Hevsel’deki durumu Hevsel Koruma Platformu eş sözcüsü ve aynı zamanda Amed Ekoloji Derneği üyelerinden Vahap Işıklı ile konuştuk. “Hevsel Bahçeleri’nde başlayan bir talan meselesi vardı ve acıdır hâlâ var.” diyen Işıklı, Hevsel Koruma Platformu oluşmadan önce Hevsel bahçelerine yapılan doğa yürüyüşlerine katılması sayesinde ekoloji mücadelesini tanımış. Çevre hareketinin içinde yer alma sebebini, “yanı başımızdaki talana karşı duruştan öte, hem mücadelesini verme, hem de zihniyet yaratma çabası” olarak özetleyen Işıklı, “kadına, çocuğa, ağaca, hayvana bütünüyle yaşama düşman insan merkezli bir zihniyetin, yaratmak istediği tahakküme, tükenişe karşı bir mücadele vermek gerektiğine” inandığının altını çiziyor.

Hevsel’de yerel çevre hareketi, 2014’te Dicle Üniversitesi Rektörlüğü “bataklık kurutma” gerekçesi ile 30-50 yaşlarındaki 7 bine yakın ağacın kesimine dönüşmesiyle başladı. Buna karşı çıkan çevreciler Mezopotamya Ekoloji Hareketi ve Amed Ekoloji Derneği’nin öncülüğünde Hevsel bahçelerinde nöbet tutmaya başladılar ve onlara gençlik hareketlerinden, kentteki TMMOB, KESK ve çeşitli siyasi partilerle birlikte, bireysel olarak yazarlar, aktivistler ve Barış Anneleri’nin de eklenmesiyle mücadele büyüdü. Hevsel için tutulan ve günlerce süren nöbetlerin sonunda ağaç kesimleri Diyarbakır Valiliği tarafından durduruldu.

2015 yılında UNESCO’nun Hevsel Bahçeleri ve Diyarbakır surlarını birlikte kültürel peyzaj alanı olarak ilan etmesi ve doğal miras listesine alması önce ekoloji mücadelesi verenleri ümitlendirdi. Ancak tabii ki talan durmadı. 2016’da Hevsel Bahçeleri’nin içinde bulunduğu alan, “özel proje planı” olarak ilan edildi. Diyarbakır’da da Millet Bahçesi inşa etme çabaları, birkaç katlık kafe için 1095 metrekare yeşil alanın yok edilmesiyle sürdü. Vahap Işıklı o zamanın yetkililerinin, “Biz bu alandaki yeşili yok ediyoruz ama kentin farklı alanlarında yine yeşil alanlar inşa edeceğiz’’ dediklerini hatırlıyor.

Vahap Işıklı, Dicle 1. Etap projesinin yapılmaya başlanmasının ardından Hevsel Bahçeleri’nin de içinde olduğu Dicle nehrinin bir kısmına yasal olarak talan için meşruiyet yaratıldığını ve söz konusu alanın Kıyı Koruma Muhafaza Kanunu kapsamına girmemesi için statüsüz bırakıldığını söylüyor.

Tüm bu gelişmelerin sonunda, Hevsel için ekoloji mücadelesi veren tüm kurumları içine alan Hevsel Koruma Platformu 2017’de kurulmuş oldu. Hevsel’i korumak amacıyla TMOB üzerinden söz konusu projelere karşı hukuki yollardan başvurular yapıldı. Dicle 1. Etap projesine Bölge İdare Mahkemesi tarafından 2019 yılında yürütmeyi durdurma kararı verilmesine rağmen Mahkeme kararı uygulanana dek zaten proje tamamlandı.

Bu yılın başında UNESCO’nun kente ziyareti planlanıyordu ancak pandemi nedeniyle bu gerçekleşemedi. Platform içinde içindeki kurumlar, ekoloji mücadelelerini ve süregelen tahribatı raporlaştırma sürecini sürdürürken bir yandan da UNESCO ile görüşmelere devam ediyor.

Hevsel Koruma Platformu, özellikle salgın sürecinde sosyal medyayı etkin kullanmaya çalışıyor, bunun yanında bölgedeki yerel medyaya ve ulusal düzeyde çeşitli medya araçlarına ulaşmaya çalışıyor. Mezopotamya Ekoloji Hareketi üzerinden uluslararası alanda çeşitli mecralarda yer almaya gayret ettiklerini belirten Işıklı; “Forumlar, paneller, seminerler dahil her yerde meramımızı dile getirmeye ve 8 bin yıllık tarihe sahip bir alan ve ülkenin içinde olduğu insan merkezli zihniyet algısına karşı talanı durdurmak amacıyla tüm alanları aktif kullanmaya çalışıyoruz.” diyor.

“Türkiye’de Ekoloji Mücadelesi Büyüyor”

Işıklı, Türkiye’de 2000’li yıllarla birlikte ekoloji mücadelesinin evrildiğini, Ekoloji Birliği, Ekoloji Politik gibi kurumsal yapıların oluşması, sonrasında kadın hareketlerinden, sosyalist, anarşist hareketlerden çevre hareketine katkı sunanlar ve çeşitli siyasi partilerin ekoloji mücadelesini sahiplenmesiyle bugün “Türkiye’de bu alanda verilen mücadelenin bir aşamaya geldiği görüşünde.

Pandemiyle birlikte doğa talanın zirveye ulaşmasını, sermaye-iktidar birliğinin, insanların evde kalmasını fırsata çevirmesine karşın “ekoloji mücadelesi daha da büyüyor” diyen Işıklı, bunların yanında mücadele büyüdükçe, hukuki yollardan dilekçelere, sosyal medyada mitinglerden, hashtag kampanyalarına kadar taleplerin farklı zeminlerde dile getirilebildiğine ve talana karşı durulmaya çalıştıklarını söylüyor. “Mücadelenin sermaye-iktidar birliğini zorlar noktada olduğunu” düşünen Vahap Işıklı, bu gelişmelerden yerel-mikro düzeyde kendilerinin de olumlu anlamda etkilendiklerini ve tabloyu bütün olarak değerlendirdiklerini söylüyor.

Bölgede ekoloji mücadelesi diğer mücadele alanlarından daha çok sancılı olabildiğini kaydeden Işıklı, “Kürt Sorunu’nun getirdiği çatışmalı süreç nedeniyle, bölgede ekoloji mücadelesi ve bu karşı duruşu terörize etme ve kriminalize edilmesi durumu var.” diyor.

Prof. Dr. Beyza Üstün ve Cihan Erdal’ın tutuklamasını, Amed Ekoloji Derneği Başkanı-yazar arkadaşları Güner Yanlıç’ın gözaltına alınmasını örnek gösteren Işıklı, “Ülkemiz için ekoloji mücadelesinin gitgide çetrefilli bir hal aldığını fakat bölgede çok daha zor olduğunu görüyoruz.” diyor.

Ekoloji Mücadelesi bir anlamda yaşam savunuculuğunun kendisidir, kriminalize veya terörize edilmesi akla, mantığa aykırıdır.

Bölgede ekoloji mücadelesi verenlerin, alanlara çıkmasının, basın açıklaması yapmasının örgüt üyeliği ya da propagandası ile yargılanmalarına sebep olduğunu söyleyen Vahap Işıklı, bölgede orman yangınlarından ağaç kesimlerine kadar, her konunun “güvenlikçi bir yaklaşımla” ele alındığını savunuyor. Ekolojik duruşun politik bir zemine özellikle çekilip, kriminalize edilmeye çalışıldığını kaydeden Işıklı,  “Bu sürecin ülkenin tamamına yayılmasının önüne geçilmeye çalışılıyor. Oysaki Ekoloji Mücadelesi bir anlamda 3. yol: bir mücadele tarzıdır. Ne bir siyasi partiye ne de bir ideolojik mecraya sıkıştırılabilir. Kadınlardan, hayvan hakları savunucularına, sosyalist hareketlerden anarşist hareketlere ve çeşitli siyasi partilere kadar çok farklı aktörün ve toplumun tamamını bu mücadelede görebiliyoruz. Ekoloji Mücadelesi bir anlamda yaşam savunuculuğunun kendisidir, kriminalize veya terörize edilmesi akla, mantığa aykırıdır.”

“Yerel Düzeyde Farklılıklar Olsa da Doğa Talanı Bütünseldir”

Yerelde çevre mücadelesi veren bir aktör olarak ve genel olarak Türkiye’de çevre hareketini eleştirel bir şekilde nasıl değerlendireceği sorumuza Işıklı, “Eleştiri için şikâyet eder konumdan, çözüm bulan konuma gelmek için öncelikle birey olarak kendimizden başlayıp, sonrasında yarattığımız kurumlara kadar özeleşti ile yaklaşmamız” gerektiğine işaret ediyor. Ekoloji mücadelesinin büyüdüğünü tekrar vurgulayan Işıklı, sosyal medyanın kullanımı, imza kampanyaları ve hukuki yollara verilen gayretlerle mücadelenin bir aşamaya getirdiğine işaret ediyor.

Bununla birlikte Vahap Işıklı, “Ülkemizde toplumsal sorun olan bir meselemiz var, ayrışma ya da bir anlamda yan yana durmaktan imtina etme ya da aslında ortak bir dili yakalayamama sorunumuz var. Tabi ki hem yerel düzeyde hem özel olarak Güneydoğu ile diğer yerler arasında bölgesel olarak farklılıklar var.” diyor. Türkiye’de ekoloji mücadelesi veren herkesin bu anlamda derdinin farklı olabileceğini, kiminin JES, diğerinin RES ya da endüstriyel plantasyon ya da kentsel dönüşüm gibi karşı duruşlarının farklılaşabileceğinin fakat temel olan şeyin “doğa talanı bütünseldir” yaklaşımı olması gerektiğini altını çiziyor.

Yeni Bir Dünya Tahayyülü…

Ekoloji Mücadelesi’nin bir alanı kurtarmak ya da talanın karşısında durabilmenin yanında, yeni bir zihniyet yapılanması için bireyden topluma, yeni bir dünya tahayyülünde bulunulmasını gerektirdiğini söyleyen Işıklı, evrensel anlamda bir yok oluşla karşı karşıya olduğumuz için, bu mücadelede başarılı olmak için “yeni bir toplum, yeni bir dünyaya yani geçmişten geleceğe birbirini besleyen bir reçeteye, amaca, bireylerden, kurumlara ihtiyaç olduğu açık.” diyor.

Yerel çevre hareketlerinin nasıl daha başarılı ve etkili olabileceğine ilişkin sorumuza ise Hevsel Koruma Platformu eşsözcüsü Vahap Işıklı, bugün çeşitli medya kanalları, siyasi partiler ya da çeşitli kurumlarla bir seviyede ortaklaşma başarıldığı, yanıtını veriyor. Işıklı, herkesi dahil ederek ortaklaşabilecek ve meramımızı herkese dinletebilecek dile ve duruşa ihtiyaç olduğunu; aksi halde verdiğimiz ekoloji mücadelesinin bireysel ve kurumsal düzeyde elitleşme ve yalnızlaşma sürecine girmesiyle istediğimiz sonucu almamızın mümkün olmayacağını kaydediyor.

Uluslararası düzlemde bireyler ve kurumlara ulaşma noktasında verdiğimiz ekoloji mücadelesinde diplomatik kanalları oluşturmada eksik kalındığını düşünen Işıklı, bunu hem yerel hem de ekoloji mücadelesi verenlerin tamamında görülebildiğini vurguluyor. Işıklı’ya göre, “Bu tabloda bireyden kurumlara kadar her kesimin eksikleri daha çok görülmeli, neyi, neden ve ne amaçla yaptığımız bilinirse, ortaklaşma ve yan yana durma birlikte mücadele verilene kadar zorlayabiliriz. Nihayetinde daha ne tür yollar geliştirebileceğimiz üzerine kafa yormamız gerekiyor.”

Bundan sonrası için mücadelenin tüm toplumsal zeminlere inmesi ve ortak bir mücadele hattının örülmesi zaruret.

Bundan sonraki sürece dair beklentilerini dile getiren Işıklı, pandemi sürecinin ve artan doğa talanının, dünyanın her yerinde farklı başkaldırı türleri ya da sivil inisiyatiflerin gelişmesine ve örgütlenmesine olanak verdiğini ve bunun sonucunda farklı bir aşamaya evrildiğini söylüyor.

Bundan sonrası için mücadelenin tüm toplumsal zeminlere inmesi ve ortak bir mücadele hattının örülmesi zaruret” diyen Işıklı, yerel, ulusal ve uluslararası arenada kurumlaşma, örgütlenme ve bunun halk tabanına yayılması, mücadelenin geliştirilmesine ve büyütülmesine ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

Hevsel Koruma Platformu eşsözcüsü Işıklı son olarak, “Bunların hepsiyle beraber umuda mecburuz zira yeni bir yaşam tahayyülünde bulunuyoruz ve elbette ekolojik krizlere karşı yeni bir yaşam şart iken, buna dair umudumuz, inancımız olmalıdır” diyerek, Yılmaz Odabaşı’ın ‘’umuttan umudu kesmemek istiyorum, çünkü hâlâ hayatın düşlere borcu var.’’ sözlerini hatırlatıyor. Işıklı, Hicri İzgören’in ‘masallarımız aynı düşlerimiz bir, aynı ateşin yaktığı ağıtlardan’’ geliyoruz dizesini ise “talana, yok oluşa karşı ve bütünüyle bu karanlığa bir ateş yakmak, karşı durmak ve birlikte duruşun ateşten meselesini yakmaya ihtiyacımız var.” sözlerine ekleyerek ekoloji mücadelesinde talana karşı tüm aktörlerin dayanışarak hareket etmesi gerektiği çağrısında bulunuyor.

Dosyanın ilk haberi için tıklayınız.

The post Güneydoğuda Yerel Ekoloji Mücadelesi: Hevsel Koruma Platformu appeared first on Sivil Sayfalar.

Millet Bahçesi ile birlikte Dicle Vadisinde 1. etabı tamamlanan proje kapsamında Kırklar Dağı’na yapılan cami ve rekreasyon alanları ile de alanın doğal peyzajının büyük yara aldığını kaydeden Soyukaya, “Dünya mirası surlar, bazalt kaya tabakası ve Dicle Vadisi ile bütün oluştururken, millet bahçesinin, binlerce yıldır varlığını korumayı başarmış kültürel peyzajı ile alanın bütünlüğünü ve özgünlüğünü tahrip etmekten öte bir fonksiyonu olmamıştır.” şeklinde konuştu. Soyukaya, surların doğu bölümündeki duvarların daha ince olduğuna ve burçlarda daha küçük ölçekte tasarlandığına dikkat çekerek, ‘’Doğu surlarının hemen dibine yapılan millet bahçesi düzenlemeleri kapsamında yoğun araç trafiğinin yaşandığı asfalt yollar ile surların iç kesiminde ve yine hemen dibinde yapılan neredeyse otoban boyutundaki asfalt duble yolun açılması sonrasında akacak trafiği düşündüğümüzde, surların her iki yakasında akan araç trafiğinin yaratacağı titreşimin zaman içerisinde hilti etkisi yaratacaktır ki surların üzerinde yükseldiği kayalığa ve surlara vereceği zararı tahmin etmek hiç de zor olmayacaktır.” şeklinde konuştu.

Hevsel Bahçelerinin Doğal Yapısı Korunmalı

Diyarbakır Barosu Çevre ve Kent Hukuku Komisyonundan Özgür Cantürk ise daha önce Dicle Nehri’nin kenarında On Gözlü Köprü’nün etrafında yapılan Kafelerin genişleyip tarihi yapıyı bozduğuna ilişkin bir başvuru yaptıklarını ve  aynı endişeyi Hevsel Bahçeleri için de taşıdıklarını ifade ederek; “Hevsel Bahçeleri’nin doğal yapısının korunması ve dünya mirası listesinde olması da göz önüne alınması gerekir” dedi. Cantürk, tarihi yapılardan yurttaşların veya yerli ve yabancı turistlerin ücretsiz/bedelsiz faydalanabileceği alanlara dönüştürülmesi kafe ve benzeri betonlaşmaya izin verilmemesi gerektiğini vurgulayarak; ‘’Özellikle pandemi sürecinin bize öğrettiği ve doğanın intikamını acı bir şekilde aldığı bu dönemde bu projenin fazla betonlaşmaya yer verilmeden, kültürel ve doğal güzelliğin bozulmasına neden olmamasını acil bir plan çerçevesinde devlet ve kamu kurumlarını bu yapının bozulmamasını ve önlem almaları için çağrıda bulunuyoruz.’’ dedi.

Diyarbakır Şehir Bölge Plancıları Odası ise, projenin durdurulması için yürütmeyi durdurma kararı aldırdıklarını dava devam ederken çalışmaların sürdüğünü ifade ettiler. 2015 yılında UNESCO tarafından Tarihi Diyarbakır Surları ile bir bütün olarak “Dünya Kültür Mirası” olarak tescillenmiş ve Diyarbakır Surları ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzaj Alanı Yönetim Planı’nda Hevsel Bahçeleri’nin büyük bir kısmının tampon bölge olarak tanımlandığı görüldüğünü ve bu tescile rağmen 2016’da Bakanlık tarafından yapılaşmaya uygun “Önemli Alan” olarak ilan edildiğini ifade eden Oda yetkilileri, mahkeme süreci ile ilgili şu bilgileri veriyor: “Yapılan değişikliğe Diyarbakır Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nde askı ilan panosundayken odamız itiraz etmiş, ancak itirazımız uygun bulunmamıştır. Şehir Plancıları Odası Diyarbakır Şubesi olarak İdare Mahkemesi’ne planın iptali için başvurmuş ve yürütmeyi durdurma kararı alınmıştır. İdare mahkemesinin bu kararına ise Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü itiraz etmiş ve konuyu bir üst mahkemeye taşımıştır. Ancak Bölge mahkemesi de şubemizi haklı görmüş ve itirazları reddetmiştir. Tüm bu mahkeme süreçleri devam ederken alanda uygulamalar durdurulmamış ve millet bahçeleri adı altında bazı alanlara beton dökülmüştür. Alanda yapılmak istenen projeler hakkında ise kamuoyuna herhangi bir bilgilendirme yapılmadan millet bahçesi, kafe, seyirlik teras, asfalt ve betondan yol gibi yapılar yapılmaya başlanmıştır. Tüm bu yanlış uygulamaların yanında Sur bölgesinde yapılan sözde kentsel dönüşüm projesi kapsamında yıkılan mahallelerin hafriyatları da zaman zaman Dicle Vadisi’ne dökülmüştür.’’ 

Hevsel Bahçelerinin kültür mirası olarak korunması, yaşatılması ve sonraki kuşaklara aktarılması gerektiğini vurgulayan yetkililer, “Sucul bir ekosistem sahip olan Hevsel Bahçeleri’nde yapılacak olan projeler geri dönüşü olmayan tahribatlara neden olacaktır. Millet Bahçesi adı altında hiçbir teknik gerekçesi olmayan, kamuoyu, meslek örgütleri veya sivil toplum kuruluşları ile paylaşılmadan yüksek maliyetli, yapay yeşil alanlar yaratılmak istenmektedir. Bu denli iddialı projeler halkın beklentisi ve istekleri göz ardı edilmeden, aleni ve kentin tüm dinamiklerinin görüşleri alınarak şekillendirilmelidir.” çağrısında bulundu. 

The post Millet Bahçesi Hevsel’in Doğallığını Tehdit Ediyor appeared first on Sivil Sayfalar.