Yeniden Dağıtım Mekanizması Olarak Vergi, Türk Vergi Sisteminin Genel Durumu, Vergiler ve Gelirin Yeniden Dağıtımı, Kayıt Dışılık ve Vergiden Kaçınma, Asgari Ücretin Vergilenmesi Meselesi, Nasıl Bir Vergi Sistemi? Artan Oranlı mı, Azalan Oranlı mı? bölümleri ile son bölümde Politika Önerileri’nden oluşan raporda öne çıkan önemli bulgular şunlar:

• İktisadi İşbirliği ve Gelişme Teşkilatı (OECD) üyeleri içinde Türkiye gelir dağılımının en kötü olduğu birkaç ülkeden biridir.
• Gelirin daha adil dağılımını sağlama bakımından etkinliği yüksek bir vergi sisteminin oluşturulması Türkiye’nin önündeki önemli bir politika seçeneği olarak duruyor.
• Adil, kapsamı geniş bir vergileme büyümenin kapsayıcılığını sağlayacak önemli bir faktördür.
• Vergi toplanırken, bu vergilerin nasıl ve kimlerden toplanacağının da önemi büyük.
• Türkiye’de vergi sisteminin ‘gelirin yeniden dağıtımını sağlama’ işlevini azaltan en önemli kısıt iktidarların ekonomik manada popülist uygulamalarıdır. Vergiler politik ekonominin önemli araçlarından biridir ve siyasi müdahalelere en açık olan ekonomik politika aracıdır.
• 2015 yılında 75,5 puan alan Türkiye’nin 2020’de 69,9 seviyesine düşmüş olması vergide rekabetçilik bakımından ciddi bir kayıp yaşandığının bir göstergesidir.
• Türkiye’de toplanılan gelirin çoğunluğunu tüketimden alınan vergiler oluşturmaktadır ve bu durum çok uzun bir zamandır ülke ekonomisinin genel bir karakteri haline geldi.
• 2020 yılında salgınla beraber ortaya çıkan düşük büyüme performansları, vergi gelirlerindeki düşüşün de nedeni olacak,
• Ülkemizde en fakir ve en zenginlerin en fazla vergi yüküne, ortada yer alan grupların ise nispeten daha düşük bir yüke sahip oldukları görülüyor.
• 2010 sonrası dönemde vergi yüklerinde gözle görülür bir artışın yaşandığı anlaşılıyor.
• 
• Gelir vergisi yükünün daha çok iki uçta yer alan, en zengin ve en fakir yüzde 20’lik gelir grupları tarafından yüklenildiği ifade edilebilir.
• Ülkemizde harcama vergileri yoksullar üzerinde beklenenden çok daha fazla bir yük oluşturmakta ve gelir adaleti bakımından eşitliği bozucu yönde etki yaratıyor.
• Harcamalar üzerinden alınan bu vergilerin düşük gelir grupları üzerinde yaratmış olduğu yük, yüksek gelir gruplarına göre çok daha fazladır.
• Kapsamı genişletilmiş bir sosyal transfer sisteminin gelir eşitsizliklerinde ciddi manada iyileşme yaratma potansiyeline sahip olduğu anlaşılıyor.
• Tüketim üzerinden alınan vergiler, boyutu küçük de olsa, tüm gelir gruplarında grup içi eşitsizlikleri arttırıcı yönde etki yaratıyor.
• Gelir vergisinin grup içi eşitsizlik üzerine en düşük etkiyi sırasıyla en düşük yüzde 20’lik grup ile 2. yüzde 20’lik gelir gruplarında yaptığı anlaşılıyor.
• Ülkemizdeki vergi sisteminin düşük gelirliler aleyhine bir yük oluşturduğu görülüyor.
• Kayıt dışılık ve vergi kaçakçılığı ile mücadelenin, vergilerin gelir dağılımı üzerinde etkili olabilmesi bakımından, yeterli olmasa da, gerekli bir koşul olduğu anlaşılıyor.
• Ülkemizdeki işgücü piyasalarının yapısal özellikleri nedeniyle ücret gelirleriyle çalışanların neredeyse yüzde 42’si asgari ücret ile çalışır hale geldi.
• Vergi ve transfer politikalarının gelir dağılımını iyileştirici yönde, olumlu etkilere yol açtığını görüyoruz.

Vergi Sisteminde Adaletin Temini İçin Politika Önerileri

Raporda öne çıkan bulgulardan biri, “ödenen vergilerin payı bakımından en düşük yüzde 20’lik gelir grubu, en dezavantajlı gruptur ve maruz kaldıkları yük bakımından diğerlerinden açık ara önde” olduğu yönünde.

Tüm bu tespitlerden ve mevcut sistemin farklı gelir grupları arasında beklendiği gibi tarafsız olmaması, gelirin yeniden dağıtımı işlevini yeterince yerine getirmemesi nedeniyle, raporda yer alan politika önerileri ise şunlar:

• Kamu harcamalarında şeffaflığın ve hesap verilebilirliğin sağlanması, toplum nezdinde ödenen vergilerin gerekliliğine yönelik algının güçlenmesine ve vatandaşın vergiye tabi gelirlerini beyan etmesine teşvik eder.
• Vergide adaleti ortadan kaldıran ve gelir dağılımı bakımından da olumsuz etkiler oluşturan vergi aflarına son verilmeli; son yıllarda sürekli başvurulan bu yöntem, vergilerini kaynağında ödemek zorunda kalan, ödemekten kaçınamayan kesimler bakımından haksızlığa, daha da kötüsü gelir dağılımında kötüleşmeye yol açıyor.
• Türkiye’de düşük gelirli hane halkları üzerinde göreli olarak daha fazla yük oluşturan ve gelir dağılımının bozulmasına yol açan tüketim üzerinden alınan vergilerin toplam vergiler içindeki payının azaltılması gerekiyor.
• Aile sigortası veya vatandaşlık geliri gibi daha kurumsal uygulamalar, hane halklarının gelirlerinde ve harcamalarında istikrarı temin ederek makro- iktisadi istikrar üzerinde de olumlu etki yaratabilir.
• Gelir ve servet vergilerine ağırlık verilerek tüketim vergilerinin azaltılması için imkân yaratılmalı; zira ampirik incelemeler gelir vergisinin; ‘gelirin yeniden dağıtım etkisinin’ daha yüksek olduğunu gösteriyor.
• Araştırmaya göre, enflasyonun üst gelir gruplarının tabi oldukları eşit gelir seviyelerini göreli olarak çok daha fazla etkiliyor. Özellikle üst gelir diliminin tabi oldukları eşit değerlerin yeterince fazla arttırılmadığı, bu nedenle bir üst gelir vergisi oranıyla vergi vermesi gereken sayısının olması gerekenden düşüktür. Bu çerçevede, öncelikle makro iktisadi istikrarın sağlanması gerekiyor.

Raporun tümüne buradan ulaşabilirsiniz.

The post “Asgari Ücretin Vergiden Muaf Olması Gelir Dağılımını İyileştirebilir” appeared first on Sivil Sayfalar.

COVID-19 salgınına karşı uygulanan iki temel stratejinin ekonomik etkileri kıyaslandığı raporda, virüsü tümüyle baskılamayı amaçlayan “sıkı izolasyon” uygulamasının; toplumun büyük kesimini hayattan çektiği için ekonomik maliyeti yükselttiğini ancak hasta ve kayıp sayısının nispeten düşük kalacağı belirtiliyor. Düşük izolasyonu içerdiğinden virüsün görece daha geniş bir kesime yayılmasını ve yüksek kayıp riskini göze alan “sürü bağışıklığı” yönteminin uygulanması halinde ise ekonominin nispeten daha az etkileneceğinin altı çiziliyor.

COVID-19’a bağlı olarak ortaya çıkan derin ekonomik kriz bu eşitsizliğin daha da derinleşmesine neden olmaktadır. Hesaplamalara göre en zengin yüzde 20’lik grup en yoksul yüzde 20’lik grubun 7,3 katı daha fazla pay elde ederken bu oranın her iki senaryo altında da yükseldiği ve iki grup arasındaki farkın daha da derinleşerek 8,6 kata kadar ulaştığı görülmektedir.

İlk stratejiyi uygulayan ülkelerin virüsle mücadelenin ekonomik etkilerini hafifletmek için büyük bir bütçe ayırmaları gerektiği vurgulanan rapora göre, kamunun müdahalesi öncesinde olumsuz etkilenen ücretli istihdam oranının düştüğü Türkiye’de istihdam edilenlerin bakmakla yükümlü oldukları nüfus artarken yoksullar daha fazla, zenginler daha az gelir kaybına uğrayacak. Yaşanabilecek ekonomik şokun uzun ve derin bir bunalıma dönüşmemesi için daha ağır etkilenen kesimleri destekleyecek ek tedbirlere ihtiyaç duyulacağını işaret eden raporda, ilk tedbir olarak tüketim harcamalarını canlı tutabilmek için borç erteleme ya da yeniden yapılandırma uygulamaları öne çıkıyor. 

Salgın sebebiyle oluşacak olan gelir kayıpları ve gelir dağılımındaki bozulmaları minimuma indirebilecek ekonomi politika alternatiflerinin de analiz edildiği raporda sonuç olarak Türkiye’nin çok geç olmadan, uluslararası kaynakları göz önünde bulundurması öneriliyor.

Raporun tamamına buradan ulaşabilirsiniz. 

The post “Ekonominin Kurtarılması İçin Acele Edilmeli” appeared first on Sivil Sayfalar.

“İş Yerinde Dayanışma Yok”

Raporda, çalışma hayatındaki hiyerarşik ilişkilere karşı çalışanları koruyan kurumsal bir sistem veya dayanışma ağları olmayışının gençlerin güvensizlik duygunusunu arttırdığı belirtilerek, “Bu durum gençleri yöneticilerin keyfi uygulamalarına karşı yalnız ve kırılgan bir konumda bırakmaktadır. Araştırmanın farklı bölümlerinde tekrar eden “kayırmacılık” algısı gençlerin iş ve çalışma yaşamına dair görüşlerinde önemli bir yer tutmaktadır. Gençler iş bulurken veya çalışma ortamında akrabaların veya tanıdıkların varlığının bu süreçleri kolaylaştırdığını düşünmektedirler. “Sosyal sermaye” olarak da adlandırabileceğimiz bu ilişkiler ağının yoksunluğu ise gençlerde dışlanma ve stres yaratmaktadır. Yukarıda da belirtildiği üzere gençler işe alımlarda liyakat usulünün değil referans ve kayırmacılığın etkili olduğunu düşünmektedirler ve bunu deneyimlediklerini ileri sürmektedirler.” Deniliyor.

“Gençler Geçim Sıkıntısı Çekiyor”

Araştırmaya katılan gençlerin eğitim ve istihdam durumu fark etmeksizin geçim sıkıntısı çektiklerinin tespit edildiği belirtilen raporda, “Geçim sıkıntısı gençleri aileleri ile yaşamaya zorunlu kılıyor. Aile, önemli bir sosyal gelir kaynağı olarak güvencesiz gençlerin hayatta kalma stratejisi ve desteği olarak ön plana çıkmıştır. Araştırmada gençlerin temel olarak kredi kartı, ev kredisi ve Kredi Yurtlar Kurumu’ndan alınan öğrenci kredileri gibi borçlara sahip olduğu gözlemlenmiştir. Bu durum gençlerin gelecek planlarını etkilemektedir. Katılımcılarının bazılarının faturalarını ödemekte zorlandıkları ve ödemeyi aksattıkları da tespit edilmiştir.” İfadelerine yer veriliyor.

“Gençler Ülkeyi Terk Etmek İstiyor”

Araştırmada yer alan gençler fırsat bulduklarında daha iyi çalışma koşulları ve hayat standartları olan bir başka ülkede yaşamak istediklerini dile getirdiği vurgulanan raporda. “Bunda, Türkiye’de siyasetçilere olan güvensizlik, iş yaşamında ve gündelik hayatta yaşanan endişe ve kaygıların kaynağı olan belirsizlik ve liyakat temelli olmayan kayırmacılığa dayanan ilişkilerin hayatın her alanına yayılmasından duyulan hoşnutsuzluğun etkili olduğu gözlemlenmiştir.” Yorumuna yer veriliyor.
Raporun tamamına ulaşmak için tıklayınız.

The post Gençlerin Gelecekle İlgili Duyguları Ortak: ‘Endişe, Kaygı, Stres’ appeared first on Sivil Sayfalar.