Albümde geçtiğimiz yüz yıl içerisinde devletle ya da devletler arası savaşlarda, çatışmalarda yaşamını yitirmiş insanlara yakılan ağıtlar yer alıyor. Albümde 1. Dünya Savaşı yıllarında Osmanlı-Rus Savaşı ve Çanakkale Savaşı ile ilgili birer ağıt, 1937-38 Dersim katliamıyla ilgili dört ağıt, 1994’te bölgedeki köylerin boşaltılması ve Munzur suyu üzerine yapılmak istenen barajlar projesiyle ilgili birer ağıt var.

Daha önce Metin-Kemal Kahraman albümlerindeki sesiyle tanınan Maviş Güneşer’in ilk solo albümü “Keje” 1999 yılında yayınlanmıştı. Maviş Güneşer ile yeni albümü ile ilgili konuştuk.

“Ax de vaji”, özgün bir çalışma. Dersim’in yakın tarihinin ağıtlarla anlatımı. Nasıl ortaya çıktı bu çalışma?

“Ax de vaji”, üzerinde en az 10 yıldır çalıştığımız bir dokümanter albüm. 2000´li yılların başında beni etkileyen bazı ağıtları okumak arzusuyla bir repertuar çalışmasına girmiştim. Metin-Kemal Kahraman’la başladığımız kayıt süreci ile  birlikte bu albüm bir süre sonra bir sözlü tarih dokümanter çalışmasına evrildi. Ağıtları inceledikçe tekstlerde karsılaştığımız edebi anlatımın yani sıra sahiciliği, hakikati söyleyen duruluğuyla ve şahitlikleriyle bizleri “Dersim politik ağıtları” baslığına ulaştırdı. Metin-Kemal Kahraman´in önceki çalışmaları “Çevere Hazaru” ve masalların şahı “Şahmaran” albümlerinde olduğu gibi “Dersim Politik Ağıtları” çalışması da bizim için aynı zamanda ciddi bir öğrenme süreci oldu. Öncelikle sözlü gelenekte ağıt nedir, bir insan neden ağıt söyler,  ağıtların toplum hafızasının oluşumunda oynadığı rol nedir gibi önemli soru baslıklarından yola çıkarak cevaplarımızı aradık. Ağıtların bir acıyı paylaşmaktan cok toplumsal ya da kişisel hayatlarda önemli alt-üst oluşları, büyük felaketleri dile getirip toplum hafızasına emanet etmenin en önemli kaynakları, “belgeleri” olduğunu fark ettik.

Tarihi ağıtlar üzerinden yeniden okumayı öneriyorsunuz yani?

Evet. Egemenler tarafından yazılan tarihimizi bir kez de içeriden bir bakışla sözlü hafızanın kendine ait kaynaklarının perspektifinden yani ağıtlar perspektifinden okumak istedik. Aslında bir yöntem önerisinde bulunduk.  Bambaşka bir tarih okumasının mümkün olduğunu fark ettik ve bunu dinleyicilerimizle bir cd-kitap formatında paylaşmak istedik.

‘Diller İnsanlığın Ortak Hafızasıdır’

Aslına uygun olarak Kirmançki-Zazaca dilinde yorumlamışsınız ağıtları. Biliyorsunuz, Zazaca UNESCO’nun “Yok olmaya yüz tutmuş diller” kategorisinde yer alan bir dil. Bu konuda neler söylersiniz?

Kirmancki-zazaca anadilimizi bilmeden böyle bir tarih okuması da yapamazdık. Bana göre yeryüzünde sadece bir tek resmi dil vardır bu da devlet dilidir. Resmi diller bu devlet dilinin sadece birer çevirisidir. Buna karşılık binlerce kültür dili vardır ve bunların her biri alemi yeniden anlamanın, anlamlandırmanın imkanıdır. Farklılıklar en büyük hazinemizdir. Her dil insanin kendini, dünyayı, alemi, varlığı-yokluğu, evveli-ahiri, zamanı-mekanı bir başka pencereden anlamasının, yorumlamasının, yeniden tarif etmesinin bir imkanıdır. Ölen her dil insanlık hafızasının kaybettiği bir dünyadır. Bu yüzden mesele anadil meselesi değil insanlık meselesidir. Biz de bu dilleri hasbelkader bilen, tanık olmuş fanileriz. Ölen bir dili yaşatmak isteği insanlık hafızasının bir değerine sahip çıkma mücadelesidir. Tüm dinleyicilerimizin diller meselesine bu bilinçle ve ciddiyetle yaklaşmasını  temenni ediyoruz.

The post “Ölen Her Dil Yitirdiğimiz Bir Dünyadır” appeared first on Sivil Sayfalar.

Munzur Akademi Kültür Sanat Derneği’nin merkezinde gerçekleştirilen panel, pir Zeynel Batar’ın verdiği gülbeng ile çılalar yakılması ile başladı.  Hızır ayının önemine ilişkin açıklamalarda bulunan Pir Batar, “Hızır gençlere umut verendir, darda olana yetişendir. Hızır karada, havada 18 bin alemi gözleyen zattır. Hızır’ı gönlü temiz olan canlar görürler” dedi. Dersim ibadet takvimi hakkında teorik ve mitolojik bilgi birikimini katılımcılarla paylaşan Kemal Kahraman da Hızır’ın Dersim inanç takviminde önemli bir yeri olduğuna dikkat çekerek, “Dersim ibadet takviminde Hızır ayı bir ay sürer. Bölgelere ve ocaklara göre farklı tarihlerde 3 gün oruç tutulur. Orucun ardından Hızır kurbanı kesilir, Hızır lokması dağıtlır. Hızır, Dersim Alevi inancında yardımlaşmayı, sevgiyi sembolize eder. Bu ayda darda olanlara yardım edilir.” dedi.

Konuşmaların ardından Pir Zeynel Batar, katılımcıların getirdiği lokmalara gülbenk duası verdi. Lokmaların dağıtılmasından sonra Pir Batar deyişler okudu.

 Etkinlik Metin- Kemal Kahraman ve Maviş Güneşer’in dinletisi ile sona erdi.

“Hızır, Dersim Kültürünün Önemli Bir Parçası”

Dernek olarak Dersim kültürünü korumayı, yaşatmayı ve gelecek kuşaklara aktarmayı misyon edindiklerini belirten Munzur Akademi Yönetim Kurulu Başkanı akademisyen Dilek Kızıldağ Soileau, “Hızır’ın Dersim inanç kültürü ve ibadet takvimi içerisinde önemli bir yer tutuyor” dedi.

Dersim inancında kutsal olan Hızır geleneğinin doğru bir şekilde anlatılması, aktarılması ve yaşamasına katkı sunmak adına bu etkinliği düzenlediklerini belirten Soileau, “Hızır ayı içerisinde olduğumuz bu günlerde bu etkinliği yaptık. Dersim Alevi geleneğini iyi bir şekilde aktaran Pir Zeynel Batar ile Dersim kültürü ve müziğinin önemli temsilcileri olan Metin-Kemal Kahraman kardeşler ile Maviş Güneşer’i davet ettik.” dedi.

Soileau, Munzur Akademi’nin Dersim’in inançsal ve kültürel değerlerine ilişkin etkinlikler düzenlemeye devam edeceğini belirtti.

Pülümür’de Zazaca Hızır Cemi Yapıldı

Dersim’in Pülümür ilçesinde Hızır ayı nedeniyle Pülümür Cemevi’nde Hızır Cemi bağlandı. Zazaca yapılan Hızır Cemini pirler Kaya Dede ile Metin Demir yürüttü. Pirler, cemde Hızır ayının önemini anlattılar. Ceme katılan canların getirdiği lokmalar pirlerin verdiği gülbenk duasıyla dağıtıldı.

The post Dersim’de Hızır Ayı Başladı, Hızır Ceminde Hızır’ın Önemi Anlatıldı appeared first on Sivil Sayfalar.