Fikirtepe’de yaşanan süreci biliyoruz. Uzun süredir çözüm bekliyorsunuz.

Uzunca bir zamandır yaşadığımız mağduriyeti yetkililere ve kamuoyuna duyurabilmek için uğraş veriyoruz. Gazete haberlerini, yetkililerin açıklamalarını takip ediyoruz. Maalesef tatmin edici bir açıklama gelmiyor. Altı doldurulmamış açıklamalarla geçiştiriliyor, izlenimi ediniyoruz.

Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum, Bakan Yardımcısı Fatma Varank ve Kentsel Dönüşüm Genel Müdürü Vedat Gürgen’le 17 Ekim 2018 günü bir görüşme yaptık, yaşadığımız mağduriyeti anlattık. Bakanlığın kamulaştırma tehdidi ile imza atmak zorunda kaldığımızı belirterek sorumluluk almaları gerektiğini söyledik ve yardım istedik. Verilen yanıt, Bakanlığın özel hukuka giren bir konuda taraf olamayacağı yönünde oldu. 6306 sayılı yasanın biz hak sahiplerini mecbur bıraktığı gerçeği önümüzde dururken… Yapılan açıklamalar, ‘yaşanan mağduriyetlerden bir mağduriyet daha yaratılacağız’ yönünde.

‘Komşularımız Evlerini Göremeden Vefat Ediyor’

Burada barınma noktasında ciddi bir mağduriyet söz konusu. Kira yardımı yapılmayan insanlar nerede, nasıl yaşıyor? Akrabalarında ya da çadırda demiştiniz, bunu sürdürebiliyorlar mı?

Fikirtepe bölgesi, gelir düzeyi düşük insanların yaşadığı bir bölge, yaş ortalaması yüksek, birçoğunun sosyal güvencesi dahi yok. Oturdukları evlerinde kiracıları varken, gelir kaynaklarının yanında, başlarını soktukları evlerden olup kiracı konumuna düştüler. Büyük bir çoğunluğu kiralarını ödeyemiyor, ellerindeki mal varlıklarını satarak, kredi çekerek borç içerisinde yaşamaya çalışıyorlar…

Devlet Bağdat Caddesi, Etiler gibi gelir düzeyi yüksek bölgelere kira desteği veriyor. Fikirtepe’ye vermeyerek büyük bir adaletsizlik, haksızlık yapıyor. 6306 sayılı yasada riskli alanlarda 36 ay kira ödeme zorunluluğu var. Örnek vermek gerekirse 60-65 yaşındaki insanlar merdiven temizliğine gidiyorlar, Emekli insanlar iş arıyorlar, buldukları işleri şartlar ne kadar zor olsa da kaybetmemek için çırpınıyorlar. Komşularımız birer birer vaat edilen evleri göremeden vefat ediyorlar. Bir söz vardır; ‘bu dert beni kanser etti’ diye; geçen hafta kapı komşumuzu kaybettik kanserden 3 ay içinde…

Seçimden önce belediye başkan adayları sizi ziyaret etti. Seçim sonrasında sizinle iletişim kuran oldu mu?

Seçimlerden önce iktidar partisi dışında tüm parti yetkilileri, başkan adayları bizleri ziyaret ettiler. Çözüm için yardımcı olacaklarını beyan ettiler. İstanbul seçim sonuçları netleşmediği için geri dönüş alamadık, Vatan Partisi dışında. Vatan Partisi, tekrar gelip kamuoyuna seslenmek istediğini beyan etti. Bizler seçim sonuçlarının netleşmesini bekliyoruz.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Kadıköy Belediyesi’nin süreçle ilgili çalışması oldu mu bugüne dek? Bakanlıkla iletişimi sağladılar mı? Mağdur insanlara en azından barınma anlamında geçici de olsa destek sağlandı mı?

Büyükşehir Belediyesi başlattığı hareketin altından kalkamayıp Bakanlığa devrettiği günden beri, yetki alanının içerisinde yaşayan vatandaşına hiçbir ses, destek vermedi, bu insanlar ‘yokmuş’ gibi davrandı. İlçe belediyesi, bu süreçte kendisi de mağdur edildiği için-birçok alanda Kadıköy Belediyesi’nin arsası var, dolayısıyla mağdurlar- çok zor durumda olan insanlar için istediğimiz erzak yardımlarını kimseye duyurmadan yaptılar.

Bakanlığın Devraldığı Projede Mağduriyet Giderildi

Gereken yasal düzenlemenin çıkması durumunda, mağduriyetiniz tamamen giderilmiş olacak mı? Geçmişe dönük mağduriyetlerin giderilmesi beklentiniz mevcut mu? 

Gerekli yasal düzenlemeler yapıldığı takdirde, mağduriyetlerin giderilebileceği düşüncesindeyiz. Bakanlık daha önce Fikirtepe’de sorun yaşayan müteahhitlerin 5 projesini devralıp kamu eliyle yapımına başlamış, bu projelerden Anka Yapı’nın projesini teslim edilmek üzeredir. Geriye dönük olarak da bu hak sahiplerinin mağduriyetleri giderilmiştir. Dolayısıyla bizler de bu beklenti içerisindeyiz.

Müteahhit firmalar neden bu duruma geldi? Zarar ettilerse bunu öngöremediler mi sizce? Size hiç açıklama yapıldı mı? 

İBB’nin plansız başlattığı bu çalışmada, Bakanlığın da kentsel dönüşümle ilgili bir birim kurmaması, kontrol mekanizmasını işletmemesi sonucu, ‘çantacı firmalar’ Fikirtepe’ye akın etti. Bu dönemde tabiri caizse ‘kervanın yolda düzülmesi’ mantığıyla hareket edildi. Fikirtepe’nin plan notlarının 6-7 kez değişmesi, ilk anlaşmaları yapan müteahhit firmaların 4.14 emsal-(H)Yükseklik serbestisi-Yolların inşaat alanına dahil olması ile sözleşmeler imzalayıp daha sonra değişen plan notları yüzünden emsalin 4.00 düşmesi, Fikirtepe’ye özel kesintiler yapılması (Emsal 3.50 seviyelerine çekildi), Yüksekliğin 80 metreye düşürülmesi, yolların alınması sonucu kârlılık oranlarında yaşayacakları düşüşü göz önüne alıp ilk olarak hak sahiplerinin kira ödemelerini kesmelerine sebep oldu. Maliyetlerdeki artışı da göz önüne alınca ortaya çıkan sonuca şaşırmamak gerek. Tabi bunun yanında dolandırıcılık sakiyle hareket eden müteahhitleri ayrıca incelemek gerekecektir.

“Haklarımızı Arıyoruz Ama Maddi Gücümüz Yok”

Sosyal medyada, yaygın medyada sesinizi duyurmak için çok çalıştınız. Change.org’da kampanya yürüttünüz. Bu çalışmaların ardından sizinle iletişim kuran bir kamu görevlisi oldu mu? 

Sosyal medyadan, Change.org kampanyasından, yazılı ve görsel basından yürüttüğümüz çalışmalar kamuoyunda çok başarılı oldu. Özellikle #lekefikirtepe enstelasyon çalışmamız ülkemizden ve dünyanın çeşitli ülkelerinden çok güzel tepkiler aldı. Ama maalesef yaşanan mağduriyete sebep olan kamu görevlileri tepki vermediler.

Sonuç olarak İstanbul’un kara lekesi #lekefikirtepe’nin oluşmasına sebep olan, binlerce insanı mağdur edenler hakkında yasal olarak mahkemelerde haklarımızı aramaya çalışıyoruz. Fakat maddi olarak yeterli gücümüz ve manevi olarak da süreç çok uzun süreceği için bizleri daha da mağdur edecektir. Davalar çok uzun sürmekte, yüklenici firmalar kanunların açıklarını bulup süreci tıkayıp uzatmak için her türlü yolu denemektedirler. Bu mağduriyeti bizlere hak gören kurumlara bireysel olarak şikâyet başvurularımızı yapıyoruz. Devletin yaşanan mağduriyete kayıtsız kalmayacağına, vatandaşlarının barınma haklarına yapılan bu haksız hukuksuz işlemlere dur diyeceğine inanıyoruz…

The post “Fikirtepe’de Muhatap Yok” appeared first on Sivil Sayfalar.

Deprem Güçlendirme Derneği (DEGÜDER) Başkanı ve inşaat mühendisi Sinan Türkkan ise, kentsel dönüşümün hızlandırılması için güçlendirme seçeneğinin nasıl ele alınması gerektiğini paylaştı.

İstanbul Teknik Üniversitesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu da vatandaşların afet yönetimi konusunda eğitilmesinin önemini, nasıl eğitileceğini ve mevzuatta afet yönetimiyle ilgili belediyelerin yürütmekle görevli olduğu konuları aktardı.

Kentsel dönüşümün sorunlu bölgelerinden İstanbul Fikirtepe’deki süreci, Leke Fikirtepe Platformu sözcüsü Engin Adıgüzel’den öğrendik.

17 Ağustos 1999 depremi, Kocaeli-Gölcük merkezli olmak üzere Richter ölçeğine göre 7,5 şiddetindeydi. Tüm Marmara Bölgesi’nde, Ankara ve İzmir’e kadar geniş bir alanda hissedilen 17 Ağustos depreminde resmi verilere göre 18 bin 373, resmi olmayan verilere göre 50 bin kişi hayatını kaybetmişti. Yaklaşık 100 bin kişinin yaralandığı felakette, 505 kişi de sakat kaldı. 133 bin 683 binanın çökmesiyle, 600 bin kişi evinden oldu. Bugün İstanbul’da 400 bin riskli binadan bahsediliyor ve kentte 2020 yılına kadar 7,5 ve üzeri deprem olasılığı istatistiksel olarak yüzde 45. Türkiye’de ise 7’den büyük bir depremin sismik boşluk olarak adlandırılan bazı bölgelerde olma ihtimali çok yüksek. Bu bölgelerde her an büyük bir deprem her an olabilir.

17 Ağustos depreminde bu yana gündemimizde olan ve yıllardır süregelen kentsel dönüşüm çalışmaları, Türkiye’nin en önemli konularının başında geliyor. Ancak kentsel dönüşüm, işleyişi bakımından yıllardır sorunlarıyla birlikte yürütülmekte. İstanbul’da metrekare değeri yüksek bölgelerde, bina bazında gerçekleşen dönüşüm afet ve özellikle deprem konusunda önlem almaktan çok, evlerin küçültülerek yenilenmesi şeklinde ilerliyor.

Yeni yapılar depreme dayanıklı inşa edilse de, mahalle ve ilçe bazında bütünleşik bir kentsel dönüşüm çalışmasının benimsenmemesi,  olası bir depremde meydana gelecek felaketleri önlemeye yetmiyor. Bununla birlikte, mülk sahiplerinin müteahhit firmalarla anlaşması üzerinden ilerleyen sistem, kentsel dönüşümü afet değil, rant odaklı hale getiriyor.

Kentsel Dönüşüm İçin 20 Yılımız Olmayabilir

Uzmanlar, kentsel dönüşümün bina bazında değil, ada bazında yapılarak bütünleşik bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini savunurken, tüm binaları yıkıp yeniden yapmanın 20 yıl süreceğini, bu kadar vaktimiz olmadığını söylüyor. Uygun olan binaların güçlendirilmesiyle hem zaman, hem de maliyet açısından avantaj yaşanabilir. Böylece, kentsel dönüşümün müteahhitlerin insafına bırakılmasının da önüne geçecek bir adım atılabilir. Kentsel dönüşüm çalışmalarının deprem özelinde gerçekleşmesi de sıkıntı yaratıyor. Fırtına, sel, yangın gibi afetlerin de kentsel dönüşüm çalışmalarına dâhil edilmesi gerekiyor. Uzmanlar, belediyelerin afet yönetimi konusunda daha aktif rol alması gerektiğin ifade ederek, halkın yoğun olarak bilgilendirilmesi gerektiğine vurgu yapıyor.

Her Belediye, Kendi Kentsel Dönüşüm Planını Hazırlayacak

İstanbul Kartal’da 6 Şubat günü çöken ve 21 kişinin hayatını kaybettiği Yeşilyurt Apartmanı, kentsel dönüşüm sürecine ve riskli binalara bir kez daha dikkat çekmişti.  Olay sonrası Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, yayınladığı strateji belgesi kapsamında 81 ilin valiliğine bir genelge yollayarak, illerdeki en riskli yapıların sayısının belirlenmesini istemişti.  Genelgeye ilk yanıt İstanbul Valiliği’nden gelmiş, Valilik tarafından bir süre önce büyükşehir ve 39 ilçe belediyesine gönderilen yazıyla, en riskli yapıların tespitlerinin yapılması istenmişti. 3 ay içerisinde binaların tespit edilmesi ve daha önceki çalışmaların aksine, her belediyenin kendi kentsel dönüşüm planını hazırlayarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na sunması planlanıyor. Bakanlığın onayı ve çeşitli finansman desteklerinin de devreye alınmasıyla çalışmalara başlanacak. 20 Mayıs’tan sonra her kent, kendine özgü kentsel dönüşüm planlamasını yaptığı bir Strateji Belgesini hazırlayarak Bakanlığın onayına sunacak. Kentsel dönüşümle ilgili yeni hedefler kapsamında müteahhitlerden yapım bedelinin yüzde 10’unu teminat olarak göstermeleri zorunlu tutulacak. İnşaatın ilerleme seviyesine göre bakanlık tarafından satışlara izin verilecek.

400 Bin Riskli Binanın 30 Bini Olası İstanbul Depreminde Yıkılabilir

Valiliğin belediyelere gönderdiği yazı ile yeni kentsel dönüşüm sürecinin başlatıldığı İstanbul’da, 400 bin bina riskli bina olduğu belirtiliyor. Bu rakam, Türkiye genelinde dönüşmesi gereken 6,7 milyon konutun yaklaşık yüzde 10’una denk geliyor. 2035’e kadar beklenen olası bir İstanbul depreminde ise bu yapılarının 30 binin yıkılabileceği tahmin ediliyor. İstanbul genelinde yıkım tehlikesi bulunan riskli yapıların tespiti, bunların yıkılması ve yeniden yapılması amacıyla 2012’de çıkarılan kentsel dönüşüm yasası kapsamında, bugüne dek kentte 66 bin binanın risk tespiti yapıldı ve 325 bin hane evlerini kentsel dönüşüme dâhil etti.

Fikirtepe’de Kentsel Dönüşüm Çilesi

Kentsel dönüşümün uygulanması noktasında sıkıntıları ise, bölgelere göre farklılık gösteriyor. Müteahhit firmaların kâr edememesi nedeniyle, hak sahiplerine kira yardımında bulunmaması, dönüşüm sürecinin bitmemesi, kamu tarafında da kentsel dönüşüm çalışmalarının henüz oturmamış olması nedeniyle, Fikirtepe’de 65 bin hak sahibi mağdur.  Kentsel dönüşümün kördüğüme döndüğü Fikirtepe bölgesinde ise, bu yılın başında ‘Leke Fikirtepe’ kampanyasını hayata geçiren mağdurlar, ‘Sessizliği bozmak için çivi çak ve paylaş!’ sloganı ile hazırladıkları enstalasyon üzerine,  bölgedeki mağdur 65 bin kişiyi temsilen, enstalasyon üzerine 65 bin çivi çakmayı hedefliyor Kentsel dönüşümde 2005 yılında pilot bölge seçilen Fikirtepe’de evi yıkılan ve kira ödeyecek geliri olmayan vatandaşlar akrabalarının yanında, sokakta ve çadırda kalıyor. Bölgede faaliyet gösteren inşaat şirketleri iflas etti. Change.org üzerinden de sorunlarının çözümü için bir kampanya yürüten ve çözümün adresi olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nı gören Fikirtepeli mağdurlar, çözüm bekliyor.  Fikirtepe’de toplam proje alanı 916 bin 381, kamuya terk edilen alan ise 302 bin 406 metrekare. Tüm projelerin tamamlanması halinde, Fikirtepe’den kentsel dönüşümle ilgili kamunun elde edebileceği kar ise 16 milyar 230 milyon 19 bin 956 lira. Bölgede 15 proje bitti. 3’ünde iskan var, diğerlerinde tapu sorunu sürüyor. 5 yapı adasında firmalar işleri tamamen bıraktı. Toplam sorunlu yapı adası sayısı ise 41. Bunların kiminde yıkım yıllar önce yapıldı ama inşaat başlamadı. Kiminde ağır ilerliyor, kiminde birden fazla firma işin içinde diye süreç kilitlendi.

The post Türkiye’de Her An Büyük Deprem Olabilir, Kentsel Dönüşüm Hızlandırılmalı appeared first on Sivil Sayfalar.