Türkiye’de sivil alanın ve hak odaklı habercilik yapmanın her gün daraldığını mevcut konjonktürde hassas gruplarla doğrudan temasta bulunan profesyoneller kendilerini görünmez bir çıkmazın içinde buluyor. Bu kıskacın odağında ise kurumsal sosyal çalışma sistemleri, sivil toplumla çalışan sosyal çalışmacılar, insan hakları savunucuları ve bu alanda araştırma yapan profesyoneller yer almaktadır.

Bir taraftan küresel fon sağlayıcıların git gide sertleşen nicelik odaklı ve sahanın gerçekliğinden uzak katı sınırları, diğer taraftan yerel kamu mekanizmalarının inşa ettiği idari bariyerler ve bu nedenle giderek daralan hareket alanı. Hak savunuculuğu bu iki ateş arasında kalarak sadece teknik bir sorun değil aynı zamanda ciddi bir mesleki etik sınavı durumuna gelmiştir.

Proje Sektörü ve Hak Temelli Yaklaşımın Evraklaşması

Uluslararası fon sağlayıcılar özellikle insani krizlerde ve göç yönetişimi gerektiren süreçlerde sivil toplum için can suyu gibi gözükse de uzun vadede sistemsel bir bağımlılık yaratmaktadır. Fon sağlayıcıların oluşturduğu katı mantıksal çerçeveler, ve nicelik odaklı müdahale sistemleri sosyal çalışmayı hak temelli bir mücadele olmaktan uzaklaştırıp adeta bir evrak tamamlama modeline çevirme riski taşımaktadır.

Saha rol alan profesyonellerin büyük bir kısmı vaktini hak öznelerinin yaşadığı sorunlara derinlikli çözümler bulmak yerine kendilerinden istenen raporları oluşturmak için harcamaktadır. Bu durum sosyal çalışma pratiklerinin sadece verilere yansıması şeklinde bir hal almaktadır. Bireylerin yaşadığı haklara ihlalleri karşısındaki çaresizlik durumları sadece istatistiki bir veri olarak kodlanmaktadır. Proje süreleri bittiğinde iste sahada o hassas koruma sistemleri birden ortadan kalkıyor ve geriye tamamlanmamış birçok sorun müdahalesi kalıyor.

Sivil Alanın Daralması ve Bürokratik Tedirginlik

Meselenin başka bir boyutunda yerel otoritelerin ve diğer bürokratik sistemlerin ortaya çıkardığı keskin sınırlar yer alıyor. Hak ihlallerini ortaya çıkarmak, eleştirmek ve çözüm arayışında olmak sahada çalışan uzmanları doğrudan riskli diye tabir edeceğimiz bir duruma itebiliyor.

Kamu kurumları ile sivil toplum örgütleri arasında entegre sistemlerin olmaması sosyal çalışmaları ikircikli bir durumda bırakıyor. Kamu sistemlerdeki tıkanıklıkları kamusal düzeyde savunuculuk alanına taşımak bürokrasiyle olan ilişkiler bozma riski taşıyor. Bu durum sivil toplum kuruluşlarında ve saha profesyonellerinde otosansür mekanizmasının ortaya çıkmasına neden oluyor. Kamu ilişkilerini sürdürme ve fon kaybetmeme uğruna hak savunuculuğu bazı boyutlarıyla askıya alınabiliyor.

Özgün Bir Çıkış Arayışı: Kesişimsel Dayanışma ve Esnek Ağ Taktikleri

Hak savunuculuğu etiği bu çıkmazda nasıl korunabilir? Bunun yolu ne fon sağlayıcıların isteklerine tamamen teslim olmakta ne de kamunun çıkardığı engel durumlarında tamamen geri çekilmekte yatıyor. Yapılması gereken sahada özgün ve dirençli bir dil inşa etmektir.

Esnek Saha Dayanışması Oluşturma ve Kayıt Dışı Ağ Taktikleri: Var olan idari kanallarının tıkandığı ve fonların izin vermediği noktada saha uzmanlarının kendi aralarında resmi hiyerarşiden bağımsız kuracakları dayanışma ağları oluşturulmalıdır. Müdahale bekleyen bir vaka fon sınırına takılıyorsa diğer kurumlar üzerinden haklarına eriştirilebilmelidir. Bu ağların esnekliği ve sürekliliği kurumsal bariyerlerin aşılmasını sağlayabilir.

Fon Sağlayıcılarına Karşı Tersine Savunuculuk: Sivil toplum kuruluşları ve hak savunucuları fon veren kuruluşlarının her talimatını sessizce kabul etmek yerine gerektiğinde itiraz edebilmelidir. Küresel fon sağlayıcılara sahanın gerçekliğini anlatmak tersine savunuculuk sistemini oluşturur. İndikatör çılgınlığının sahayı tekdüzeleştirdiği ve çalışmaları sınırlandırdığı fon sağlayıcılarına anlatılmalı; esnek, işlevsel ve yerel dinamiklere duyarlı işbirliklerinin geliştirilmesi konusunda ısrarcı olunmalıdır.

Veriyi Sözleşmeler İçin Değil,  Hafıza İçin Saklamak: Proje hazırlama ve uygulama süreçlerinde sahadan edinilen veriler yalnızca proje süreçlerinde kullanılan unsurlar olmamalıdır. Bu veriler büyük ölçekte sosyal politikada dönüşümü sağlayacak, toplumsal hafızada her zaman yer bulacak hak temelli analizlere çevrilmelidir. Tam da bu noktada fikir gazeteciliği ve bağımsız araştırmalar kurumsal raporların konuşmadığı konuları konuşacak bir köprü haline gelmelidir.

Sonuç Olarak Etiği Yeniden Kazanmak

Hak savunuculuğu ve sosyal çalışma doğal olarak etik bir duruş gerektirmektedir. Onu sadece teknik müdahale olarak görmek, fon verenlerin ve bürokratik sistemlerin sınırları arasında kalmak bir bakıma mesleğin özüne ihanet etme riskine yol açar.

Bugün yapmamız gereken hiyerarşik taslaklara birebir uymak değil, vakaların sorunlarının asıl nedenlerini anlamaya çalışmak ve esnek bir dayanışma ağı oluşmasını sağlamaktır. Hak savunucuları bir çıkmazda kalabilir ancak buradan çıkmanın yolu hak temelliliği konuşmaya ve uygulamaya devam etmektir.

Kaynakça

Banks, S. (2020). Ethics and Values in Social Work (5th ed.). Red Globe Press.

Ferguson, I. (2008). Reclaiming Social Work: Challenging Neo-liberalism and Promoting Social Justice. Sage Publications.

Howell, J., & Willis, O. (2018). “The Technocratic Turn in International NGO Management and Its Impact on Rights-Based Approaches.” Journal of Civil Society, 14(3), 205-222.

Houston, S. (2015). “Empowering Social Work: Re-reading Freire in the Age of Neoliberalism.” British Journal of Social Work, 45(1), 32-47.

Lavalette, M. (Ed.). (2011). Radical Social Work Today: Social Work at the Crossroads. Policy Press.

Sivil Toplum Geliştirme Merkezi (STGM). (2023). Türkiye’de Sivil Alanın Daralması ve Hak Savunuculuğu Önündeki Engeller Raporu. STGM Yayınları.

The post İki Ateş Arasında Sosyal Çalışma: Fon Sınırları, Sivil Alanın Daralması ve Hak Savunuculuğu Etiği appeared first on Sivil Sayfalar.

Tanıtılan bu rapor, hak savunucularına yönelik günden güne artan baskıları belgelemeyi, görünür kılmayı ve hak savunucuları için karşı müdahalelerin geliştirilmesine katkı sunmayı amaçlıyor.

Üç oturumdan oluşacak panelde beraber tartışılacak sorulardan bazıları şunlar: İnsan hakları mücadelesi üzerinde ne tür yargısal ve idari baskılar var? İdari makamlardan yönelen hedef göstermeler ile medya tarafından yürütülen karalama kampanyaları arasında nasıl bir ilişki var? Tüm bu müdahaleler farklı mücadele aktörlerine yönelik hangi ortak ve farklı örüntüler sergiliyor? Bu yıldırma politikalarına karşı hayata geçirilebilecek yenilikçi ve yaratıcı direniş stratejileri neler olabilir?

Kayıt olmak için tıklayın.

Tarih: 10 Mayıs Salı 2022
Saat: 13:00 – 16:00
Yer: Postane İstanbul – Bereketzade Mahallesi Camekan Sokak No: 9 Galata, Beyoğlu, İstanbul, Türkiye

Postane’de fiziksel olarak gerçekleşecek etkinlik aynı zamanda internet üzerinden canlı yayınla da takip edilebilir. Panel dili Türkçe olacaktır.

Program

13:00 – 13:15
Açılış Konuşması
Tarık Beyhan (Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi)

13:15 – 14:00
İnsan Hakları Mücadelesinin Kriminalize Edilmesi

Adalet Kaya, Rosa Kadın Derneği
Eren Keskin, İnsan Hakları Derneği
Kerem Dikmen, Kaos GL Derneği
Tugay Kartal, Haydarpaşa Dayanışması
Moderasyon: Burcu Bingöllü, Hafıza Merkezi 

14:00 – 14:15
Kahve arası 

14:15 – 15:00
Sivil Alanın Yasalarla Daraltılması

Emel Kurma, Yurttaşlık Derneği
Rana Kotan, Türkiye Üçüncü Sektör Vakfı
Tezcan Eralp Abay, Sivil Toplum Geliştirme Merkezi
Moderasyon: Özlem Zıngıl, Hafıza Merkezi

15:00 – 15:15
Kahve arası 

15:15 – 16:00
Karalama Kampanyaları ve Hedef Göstermeler

Halime Şaman, Marmaris Kent Konseyi
Selmin Cansu Demir, Tarlabaşı Toplum Merkezi
Tora Pekin, Gezi Davası Avukatı
Moderasyon: Banu Tuna, Hafıza Merkezi

The post Hafıza Merkezi Rapor Lansmanına Davet Ediyor appeared first on Sivil Sayfalar.

Türkiye’de toplum, siyaset ve devlette var olan demokratik bilinç ve işleyiş sorunu, sivil toplum kuruluşlarına ve aktörlerine de yansımaktadır. Bu temel probleme rağmen, STK’lardaki demokratik işleyişin düne göre bugün daha iyi bir noktada olduğu; özellikle Z kuşağı gibi yeni nesillerin etkisiyle iyileşme ivmesinin arttığı ifade edilmektedir. 

Sivil toplum aktörleriyle yapılan mülakatlarda; kurumlarda düşünce ve ifade hürriyetinin kısıtlılığından, dikey hiyerarşiden, istişare mekanizmasının işletilmemesinden, diyalog kanallarının yeterince açık tutulmamasından, politika ve kararların yönetici komitelerince alınmasından, yönetici pozisyonlarında sirkülasyon olmamasından, patronaj ilişkilerinden şikâyetler ön plana çıkmaktadır. Gerek STK’lar arasında gerekse STK’ların kendi içinde bireysel ve kurumsal anlamda ciddi oranda kendi alanını koruma eğilimi olduğu; bu durumun büyük STK’ların küçük ölçekli kuruluşların gelişmesini engelleyerek baskın ve üstün duruma geçmesine neden olduğu belirtilmektedir.

Sivil toplum aktörleriyle yapılan mülakatlarda öne çıkan başlıca problem alanlarına yönelik tespitler, talepler ve öneriler şunlardır:

• Sivil toplumda demokrasi, yeterli olmamakla birlikte, toplumun geneline göre daha ileri seviyede.
• Bir STK devlete ne kadar yaklaşırsa o kadar antidemokratik oluyor.
• Büyük imkânlara, büyük politik ilişkilere sahip olan; büyük fon kaynaklarını, bütçeleri kontrol eden STK’ların yönetim organlarında sirkülasyon ve rotasyon olmuyor.  Bu durum, demokratikleşmenin, kurumsallaşmanın ve şeffaflığın önünde bir engel olarak görülüyor. Bu handikabın aşılması için yönetim organlarının seçiminde birtakım kotalar konulması ve yöneticiler için süre sınırlaması getirilmesi öneriliyor.
• Sonuç odaklı değil, aktivite odaklı çalışılıyor. Üretilen projeler “araç”ken “amaç” haline dönüşebiliyor. Bu da gerçek amacın ıskalanmasına sebep olabiliyor. Bir projeyi gerçekleştirip o faaliyeti yapmış olmak, sorunun çözüldüğüne dair yanılgıya yol açabiliyor.
• STK’larda yatay hiyerarşi için, kimin önde olduğunun belli olmadığı çember modeli öneriliyor.
• STK’ların bir fikrinin olmasından çok, şiddete ve dışlamaya dönüştürmeden fikir tartışmasının yapılabiliyor olması önemseniyor. 
• STK’ların kendileri gibi düşünmeyen insanları da davet edip dinlemek, anlamaya çalışmak ve onlardan bir şeyler öğrenmeye açık olmak gerektiği savunuluyor.
• Kimi STK’larda karar mekanizmaları çok sesliliğe ve çok kültürlülüğe açık olsa da zihniyetin demokrasiden uzak olduğu tespitinde bulunuluyor. Demokratik bir yapıdan beklenin farklılıkları tolare etmek değil, onları anlamaya çalışmak ve o farklılık yoluyla dönüşüme açık olmak, kendi ajandasının dışına çıkabilmek olduğu ifade ediliyor.
• Açık iletişim, şeffaflık, hesap verebilirlik, bütün datalara erişim gibi konularda sorunlar olduğu; AB fonlarını kullanan kuruluşlarda, sıkı denetim sayesinde bu sorunların minimuma indiği görülüyor.
• Yönetişim mekanizması kurması, politika belgeleri geliştirilmesi; bu politika belgelerinin sivil toplum kuruluşunun üye ve gönüllüleri tarafından okunmuş, anlaşılmış olması öneriliyor.
• Z kuşağının süreçlere dahil olmasıyla kurum içi demokrasinin gelişeceği savunuluyor. Çünkü bu kuşağın hiyerarşik yapıdan hazzetmediği; sorunu gören ama çözümün bir parçası olmayı isteyen bir kuşak olduğu; talimatları yerine getiren değil, kendisini karar alıcı mekanizmanın içerisinde görmek isteyen bir zihniyette olduğu belirtiliyor.
• Feminist örgütlerin diğer örgütlere göre nazaran birbirine daha fazla alan açtığı; bilgi ve deneyimlerini paylaştığı, dolayısıyla demokratik bilincin daha yüksek olduğu kanaati öne çıkıyor.

Sonuç olarak; 

• Hak savunuculuğu ve demokratik toplum inşa etme iddiasını taşıyan, varoluşunu demokratik değerlere borçlu olan sivil toplumcu bireylerin ve kuruluşların, bu değerleri daha fazla içselleştirmesinin gerekliliği 
• STK’lardaki kurumsallaşma zaafiyetinin demokrasi eksikliğini beraberinde getirdiği, 
• Takım çalışması, karar verme, şeffaflık ve hesap verebilirlik gibi kavramların içselleştirilmesi; STK’ların bu konularda eğitilmeleri ve kendi kendini yönetme kuralları belirlemeleri gerektiği,
• Konsensüse bağlı yatay karar alma süreçlerinin bir kültüre dönüşmesinin özellikle gençlerin sivil toplum faaliyetlerine katılımını teşvik edeceği; kuruluşların karar alma, yürütme ve denetleme aşamalarında verimliliği artıracağı gibi hususlar ön plana çıkıyor.

The post STK’larda Demokratik İşleyiş… appeared first on Sivil Sayfalar.

• Mert Koçak ve Elifcan Çelebi yürütücülüğünde “Toplumsal Cinsiyet Odaklı Dijital Aktivizm“: 17 Şubat-10 Mart 2022
• Aylin Aydoğan ve Gözde Burcu Narin yürütücülüğünde “Hak Savunuculuğu için Çevrimiçi Araçların Kullanımı“: 12 Mart-2 Nisan 2022
• Ezgi Yılmaz ve Pınar Eldemir yürütücülüğünde “Queer Metodoloji ve Veri Analizi”: 3 Nisan-24 Nisan 2022

Başvuru

Çevrimiçi yapılacak seminerlere buradan başvurabilirsiniz.

The post AĞ-DA Tematik Konularda Çevrimiçi Seminerler Düzenliyor appeared first on Sivil Sayfalar.

• Katılım tamamen ücretsizdir.
• Seminerlerin sonunda, tüm eğitim başlıklarına katılanlara sertifika verilecek.
• Eğitimler çevrimiçi (online) olarak gerçekleştirilecek.

Eğitim Kimler İçin?

• Avukatlık veya sivil toplum faaliyeti içinde, ayrımcılık konusunda daha çok bilgilenmek isteyen,
• Ayrımcılık hukuku çerçevesinde düzenlenen kimi hakları daha yakından tanıyarak iç hukukta da bu bilgisini kullanmak isteyen,
• Eğitim konularında deneyimlerini ve gözlemlerini diğer meslektaşlar ile paylaşarak farklı görüşleri ve bakış açılarını tanımak isteyen, avukatlar, stajyer avukatlar ve sivil toplum gönüllü ve çalışanları için…

Eğitim Detayları

• Ayrımcılık hukukuna genel bakış
• Cinsiyet, cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğine dayalı ayrımcılık
• Ceza hukukunda nefret söylemi, nefret suçları ve ayrımcılık
• Dini azınlıklara karşı ayrımcılık
• Irk, ulusal köken ve mültecilerin durumuna dayalı ayrımcılık
• Engelliliğe dayalı ayrımcılık

Bu başlıkları Av.Orhan Kemal Cengiz, Av.Tuğçe Duygu Köksal, Dr.Günal Kurşun, Av.Beydağ Tıraş Öneri ve Nejat Taştan’dan dinleyebilirsiniz.

*** Ayrıntılı eğitim programı seçilen katılımcılara eğitimden önce gönderilecektir.

Eğitim Tarihi ve Yeri

• Eğitimler, bilgisayar üzerinden online Zoom uygulaması katılımlı gerçekleştirilecek.
• Seminerler 04-05 Aralık 2021 Cumartesi-Pazar günleri, her gün 13.00-18.00 saatleri arasında sürecek. Katılım 25 kişi ile sınırlı.

Katılımcıların Belirlenmesi

• Katılımcıların seçiminde bir denge gözetmeye çalışılacak. Deneyim, cinsiyet/cinsel yönelim/cinsiyet kimliği dağılımı, dengesine dikkat edilecek.. Özellikle kadınlar, lgbti+, çocuklar, gibi duyarlı gruplarla çalışıyorsanız, bunu başvurunuzda belirtiniz.
• Bu konularda eğitim-çalışma talep eden deneyimli başvurulara öncelik verilmeyecek. Amaç; deneyimsiz ve deneyimli meslektaşların dengeli dağılımını gözeterek bilgi ve deneyim paylaşımını teşvik etmek.
• Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölge Barolarına kayıtlı stajyer avukat, avukat ve sivil toplum gönüllü ve çalışanlarının yapacağı başvurulara öncelik tanınacak.

Başvuru

Başvuru formuna buradan ulaşabilirsiniz.

Diğer detaylara ise bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz.

The post Ayrımcılığa Karşı Hak Savunuculuğu Online Seminerleri Başlıyor appeared first on Sivil Sayfalar.

“Uzakta ama Orada: Türkiye’de Toplantı ve Gösteri Hakkı” başlığıyla yayınlanan ilk programda; gazeteci Beril Eski, Avukat İdil Mahmutoğlu ile toplantı ve gösteri hakkının Türkiye’deki durumunu konuşuyor.

https://soundcloud.com/kemal-g-kta-897492265/orada-ama-uzakta-turkiyede-toplanti-ve-gosteri-hakki

The post İfade Özgürlüğü ve Hak Savunucuları Podcast Serisi Yayında appeared first on Sivil Sayfalar.

The post Hak Savunuculuğunda Dönüşen Tutumlar appeared first on Sivil Sayfalar.

Sivil Toplumun Yok Sayıldığı Bir Süreç

Geçmiş dönemlerle bugünkü hak savunuculuğu ve sivil toplum çalışmalarını da karşılaştıran Eren Keskin bu dönemde sosyal medyanın insan hakları savunuculuğunu küreselleştirdiğini belirtiyor. İnsan hakları savunucuları açısından zor bir dönem geçirdiğimizi de belirten Eren Keskin, “30 yıldır insan hakları mücadelesi içindeyim böyle bir süreç hatırlamıyorum. Sivil topluma bu kadar kapalı bir dönem olmamıştı. Çok daha zor zamanda görüşmeler yapabilirken şimdi sivil toplumun yok sayıldığı bir süreç yaşıyoruz.” Dedi.

The post “İnsan Hakları Savunucuları Olarak Zor Bir Dönem Yaşıyoruz” appeared first on Sivil Sayfalar.

“Bir Yanda Sivil Anayasa Söylemi Bir Yanda ‘Ömer’e Ceza”

Geçtiğimiz hafta hakkında verilen 2 yıl 6 ay hapis cezasını da değerlendiren Gergerlioğlu hak savunuculuğunda yaşanan bedeller karşısındaki motivasyonunun, ‘doğru bildiğini yapma ve yaşanan mağduriyeti ortaya koyma başarısı” olduğunu dile getiriyor. Hapis cezasının çıplak arama noktasında sürdürdüğü mücadeleden duyulan rahatsızlık olduğunu kaydeden Gergerlioğlu, “Bu konuda üzerime gelineceğini, vekilliğimin düşürüleceğini tahmin etmiştim. Ama yine de devam ettim. Çünkü bu örtülecek, yok sayılacak bir durum değil. İnsan onuru açısından. O genç kızları dinlemiştim, üzüntülerini, travmalarını görmüştüm susamazdım” diye konuştu.

Milletvekillerine dokunulmazlığın halkın dile getirmekten çekindiği, korktuğu ya da görünür kılamadığı sorunları korkusuzca dile getirmesi için verildiğine işaret eden Gergerlioğlu, “Ben insan hakları için mücadele ediyorum. Sesi çıkamayanların, korkanların sesi olmaya çalışıyorum. Bunu söylediğim zaman başıma bir sürü iş açıldı. Ama pişman değilim. Bu kabul edilemez uygulamayı açığa çıkardım. Şu anda her platformda çıplak arama konuşuluyor.” dedi. İktidarın totoliter uygulamalarını sürdürürken bir yandan da sivil anayasa ve yeni reform paketi konularını dillendirdiğini dile getiren Gergerlioğlu, bunun ironik olduğunu belirterek, “Hem yeni reform paketi diyorsunuz hem de Ömer’i ve diğer hak savunucularını cezaevine gönderiyorsunuz. Halen duran bir tweeti RT ettiğim için her an cezaevine konulabilirim. İnsanın yüzünün kızarması lazım bu durumda reformdan söz etmek için” dedi.

Hak ekseninden bakmanın, siyasi, dini ve ideolojikleştirmeden insanı esas alarak hak savunuculuğu yapmanın kolay olmadığını kaydeden Gergerlioğlu, “Zor ama hakkını verirseniz de çok güzel bir mücadele.” Dedi.

The post Ömer Faruk Gergerlioğlu: “Sesi Çıkmayanların, Korkanların Sesi Olmaya Çalışıyorum” appeared first on Sivil Sayfalar.