün: 11 Milyon 300 Bin

Kömürlü termik santraller pek çok kronik ve akut hastalığın nedeni. 2019’da bu santraller Türkiye’de 26 bin 500 çocuk bronşit vakası, 3 bin erken doğum, 3 bin 230 yetişkin bronşit vakası, bununla birlikte 11 milyon 300 bin hasta geçirilen güne ve hastalık nedeniyle 1,4 milyon iş günü kaybına neden oldu.

Hava Kirliliği Nedeniyle Can Kaybı: Günde 13 Kişi  

Kömürlü termik santrallerin yol açtığı erken ölümler de raporun temel bulguları arasında yer alıyor. Buna göre, 2019 yılında bu santraller yaklaşık 5 bin erken ölüme neden oldu, yani günde ortalama 13 kişi kömürün yarattığı kirlilik nedeniyle hayatını kaybetti. Türkiye’de elektrik üretiminin kömürden sağlanmaya devam ettiğini belirten Funda Gacal, sözlerini şöyle sürdürüyor: “19 GW’lık mevcut kurulu kömür gücüne ek olarak toplam 33 GW’lık 30 yeni kömürlü termik santral projesi bulunuyor. Bu santrallerin ortalama ömrü en az 40 yıl. Bu nedenle, her bir yeni kömürlü termik santral yıllar boyunca insan sağlığına zarar veren bu emisyonlarda kilitlenmeye yol açacak. Bu durum, diğer sektörlerin hava kirletici emisyonlarını azaltma çabalarını da boşa çıkarır.”

Filtre Tek Başına Çözüm Değil

Raporun başyazarı Gacal, filtre sistemlerinin de çözüm olmadığını söylüyor: “Hava kirliliğine yol açan kömürlü termik santrallerin bazılarının filtreli olduğunu tespit ettik. Ama en iyi filtre sistemleri dahi bacalardan yayılan hava kirleticilerini yalnızca bir noktaya kadar azaltabildikleri için kronik hava kirliliğine çözüm olmuyor. Filtreler ayrıca CO2 salınımını engellemiyor, yani kömürün iklim değişikliğini tetiklemedeki rolünü azaltmıyor. Filtrelerin yanı sıra kömür türü, enerji içeriği ve kazan teknolojisi de bacalarından salınan hava kirletici emisyonları etkiliyor. Ayrıca baca çapı ve yüksekliği gibi, baca tasarım unsurları kirliliğin dağılımında rol oynuyor.”

Çözüm ‘Sağlıklı Enerji’ye Geçiş

Çalışma, Türkiye’de kömürlü termik santral emisyonlarından kaynaklanan sağlık ve iklim maliyetlerinin enerji politikaları oluşturma süreçlerinde dikkate alınması gerektiğini vurguluyor.

Raporda politika yapıcılara öneriler şöyle sıralanıyor:

• Mevcut ve eskimiş kömürlü termik santrallerin en kısa sürede kapatılması ve yenilerinin inşa edilmemesi.
• Sağlık ve çevre etki değerlendirmeleri ile bilinçli enerji seçimleri yapılması.
• Elektrik sektöründen kaynaklanan emisyonların şeffaf bir şekilde raporlanarak veri şeffaflığının artırılması ve bunların bilimsel olarak değerlendirmesine izin verilmesi.
• Sağlık istatistikleri ve ilçe düzeyinde hastalık vakalarına ilişkin istatistiklerin kamuoyuyla paylaşılması.
• Ekonomi, enerji ve çevre mevzuatları ve stratejilerini birbirleriyle ilişkilendirilerek enerji sektörü planlamasının geliştirilmesi ve uzmanların, halkın katılımına izin verilerek şeffaflığın artırılması.
• Sürdürülebilir yenilenebilir enerji ve enerji tasarrufu biçimlerinin tercih edilmesi.
• Paris İklim Anlaşması’nın onaylanması ve iddialı bir Ulusal Katkı Beyanı (NDC) ile yenilenebilir enerji kaynaklarının paylarının artırılmasına dair hedeflerinin belirlenmesi.

Raporda ayrıca enerji, iklim ve temiz hava konularının görüşülüp, karara bağlandığı masalarda Sağlık Bakanlığı ve sağlık aktörlerinin yer alması gerektiğine de vurgu yapılıyor.

Raporun türümüne buradan ulaşabilirsiniz.

The post Türkiye’de Kömür Santrallerinin Yarattığı Sağlık Sorunlarının Maliyeti Sağlık Harcamalarının Üçte Biri appeared first on Sivil Sayfalar.