Mehmet Kuzu: Genç İşi Kooperatif’in kurucu ortaklarından biriyim. 2015’ten bu yana kooperatifin devam etmesi için katkı sunmaya çalışıyorum. Ek olarak, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nde Girişimcilik Danışmanı olarak görev yapıyorum.

Berkin Şafak Şener: Ben de kooperatifin kurucu ortaklarındanım; aynı zamanda Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Avrasya Bölge Ofisi’nde danışmanlık yapıyorum. 

Metin Özarslan: Kooperatif ortağı ve Y.K Üyesiyim. Sosyal içerme ve adaletli büyüme alanlarına ilgi duyuyorum. Genç İşi ortağı olmadan önce de yıllarca sivil toplum alanında hareket ettim. Genç İşi Kooperatifi ortaklarının bir kısmı aynı zamanda farklı profesyonel işlerde çalışıyorlar; çeşitli vakıflarda, Birleşmiş Milletler’e bağlı örgüt/programlarda, Sosyal Dayanışma Ekonomisinin bileşenlerinde farklı profesyonellikleri olabiliyor. 

Kooperatif içinde çeşitli çemberlerden oluşan bir yatay yönetişim mekanizmamız var. Sosyokrasi yöntemi ile çalışıyoruz. 

Yürüttüğünüz çalışmalardan bahsedebilir misiniz? Hedef kitlenizde kimler yer alıyor? Gençler var mı bu hedef kitlede?

B. Ş. Ş.: Çalışmalarımızla sosyal danışma ekonomisi bileşenlerinin kapasitesini geliştirmeyi, kooperatifçilik konusunda farkındalık kazandırmayı ve ortaklarımızın insana yaraşır istihdam ve geçim kaynaklarına erişimini artırmayı amaçlıyoruz.

Genç olmayı bir dezavantajlılık bileşeni olarak görmüyoruz; tıpkı engelliliğin başlı başına bir dezavantajlılık sıfatı olmadığı gibi. Dolayısıyla yalnızca gençlere özgülenmiş programlardan ziyade daha yatay kesen bir yaklaşım geliştirmeyi yeğliyoruz. 

İşgücü piyasasında örgün eğitim veya istihdamda olan bir kitle var. Bunun dışında kalan takriben 31 milyonluk kitle içerisinde yeni mezunlar, iş arayan veya aramayan işsizler, yoğunlukla kadınlardan oluşan ücretsiz ev emekçileri ve daha fazla çalışabilecekken emek talebinin yetişmemesi nedeniyle eksik istihdam içinde bulunan çalışanlar var. Genç İşi Kooperatif olarak mercek tuttuğumuz alan burası. İşgücüne katılım oranı ülkemizde istenen düzeyin çok altında. Genç İşi Kooperatif’te hedef kitlelerimiz arasında 1) ücretsiz ev emekçisi kadınlar, 2) mülteciler, 3) ne eğitimde ne istihdamdaki gençler, 4) kent çeperinde yerleşik gruplar ve 5) engelli/engellenmiş bireyler yer alıyor.

M. Ö.: İzmir Valiliği yürütücülüğünde Erasmus+ KA3 Yapılandırılmış Diyalog Projesi kapsamında, genç işgücünde hassas gruplara odaklanan 514 örneklemli “saha araştırması” ve “veri analizi” gerçekleştirerek Sürdürülebilir Genç istihdamı Politika Metni hazırladık.

Sabancı Vakfı desteğiyle Güçlü Kadın Güçlü Kooperatif isimli bir proje  yürütüyoruz. Orada kadın özelinde kurulmuş 5 tane kooperatif belirledik ve 3 noktada etki sağladık. İlk olarak “kooperatif sürdürülebilirliği” konusunda geliştirmiş olduğumuz eğitim içeriklerini uyguladık. İkinci olarak “finansal sürdürülebilirlik” ve “iş modeli geliştirme” konularında Impact Hub İstanbul ortaklığıyla katkı sağladık. Üçüncü başlıkta da “insan hakları”, “kadın hakları” özelinde formel olmayan eğitsel çalışmalar gerçekleştirdik.

Dünya Bankası desteğiyle Impact Hub’ın yürüttüğü bizim de kooperatifçilik eğitim ve danışmanlık konularında hizmet sağlayıcı olduğumuz bir projemiz daha var. İzmir’de kadın liderliğindeki Sosyal Girişimlerin Desteklenmesi özelinde bir proje. Geçici Koruma Altındaki Suriyeli kadınlarla yerel kadınların bir araya gelerek hem sosyal entegrasyonlarının sağlanmasını hem de onların bir kooperatif kurmasını ve yürütmesini hedeflediğimiz çalışmamız: HALKA Kooperatifi

Yine FES’’in (Friedrich-Ebert-Stiftung Türkiye Temsilciliği)  desteğiyle beraber kooperatif kurmayı düşünen ya da kooperatif kurmuş ama bu konuda bilgilendirilmeye ihtiyacı olan faydalanıcılara ulaşabilmek anlamında KoopDestek hizmetini geliştirdik. Son nihai faydalanıcının anlayabileceği şekilde derlediğimiz 400 soruluk bir kitap oluşturduk. Aynı zamanda bu sorulara internet üzerinden ulaşabilmek için bir web sitesi dizayn ettik. Kooperatifçilerin sıklıkla sorduğu sorulara avukat, mali müşavir ve kooperatif uzmanlarının verdikleri yetkin ve yalın yanıtları içeren bir soru-yanıt platformu oldu: koopdestek.org.tr

KOOP.Düşün ve KOOP.Kur modüllerinin Türkçeleştirilmesi ve Türkiyeleştirilmesi konusunda bir çalışma yaptık ve bu modülleri de ücretsiz olarak yayınladık.

Gençlerle olan çalışmalarınızdaki gözlemlerinize göre NEET gençlerin diğer gençlerden ayrışan özellikleri var mı sizce? NEET’e giden yolda kırılma noktaları neler?

B. Ş. Ş.: NEET kavramı 90’lı yıllarda kavramsallaşıp 2000’li yıllarda istatistik hesaplarına girdi. Bu kavramı ve öncü verileri ele alıp ‘Hangi profiller NEET olmaya yatkın?’ sorusunu sorduk ve kırılma noktalarını tespit ettik. Genellikle NEET gençlerinin istihdama katılımı birden fazla sebeple engelleniyor. Dolayısıyla NEET’ler için yapılan aktif işgücü piyasası politikalarının olumlu sonuçları sınırlı ve kısmi kalıyor.

Belli düzeyde engelliliği olan, örgün öğretimden terk, hane halkı geliri düşük sayılan bir ailede ikamet eden ve bir yıldan uzun süredir işsiz bir NEET gencini ele alalım. Bu dört dezavantajın tek bir müdahale ile ortadan kalkması mümkün olmuyor. Bu genç İşkur’un yönlendirdiği eğitimlere girip eğitim aldığında yalnızca beceri düzeyi yükselmiş oluyor. Gencin kent merkezine ulaşımı, hane halkı gelirinin temel gereksinimlerini karşılayamayacak düzeyde olması, engellilik durumuna yönelik iş yeri rehabilitasyonu, işyeri adaptasyon çalışmalarının yapılmamış olması meselelerine çözüm bulunmadığı müddetçe bu genci bugünden yarına işe sokmak mümkün değil.

Sizce bu gençlerin en öncelikli sorunları neler?

M. K.: En büyük engel bilginin bu gençlere, gençlerin de bu bilgiye ulaşamaması kısır döngüsü. Dolayısıyla bu iletişim araçlarının geliştirilmesi gerekiyor. İzmir Valiliği tarafından koordine edilen ve bizim, Genç İşi Kooperatif olarak paydaş olduğumuz “İşte Genç Projesi” saha çalışmasında elde ettiğimiz bilgiye göre İzmir genelinde yapılan araştırmada gençlerin %44,2’sinin İŞKUR İşbaşı Eğitim Programını, %49,6’sının İŞKUR İş Garantili Meslek Kurslarını, %46,5’inin KOSGEB Girişimcilik Programını, %65’inin Türkiye Ulusal Ajansı ve %75,1’inin Eurodesk Temas Noktası’nı, %78’inin İzmir Büyükşehir Belediyesi Meslek Fabrikası çalışmalarını bilmediği ortaya çıkmıştır.   2016   yılında   yapılan   bu   araştırmaya   göre   öncelikli   sorunun   bilgiye   erişim   olanaklarının yetersizliği diyebilirim. 

B. Ş. Ş.: Seferihisar’da ön-lisans programı okuyan gençlerle yaptığımız bir çalışmada bunu gördük. Gençlerin maruz kaldığı 3 engel vardı. Birincisi istihdam edilebilirlik engelleri yani mesleki beceri düzeyi ve davranışsal beceri düzeyi. İkincisi işgücüne katılım engelleri; bakım yükümlülükleri, öz farkındalık, özgüven gibi ve üçüncüsü de yetersiz bilgi ve teşvik. Mezun olan genç, bütün seçeneklere eşit mesafede durmuyor. Bu sermaye birikim süreçlerine, ücretli istihdama ve patronculuğa olan yaklaşımda tezahür ediyor. 

Risklerden biri de istihdamda olan gençlerin ya gri ekonomi denen enformel kayıtsız istihdamın içerisinde olması ya da gri ekonomide olmaya aday olması. Bunlar hane halkı, hane içerisinde ücretsiz çalışmak şeklinde tezahür edebiliyor. Mevsimlik işçilik şeklinde olabiliyor bu tarım ve tarım dışı açıdan üçüncüsü de enformel kayıt dışı istihdam edilme durumu şeklinde ortaya çıkabiliyor.  

Mezun olana iş bulmak sorumluluğu kamunundur. Çünkü bu temel bir sosyal haktır ve vergilerle beslenen kamu maliyesi bu kişilere o yaşa gelene kadar yatırım yapmıştır. Bu yatırımın atıl kalmaması gerekir. Öncelikli sorumluluk kamuya aittir kısaca. Bu varsayıma dayanan savunuculuk faaliyetimiz iki unsurdan oluşuyor. Bir tanesi pratik/cari bir diğeri de teorik. Alışılageldik kanalların dışında kalan sosyal medya ve diğer online araçlar yardımıyla NEET kitle arasındaki bilgi ve teşvik eksikliğini gidermeye çalışıyoruz. Bu teorik yanıtı pratiğe koopdestek.org.tr olarak geçirdik. Bu platformda, kooperatiflere dair sıkça sorulan sorulara avukat, mali müşavir ve kooperatif uzmanlarının verdikleri yetkin ve yalın yanıtları bir araya getirdik. Hiçbir kamu tüzel kişiliğinin girişmediği bu alan hem bir bilgi kaynağı hem de bir savunuculuk aracı.

Sizce bu sorunlar nasıl çözülür? Kimlerin neler yapması gerekir? Hangi paydaşlarla ilerlemek gerekir bütüncül bir çözüm üretebilmek için?

M. K.: Burada kamu, özel sektör ve üçüncü sektörü düşündüğümüzde; üç ana sektörün eşgüdümlü bir politika geliştirmesi gerekir. Bunun dışında sistem içerisinde öğrenmeyi sağlayacak platformlar bulunmuyor maalesef.

M. Ö.: Ben 2 ana eksen görüyorum. Kurumsal ve örgütsel paydaşlar. Kurumsal tarafından baktığımızda farklı kurumların bir araya gelmesi rekabet ortamı içerisinde kolay olmuyor. Kooperatifte ise bunu yıkabilecek teorik sistem bulunmakta.

The post Ne Eğitimde Ne İstihdamda: NEET Gençliği Dosyası… <br> “NEET Gençlerinin İstihdama Katılımı Birden Fazla Sebeple Engelleniyor” appeared first on Sivil Sayfalar.

Avukatım, Engelli Kadın Derneği yönetim kurulundayım. Uzunca bir zaman kadına yönelik şiddet ve aile içi şiddet üzerine çalıştım; geçtiğimiz 10 yılda ise ayrımcılık, engellilik ve engelli kadına yönelik cinsiyet ayrımcılığı üzerine çalışıyorum. Engelli Kadın Derneği’nde doğrudan engelli kadınların toplumsal cinsiyetten kaynaklanan sorunlarıyla ilgili alternatif çözümler nasıl üretebiliriz ve bu alandaki boşlukları nasıl doldurabiliriz biraz buna kafa yoruyoruz. 

Türkiye gündeminde uzun zamandır yer alıyor toplumsal cinsiyet meselesi. Fakat bizim toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin giderilmesinden kast ettiğimiz şey, kadın erkek eşitliğinin toplumun ve hayatın her alanına yayılması ve yaygınlaşması; her politikanın, her hizmetin ve her üretimin kadın erkek eşitliği içeren bir bakış açısıyla yapılması. Erkekler ile kadınların eşitliği için eş koşulların sağlanması gerekiyor fakat kriterler yeterli değil. Her kadının ihtiyacı kendi özelinde farklı. Dolayısıyla bu farklı ihtiyaçlar üzerinden de özelde o eşitliğin sağlanması için ne yapılması gerektiğini düşünmek gerekiyor. 

Eğitimde ve istihdamda olmayan kadınlar üzerinden konuşmaya başlasak onlara yönelik doğrudan çalışmanız var mı? Özellikle engelli kadınların ayrışan tecrübeleri açısından düşündüğünüzde nasıl ihtiyaçları var?

Türkiye’nin 8 farklı kentinde toplumsal cinsiyet farkındalığıyla ilgili çalışmalar yaptığımız süreçte, yeni bir alan deneyiminde karşılaştığımız şeyler var. Onun dışında özellikle eğitim ve istihdam olanaklarına engelli kadınların erişimiyle ilgili hem karşılaştığımız olaylardan hem de gerçekleştirdiğimiz izleme çalışmasıyla edindiğimiz bilgilerden anladığımız kadarıyla, eğitim ve istihdam alanları engelli kadınlar için çok zor alanlar. Neden zor? Bir insan hakları ağacı düşünün. Siz ağacın en altındasınız, evinizden çıkamıyorsunuz, eğitim alamıyorsunuz ya da aldığınız eğitimle sadece ağacın belli bir yerine kadar yükselebiliyorsunuz, sonrasında nitelikli bir meslek edinemediğiniz için istihdam sahasında iş bulamıyorsunuz. İstatistiklere baktığımızda, engelli erkeklerle engelli kadınlar kıyaslandığında, engelli kadınların istihdam piyasasında daha az yer bulduğunu görüyorsunuz. Engellilikten ve cinsiyetten kaynaklanan mevcut önyargılar, algılar engelli kadınları daha katmerli etkiliyor. İstihdam alanında engelli kadınları görmek olanaklı değil, sayıca çok azlar.

Peki farklı engellilik durumları üzerinden konuşmak istesek belirli bir farklılıktan bahsedebilir miyiz? 

Bahsedebiliriz tabi. Ben görme engelli bir kadınım. Lakin benim yaşımda ve zihinsel engelli bir kadın, toplumda benim bulunduğum olanaklara sahip olmak gibi bir şansa sahip değil. Yeterli ekonomik kazancı yok, eğitim olanaklarından sınırlı bir şekilde yararlanıyor, koruyucu bir iş sektöründe istihdam edinme olanağı son derece düşük. Tabi bütün bunlar engelli kadının da taşıdığı engelle orantılı. Engeliniz sizin toplum yaşamına katılımınızda ne kadar olumsuzluk yaratırsa yaratsın, alternatif birtakım seçenekleriniz varsa ilerlemeniz biraz daha kolay oluyor. Ama zihinsel engelli bir kadın için çok daha zor bir şey.

Bu kişiden kişiye de çok fazla değişir. Çok yoksul bir ailenin içinde yaşamış ve hiçbir şekilde eğitime erişememiş bir görme engelli kadının da o koşullarda baktığınızda zihinsel engelli kadından kendini ifade etme ve dile getirme yetisi dışında çok fazla bir farkı kalmıyor. Dolayısıyla her olayı, her vakayı kendine özgü koşullarıyla değerlendirmek gerekiyor. Mesela engelli bir kız çocuğu için düşündüğünüzde aile çok önemli bir faktör. Ailenin destek olması gerekiyor. Her çocuk için tabi ki güvenlik önemli bir problemdir ama engellilik işin içine girdiğinde bu kalkan biraz daha güçlü olmak zorunda. 

Engelli kadınların hayat döngülerini üzerine düşündüğümüzde eğitimden ve istihdamdan koparan belirli kırılma noktaları tarif edebilir miyiz? 

Engelli kadınlar için genel bir çerçeveden konuşmaktan ziyade yine o ihtiyaçlar üzerinden konuşmayı daha doğru buluyorum. Çünkü bazıları temel eğitime bile erişme olanağına sahip değil. Düşünün; evden çıkamıyor, evden çıksa bile okula erişilebilirliği sorunu çözülmemişse eğitim hayatına devam etme şansı yok. Dolayısıyla her ne kadar zorunlu eğitimde destekleyici çalışmalar var olsa da her zaman bu ibre yüksek değil, olumlu şekilde evirilmeyebiliyor. 

Sizce istihdamdan ve eğitim hayatından uzakta kalmış engelli kadınları bu alanlara yönlendirmek, geri kazandırmak için nasıl bir çalışma yürütülebilir? İdeal çalışmadan bahsedersek nasıl bir çalışma olabilir?

Öncelikle istatistiki verimiz yok. Türkiye’de son nüfus sayım 2000 yılında yapılmış. 2000 yılından bu yana Türkiye’de kaç tane engelli var? Bu engellilerin yaş dağılımları ne? Cinsiyet dağılımları ne? Eğitim durumları ne? Bunları bilmiyoruz. Verimiz olursa eğer, eğitime katılımı kontrol edebiliriz. Eğitim çağında kaç tane kız çocuğu var, bu kız çocuklarının engel durumları ne? Bu çocukların yaşadıkları ailelerin ekonomik olanakları ne? Bunları bilirsek kendi koşullarımızı da ona göre gözden geçirip desteğimizin sonuç doğurabileceği adımlar atabiliriz. Çünkü sınırlı kaynaklarla sınırlı çözümler üretiliyor; herkesin derdini birden çözmemiz, sistemi birden değiştirmemiz mümkün değil böyle bir gerçekliğimiz var.

Bu çalışmalar ekonomik olarak büyük bütçeler istiyor. Çünkü çok fazla destek sağlamak gerekiyor. Altyapının tamamen engelli kadının hayatını kolaylaştıracak bir düzlemde olması gerekiyor ki sonraki sürece geçebilelim. Gerçekten bir dönüşüm istiyorsak, sistemin engelli kadından yana olmasını istiyorsak; bu kamunun desteğiyle olacak. Yaptığımız çalışmalar sırasında bu toplantılara erişilebilirlik için her şeyi planlamak ve uygun zemini hazırlamak gerekiyor. Bu şartları tamamlamak daha fazla bütçe gerektirir. Öncelikle eğitim ve istihdam, sonrasında çok büyük kaynaklar ve destekler olmadan sadece bir grup insana dokunuruz.

İstihdama ve eğitime katılamayan kadınlar ve engelli kadınlar özelinde sorunların çözülmesi için en önemli paydaş kimdir? Öncelikli olarak kimlerin bir şeyler yapması gerekir? 

Bir kere bu engellilerle, engelli kadınlarla ya da kadınlarla ilgili meselenin temel ayaklarından birisi kamu idaresidir. Çünkü bir politika üretilmesi ve o politikanın eşitlikçi, ayrımcılık karşıtı bir perspektifle hayata geçmesi gerekiyor ki yasalar işlesin, mekanizmalar sonuç doğurucu şekilde çalışsın. Ama bunun dışında baktığınızda herkesin bir yerinden tutması ve bakması gerekiyor. Tabii sadece kadınlarla ilgili sorunların çözülmesinden ibaret değil. Engelli kadınların, kadın olmanın dışında engellilikten kaynaklanan problemleri de var. Dolayısıyla bu sorunların çözümü içinde tümden bir değişim ve dönüşüm gerekiyor.

The post NEET Ne Eğitimde Ne İstihdamda Dosyası: <br> Sistemin Engelli Kadından Yana Olmasını İstiyorsak; Bu Kamunun Desteğiyle Olacak appeared first on Sivil Sayfalar.