Yeni sayının teması “Eylem ve Bellek” olarak belirlendi. Bu tema; kişisel anılardan kolektif hafızalara uzanan, geçmişin izini süren ve unutulmaya yüz tutmuş hikâyelere odaklanan yaratıcı ifadelere alan açmayı hedefliyor.

Çağrı metninde şu ifadeler yer alıyor:

“Bellek, sadece geçmişi hatırlamak değil; bazen bir bakışta, bazen bir cümlede, bazen de yıllar sonra hatırlanan bir duyguda yeniden yüzeye çıkan şeydir. Eylem ise o belleği diri tutma çabasıdır; unutulanı yazıya dökmek, bastırılanı dile getirmek, sessizi görünür kılmaktır.”

Dergi ekibi, sanat ve edebiyatın dönüştürücü gücüne inanan tüm yaratıcı üreticileri, “Eylem ve Bellek” teması kapsamında üretimlerini paylaşmaya davet ediyor. Bu kapsamda şiir, deneme, öykü, inceleme, görsel sanatlar ve diğer özgün yaratıcı içerikler değerlendirmeye alınacak.

Son Gönderim Tarihi: 25 Nisan 2025, saat 23.59
İçerik Gönderim Formu: https://leylisanat.org/eylem-ve-bellek-siyah-e-derginin-8-sayisi-icin-sanatcilara-acik-cagri/

SİYAH E-Dergi Hakkında

SİYAH E-Dergi, 2024 yılında Leyli Sanat Derneği tarafından başlatılan dijital bir edebiyat ve sanat yayıncılığı projesidir. Her sayısında farklı bir temayla, sanatçılara ve yazarlara ifade alanı sunan dergi; çoğulculuğu, çeşitliliği ve sanatsal özgürlüğü merkeze alarak nitelikli içerikler üretmeyi hedefler.

Leyli Sanat Derneği Hakkında

2018 yılında kurulan Leyli Sanat Derneği, sanatta ifade özgürlüğünü savunmayı ve sanat yoluyla toplumsal dönüşüme katkı sunmayı amaçlayan hak temelli bir sivil toplum kuruluşudur. Edebiyat, görsel sanatlar, dijital medya ve kültürel çalışmalar alanlarında çeşitli projeler yürüten dernek; başta gençler ve kadınlar olmak üzere ifade alanı bulamayan seslere ulaşmayı ve onları görünür kılmayı hedeflemektedir.

The post SİYAH E-Dergi’den 8. Sayı İçin Sanatçılara Açık Çağrı: “Eylem ve Bellek” appeared first on Sivil Sayfalar.

Platform, yayınladığı altı aylık sanatsal ifade özgürlüğü raporunda 129 haber, 14 rapor, 8 röportaj yayınlayarak Türkiye’deki sanatsal ifade özgürlüğünü kayıt altına aldı ve altı aylık verileri şu başlıklar altında değerlendirdi:

• Sansür/Otosansür ve Cezalar
• Hedef Göstermeler/Hakaret ve Tehditler/Saldırılar
• Etkinlik İptalleri ve Yasakları
• Kitap Yasakları
• Ekonomik Baskılar
• Davalar, Hukuksal Engeller
• Telif Hakkı İhlalleri/Kazanımları
• Mekânsal Kısıtlamalar
• Sınır Dışı Kararları, Yurt Dışı Yasakları, Vize Engelleri

SÖZ Platformu, 2023’ün ilk altı ayında, sanata ve sanatçılara yönelik baskı, kısıtlama, hedef gösterme ve yasakların giderek arttığını; özellikle muhalif sanatçıların çeşitli şekillerde baskıyla karşı karşıya olduğunu belirtiyor.

Rapora göre, direkt sansür her ne kadar çok fazla uygulanmasa da hedef göstermeler, davalar, saldırılar ve cezalarla sanatçıların ve sanat yapımcılarının yıldırılmaya çalışıldığını; bu nedenle de otosansürün yaygınlaştığını söylemek mümkün. Özellikle hukukun, sanatçıları baskılamak için bir araç olarak kullanılması, 2023’ün ilk altı ayında en çok karşılaşılan sanatsal ifade özgürlüğü ihlali olmuş görünüyor. Bunun dışında kitaplara yönelik yasaklama/toplatma kararlarının önceki yıllara göre arttığını ve Muzır Kurulu’nun yetişkin kitapları için de karar almaya başladığını belirtmek gerekiyor. 

Kazanımlar

Sanatçıların mücadelesiyle belli kazanımların da elde edildiğini hatırlatan platform, 2023’ün ilk altı ayında telif hakları konusunda olumlu gelişmeler yaşandığını, turizm sezonunun açılmasıyla birlikte müzikte saat sınırının kalkmasını da pozitif bir adım olarak değerlendirdi.

Sanatçıların meslek birlikleri gibi örgütlü hareket edebilecekleri alanlarda kendi alanlarında haklarını ve taleplerini dile getirmelerinin belli olumlu sonuçlar doğurduğunu da belirten platform, 2023’ün ikinci altı ayında da gün gün sanatsal ifade özgürlüğü ihlallerini takip edecek, konuyla ilgili paydaşlardan görüşler alacak ve Türkiye’de sanatsal ifade özgürlüğünün gelişebilmesi için çabalayacaklarını belirtti.

Raporun tamamına buradan ulaşabilirsiniz.

The post SÖZ Platformu, Türkiye’de Sanatsal İfade Özgürlüğüne Dair Rapor Yayınladı appeared first on Sivil Sayfalar.

1. GRUP: 6-7 Nisan 2023 – Ankara (tamamlandı)
2. GRUP: 13-14 Nisan 2023 – Ankara (tamamlandı)
3. GRUP: 8-9 Haziran 2023 – Ankara
4. GRUP: 13-14 Temmuz 2023 – Diyarbakır
5. GRUP: 27-28 Temmuz 2023 – Eskişehir
6. GRUP: 31 Ağustos-1 Eylül 2023 – İzmir
7. GRUP: 7-8 Eylül 2023 – Ankara
8. GRUP: 14-15 Eylül 2023 – Ankara
9. GRUP: 5-6 Ekim 2023 – Ankara
10. GRUP: 12-13 Ekim 2023 – Ankara
11. GRUP: 2-3 Kasım 2023 – Ankara
12. GRUP: 9-10 Kasım 2023 – Ankara
13. GRUP: 30 Kasım – 1 Aralık 2023 – Ankara
14. GRUP: 7-8 Aralık 2023 – Ankara

Eğitim Programı:

Eğitici: Mehmet Onur Yılmaz

• İnsan hakları nedir?
• İnsan haklarının etik temelleri
• İnsan onuru nedir?
• İnsan hakları ve özgürlükler bağlantısı
• İnsan onuru ve insan hakları bağlamında İfade özgürlüğü (hakkı?)

İfade Özgürlüğü Uygulama Atölyeleri (Farklı gruplarda farklı atölyeler uygulanacaktır)

Atölye 1 – Mültecilerin İnsan Hakları Bağlamında İfade Özgürlüğü
Atölye Yürütücüsü: Volkan Görendağ

Atölye 2 – Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Bağlamında İfade Özgürlüğü
Atölye Yürütücüsü: Nisan Kuyucu

Atölye 3 – İnsan Hakları Temelli Değerlendirme ve İfade Özgürlüğü
Atölye Yürütücüsü: Mehmet Onur Yılmaz

Eğitim ile ilgili diğer ayrıntılar:

• Eğitim için kontenjan 25 kişi ile sınırlıdır.
• Eğitimin yapılacağı yer adres bilgisi netleştirildiğinde katılımcılara ayrıca bildirilecektir.
• Eğitime tam katılım gösteren ve eğitim sonrası değerlendirme formlarını tam dolduran katılımcılara talep etmeleri halinde Uluslararası Af Örgütü Eğitim Katılım Belgesi verilecektir.
• Eğitimle ilgili konularda onur.yilmaz@amnesty.org.tr adresine yazarak bilgi alabilirsiniz.

Başvuru formu için tıklayınız.

The post Temel İnsan Hakları Bağlamında İfade Özgürlüğü Kavramı ve Sorunları Eğitimi appeared first on Sivil Sayfalar.

1. Grup: 6-7 Nisan 2023 – Ankara
2. Grup: 13-14 Nisan 2023 – Ankara

Eğitici: Mehmet Onur Yılmaz

Eğitim Programı:

• İnsan hakları nedir?
• İnsan haklarının etik temelleri
• İnsan onuru nedir?
• İnsan hakları ve özgürlükler bağlantısı
• İnsan onuru ve insan hakları bağlamında İfade özgürlüğü (hakkı?)

Uygulama Atölyeleri

Mültecilerin İnsan Hakları Bağlamında İfade Özgürlüğü  (1. Grup Atölye)
Uygulama: 7 Nisan 2023
Atölye Yürütücüsü: Volkan Görendağ

Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Bağlamında İfade Özgürlüğü  (2. Grup Atölye)
Uygulama: 14 Nisan 2023
Atölye Yürütücüsü: Nisan Kuyucu

Başvuru formuna buradan ulaşabilirsiniz.

Eğitim İle İlgili Diğer Ayrıntılar:

• Eğitim için kontenjan 25 kişi ile sınırlıdır.
• Eğitimin yapılacağı yer adres bilgisi netleştirildiğinde katılımcılara ayrıca bildirilecektir.
• Eğitime tam katılım gösteren ve eğitim sonrası değerlendirme formlarını tam dolduran katılımcılara talep etmeleri halinde Uluslararası Af Örgütü Eğitim Katılım Belgesi verilecektir.
• Eğitimle ilgili konularda onur.yilmaz@amnesty.org.tr adresine yazarak bilgi alabilirsiniz.

The post Temel İnsan Hakları Bağlamında İfade Özgürlüğü Kavramı ve Sorunları Eğitimi appeared first on Sivil Sayfalar.

The post ‘İfade Özgürlüğü Savunuculuğu’ Seminerleri Başlıyor appeared first on Sivil Sayfalar.

Son Başvuru Tarihi: 6 Ocak Cuma, 2023

Program Detayları:

Bu program, 20-35 yaş arasındaki, ifade özgürlüğü alanına ilgi duyan genç hukukçuların (genç avukatlar, stajyerler, hukuk öğrencileri) ve bu alana ilgi duyan sivil toplum ve medya kuruluşu çalışan ve gönüllülerinin başvurularına açıktır. Aşağıda belirtilen konular kapsamında 4 oturumdan oluşan program, yukarıda belirtilen tarihlerde (her grup için 4 günde) tamamlanacaktır. Bu tarihler, başvuru formunda seçmeli olarak sunulmuştur.

Programın, Zoom platformu üzerinden sürdürülmesi planlanmakla birlikte, katılımcıların hazırlıklı gelmeleri önerilmektedir. Bu noktada, katılımcılarla program öncesinde gerekli hazırlık dokümanları paylaşılacaktır.

NOT: Bu programa tam katılım şartı aranmaktadır. Başvuracak kişilerin, yukarıda belirtilen tarihleri göz önüne alarak başvuru yapması rica olunur. Tam katılımı sağlayan katılımcılara, program sonrasında katılım belgesi verilecektir. 

Başvuru Süreci:

Başvurular sadece online olarak kabul edilmekte olup, aşağıdaki link aracılığı ile başvuru formuna ulaşabilirsiniz.

Başvuru formuna ulaşmak için tıklayın.

Bu program için son başvuru tarihi 6 Ocak 2023, Cuma Günü, saat 23:00’dür.

*Programa katılacak kişiler, yukarıda belirtilen kriterler ışığında motivasyonları, cinsiyet eşitliği ve kimlik çeşitliliği temel alınarak seçileceklerdir.

Program Konuları:

1. Gün – Ali Rıza Çoban

Uluslararası İfade Özgürlüğü Standartları

Türkiye’de İfade Özgürlüğüne Genel Bakış

2. Gün – Dilara Alpan & Ozan Güven

“EngelliWeb” Verileri Işığında Erişim Engelleme Uygulamaları

İnternet, Sosyal Medya ve İfade Özgürlüğü

3. Gün – Kerem Altıparmak

Milli Güvenlik, Kamu Düzeninin Korunması ve İfade Özgürlüğü

4. Gün – Sevgi Kalan Güvercin

Çatışan Haklar: İfade Özgürlüğü vs Kişilik Hakları

Cumhurbaşkanına Hakaret ve İfade Özgürlüğü

Sorularınız için info@ifade.org.tr / dilara@ifade.org.tr adreslerinden iletişime geçebilirsiniz.

The post Genç Hukukçular için İfade Özgürlüğü Programı Başlıyor appeared first on Sivil Sayfalar.

• Avukatlık meslek faaliyeti içinde, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ni kullanan, hak ihlali iddiasıyla müvekkilinin başvurusunu Anayasa Mahkemesi (AYM) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önünde takip etmek isteyen,
• Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS)’nde düzenlenen kimi hakları daha yakından tanıyarak iç hukukta da bu bilgisini kullanmak isteyen,
• Eğitim konularında deneyimlerini ve gözlemlerini diğer meslektaşlar ile paylaşarak farklı görüşleri ve bakış açılarını tanımak isteyen, avukatlar ve stajyer avukatlar için.

Eğitimler çevrimiçi (online) olarak gerçekleştirilecektir.

Hangi Konu Başlıkları Öne Çıkıyor? Kimler Var Bu Seminerlerde?

• AİHM ve AYM’ye bireysel başvuru usulü
• AİHS sistemi ve  dikkat edilmesi gerekenler
• Yaşam Hakkı
• İfade Özgürlüğü
• İşkence Yasağı
• Kişi Özgürlüğü ve Güvenliği Hakkı
• Adil Yargılanma Hakkı
• Ayrımcılık Yasağı
• Mülkiyet Hakkı

Bu başlıklardaki konular; Av.Orhan Kemal Cengiz, Av.Mehmet Nur Terzi, Av.Özlem Yılmaz, Av.Beydağ Tıraş Öneri ve Dr.Günal Kurşun tarafından sunulacaktır.

Ayrıntılı seminer programı seçilen katılımcılara seminerlerden önce gönderilecektir.

Katılımcılar Nasıl Belirlenecek?

Katılımcıların seçiminde başvuru tarihi, mesleki tecrübe, cinsiyet/cinsel yönelim/cinsiyet kimliği dağılımı dengesi dikkate alınacaktır. Seminerler, sadece  deneyimli başvuruculara yönelik olmayacaktır. Amaç; deneyimsiz ve deneyimli meslektaşların dengeli dağılımını gözeterek bilgi ve deneyim paylaşımını teşvik etmektir.

Nerede, Ne Zaman, Ne Kadar Sürecek?

Seminerler, kameralar açık olmak şartıyla bilgisayar üzerinden görüntülü olarak gerçekleştirilecek olup cep telefonu ile katılım mümkün olmayacaktır.

Seminerler 10 -16 Ekim  arası 7 gün boyunca, her gün  17.00-18.30 saatleri arasında sürecektir.

Katılım 25 kişi ile sınırlı ve  tamamen ücretsizdir.

Nasıl Başvurulur?

Başvuru formuna buradan ulaşabilirsiniz.

Son başvuru tarihi: 1 Ekim 2022

Başvuruların sonuçlandırılması ve katılımcılara dönüşler: 05-06 Ekim 2022

Seminer Programının amacı doğrultusunda oturumlara tam katılımınız önemlidir. Katılım belgesi, seminerlerdeki  7 oturumun en az 6’sına katılanlara verilecektir.

Katılım belgesi almış olanlar, İnsan Hakları Gündemi Derneği’nin İzmir ofisinde 18-19 Kasım 2022 tarihlerinde  yüz yüze yapılacak karar tartışmaları çalışmasına öncelikli olarak kabul edileceklerdir.

Detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

The post Ulusalüstü ve Uluslararası İnsan Hakları Hukukunun Ulusal Hukukta Uygulanmasına Yönelik Bilgi ve Deneyim Aktarım Seminerleri appeared first on Sivil Sayfalar.

Tasarı yasalaşırsa basına yönelik sansürü ve otosansürü daha da derinleştirecektir.

Türkiye Gazeteciler Cemiyeti Genel Sekreteri Sibel Güneş, teklif yasalaşırsa basın ve ifade özgürlüğünü bekleyen tehlikeleri şu sözlerle anlattı: “Seçime giderken TBMM’ye torba yasayla getirilen bu tasarı, 22 yasayı ilgilendirmektedir. Tasarı yasalaşırsa basına yönelik sansürü ve otosansürü daha da derinleştirecektir. Basınla birlikte toplumsal muhalefeti de susturup, korkutmayı hedeflemektedir. Yurttaşın habere erişimi engellenecektir. Tutuklu gazeteci sayısını artıracak, internet sitelerine, internet sağlayıcılarına ağır para cezaları getirilmesine yol açacaktır. İnternet sitelerine ceza verildiğinde o sitede çalışan gazetecilerin de  basın kartı iptal edilecektir. MİT ile ilgili yapılan her haber tutuklanma nedeni olacaktır. Gazeteci haber kaynağını açıklamaya zorlanacaktır. Bu tasarının yürürlüğe girmesi halinde iktidarın hoşuna gitmeyen her haber için dezenformasyon denilerek ceza istenecektir. İnternete erişimin insan hakları içinde yer aldığı açıktır. Dezenformasyon maddesi ise seçime giderken haberin serbest dolaşımını engelleyecektir.”

’29. Madde Geri Çekilmelidir’

Yasa tasarısındaki 29. Madde; “Sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle, ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili gerçeğe aykırı bir bilgiyi, kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yayan kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis” cezasıyla cezalandırılacağını ifade ediyor. Sibel Güneş, genel olarak yasa tasarısına ama özellikle de 29. Maddeye karşı olma sebeplerini şöyle sıralıyor: “1-Düzenlemenin TCK’nun Kamu Barışına karşı suçlar içinde düzenlenmesi ve  Ortak Hüküm Başlığını taşıyan TCK  218 . madde de  “bu suçların basın ve yayın yoluyla işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranına kadar artırılır” hükmü akla hemen düşünce ve ifade özgürlüğü anlamında geçmiş yılları ve gazeteciler açısından uygulanan yaptırımları akla getirmektedir. 2-Suç tipinde gerçeğe aykırı bilgi kavramının uygulamada sorunlara yol açacağı tartışmasız göze çarpmaktadır. 3-Temel sorun gerçeğe aykırı bilginin, gerçeğe aykırı bilgi  olduğuna kimin nasıl ve hangi yöntemle karar vereceğidir. Siyasi iktidarların gerçeğe aykırı bilgi dediği olgular gerçekten gerçeğe aykırı bilgi mi sayılacaktır? Yine yakın geçmişteki ifade özgürlüğüne yönelik müdahaleler nedeniyle düzenleme kuşkuyla karşılanmakta ve yapılacak düzenlemelerin sansür ve oto sansüre yol açacağı haklı olarak dile getirilmektedir. 4-Düzenleme Türk Ceza Kanunun Kamu Barışına Karşı Suçlar başlığını taşıyan Beşinci Bölüm kapsamında yapılmaktadır. Bu düzenlemenin yapılmasında amacın, yani bu suç ile korunan hukuki değerin kamu barışı  olduğu ifade edilmektedir. Öncelikle Madde gerekçesinde düşünce ve ifade özgürlüğünün korunması bağlamında söylenenlerle uygulamanın örtüşmeyeceğine uygulamada şahit olacağız. Öyle ki 2004 yılında yasalaşan 5187 sayılı Basın Kanununun ilerici gerekçesini düşündüğümüzde  gerekçe de yazılanların ülkemizde karşılığını bulmadığı da hatırlanmalıdır.  5-Bu düzenleme ile somut olayda tehlike neticesinin ne zaman gerçekleşmiş sayılacağı, yani gerçeğe aykırı bilginin kamu barışını  bozduğunun diğer deyişle tehlikenin tespitinin nasıl ve kim/kimler tarafından yapılacağı  her zaman tartışma konusu olacaktır. Ülkemizde yargının problemleri göz önüne alındığında bu maddenin kötüye ve amacı dışında kullanılacağı endişesi de haklıdır. Nitekim TCK 218. Madde de uygulamanın yani yargı problemlerinin hatalı uygulamalarının  önüne geçmek için “Haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz.” açıklamasının kanuna yazılması gerekmiştir.

Özetle; somut olayda tehlike neticesinin ne zaman gerçekleşmiş sayılacağı, tehlikenin tespitinin nasıl yapılacağı belirsizliğini korumaktadır. Bu madde geri çekilmelidir.”

‘Demokrasinin Yeniden Yeşermesi için Mücadelemiz Sürecek’

Güneş, henüz yasa tasarısı daha ortaya çıkmamışken, Eylül 2021 yılında, Türkiye Gazeteciler Cemiyeti olarak konferans salonumuzda meslek örgütleri ile ortak toplantı yaptıklarını anlatıyor. O an henüz detayların bilmeseler de öngörüyle yasa tasarısına karşı çıktıklarını söyleyen Güneş, yasa tasarısına karşı verdikleri mücadelenin ayrıntılarını aktarıyor:  “Taslak Meclis’e gelince açıklama yaptık, yine karşı çıktık. TBMM’de Adalet Komisyonu ve Dijital Mecralar Komisyonu’nu toplantılarına katıldık. İtirazlarımızı dile getirdik. Gazetecilik meslek örgütleri ile iki defa ortak basın açıklaması yaptık. Ankara’da ve İstanbul’da toplu basın açıklamaları oldu. Sosyal medyada kampanyalar düzenledik.”

Güneş son olarak yasa tasarısının 1 Ekim’e ertelenmesini umut verici bulmakla birlikte yeterli olmadığını; basının, toplumsal muhalefetin ve demokrasinin canlanması için mücadele vermeye devam edeceklerini söylüyor: ”Yasa teklifinin geri çekilerek 1 Ekim’de başlayacak yeni yasama yılına ertelenmesi sevindirici ancak yeterli değildir. İtirazlarımız sürecek. 1 Ekim’de Meclis’e aynı şekilde getirilirse yine karşı çıkacağız. Yurttaşın haber alma hakkı için, gazetecilik yapabiliyor olmak için, demokrasinin bu ülkede yeniden yeşermesi için mücadelemiz sürecek.”

‘Dezenformasyonla Mücadele Değil Sansür Yasası’

PEN Türkiye İkinci Başkanı Halil İbrahim Özcan, yasa tasarısının amacının özgür basın üstündeki baskıyı iyice artırmaya ve düşünce ifade özgürlüğünü hedef almak olduğunu söylüyor. Bu yasadaki maddelerin anayasal hak olan temel hak ve özgürlüklerine el koymakla eşdeğer olduğunu ifade eden Özcan; “İnsanlar arasındaki serbestçe iletişim kurma ve konuşma özgürlüklerini de düşüncelerini söyleme ve ifade etme özgürlüklerini de yasaklıyor. Basının sürekli susturulmasıyla bir yere varılmayacağını biliyoruz. Saldırganlığını gittikçe de artıyor. İktidar korku iklimini canlı tutmak için dezenformasyon ile mücadele adı altında yine hedefine düşünce ve ifade özgürlüğünü koymuştur. Bu ne demektir? Bu yasa çıkarsa daha fazla sansür demek. Bu duyarlı yurttaşların zaten CİMER’e yaptığı var olan sansüre eklenen bu yasa eğer yasalaşırsa yeni bir baskı olacak” diyor. 

PEN  olarak bu konuda birkaç toplantı yaptıklarını aktaran Özcan; “Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC) Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) Basın Konseyi Türkiye Yazarlar Sendikası (TYS), DİSK Basın İş Sendikası Özcan, Türkiye Yayıncılar Birliği Başkanı Kenan ile sürekli görüş alışverişi içindeyiz ve birlikte toplantılar yapıp bu yasaya neden karşı olduğumuzu dile getiriyoruz. Biz uluslararası PEN olarak bu yasaya niye karşı olduğumuzu, neden karşı olduğumuzu uluslararası platformda da anlatmaya çalışacağız” diyor. 

‘Teklif Yasalaşırsa Basın ve İfade Özgürlüğü Tabuta Konulmuş Olacak’

Disk Basın-İş Genel Başkanı Faruk Eren, teklifin yasalaşmasının zaten baskı altında olan gazeteciliğin iyice boğulması anlamına geleceğini söyleyerek başlıyor sözlerine. Eren; “Teklifin birçok yerine itirazımız var. Teklif yasalaşırsa zaten yok olma noktasındaki basın ve ifade özgürlüğü tabuta sokulmuş olacak. İktidar cephesi seçime tamamen kendisine biat etmiş bir medyayla gitmek istiyor. Bu tekifin amacı bu bizce… İktidarın şimdiye kadar yaptığı çoğu düzenlemede olduğu gibi bu teklifte de havuç da var, sopa da. Ama havuç olarak sunulan yani internet gazetecilerine basın kartı verilmesi gibi yeniliklerin de pratikte bir anlamı yok. Zaten basın kartlarını dağıtan İletişim Başkanlığı bu işi büyük bir keyfiyet ve partizanlıkla yürütüyor. Ayrıca internet sitelerinin Basın İlan Kurumu ile ilişkilendirilmesi de şimdiye kadar yaşadıklarımız nedeniyle endişe verici. Bu kurum da tarihinde olmadığı kadar partizan davranıyor, kendini mahkeme yerine koyuyor. İktidara biat etmemiş gazeteleri cezalandırıyor. BİK aracılığıyla internet siteleri de zapturapt altına alınmaya çalışılacak, kendi siteleri fonlanacak” diyerek yasanın olası sakıncalarını dile getiriyor. 

‘Bu Yasa Otosansürün Yaygınlaşmasına Neden Olur’

Faruk Eren özellikle tepkileri toplayan 29. Madde ile ilgili görüşlerini soruyoruz. Eren; “Bu maddedeki muğlak ifadeler, ‘halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma’ gibi ibareler sadece gazetecileri değil sosyal medya kullanıcılarını da tehdit ediyor. İktidarın rahatsız olduğu her haber ve paylaşım için dava açılabilir, haberciler ve sosyal medya kullanıcıları 3 yıla kadar hapisle yargılanabilir. Bu durum otosansürün daha da yaygınlaşmasına neden olacaktır.” sözleriyle yanıtlıyor sorumuzu. 

The post Sansür Yasasına Karşı Tek Ses: ‘Kabul Etmeyeceğiz’ appeared first on Sivil Sayfalar.

‘Demokratik Geriye Gidiş Dalgası’ vs ‘Demokratik Dalga’

Dünyada 2011’den bu yana dünyada demokrasilerin sayısı azalıyor, otoriter ülkeler çoğalıyor. Demokrasisi oturmamış veya yeni demokrasiye geçmiş ülkeler seçimli otoriterliğe evriliyor. Mevcut demokrasilerde ise kutuplaşma ve yolsuzluk gibi demokrasi ideallerini temelden aşındıran anti-demokratik süreçler kalıcılaşıyor. Huntington ve Tilly gibi duayen siyaset bilimciler küresel boyutta gerçekleşen bu tarihsel kırılmaları bir trend olarak okuyor ve demokratik geriye gidiş dalgası olarak tanımlıyor. 

Tıpkı demokratik dalga örnekleri gibi demokratik geriye gidiş dalgalarında da anti-demokratik uygulamalar da ülkeden ülkeye yayılıyor. Demokratik dalga örnekleri olarak, Batı ülkelerinde evrensel oy kullanma hakkının kazanıldığı 1900’lerin başı, İkinci Dünya Savaşı sonrası dönem ve Soğuk Savaş’ın sona ermeye yaklaşmasından 11 Eylül 2001 sonrası güvenlikçi döneme kadar süren dönemler hatırlanabilir. Demokratik geriye gidiş dalga örnekleri ise iki dünya savaşı arası dönem, cunta yönetimlerinin yükseldiği 1960’lı yıllar ve 11 Eylül sonrasından günümüze savaşlar, iç çatışmalar, ekonomik kriz, kutuplaşma ve yolsuzluğun damga vurduğu 2000’li yıllar olarak düşünülebilir.

2000’li yıllar: Demokratik Geriye Gidiş Dalgası

Küresel demokrasi seviyesi 2021 yılında 1989 ortalamasına kadar düştü. Demir Perde’nin çöküşünden sonra liberal demokrasinin tüm dünyaya yayılacağı düşünülse de başlangıç noktasına geri dönüldü. 2021’de dünya nüfusunun %70’ini oluşturan yaklaşık 5,5 milyar insan otoriter ülkelerin vatandaşı. Bu oran 2011 yılında %50’yi bulmuyordu (%49).

%70’lik büyük kitlenin 26 puanı Çin gibi kapalı otokrasilerde yaşarken %44’lük büyük kesim Türkiye, Rusya gibi seçimli otoriter ülkelerin vatandaşı. Bu kategoride yer alan görüntüde demokratik esasta otoriter ülkelerde yaşayan nüfus 3,5 milyara yaklaşıyor.

Son 10 yılda tam demokratik ülke sayısı 42’den 34’e düştü. Bu ülkelerde dünya nüfusunun sadece %13’ü yaşıyor. “Toksik kutuplaşma” yaşanan ülke sayısı 5’ten 32’ye çıktı. İfade özgürlüğünün hükümet tarafından doğrudan tehdit edildiği ülke sayısı 5’ten 35’ yükseldi.

2011-2021 yılları arasında otoriterleşen ülke sayısı son 50 yılın rekorunu kırdı. Bu dönemde 33 ülkede demokrasi seviyesi aşağıya düştü, otoriterleşme yükseldi. 33 ülkede dünya nüfusunun toplam 2,8 milyar insan yaşıyor. Otoriterleşen ülke kategorisinde yer alan ülkelerde yaşayan dünya nüfusu oranı 2011’de %5 seviyesindeyken, 2021’de 7 katını aşarak %36’ya ulaştı.

Son 10 yılda en çok otoriterleşen 10 ülke arasında yer alan Türkiye, Belarus, Venezuela gibi 7 ülke artık demokrasi ülkesi sayılmıyor. Buna karşılık sadece 15 ülke demokratikleşti. Bu ülkeler dünya nüfusunun sadece %3’üne ev sahipliği yapıyor.

Otoriterleşen 33 ülkenin 22’sinde sivil toplum kısıtlanırken, 21’inde medyaya sansür uygulandı. 19 ülkede muhalefetin önüne hukuki ve siyasal engeller konulduğu tespit edildi. Bu döneme etnik ve dini çoğunluğa dayanan partilerin çoğulculuğu sınırlaması damga vurdu. 

En otoriterleşen 10 ülkenin 6’sında (Türkiye, Macaristan, Polonya, Brezilya, Hindistan ve Sırbistan) otoriter liderler ve bu liderlerin etnik-dini çoğunluğa dayanan sağ-muhafazakar partileri siyaseti domine ederken, otoriter uygulamalarla hukuk devletini farklılaşan seviyelerde aşındırdı veya yok etme noktasına getirdi. Bu ülkelerle birlikte dünyada toplam 40 ülkede kutuplaşma “toksik” düzeye ulaştı ve çoğulcu demokrasiyi tehdit eder/engeller hale geldi.

AB gibi demokratik ilkeleri savunan kurumlar da otoriterleşme dalgasıyla sarsılıyor. AB üyesi ülkelerin %20’sinde demokrasi seviyesi geriye gitti (27 üye ülkenin 6’sı). Polonya, Macaristan gibi üyeler AB’nin demokratik kurum, kanun ve normlarını açıktan tehdit etmeye başladı. Ayrıca Türkiye, Sırbistan, Belarus gibi komşu ülkeler de hızlı otoriter dönüşümler geçirdiler.

Sonuç

11 Eylül 2001 saldırıları sonrasında kabaran güvenlikçi-milliyetçi dalgayla gelen işgaller, savaşlar, terör ve göç ile durma noktasına gelen demokratikleşme dalgası, 2008 ekonomik kriziyle beraber sona erdi ve 2010’lar önü alınamaz bir demokratik geriye gidiş/otoriterleşme dalgasına tanıklık etti. Teknolojik ilerlemenin ivmesi giderek artarken, bu bağlamda sosyal medya ve finansal araçların çeşitliliğinde ortaya çıkan devrimsel yenilikler popülist-hamasi söylemler ve kılıfına uydurulmuş yolsuzlukların önünü açtı ancak pandemi ve küresel enflasyon, siyasette yeniden rasyonel aktörlere şans tanıdı. Refa ve sağlık gibi acil somut ihtiyaçlar, kimliksel çatışmaların önüne geçtikçe hamasi söylem yerine akılcı siyaset öne çıktı. Ayrıca rasyonel siyaset isteyen tüm aktörler demokratik saflarda bir araya gelmeyi öğrendi. Sosyal medyanın geçmişte yaşanan çatışmaların unutturan, anı hızlandırıcı etkisinin de bu öğrenme sürecinde katkısını yadsımamak gerekir.

Bu sayede 2018’den bu yana Malezya, Türkiye, Polonya, Macaristan, ABD, İsrail, Şili, Peru gibi birçok ülkede demokratlar yerel ve genel seçimlerde otokratlara karşı başarı elde etti. Fakat Polonya seçimlerinde yeniden otoriter iktidar kazandı. Dolayısıyla demokratik geriye gidiş dalgasına karşı kabarmaya başlayan bu yeni demokratik dalganın kalıcı bir dalgaya dönüşüp dönüşmeyeceği hem önümüzdeki seçimlerde demokratik muhalefetin performansına (Macaristan, Türkiye, Rusya) hem de mevcut demokratik iktidarların demokratik ilkelere ne kadar sadık kalacağına bağlı.

The post V-Dem Raporu: Küresel Demokratik Geriye Gidiş Dalgası appeared first on Sivil Sayfalar.