Dünya üzerindeki yenilenebilir kaynak arzına karşılık, insanların bu kaynaklara yönelik talebinin nasıl bir seyir izlediğini ortaya koymak i
çin araştırmalar yürüten Küresel Ayak İzi Ağı’nın (Global Footprint Network) verileri, dünyamızın içinde bulunduğu kritik durumu gözler önüne serdi. Küresel Ayak İzi Ağı’na göre, insanlığın doğa üzerindeki yıllık talebinin, dünyanın bir yılda sağlayabileceği kapasiteyi aştığı gün olan Dünya Limit Aşım Günü bu yıl 1 Ağustos’ta gerçekleşti. 1969 yılından bu yana en erken tarih olan 1 Ağustos’tan itibaren insanlık 2019’un hakkından kaynak kullanmaya ve bir anlamda borçlanmaya başlayacak.

İnsanlık 1,7 dünya, Türkiye 1,9 dünya varmış gibi yaşıyor!

Dünya Limit Aşım Günü’nün 1 Ağustos olması insanlığın sanki 1 değil, 1,7 dünya varmış gibi tüketerek yaşadığını ortaya koyuyor. Bu tarih 2015 yılında 13 Ağustos, 2016’da 8 Ağustos, 2017’de ise 2 Ağustos olmuştu. Tarihin bu yıl sadece bir gün geriye gitmesi, kötüye gidişin biraz yavaşladığını göstermekle beraber, durumun kritik seviyelere geldiği ve kötü gidişatın devam ettiği gerçeğini değiştirmiyor.

Her ülkenin kaynak kullanım hızı farklı olduğu için Limit Aşım Günü ulusal bazda değişiklikler gösteriyor. Türkiye’nin ulusal limit aşım günü bu yıl 11 Temmuz oldu.  Doğal kaynaklarının sağladığı 1 yıllık potansiyel 11 Temmuz’da tüketmiş olan Türkiye sanki 1,9 dünya varmış gibi yaşıyor.

Kaynakları sınırsız bir şekilde tüketmenin sonucunda tüm dünyada ormanlar yok oluyor, balık kaynakları tükeniyor, tatlı su sıkıntısı doğuyor, biyoçeşitlilik yitiriliyor. Aynı zamanda atmosferde artan karbondioksitin tetiklediği iklim değişikliği sonucunda ciddi kuraklıklar, felaket düzeyinde orman yangınları ve kasırgalar insanlık için ciddi tehditler oluşturuyor.

‘Böyle giderse gelecekte yaşanacak bir dünya kalmayacak’

WWF- Türkiye Genel Müdürü Aslı Pasinli Dünya Limit Aşım Günü ile ilgili şu değerlendirmeyi yaptı:

“Kişisel olarak 1 Ağustos veya geçen yılın Küresel Limit Aşım Günü olan 2 Ağustos arasında hayatlarımızda bir farklılık görmeyebiliriz. Ama doğal kaynakların sınırsızca tüketilmesinin bedelini dünya ödüyor ve bu bedelden her bireyin payına bir şeyler düşüyor. İklim değişikliği, yaşanan orman yangınları, zamansız ve dengesiz yağışlar, aşırı sıcaklar, kuraklık ve seller gibi örnekler biricik gezegenimizde doğal kaynak bütçelerini aşmamızdan kaynaklanıyor. Geleceğin kaynaklarını kullanarak bugünü yaşamaya devam edersek, gelecekte yaşanacak bir dünya kalmayacak. Dünyayı hızlı tüketme alışkanlığımızı bırakmanın ve doğal kaynakları sürdürülebilir, sınırlı bir şekilde kullanmanın zamanı çoktan geldi. Hep birlikte bunu yapabilir, ülkemizde ve dünyada insanlığın sürdürülebilir ve müreffeh bir geleceğe sahip olmasını sağlayabiliriz.”

Bireylerin çevre dostu davranışları yaygın olarak benimsemesi önemli

Küresel Ayak İzi Ağı, kötü gidişatı durduracak 4 ana çözüm alanı öneriyor. Bunların başında kentlerde otomobil kullanımının azaltılması geliyor. Eğer dünya kentlerinde otomobil kullanımı  %50 azalır, otomobillerle kat edilen mesafenin %30’u toplu taşıma araçlarıyla ve kalanı yürüyerek veya bisikletle kat edilirse Dünya Limit Aşım Günü 12 gün ileri gidebilir.

Enerji bir başka çözüm alanını oluşturuyor. İnsanlığın çevre üzerindeki karbon ayak izi %50 azaltıldığı takdirde Dünya Limit Aşım Günü 93 gün ileri gidecek.

Üçüncü çözüm alanını ise gıda tüketimi oluşturuyor. Eğer herkes gıda israfını %50 azaltır, diyetinde dünya ortalamasında kalori alırsa Dünya Limit Aşım Günü 38 gün ileri gidecek.

Son çözüm alanı nüfus kontrolüyle ilgili. Dünyadaki bütün aileler, gelecekte birer az çocuk dünyaya getirdikleri takdirde 2050 itibarı ile Dünya Limit Aşım Günü 30 gün ileri gitmiş olacak.

Kaynak: WWF

The post Türkiye, Bu Yıl Doğal Kaynakları Dünyadan 21 Gün Önce Tüketti appeared first on Sivil Sayfalar.

– Dünya Limit Aşım Günü nedir?

Küresel Ayak İzi Ağı’na (Global Footprint Network) göre “Dünya Limit Aşımı Günü”, insanlığın doğa üzerindeki yıllık talebinin, dünyanın bir yılda sağlayabileceği kapasiteyi aştığı gün olarak tanımlanıyor. 1997 yılında eylül ayına denk gelen limit aşımı günü, bu yıl şimdiye kadarki en erken tarihini gördü: 2 Ağustos. İnsan aktivitelerinin doğa ve doğal kaynaklar üzerindeki eşi görülmemiş baskısını sembolize eden tarih, ekolojik ayak izi kavramını da yeniden gündeme getiriyor. Tükettiğimiz kaynakları üretmek ve yarattığımız atığı bertaraf etmek için gereken toprak ve su alanını işaret eden ekolojik ayak izimiz büyüdükçe biyolojik kapasitemiz yetmez oluyor,  limiti daha erken aşıyoruz.

“Limit aşımı, yıllık faizle geçinmek yerine bankadaki ana parayı harcamak veya kredi kartı borcunu ödeyememek gibi tercüme edilebilir”

– Dünyanın kaynaklarını nasıl tüketiyoruz?

Okyanus ve ormanlarımızın emebileceğinden daha fazla karbondioksit üretiyor, balık stoklarını daha kendilerini yenilemeden tüketiyor, ağaçları yeniden büyümelerine izin vermeden kesiyoruz. Dünya talebimize kaynak yetiştiremiyor. Ekonomi, nüfus ve kaynak talebi büyüyor ancak dünyamızın büyüklüğü değişmiyor.  Limit aşımı, yıllık faizle geçinmek yerine bankadaki ana parayı harcamak veya kredi kartı borcunu ödeyememek gibi tercüme edilebilir. Bugün insanlığı finanse edebilecek tahmini doğal kaynak ihtiyacı için 1.7 dünya gerekiyor. Sanki yedekte bir dünyamız daha varmışçasına kaynaklarımızı tüketiyoruz. WWF’in 2016’da yayımladığı Yaşayan Gezegen Raporu’na göre insanoğlu sanayi devriminden sonra birçok farklı alanda limitleri çoktan aştı. Baş döndürücü hızlanma olarak adlandırılan bu kaynak tüketimi grafiklerde de netlikle görülebilir.

“20 yıldır bir iyileşme göstermeden kaynakları hesapsızca kullanmaya devam ediyoruz”

– Bu yıl dünyanın kaynaklarını 2 Ağustos itibariyle tükettik. Bundan sonra ne olacak?

1997 yılında eylül ayına denk gelen limit aşımı günü, bu yıl şimdiye kadarki en erken tarihini gördü: 2 Ağustos. Bugünden itibaren bir sonraki senenin doğal kaynaklarından ödünç alarak yaşamaya başladık. 2017’nin bizim için sağladığı kaynakları normalde bu yılın sonuna kadar kullanmamız gerekirken biz yılın sekizinci ayına gelir gelmez tüketiyoruz. Bu tarih 31 Aralık olduğu zaman iyiye giden bir eğilimden bahsedebiliriz. 1997 yılından beri Limit Aşımı Günü her yıl biraz daha geri geldi. Eğilim ortada, 20 yıldır bir iyileşme göstermeden kaynakları hesapsızca kullanmaya devam ediyoruz. Bundan sonrasında acilen harekete geçmez, tüketim ve üretim biçimlerimizde köklü değişimler gerçekleştirmezsek bu tarih her yıl daha öne kaymaya devam edecek.

– Peki, dünyanın kaç senesi kaldı?

Bunu söylemek çok zor. Dünyanın biyolojik kapasitesi ve ekolojik ayak izimizin büyüklüğüne dair bilgiler bu tarihi tespit etmemiz içi yeterli değil. Dünyanın ömrünü belirleyen farklı faktörler ve dinamikler var. Biz yalnızca dünyayı kendimiz ve diğer canlılar için yaşanamaz bir hale getiriyoruz. Birleşmiş Milletler’in çok yakında yayınladığı bir rapora göre eğer böyle giderse, 2050’de denizlerimizde balıktan çok plastik olacak. Bu veri de eşiğe çok yaklaştığımızı gösteriyor.

“Bu gidişatı durdurmamız mümkün. Limit aşımını her yıl sadece 4.5 gün ileriye atmayı başarabilirsek 2050’de tek bir gezegenin sağladığı kaynaklar bize yetebilecek”

 – Bundan sonra dünyanın limitini aşmamak mümkün mü? Aşmamak ya da o oranı azaltmak için ne yapmak gerekiyor?

Bu gidişatı durdurmamız mümkün. Limit aşımını her yıl sadece 4.5 gün ileriye atmayı başarabilirsek 2050’de tek bir gezegenin sağladığı kaynaklar bize yetebilecek. Örneğin dünyadaki gıda atığını yüzde 50 azaltabilirsek Limit Aşımı Günü’nü 11 gün ileriye atabiliriz. Küresel karbon ayak izimizi yüzde 50 azaltabilirsek Limit Aşımı tarihini 89 gün ileriye atabiliriz. Şimdiden birkaç umut verici gelişme yaşanmaya başladı. Örneğin en güncel verilere göre ABD ekolojik ayak izini yüzde 20 oranında düşürdü, bu gelişmede karbon emisyonlarının azaltılmasının büyük payı var. Dünyada toplam ekolojik ayak izi en büyük ülke Çin ise beş yıllık faaliyet planlarında ekolojik bir uygarlık yaratacağının sözünü verdi. Ayrıca İskoçya, Kosta Rika, Nikaragua gibi enerji sistemlerini hızla karbonsuzlaştırarak bu değişimin mümkün olduğunu gösteren ülkeler de mevcut. Bu gidişatı tersine çevirebiliriz. Yeter ki birlikte hareket edelim.

“Birleşmiş Milletler raporu, Paris Anlaşması’nda taahhüt edilen emisyon azaltım hedeflerinin tamamı gerçekleşse dahi gezegenimizin 2.9 ila 3.4 derece  ısınacağını ortaya koydu”

– İklim değişikliğinin geldiği durumdan geri dönüş mümkün mü?

İklim değişikliği, bugün insanoğlunun karşı karşıya kaldığı en önemli sorunlardan biri. Başlıca kaynağı fosil yakıtlar olan karbon emisyonlarının artış hızını durdurup geri çeviremediğimiz takdirde, 2060’da 4 derece, yüzyıl sonunda ise 6 derece daha sıcak bir dünyada yaşamak durumunda kalacağız. Bu, ekosistem, canlı ve bitki türleri kadar beşeri sistemler için de tehdit oluşturuyor. Küresel ekonomide istikrarın ve sürdürülebilirliğin sağlanması da, bu mücadelenin başarısına bağlı.

Bilim insanlarına göre iklim değişikliğinin yıkıcı etkilerinden korunmak için sanayi devrimi öncesine göre ortalama sıcaklıklardaki artışı, en fazla 1.5 derece ile sınırlamak gerekiyor. Bu hedefi tutturmak için ise enerji altyapısında dönüşüm şart. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli küresel enerji altyapısında köklü değişiklikler yapılması ve bu çerçevede 2050 yılında düşük karbonlu enerjinin, elektrik üretimindeki payının yüzde 90’ın üzerine çıkartılması gerekliliğinin altını çiziyor. Uluslararası Enerji Ajansı ise iklim değişikliğiyle mücadele için yeryüzündeki fosil yakıt rezervlerinin üçte ikisinin yeraltında bırakılması gerektiğini belirtiyor.

Birleşmiş Milletler raporu, Paris Anlaşması’nda taahhüt edilen emisyon azaltım hedeflerinin tamamı gerçekleşse dahi gezegenimizin 2.9 ila 3.4 derece  ısınacağını ortaya koydu. Bu durumdan geri dönüşü düşünmeden önce bu gidişatı durdurmaya odaklanmamız lazım. O sebeple, Paris Anlaşması gibi mekanizmaların doğru işlemesi, ülkelerin açıkladığı taahhütleri sürekli olarak iyileştirmesi ve dünyanın artan bir ivmeyle karbonsuzlaşmaya doğru gitmesi gerekiyor.

– Dünyayı kurtarmak için kamunun ve STK’ların üzerine düşen rol nedir?

Dünyanın birçok ülkesinde birçok kuruluş, ekolojik ayak izini küçültmek ve biyolojik kapasiteyi yükseltmek için çalışmalar yürütüyor. Ancak birçok ülkenin önceliğini de agresif kalkınma planları oluşturuyor. Bir yandan yıkıcı gelişmelere şahit olurken bir yandan da doğa için atılan kolektif adımlar, gelecek için umut beslememize yardımcı oluyor. Burada önemli olan, insanın doğayla uyum içinde yaşayabileceği bir geleceğe yatırım yapmak.

Örneğin, Türkiye’nin küresel sürdürülebilirlik trenini yakalaması için, “büyüme hızı”, “gayri safi hasıla” gibi ekonomik parametrelerin yanında “ekolojik ayak izi”, “biyolojik kapasite” gibi yeni göstergeleri de kalkınma stratejilerine dâhil etmesi ve kalkınma politikalarıyla doğa koruma politikalarını bütünleştirmesi gerekiyor. Bir ülkenin “biyolojik kapasitesi”, doğal kaynak arzı olarak kabul edilirse” “ekolojik ayak izi” ise doğal kaynak talebidir. İkisi arasındaki fark ise “ekolojik açık” ya da “limit aşımı”dır; bu  makas her yıl açılıyor. Ekolojik Ayak İzi’nin azaltılması ekolojik açığın kapatılması için tek başına yeterli değil; limit aşımına son vermek için aynı zamanda biyolojik kapasiteye yatırım yapılmalı, yani orman, tarım, mera, sulak alan, balık stokları gibi üretken alanların verimliliği artırılmalı. Bu gidişi tersine çevirmek için yarından tezi yok harekete geçmeliyiz.

Sivil Toplum Kuruluşları da, bu gelişimi destekleyici projeler üretmeli, araştırmalar gerçekleştirmeli ve karar vericileri etkileyecek yaklaşımlar geliştirmeli. İklim değişikliği gibi birçok konuda veri azlığı söz konusu. Bu açığı kapamada akademi ve sivil toplum iş birlikleri öne çıkıyor. Daha büyük projeler, daha önemli veriler, daha güçlü söylemler demek. Bu gidişatı durdurma konusunda kamu kurumları ve sivil toplum dışında iş dünyası, akademi ve bireylere de iş düşüyor. Hepimiz birlikte hareket edersek kayda değer bir değişimin yaratıcısı olabiliriz.

*Katkılarından dolayı Özlem Türkdoğan’a teşekkür ederim.

The post “Sanki yedekte bir dünyamız daha varmışcasına kaynaklarımızı tüketiyoruz” appeared first on Sivil Sayfalar.