Hrant Dink’in katledilişini eşi Rakel Dink, Sebat Apartmanı’nın balkonunda yaptığı konuşmasında, yaşanan adaletsizliklere ve eşitsizliklere vurgu yaptı.

‘Umudu Söndüren Olmayalım!’

“15 yıl oldu. O günün çocukları büyüyorlar. Çözemediğimiz her sorunu onların omuzlarına yıkıyoruz. Sorunun sahibi de sebebi de biz değilmişiz gibi cepheye çocukları, gençleri sürüyoruz. Oysa bizim kanlı mirasımız olmasa, tüm dünyadaki akranlarıyla, tüm farklılıklarıyla başka bir gelecek hayali kurabilir ve gerçekleştirebilirler. Şu geçmişin kilidini açalım da özgür kalsın acı dolu ruhlar…”

“Bu topraklarda yükselen her itiraza ‘dış güçler’ dediler. Doğru, sizin içiniz onların dışıdır… Terör dediler, şu dediler, bu dediler. Ey yöneticiler, gerçekten adil mi karar verirsiniz? Doğru mu yargılarsınız insanları? Seni andığımız her 19 Ocak’ta seni ve diğerlerini hatırlatmaya çalıştık… Sesin kulağımızda sözümüz söz.”

Dink ”Her şeye rağmen umudu söndüren olmayalım. Seni toprağa verirken buradan yükselen isyan ve itiraz sesi susmadı, susmayacak… Bir gün yine birleşip sel olup akacaklar.” sözleriyle konuşmasını noktaladı.

Hrant amcam için, Adalet için, Barış içinde bir Türkiye için mücadele edeceğim.

Hrant Dink öldürüldüğünde 5 yaşında olan ve 15 yıldır anmalara gelen Nazım Özgün Afşin, anmada yaptığı konuşmasında ayrımcılığın ve ötekileştirmenin olmadığı bir toplum özlemini dile getirdi.

“Aklım erdiğinden beri 19 Ocak’ta bir söz verdim. Daima tutacağım; Unutmam, asla vazgeçmem. Hrant amcam için, Adalet için, Barış içinde bir Türkiye için mücadele edeceğim.”

‘Hafıza Yetersiz!’

Ümit Kıvanç tarafından çekilen ve 15. yıl anmasından önce gösterime açılan Hafıza Yetersiz filminde, Hrant Dink’i hedef haline getiren tutkusuna tanık olabilir, onu kendi sesinden Türkiye ve dünya hayalini dinleyebilirsiniz. Film, Hrant Dink’e ve onun sözüne yaşam alanı tanımayan ‘sistem’in nerelerde ‘hata verdiğini’ gözler önüne seriyor. Filmi buradan izleyebilirsiniz. Filmi, İngilizce, Ermenice, Almanca ve Fransızca altyazılı izlemek isterseniz bu bağlantılardan izleyebilirsiniz.

The post Hrant Dink’siz ’15 Eksik Yıl’ appeared first on Sivil Sayfalar.

Davanın gerekçesinde, Fetullah Gülen’in de aralarında olduğu firari 11 sanığın kaçak sayılmaları, taşınır ve taşınmaz mal varlıkları ile banka hesaplarına el konulması kararı da yer alıyor.

Gerekçeli kararda, cinayetle ilgili kamu görevlileri hakkında son duruşmada yapılan tespit ve değerlendirmelerin genel anlatımı;  Hrant Dink hakkındaki ilk resmi uyarı ve yapılan tehditler sonucunda Dink’in evi ve Agos gazetesinde alınan güvenlik tedbirleri; Yasin Hayal için yapılan ilk uyarı ve Erhan Tuncel’in yardımcı istihbarat elemanı yapılmasına ilişkin detaylı bilgiler bulunuyor.

Kararda, sanıkların tedbir alıp müdahale etmek yerine cinayetin gerçekleşmesini sağladıkları, suikast öncesi ve sonrasına dair bilgi, kayıt ve belgelerin yok ettikleri ifade ediliyor.

Sanıkların ayrıca, “Planlı İstihbarat Operasyonları (PİO) uygulaması ve İstihbarat Dairesi Başkanlığında bulunan İstihbarat Değerlendirme Projesi (İDP) kayıtları ile istihbarat ağının bilgi havuzuna ilgili veriler kaydetmedikleri; yapılan kaydı ise cinayetin ardından sildikleri” belirtiliyor.

Gerekçeli kararda, “kendilerinden olmayan” sıralı amirlere istihbari bilgileri vermeyen ve gizleyen sanıkların, emri altındakilere ise gerçeğe aykırı tutanaklar tanzim ettirdikleri; en önemli bilgi kaynağı olan yardımcı istihbarat elemanının istihbarat görevinin dışına çıkarılmasını sağladıkları” da kaydediliyor.

Ne Olmuştu ?

2007 yılında işlenen Hrant Dink suikastı davası aradan geçen 14 yılın ardından 26 Mart 2021 tarihli son duruşmada, İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi, Dink cinayetinin “FETÖ’nün talimatıyla” işlendiğine karar vermişti. Davada, 26 sanık hapis cezalarına çarptırılmıştı. Eski Emniyet Müdürleri Ramazan Akyürek ve Ali Fuat Yılmazer, kasten adam öldürme suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası almıştı.

The post Hrant Dink Davasının Gerekçeli Kararı Açıklandı appeared first on Sivil Sayfalar.

“Burası Acılarda Kardeş Olmayı Öğrendiğimiz Yer”

Rakel Dink, eşi Hrant Dink’in öldürüldüğü Sebat Apartmanı önünden tüm dünyaya  seslendi. Rakel Dink, yakında sonlandırılacak olan Hrant Dink cinayeti davasında hala etkili bir soruşturma yürütülmediğini, hedef gösterenlerin, tehdit edenlerin, azmettirenlerin davaya dahil edilmediklerini vurguladı.

“Vebali Ağır, Mirası Ağır, Vasiyeti Ağır”

Her yıl karşılık bulmamış adalet arayışı taleplerinin dile getirildiği anmada, Hrant’ın Arkadaşları adına bu yılki konuşmayı 2016 yılından beri cezaevinde olan eşi Selahattin Demirtaş için adalet arayan Başak Demirtaş yaptı. Başak Demirtaş konuşmasında farklılıkları aşıp, insanlığın ortak paydasında buluşmasının öneminden bahsetti, el ele verip umudu kaybetmeden sevgi ve sabırla talep edilen adaletin er ya da geç geleceğine vurgu yaptı.

Aynı zamanda 17-18- 19 Ocak akşamları ise Sebat Apartmanı’na güvercinler eşlik etti. 19 Ocak anması bu yıla mahsus olarak pandemi nedeniyle çevrimiçi yapıldı. Ancak, Hrant’ın Arkadaşları gelecek sene 19 Ocak’ta yine kalabalıklarla Hrant Dink’in düştüğü yerde olacaklarını ve arkadaşlarını yine her zamanki yerde anarak adalet taleplerini dile getireceklerini bildirdiler.

The post Hrant Dink Öldürülmesinin 14. Yılında Dünyanın Dört Bir Yanında Anıldı appeared first on Sivil Sayfalar.

Hrant’ın Arkadaşları gelecek sene 19 Ocak’ta yine kalabalıklarla Hrant Dink’in düştüğü yerde olacaklar ve arkadaşlarını yine her zamanki yerde anacak ve adalet taleplerini dile getirecekler.

The post Hrant Dink’in Öldürülmesinin 14.Yılında Anma Programı Çevrimiçi Gerçekleşecek appeared first on Sivil Sayfalar.

Sivil Mikrofon’da 13 yıldır devam eden anmayla birlikte Hrant Dink’in günümüze kadar süren mücadelesindeki önemli yönleri konuşuldu. Her 19 Ocak’ta Sebat Apartmanı’nın penceresinden programı sunan Hrant’ın Arkadaşları Platformu’ndan Bülent Aydın’ın konuk olduğu programda, 13 yıldır süren adalet nöbetlerinin yanı sıra, davadaki son durum da konuşuldu.

The post Sivil Mikrofon 2: Bülent Aydın İle 19 Ocak Anması… appeared first on Sivil Sayfalar.

23,5 Hrant Dink Hafiza Mekânı’nın sergi tasarımı ve kürasyonu Hrant Dink Vakfı ekibi tarafından yapıldı. Hazırlık çalışmaları kapsamında dünyanın çeşitli yerlerindeki hafıza mekânları ve müzeler ziyaret edildi; alanın uzmanlarıyla görüşmeler yapıldı ve İstanbul’a davet edilen birçok uzmanın deneyimlerinden ve önerilerinden yararlanıldı.

23,5 Hrant Dink Hafıza Mekânı, 60 adet video, yüzlerce fotoğraf, AGOS’un 2007 tarihine kadarki tüm arşivini, mültimedya gibi tekniklerle ziyaretçilerle buluşturuyor.

Ziyaret Bilgileri
Salı, Çarşamba, Perşembe, Cuma 10:00-17:00
Cumartesi ve Pazar 10:00-18:00

Giriş ücretsizdir.

Mekândaki videolar sesli rehber aracılığıyla, Türkçe, İngilizce ve Ermenice olarak izlenebilmektedir.
Etkinlikler ve sürekli atölyeler için websitesini ziyaret edebilirsiniz.

The post 23,5 Hrant Dink Hafıza Mekanı Bugünden İtibaren Ziyarete Açık appeared first on Sivil Sayfalar.

‘Başka Bir Gelecek İçin Hafıza Mekanları, Hafıza Yolları Konferansı’nın açılış konuşmasını yapan Hrant Dink Vakfı Başkanı Rakel Dink, insanlığa karşı işlenmiş olan pek çok suçu dünyanın hatırlaması, idrak etmesi ve “Bir daha asla” demesi için hafızalaşmasına katkı sunmuş konukların olduğunu belirterek, “Konuklarımızı dinlerken sadece geçmişteki olayları değil bugün bizi isyan ettiren olayları nasıl hafızalaştırmalıyız üzerine de düşüneceğiz. Konuşmanın, barış için imza atmanın dahi bedellerinin olduğu bir dönemde yaşasak da bu dönem bir gün mutlaka bitecek. Ve bu gün yaşananları gelecek nesillere anlatmanın bir yolunu bulmak gerekecek. ‘23,5 Hrant Dink Hafıza Mekanı’nı bu anlayışla başka bir geleceğe katkı sunabilmek için kurduk. Ve bundan sonra bu buluşmaların paylaşımların artması başta gelen hedeflerimizden olacak” dedi.

“Karşılıklı Anlayışı Besleyecek Bir Mekan Olmasını Diliyorum”

Benzer acıların bir daha yaşanmadığı, bir arada yaşamanın mümkün olduğu bir gelecek için sebatla, sabırla, vicdanla, umutla ve sevgiyle devam edeceklerine vurgu yapan Dink, “Bu hafıza aynı zamanda Türkiye’nin de hafızası ve tarihidir. Hrant’ın kalan mirasını ve mücadelesini sürdürmek adına acımızı, kederimizi, onsuz yaşamanın ağırlığını içimizde taşırken içten içe ağlarken sevgiyi, gülümsemeyi, affetmeyi, yaşamayı ve yaşatmanın peşindeyiz. Bu çabanın önemli bir parçası olarak bu yıl 23 Nisan’da, Hrant’ın öldürüldüğü yerde 23,5 Hrant Dink Hafıza Mekanı açacağız. Bu mekan Hrant’ın sahiplendiği ve farkındalık yaratmaya çalıştığı; insan hakları, demokrasi, eşitlik ve adalet gibi evrensel değerleri geniş kitlelerle buluşturacak. Geçmişin hafızası ile geleceğin umudunu birleştirecek. Diyaloğun önemi hakkında farkındalık yaratacak ve karşılıklı anlayışı besleyecek bir mekan olmasını diliyorum” şeklinde konuşmasına devam etti.  23,5 Hrant Dink Hafıza Mekanı hazırlıklarını yaparken, program koordinatörü Nayat Karaköse’nin dünyanın dört bir yanındaki hafıza mekanlarını gezip öğrendiklerini yeni kurulacak olan mekanla yoğurduğunu belirten Dink, “Bugün bu konferansla dünyada hafızayı geleceğe taşımayı dert edinen uzmanlarla ve bize ilham veren kurumların bazılarıyla sizleri buluşturmayı amaçladık. Bugün sadece geçmişte yaşananların hafızalaştırılmasını konuşmayacağız, bugün yaşananların gelecekte nasıl hafızalaştırılacağını da düşüneceğiz” dedi.

“Birlikte Düşünmek Birlikte Hayal Kurmak Çok Önemli”

‘23,5 Hrant Dink Hafıza Mekanı’nı kurma aşamasında bir öğrenme sürecine girdiklerini ve özenli bir hazırlık yürüttüklerini belirten Başka Bir Gelecek için Hafızı Mekanları, Hafıza Yolları Konferansı Program Koordinatörü Hayat Karaköse, “Dünyanın farklı noktalarında bulunan bugün burada dinlediğiniz müzelerin hepsine gittik ve onların deneyimlerinden yararlandık. Uzmanlarla tanıştık. İlham verici işlerine baktık ve onlardan çok şey öğrendik. Bir kısmını da buraya davet ederek 23,5 Hrant Dink Hafıza Mekanı’na götürdük ve birlikte hayal kurduk, neler yapabiliriz diye. Dolayısıyla bizim için çok kıymetli bir öğrenme süreciydi. Çünkü birlikte düşünmek birlikte hayal kurmak çok önemli. Bunun bizi güçlendirdiğinde düşünüyoruz. Ve Türkiye’de çok ihtiyaç var. Hatta bugün burada dinlediğimiz hafıza mekanlarından gelen uzmanların bir kısmını ilerde gelip hafıza mekanında workshoplar verirken görebileceksiniz. Sürekliliği olan bir proje olacak” dedi.

“Mekan İsmini ‘23,5 Nisan’ Yazısından Aldı”

Hrant Dink’in Agos Gazetesi önünde öldürülmesinin toplumsal vicdan ve kamusal hafızada çok sembolik bir yere sahip olduğuna dikkat çeken Karaköse, “Şişli’deki Sebat Apartmanı’nda olan Agos Gazetesi ile aynı yerde bir süre devam eden Hrant Dink Vakfı, iki kurumun da büyümesiyle başka bir binaya taşındı. Fakat taşınmadan önce bize gelen sorulardan bir tanesi, gazetenin eski yerine ne yapacağımızdı. Tabi ki orayı koruyacaktık, bırakmaz mümkün değil. Dolayısıyla bir hafıza mekanı yaratma fikri ortaya çıktı. Mekan, hem geçmişe bakan hem de geleceği söz söyleyen bir mekan olacak” diye konuştu. Hrant Dink’in hayatından kesitlerin yer alacağı bir hafıza mekanı olacağını belirten Karaköse, “Hrant’ın savunduğu; demokrasi, barış, insan hakları, eşitlik ve adalet gibi evrensel değerleri bir çok kişiyle buluşturacak bir mekan olacak. Geçmişin hafızasıyla geleceğin umudunu birleştirecek. Hissetmek, üretmek ve hayal kurma mekanı olarak görebiliriz. Mekan ismini 23 Nisan 1996’da Hrant Dink’in ’23,5 Nisan’ yazısından aldı. O yazısı bize ilham verdi ve yol gösterici oldu”dedi.

“Hafıza Müzeleri Hegemonik Amaçlara da Hizmet Edebilir, Bu Bir Risktir”

Konferansın ‘Zor Geçmişleri Sergilemek’ başlıklı birinci panelinin açılır konuşmasını yapan Columbia Üniversitesi William Peterfield Trent Karşılaştırmalı Edebiyat ve Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları Profesörü Marianne Hirsch, geçmişte yaşanan savaş ve soykırımların insanların hafızasında her zaman taze kaldığına dikkat çekerek, bu hafızaların transfer edilmesi gerektiğini ve bunun nasıl yapılacağı konusunda tecrübelerini paylaştı.  Hirsch, kendi çalışmalarında savaş, soykırım, aşırı şiddet, otokratik diktatörlüğe maruz kalanların torunlarının olayları nasıl bilmeleri gerektiğine dikkat çekti. Kendi doğumlarından önce meydana gelen olayları hafıza değil, post hafıza olarak tecrübe edeceklerine değinen  Hirsch, post hafızaya fotoğrafların, filmlerin, dizilerin ve hikayelerin aracılık ettiğini söyledi. Yakın anıların toplumla ters düşmesi sonucunda karşı hafızanın ortaya çıktığına da değinen  Hirsch, “Anıt kurumlar şunu anladı: Uzak geçmiş ortaya koyulurken denge sağlanmalı. Yakın ufukta yer alıp, karşı hafızaya da açık olmalı. Yakın hafızayı canlandırmak için kurulan müzeler ve bütün kurumlar ortak tanıkları çağırmalı ve katkıda bulunmalarına izin verilmeli. Diğer yandan hafıza müzeleri hegemonik amaçlara da hizmet edebilir, bu bir risktir. Etnik ve ulusal bariyerleri yıkmak yerine güçlendirebilir. Ulusal mitleri güçlendirmek yerine post hafızayı güçlendirmeliyiz” dedi.

“5 bin Elbise Kosova’da Yaşanan Cinsel Şiddete Dikkat Çekti”

Hafızadan, post hafızaya geçişi bir örnek üzerinden anlatan Hirsch, 1998-1999 Kosova Savaşı’nda tutuklanan, aşağılanan ve tecavüz edilen 20 bin Arnavutluk kadını için Kosovalı sanatçı Alketa Xhafa Mripa’nın yaptığı hafızalaştırma eyleminden bahsetti. Hirsch, “Projenin amacı sessizliği yok etmek ve inkarı ortadan kaldırmaktı. Bunun için Kosova’daki kadınlardan 5 bin etek toplandı ve etekler Kosova’nın başkenti Priştine’nin şehir stadyumunda çamaşır iplerine asıldı. Erkekler için önemli anlamı olan stadyumda eteklerin sergilenmesiyle travma sadece yaşayanlarla sınırlı kalmamış oldu ve geleceğe de aktarıldı. Bir stadyumda rüzgarda sallanan 5 bin elbise Kosova’da yaşanan cinsel şiddete dikkat çekti” şeklinde konuştu.

“Bosna Savaşı Sırasında Büyüyen Çocuklar Anlatıyor”

‘Zor Geçmişi Sorgulamak’ başlıklı panelde ‘Müzelerde Çatışma Yönetimi ve Farklılıklar Üzerine Çalışmak için Alternatif Bir Yaklaşım Olarak Sistem Merkezli Düşünme’ başlıklı bir konuşma yapan Atina Müzesi Müzeoloji Eğitmeni Marlen Mouliou, zorlu geçmişlerin sergilenmesinin zor olduğunu ancak ötekinden korkmadan doğan akımların çoğaldığına dikkat çekti. 1. Dünya Savaşı’nın 330 gün süren en uzun savaşı olan Verdun Savaşı sonrasında kurulan bir hafızalaştırma mekanı olan Verdun Hafıza Anıtı’ndan bahseden Mouliou, savaşta hayatını kaybedenlerin anısına oluşturulan mekan sayesinde Verdun’un gerçek anlamını hissetmek, anlamak ve aktarmak isteyen herkes içindir hafıza mekanı olduğunu söyledi. Bosna Savaşı’nın izlerinin anlatıldığı The War Childhood Museum Sarajevo müzesinden de bahseden Mouliou, “Müze, Bosna savaşını yaşayan çocukların deneyimlerini eşyalarla, video ifadelerle ve sözlü öykülerden alıntılarla ziyaretçilerine aktarmakta. Bosna savaşı sırasında büyüyen çocuklar anlatıyor. Böylece öz farkındalık kazanılıyor ve güçlenme sağlanıyor.” dedi.

“Güney Afrika’da Sadece Beyazların Yaşayacağı Bir Yer Yarattılar”

‘Hafıza Bir Silahtır’ başlıklı konuşmasıyla dikkat çeken District Six Müzesi Direktörü Bonita Bennett, 1966 yılında Güney Afrika en eski şehir olan Cape Town’da zorla yerlerinden edilen District Six Köyü sakinlerinin hafızalaştırılan hikayesini anlattı. District Six Köyü’nün 19. yy’ın başlarından itibaren farklı ırktan insanların yaşadığı bir yer olduğunu belirten Bennett, Afrika dilinde ‘ayrılık’ anlamına gelen Apartheid uygulaması hakkında şunları söyledi: “1948’de başa gelen Apartheid yönetimi siyasi ideolojisi çerçevesinde böl ve yönet olarak ilerledi. District sadece beyaz insanlar için ayrıldı. Hükümet 15 yıl içerisinde buradaki toplumu yok etti. Güney Afrika’da sadece beyazların yaşayacağı bir yer yarattılar. Tamamen beyazların yaşayacağı bir bölge yönetmek istediler. 1989’da ‘District Six’ten elinizi çekin’ diye bir kampanya başlatıldı. Çok büyük bir ses getirdi ve 1994’te bir müze doğdu. Müze ırkçılığa bir şekilde yerlerinden edilen insanları bir araya getiren bir araç oldu. Müze değişimin lideri oldu. İnsanların kendilerinden alınan tarihi geri alabilmek için kurulan bir mekan oldu”

“Fotoğrafçının Dükkanı Yıkılmıştı Ama Çektiği Fotoğraflar ve Anıları Duruyordu”

1975’ten 1990’ kadar devam eden Lübnan İç Savaşı sonrası bir hafıza mekanı oluşturmak için ortaya koyduğu mücadeleyi ‘Hatırlama ve Unutma Arasında Beyrut’ başlıklı konuşmasıyla aktaran mimar ve aktivist olan Mona El Hallak, şiddetin nasıl hatırlanması gerektiği ve aynı zamanda nasıl bir daha hatırlanmamak üzere unutulabilir paradoksu üzerinde durdu. Beyrut’un iki kez yıkıldığını belirten Hallak, “Birinci yıkılması savaş yüzünden oldu, ikincisi ise yeniden yapılandırma ile oldu. Biz mimarlar şehri restore etmek istedik ama bazı rant sağlayıcılar buna izin vermedi. Özellikle bir bina için çok uğraştık. Barakat Binası’nın yıkılmasına engel olduk ama istediğimiz bir hafıza mekanına dönüşmedi. Savaş sırasında bir ölüm makinesine dönüşmüştü. Bina savaş bölgesinin çok net görüldüğü bir noktadaydı. Bu sebeple keskin nişancılar için vazgeçilmez bir yer olmuştu. 1990’da savaş sona erdikten sonra, akdeniz güneşi sarısı binanın karşısına geçtim, çok zarar görmüştü ama ayaktaydı. Benim için bu bina umudu temsil ediyordu. İçerideki Dr. Şimalı Muayenehanesi yıkılmıştı ama eşyaları duruyordu. Fotoğrafçının dükkanı yıkılmıştı ama çektiği fotoğraflar ve anıları duruyordu. Biz de 45 yıl sonra bu fotoğraflardaki yaşayan insanlara ulaştık ve bu hafıza mekanında onları birleştirdik” şeklinde konuştu. 

“Ölecek olsalar da, resimleriyle yaşayacaklarını bilerek çizmeye devam etmişler”

‘Sanat ve Hafıza’ panelinde ‘Toplama ve Ölüm Kampında Sanat: Auschwitz Müzesi’nin Sanat Koleksiyonu’ başlıklı bir konuşma yapan Auschwitz-Birkenau Anıtı Müzesi Sanat Koleksiyonları Müdürü Agneiszka Sieradzka, kurulan hafıza mekanıyla, Nazilerin 2. Dünya Savaşı sırasındaki en büyük toplama kampında insanların umut ve gelecek nesillere seslerini duyurmak için sanattan nasıl faydalandıklarını aktardı. Esirler tarafından büyük bir riski göze alarak yapılan resimlerin kampta yaşananlara dair kapsamlı bir fikir verdiğini belirten Sieradzka, “2 binden fazla sanat eseri, savaştan sonra esirlerin bir araya gelip çalışmalarını birleştirmeleri sayesinde ortaya çıktı. Çok büyük risk alarak yapılan resimler, kamptaki vahşeti görmemizi sağlamış oldu. Esirler ölecek olsalar da, resimleriyle yaşayacaklarını bilerek çizmeye devam etmişler. Auschwitz’in nasıl bir cehennem olduğunu ve neden bir daha tekrarlanmaması gerektiğini gözler önüne seren sanat eserlerini eşsiz bir kayıt niteliğinde. Sanat insana dair olanı kurtarmaktaki inancı filizlendiren önemli bir güç” dedi.

The post 23,5 Hrant Dink Hafıza Mekânı Nisan’da Açılıyor appeared first on Sivil Sayfalar.

17 Ocak’ta akşamüstü saatlerinde TBMM TV ekranına bir tartışma yansıyordu. Önce CHP’den Sezgin Tanrıkulu, Hrant Dink’in 2007’de nasıl öldürüldüğüne dair bir konuşma yaptı, ardından HDP’den Garo Paylan Hrant Dink Cinayetinin Araştırılması için bir meclis araştırma önergesi verdi, fakat önerge reddedildi.

Önergenin reddine dair suçlamalara karşılık Ak Parti sıraları “Hatırlayacaksınız, emri verenlerin çoğu FETÖ’den tutuklu” dedi. Bu kaçıncı reddedilmiş sahne? Bu kaçıncı bahane? Saymaya girişmedik.

Bunun yerine Türkiye için belki de kaba bir gözlemle “eskimeye” başlayan “nefret söylemi” ve “nefret suçları” kavramlarını, Hrant Dink’in katline bahane edilen sözcükler üzerinden İletişim Profesörü, Emekli Yasemin İnceoğlu ile konuştuk.

Nefret suçu ve nefret söylemi, Google Analitik verilerine göre, Türkiye’de 2007’den sonra konuşulmaya başlanıyor. Yüksek yüzdelerde olmasa da varlığı baki. Yüzdesi bir de 2013 yılında ivme gösteriyor. Bugüne kadar ise bir düzlemde hiç azalmadan konuşulmaya devam ediyor. Kelimeleri var ama tartışması nerede yapılıyor?

Prof. İnceoğlu’na “Nefret söylemi hakkında çalışırken nedense konunun hep biraz ‘yüksek doz’ kaldığını hissetmiştim” diyorum. Nefret söylemi ve suçunun ifade özgürlüğü alanına müdahale etmemesi için, etkin tarafsız bir soruşturma gerektirdiğini biliyoruz. Bugün, yani Dink’in öldürülmesinden 12 yıl sonra davanın geldiği cezasızlık hali, neden “yüksek doz” hissettiğimi belki de ortaya koyuyor. Nefret suçu ve söylemi alanında çalışan pek çok Sivil Toplum Kuruluşu olduğunu, yine Profesör bana hatırlatacak. O kuruluşların bugün kaçının açık olduğunu da, saymaya girişmedik. Nefret suçunu tartışmak, sağlam bir zemin istiyor. Öte yandan tartışömaları yürüten STK’ların, bugün sesi çıkamıyor.

Konu cezasızlığın toplumda yarattığı ruh hali ve Suriyelilere yönelik nefret söylemine de ilerledi. Bugün, Suriyelilerin habere dahil olma hakkını dahi ihlal ediyoruz.

Nefret Söylemi, Hrant Dink’in öldürülmesinden sonra konuşulur hale gelen bir kavram oldu. Dink’in öldürülmesi neyi tetikledi ki Türkiye akademik camiasında bu konu konuşulur oldu?

Hrant Dink’in öldürülmesinden önceleri de Nefret suçları vardı şüphesiz. Yakın tarihimize baktığımız zaman 6-7 eylül olayları, Sivas Madımak katliamı, Trabzon’da 2006 yılında işlenen Rahip Santoro cinayeti, Malatya Zirve Yayınevi cinayetleri; Manisa Selendi’deki Romanlara yönelik linç girişimleri, çeşitli il ve ilçelerde Kürt vatandaşlara yönelik saldırılar ile eşcinsel, trans cinayetleri Türkiye’deki nefret suçlarına örnek gösterilebilir.

Türkiye akademi camiasında konuşulmaya başlandı derken ise çok kısıtlı bir alandan bahsediyoruz. Nefret söylemi konusunda çalışan akademisyenler belli kişiler, sayıları az. Aslında Hrant Dink Vakfı’nın başlattığı “Medyada Nefret Söyleminin İzlenmesi” projesi bu konunun akademiye yayılmasına öncülük etti. Projenin amacı nefret söyleminin toplumun, özellikle de medya, iletişim ve hukuk camiasının gündemine getirilmesi yoluyla kamusal bir tartışma yürütülmesine ve ayrımcı, ırkçı söylemle mücadele yollarının neler olabileceğinin tartışılmasına zemin açmak, medyada insan hakları ve azınlıklara yönelik daha saygılı ve bilinçli bir dil kullanılmasını teşvik etmek.

STK’lar Siyaset Sahnesinden Çekildi

 “Akademik camia” diye sınırlarken sizce haklı mıyım, yoksa biraz hak yiyor muyum?

Bence biraz haksızlık ediyorsunuz zira sırf akademik camia değil Hrant Dink Vakfının yanı sıra, İnsan Hakları Gündemi Derneği, Kaos GL, Pembe Hayat, Siyah Pembe Üçgen İzmir LGBTT Derneği, Lambda İstanbul, İnsan Hakları Araştırmaları Derneği (İHAD), İstanbul Bilgi Üniversitesi’nin İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Geliştirme Merkezi, İnsan Hakları Ortak Platformu (İHOP) da konu üzerine hassasiyetle eğildiler.

Irkçılığa ve Milliyetçiliğe DurDe Girişimi (DurDe) içinden Sosyal Değişim Derneği çıktı. Sosyal Değişim Derneği de daha çok Nefret Suçları üzerine yoğunlaştı. “Ulusal basında nefret suçları: 10 yıl 10 örnek” adlı bir proje yaptı, ben de bu projenin Danışma Kurulu üyelerinden biriydim.

Sonra Nefret Suçları Yasa Platformu “Sen De Başkasın, Nefretme” sloganıyla yola çıkarak, çatısı altında ilgili sivil toplum kuruluşları ve inisiyatifleri nefret suçlarını yasalaştırmak için bir araya getirdi. Toplumsal barışın güçlenmesi için son derece değerli bir mesaj vermiş olacaktı bu yasa ve pek çok mağdur grubun çoğulcu demokrasiye, adalete yönelik güvenini de arttıracaktı. Ne yazık ki yapılamadı.

Platformda yer alan STK lara baktığınız zaman bu kampanyanın çatısı altında bir sürü STK’yı barındırdığını göreceksiniz; Alevi Bektaşi Federasyonu, Alevi Kültür Dernekleri, Amargi Kadın Akademisi, Beyaz Güvercinler Girişimi, Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği, Demokrasi İçin Çerkes Girişimi, Dersim Ermenileri İnanç ve Sosyal Yardımlaşma Derneği, Dersimnews.com, Dikmen Deresi Kentsel Dönüşüm Mağdurları Dayanışma Derneği, Düşünce Suçuna Karşı Girişim, Edirne Roman Kültürünü Araştırma Derneği, Ekolojik Anayasa Girişimi, Engelliler.Biz, Genç Siviller, Gençlik Gündemi Derneği, Hasta ve Hasta Yakını Hakları Derneği (HAYAD), Helsinki Yurttaşlar Derneği, Hrant Dink Vakfı, Irkçılığa ve Milliyetçiliğe DurDe, İnsan Hakları Derneği, İnsan Hakları Gündemi Derneği, İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı, İstanbul LGBTT Dayanışma Derneği, İstanbul Protestan Kiliseler Vakfı, İşkence ve Şiddet Mağdurları için Sosyal Hizmet Rehabilitasyon ve Adaptasyon Merkezi (SOHRAM-DER), Kadın Yazarlar Derneği, Kafkasya Forumu, Kaos GL Derneği, Lambdaistanbul LGBTT Dayanışma Derneği, LGBTT Aileleri İstanbul Grubu (LİSTAG), Midyat Süryani Kültür Derneği, Mültecilerle Dayanışma Derneği, Özürlüler Vakfı, Pembe Hayat LGBTT Dayanışma Derneği, Pozitif Yaşam Derneği, Protestan Kiliseler Derneği, Roman Gençlik Derneği, Ruh Sağlığında İnsan Hakları Girişimi, Savunma Avukatları Derneği, Siyah Pembe Üçgen LGBTT Dayanışma Derneği, Sosyal Değişim Derneği, Sosyal Demokrasi Vakfı, Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği Genel Merkezi, Sosyal Politikalar Cinsiyet Kimliği ve Cinsel Yönelim Çalışmaları Derneği (SPoD), Süryaniler.com, Toplum Gönüllüleri Vakfı, Toplumsal İnisiyatifi Oluşturma Derneği, Toplumsal Olayları Araştırma ve Yüzleşme Derneği, Tüm Belediye ve Yerel Yönetim Emekçileri Sendikası İstanbul 1, 2, 3, 4 ve 5 No’lu Şubeler (TÜMBEL-SEN), Türkiye Sakatlar Derneği, Uçan Süpürge Kadın İletişim ve Araştırma Derneği, Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi.

Nefret Suçunu Tartışmak Zemin İstiyor

Nefret Söylemi hakkında çalıştığım zaman içinde de konunun biraz “felsefi” ya da “yüksek dozda” kaldığını hissetmiştim hep. Evet bir gazeteci için teoride dikkat etmesi gereken basit kuralların temelini oluşturduğu bir kavram bu, fakat pratikte bu konuyu konuşmak/yer yer anlatmak biraz zorlayıcıydı.  Örneğin şimdi bakınca “Nefret Suçları Yasasının çıkarılması” talebinin bile eksik ya da yetersiz kaldığını düşünüyorum, fakat hâlâ mücadele yöntemine dair bir fikrim yok. Sizin gözlemleriniz neler?

Yasanın çıkması gereklidir ama yeterli değildir şüphesiz. Biliyorsunuz, nefret suçları kapsamında uluslararası en yetkin kurum Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT). Bu teşkilata üye 56 ülkeden sekizinde nefret suçu yasa kapsamında değil; onlardan biri de Türkiye. Bu bakımdan gerekli. Bir şeyin altını çizmekte yarar var; Nefret söylemi ve Nefret Suçları ayrı şeyler. Şahsen ben Nefret Söylemini düzenleyen bir yasanın çıkmasının doğru olmadığını düşünüyorum. Nefret söylemiyle ilgili bir yasanın çıkması ifade özgürlüğünü ciddi boyutta tehdit eder. Ancak Nefret Suçu Yasası başta medya olmak üzere nefret söylemi üreten saiklerin önüne geçecektir.

Nefret suçlarında mağdur ya da mağdurlar sahip oldukları temel ve değiştirilemez nitelikteki ırk, etnik kimlik, milliyet, din dil, renk, cinsiyet, cinsel yönelim, cinsiyet kimliği, yaş, fiziksel ya da zihinsel engellilik gibi belirli bazı özellikleri nedeniyle işlenen suçun hedefi olmaktadırlar. Nefret suçu sadece mağduru değil onun kendisini birlikte tanımladığı grubu da derin bir biçimde etkileyen sonuçlar doğurur, mağdurun ve ait olduğu grubun topluma kabul edilmedikleri mesajını yollayarak katılım hakkını engeller. Nefret suçlarına karşın etkin bir mücadele ceza kanunlarında yaptırıma bağlanması, etkin ve etkili bir soruşturma ve kovuşturmanı yapılması ile mümkün olabilir ancak.

Nefret söylemi dediğimiz şey, nefret suçuna giden sürecin çıkış noktasıdır aslında. Diğer yandan, nefret söylemi ve ifade özgürlüğü arasındaki sınırın çok tartışmalı olduğunu görüyoruz. Bir söylemin nefret söylemi kapsamına girdiğini iddia ettiğiniz yerde, ifade özgürlüğü ihlâli konusunda eleştiriler gündeme gelmekte.

Dink, Bir Hedef Tahtası Olarak Görüldü

Hrant Dink cinayetinde, nefret söyleminin nasıl bir payı var? “Taşları döşedi” demek doğru mu?

Hrant Dink yoğun bir nefret söylemi bombardımanı sonucu, bir nefret suçuna kurban gitti. Dink’in kendisinin de dönüm noktası olarak kabul ettiği, ana akım medya tarafından fark edilip hedef haline geldiği 2004’ten 2007’ye dek doğrudan kendisini hedef alan, etnik köken ya da dini farklılıklar temelinde nefret söylemi içeren haber ve köşe yazıları meslektaşım Doç.Dr. Ceren Sözeri ile inceledik. Çalışmanın amacı nefret suçlarının ortaya çıkmasına zemin hazırlayan, bu suçlara meyilli olanları cesaretlendiren medya ortamının sorgulanması, medyanın işlevi ve sorumlulukları çerçevesinde tartışılmasıydı. Dink’in ismi haber ve köşe yazılarında “bölücü, yıkıcı, düşman” sıfatlarıyla anıldı. Medya cinayete giden süreçte Dink’i hedef gösterdi, etiketledi, ötekileştirdi ve yalnızlaştırdı. “Ermeniye bak”, “Hrant’ın Hırlayışı” türünden başlıklar atıldı.

STK’ların Motivasyonu Kırıldı

Yıllar içinde nefret söylemi konuşulmaya başlandığı gibi, konuşulmaktan uzaklaşıldı gibi de. Türkiye’de bu konu gündemden düşüyor mu? Ya da konu sahiplenen -Örneğin Hrant Dink Vakfı- gibi birkaç STK içinde kısıtlı kalmış durumda mı?

Evet hem daha az konuşuluyor, hem de daha kısıtlı artık. Kamuoyunda farkındalık yaratıldı yaratılmasına ama fazla ileri gidilemedi. Kanımca uğraşların sonuçsuz kalması STK’ların motivasyonunu kırdı.

Hrant Dink Vakfı bu konuda çok istikrarlı bir şekilde çalışmaya devam ediyor, çalıştaylar konferanslar düzenliyor, raporlar yazılıyor. Vakıf, Türkiye’nin ayrımcılıkla mücadele eden, söylem üzerine çalışmalar üreten ve bu alanda yapılan çalışmaları destekleyen ilk sosyal bilimler laboratuvarı olan ASULIS’i kurdu. Bu vakfın 2009 yılından beri devam etmekte olan “Medyada Nefret Söyleminin İzlenmesi Projesi”ni bir adım öteye taşıdı. Söylem çalışmaları yapıyor, ayrımcılıkla ve ayrımcı söylemlerle  mücadele edebilmek için söylem çalışmaları yapıyor, ve insan hakları, demokratikleşme, eşitlik ve çoğulculuğa hizmet ediyor.

Mağdurların maruz kaldığı nefret söylemleri karşısında sessiz kalıp topluma çaresizlik hissi vermek yerine, öncelikle bu tür söylemlere karşı mücadele edileceğine dair mesajların iletilmesi, bu söylemlerle baş edebilme yollarının tartışılması ve yaşadıklarını kamuoyuna açıklama olanağı sunulması açısından bu etkinliklerin (çalıştay, atölye çalışmaları, sohbetler,konferanslar) süreklilik içerisinde yapılması çok önemli.

Burada cezasızlıktan bahsetmek gerekir. Cezasızlık sadece mağduru değil, tüm toplumu ilgilendiren bir demokrasi meselesi. Cezasızlık kültürü geliştikçe, “kabullenme ve korkudan dolayı her şeye biat etme normalleşir.

Cezasızlık, hayatta kalanlar arasında öfke, güvensizlik ve saldırganlık yaratır, hatta çoğu saldırganlıklarını da kendilerine yöneltiyor. Farklı ülkelerden, hayatta kalanlara karşı sosyal damgalamanın devam ettiğini ve toplumdan dışlanmasının sürdürüldüğünü ortaya çıkaran sayısız rapor vardır.

Kendi Kimliğini Tanımlamak İçin Öteki Özne Kullanılıyor

Dün hedefte olan Hrant Dink ve Türkiye Ermeni cemaatiydi, bugün Suriyeliler. Bir toplum ayakta kalmak için nefret söylemine ihtiyaç duyar vaziyette midir?

Soruya dolaysız değil de dolaylı yanıt vereyim. Nefret söylemi değil de ötekileştirme üzerinden yanıt vereyim, zira her ötekileştirici söylem nefret söylemi demek değildir,  Özne “öteki üzerinden kendisini tanımlar, özne için öteki vazgeçilmezdir, varoluşunu tanıyabilmesinin zorunlu koşuludur; kendi kimliğimi tanımlamak için “öteki özneye” ihtiyaç duyulur.

Öteki bizden olmayan, bilmediğimiz, hatta korktuğumuzdur. Ötekileştirme ise karşındakilerin haklarını sınırlandırmak ya da yok etmek anlamına gelmektedir. Her toplum ve medeniyetin bir ‘öteki’ kavramı mutlaka vardır. “Öteki” olduğunu kabul etmek, meşru olmadığını kabul etmek demektir. Ancak birçok durumda ‘öteki’ nin varlığı bir süre sonra rahatsız edici olmaya başlar. Ve şu anlayış ortaya çıkar: “Başkasının yanında ben fazlayım, gereksizim; benim yanımda da başkası fazla”

 Suriyeliler, potansiyel bir öcü, bir tehdit unsuru üzerinden temsil edilmekteler. Gazeteler onları, “Suriyeli-hırsız”, “Suriyeli insan taciri”, “Suriyeli-kaçak”, gibi kalıp anlatılar sayesinde suç kavramı ile ilişkilendiriyor. Haber kaynakları ya emniyet yetkilileri ya da Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları arasından seçiliyor ve Suriyeli sığınmacılara haber üretim aşamalarında yer verilmiyor. Bu durumla bir başka deyişle Suriyelilerin habere dahil olma hakkını ihlal etmiş oluyor.

Yeni Medyada Nefret Söylemi Mücadelesi Mümkün

Eski yıllardan bugüne kullanımı değişen bir diğer önemli konu da sosyal medya. Bu alanda neler yapılabilir?

Hrant Dink Vakfı bünyesinde kurulan, benim de Danışma Kurulu üyesi olduğum ASULİS Dil, Diyalog, Demokrasi Laboratuvarı’nın sosyal medyadaki nefret söylemleri ile mücadeleye dair birtakım önerilerinin yaşama geçirilmesi önem taşımakta. Yeni medya ortamında dolaşımda bulunan nefret içerikleriyle ilgili izleme ve raporlama çalışmaları yapılabilir, medya okuryazarlığı derslerinin içeriğine, çevrimiçi ortamlarda nefret söylemi üretimi ve nefret söyleminin yayılması konusu eklenebilir, bu konuda toplumun her kesiminin katılabileceği çeşitli eğitim programları düzenlenebilir, yeni medya profesyonellerine, farkındalık oluşturmaya / mevcut farkındalığı geliştirmeye dönük eğitim verilebilir, yeni medya uygulamalarının hizmet sözleşmelerinde nefret söylemiyle ilgili maddelerin bulundurulması için girişimlerde bulunulabilir, sosyal medyada nefret içeriklerinin şikâyet yoluyla kaldırılmasına olanak tanıyan bir ‘uyar-kaldır’ mekanizması geliştirilebilir, sosyal medya kullanıcılarının, zararlı gördükleri içerikleri söz konusu mekanizma aracılığıyla bildirmeleri sağlanabilir.

The post Saymaya Girişmedik: Reddedilen Önergeler, Kapatılmış STK’lar ve Hrant Dink’i Öldüren Nefret Söylemi appeared first on Sivil Sayfalar.

12 yıl oldu: Hâlâ adalet arıyoruz

Hakikat anlatıcımız Hrant Dink’i anma ve adalet talebimizi yükseltme mücadelemizde 12 yıl doldu.

Adalet arayışımız sürüyor. “Biz bitti demeden bu dava bitmez” diyoruz.

Irkçılığa ve Milliyetçiliğe DurDe platformu olarak 17 Ocak 2019 Perşembe akşamı saat 19:00’da Cezayir toplantı salonunda ‘12 yıl oldu: Hâlâ adalet arıyoruz’ başlıklı bir panel düzenleyeceğiz.

Konuşmacılar:

Canan Çoşkun
Melek Ulagay
Pakrat Estukyan
Roni Margulies
Şenol Karakaş

İletişim: 0 (555) 637 24 50

Toplantının Facebook etkinliği için tıklayın.

The post ”12 Yıl Oldu: Hâlâ Adalet Arıyoruz” appeared first on Sivil Sayfalar.