Gönüllü kavramının ülkemizde yaşayan her birey için farklı bir anlam ifade ettiğini düşünüyorum ve bu topraklarda gönüllü faaliyet göstermek kültürel olarak ciddi bir yaygınlığa sahiptir. Son dönemlerde görüştüğüm birçok kişi gönüllü çalışmaları sadece “ücretsiz” veya ” karşılık beklemeden” yapılan iş olarak adlandırıyor.

12 yaşımdan bu yana gönüllülük çalışmalarında içinde olmam ile beraber bu tanımın gönüllülere ciddi zarar verdiği kanısındayım. Buna istinaden bizim ortaya koymak için gayret gösterdiğimiz “gönüllülüğü”, yaptığı çalışmaya inanan ve bu çalışmayı her alanda savunmaya hazır olan kişi olarak tanımlıyoruz.

Sivil toplum ve gönüllülük çerçeve olarak kavramsallaştırılması görece bulunduğumuz bölgede aslında çok da yeni kavramlar değiller. Gönüllülük, sivil toplumda ya da sivil toplum örgütlerinde üyelerinin ve katılımcılarının toplumsal fayda sağlamayı amaçlayan bir süreç içerisinde olmaları adına tanımlandığını görmekteyiz. Ancak toplumsal çerçevede aktif veya duyarlı yurttaşlık ile kurulmuş ve bireylerin toplumsal katılımını hedeflemiş bir anlayış ile karşılaşmaktayız. Bahsi geçen her iki kavramda, gönüllü ve gönüllülük tanımında yurttaşların toplumsal bir fayda ve toplumsal hayata katılım için emek/saat karşılığı bir ücret talep etmeden sarf ettikleri bir katılım modeli anlayışı olduğunu açıkça görmekteyiz. 

Sivil alanda genel olarak hak temelli çalışan gönüllü arkadaşlarımız da bizimle aynı fikirde olacaklardır. Gönül vererek çalışmanın bir çerçevesi olması gerekmektedir. “Eti senin, kemiği benim” anlayışına karşı olarak bizim görüşümüz et ve kemik bir arada dursun ve gönüllüler yasal koruma kapsamında bulunsunlar.

Genç Düşünce Enstitüsü olarak şu sıralar ‘Gönüllü Hakları Yasası’ çalışmanız gündemde. Çalışma ile ilgili bilgi alabilir miyiz?

2017 yıllından bu yana Gönüllülük ve Demokratik Katılım üzerine çalışıyoruz. Gönüllülük Yasası teklifini biz geniş bir katılım ile kaleme aldık. 270 aktivist ve sivil toplum temsilcisi ile bir araya gelerek hepsinin tek tek fikirlerini ve düşüncelerini aldık. Hem gönüllüyü koruyan ve haklarını teslim eden hem de kurumları koruyarak ortak çerçevede buluşan bir ortak çerçeve metin kaleme aldık. Gönüllülük Yasa Tasarısı içerisinde Amaç, Tanımlar, Gönüllü Kişi Olma Şartları, Gönüllülerin Hak ve Yükümlülükleri, Gönüllü Hizmeti Alan Gerçek veya Tüzel Kişinin Hak ve Yükümlülükleri, Gönüllülük Sözleşmesinin İçermesi Gereken Unsurlar, Gönüllülük Çalışma Süreleri, Gönüllülük Kartı içeriği gibi konular yer almakta. 

Türkiye’deki gönüllülük faaliyetlerinin rolü ve yaptığı katkıları değerlendirir misiniz? Türkiye’de gönüllülerle çalışan örgütlerin alternatif gönüllülük politikaları ve modelleri var mı bahseder misiniz?

Bizim önerimiz “gönüllülerin” çalışma saatlerin ve iş kapsamlarının belli tutulması ve bunun bir defterde kaydının olmasıdır. Bu kapsam iki tarafı da koruma altına alacaktır. Gönüllünün eğer kurumu bir zarara uğratması söz konusu olur ise onun takibi veya kurumun bünyesinde barındırdığı gönüllüye oluşturduğu zararın tespiti daha görünür ve kolay olacaktır. Sunmuş bulunduğumuz tasarıda iş kanunu, yabancılar kanunu başta olmak üzere çeşitli değişiklikler ile sağlıklı bir süreç yürütülmesinin mümkün olacağını açıkça ifade etmiş bulunuyoruz.

Türkiye’de gönüllüler sürdürülebilir insani kalkınmaya katkı sunuyor mu?

Gönüllülük ve sivil katılım demokratik toplumda çok önemli bir bileşendir. Vaktini ve enerjisini kamu yararı için ayıran gönüllüler, sosyal, ekonomik ve çevresel ilerlemeye katkıda bulunan bireylerin ve kuruluşların gösterdiği bağlılığı ve gönüllü çabaları gücü gözden kaçırılmamalı; aksine kabul edilmeli, değerlendirilmeli ve büyütülmelidir.

Peki, gönüllü çalışmaları yürüten örgütlere yönelik algı/güven sorunları ile ilgili ne söylemek istersiniz?

Siz bir kurumda üye olduğunuz vakit, ilgili kurumun tüzüğü kapsamında haklarınız ve çerçeveniz bellidir. İlgili resmi kurumun bütün çalışmalarında hak sahibi olma hakkınız saklıdır. 

Gönüllü olduğunuz vakit maalesef birçok kurumda varlığınız bir “hayalet” kapsamında tutulmaktadır.

Bu sorun özellikle kurumda profesyonel çalışan varsa ikiye katlanmaktadır. Ücretli olarak çalışan hem sigortalı, hem de resmiyet çerçevesinde gönül veren gönüllüye gönül koymaktadır. Gönüllülük, örgütlenmenin ilk aşamasıdır, inanma halidir ve sorumlu bireylerden toplum olmaya giden bir yoldur. Gönüllü Çalışmaların bir fiyat döngüsü olmadığından ötürü kaçak işçi statüsünde bazı durumlarda tutulması, hatta daha önce de belirttiğim üzere kurum ile gönüllü arasında olası bir mağduriyette, gönüllü olarak orada bulunan kişinin varlığı dahi kurum içinde sorgulanmaktadır.

Gönüllülerin en temel sorunu nedir?

Birincisi iletişimsizlik, ikincisi katılım. Gönüllük daha çok sivil toplum kuruluşları aracılığı ile yürütülüyor, STK üyeliği de yetersiz. Cinsiyet dağılımına bakıldığında kadın üye sayısı, erkek üyelerin altıda biri civarında. Gönüllü kazanma ve gönüllülerle çalışma kültüründeki eksiklikler nedeniyle “gönüllü olma” anlayışı yoktur. Kişi ek masraf yapacağından çekinir. Gönüllülere ulaşma ve kuruma çekme aşamasında, kurumun alt yapısı, şeffaflık ilkesini gözetmemesi, hedeflerini iyi belirlememesi ve iyi bir tanıtım yapmaması gönüllülerin davet edilme sebebinin net olarak belirlenmemesi sebebiyle olumsuzluklar yaşanmaktadır.

Üçüncüsü mevzuat; gönüllülüğe dair yasal bir mevzuatın olmadığı için gönüllülük, İş Kanunu vb. farklı yasaların altında değerlendirilmektedir. Ancak bu durum gönüllülüğün gelişmesinin önünde engel teşkil etmektedir. Gönüllülükle ilgili ve STK’lar ile gönüllüler arasındaki ilişkileri düzenleyen herhangi bir özel düzenleme olmadığından, bazı STK’ların kendi gönüllülük politikalarını geliştirdikleri için uygulamalarda sorun yaşanmaktadır. Çoğunlukla emeklerinin, yatırımlarının, zamanlarının suistimal edilmesi veya suistimal edildiğini düşünmeleri. 2/ diğer kişilere gönüllü olmaları için gönüllülük, İş gücü sömürüsü olarak görülmektedir.

Türkiye’de halen gönüllülerin haklarını koruyan ve gönüllü haklarının çerçevesini belirleyen, gönüllü katılımı ve yönetimi konusunda yasal dayanak veya mevzuat bulunmuyor.

The post “Yasal Mevzuat Olmaması Gönüllülüğün Önünde Engel Teşkil Ediyor” appeared first on Sivil Sayfalar.

”Birbirimizden Beslenince Yerel Yönetimlere Daha Kolay Ulaşabiliyoruz”

Sivil toplum çalışanlarının birbiriyle iletişime ihtiyacı var.  Meydan’ı bu anlamda çok önemli ve değerli görüyorum. Hepimiz kendi çalışma alanından çocuğa yaklaşıyoruz, ama  hayat bir bütün. Yani biz sorunu yalnızca bir alandan tanımladığımızda sadece o ayırdığımız kısmını çözüyoruz. Ama büyük resimde  hepimizin görebileceği başka alanlar var. Bu alanın dışına çıkarak, yargılarımızdan deneyimlerden ötesini görmek, birbirimizden fikir almak ve kapsamlı yaklaşmak önemli. Bütünsel bir yaklaşımla sorunları daha kolay çözebiliriz. Birbirimizden beslenince yerel yönetimlere sesimizi daha rahat duyurabiliyoruz. Farklı yaklaşımlarda olduğumuz zaman yerel yönetimlerin kendi içindeki kapasite ihtiyacını da daha net görüyoruz. Eğer yerel yönetimin ihtiyacı sosyal destekse  bu taraftan biz ‘mekan’ diye bağırsak görülmeyiz. Sosyal destek alanına mekanı katabilmek, sorunun bütünselliğini yerel yöneticiye  aktarmaya katkı sağlıyor. Bizim de daha anlaşılır olmasını sağlıyor. O yüzden böyle buluşmaları, platformları önemli olduğunu düşünüyorum.

“Eğitim Konusunda Geniş Mutabakat Gerekiyor”

Yerel yönetim ve  farklı alanlarda çalışan sivil toplum kuruluşlarından gelen katılımcıların eğitim konusunu konuşması çok önemli. Bu tarz platformlar çok kolay kurulamıyor.  Eğitim en temel sorunlarımızdan birisi. Toplantıda da konuşulduğu gibi eğitim denince sadece klasik okul eğitiminden bahsedilmiyor. Özel eğitim gerekenler, engelli çocuklar, farklı etnik kökenden gelen çocuklar var. Bunların hepsini bir çatı altında eşit bir şekilde eğitime kavuşması kolay bir şey değil ciddi bir çaba gerekiyor.  O yüzden bu tarz platformların çok önemli olduğunu düşünüyorum. Günün sonunda ortak bir mutabakata varılamadı. Zaten eğitimde ortak bir mutabakatın varılamaması ülkenin de sorunu. Yerel yönetimlerin eğitimdeki payı önemli. Şehirdeki tüm çocukların sorunlarının çözümü için yerel yönetimlerle ortak çalışmaların yürütülmesi önemli. Bu toplantılardaki çıktıların yerel yönetimlere ulaşmasının katkı sağlayacağını düşünüyorum.

 “Sivil Toplum Yerel Yönetimlerle Nasıl İlişkileneceği Konusunda Bilgi Sahibi Değil”

Sivil toplum alanındaki çalışmaların yanı sıra yerel yönetimlerde de görev yapan biri olarak gördüğüm şu. Sivil toplumdayken de gözlemim buydu: sivil toplum halen yerel yönetimlerle nasıl ilişkileneceği konusunda çok bilgi sahibi değil. Çünkü yıllarca ya engelenmiş ya da bürokratik hantal yapılar görmüş. Sivil toplumun yerel yönetimlerle nasıl çalışabileceğini, ne gibi taleplerde bulunabileceğini bu konudaki işbirliği örneklerini bilmeye ihtiyacı var. Toplantı bu anlamda farkındalık oluşturdu, bunu gözlemledim. Benim açımdan da alanda kimlerin çalıştığını, motivasyonlarının ne olduğunu bilmek önemliydi.

“Buradan Aldıklarımızı Yerel Yönetimlere Taşıyacağım”

Buluşmaya, Mersin’den geldim. Çünkü yerel yönetimlerin eğitim konusunda sorumlulukları olduğunu düşünüyorum. Vizyon geliştirme adına, neler yapılabilir adına buradayım. Eğitim okullarla başlıyor. Halbuki bunun öncesi var. Daha erken yaşlarda başlayabilmeli eğitim, yerel yönetimlerin sorumlulukları olduğuna inanıyorum. 0-3 yaş , 0-6 yaş grupları dediğimiz erken çocukluk eğitimi dönemi çok önemli bir dönem. AÇEV bu konuda çok doğru bir tespit yaptı: Çocukların %70’i ilkokula hazırlıksız başlıyor. Belediye olarak hedefimiz bizim  erken çocukluk dönemi eğitimi, bugün buraya gelme sebebim de budur. Bu konuda uzmanlaşmış bazı kurumlar var AÇEV gibi örneğin onlarla görüştüm. Buradan aldıklarımı yerel yönetimimize taşımak , kendi seçim vaadimizi gerçekleştirmek istiyorum.

“STK Yerel Yönetim İlişkileri Kurumsallaşmalı”

Sivil toplum ve yerel yönetim ilişkisinde ortak bir sorun var. Her şey kişisel ilişkiler üzerinden yürüyor. Oysa sürdürülebilir çalışmalar için bu ilişkilerin kurumsal olarak, gerekli protokollerin oluşturarak şeffaf bir şekilde yapılması önemli. Yerel yönetimler eğitim alanında çocukların kendi potansiyelini, farkındalığını geliştirecek şekilde çalışmalar yapabilir. Bu alanda büyük bir katkı sunabilir özellikle dezavantajlı kesimler için. Yerel yönetim ve eğitim denince konunun farklı tarafları var. Bu toplantı bu konuda farklı alanlarda çalışanların kimin ne yaptığı konusunda bilgilenmesi açısından önemliydi. Herkesin çalışmalarını anlatırken alanda yapılan diğer çalışmaları duyması da gerekiyor. Çünkü dediğim gibi çok kapsamlı bir konu.

“Meydan Bilgilerimizi Güncellememizi Sağladı”

Kadıköy Belediyesi olarak eşitsiz hizmet alan gruplarla çalışmayı önemsiyoruz. Kırılgan gruplarla çalışmaya çalışıyoruz. Bu bağlamda da çocuk hakları bizim temel çıkış noktamız aslında. Çocuklarla birlikte çalışmak, çocuk haklarının kurumsallaşmasına yön vermek adına çalışmalar yürütüyoruz. Eğitim anlamında devletin politikalarına baktığımızda yetersiz kalabiliyor. Yerel yönetimlerin ise burada desteği bence bazı siyasi görüşlerden uzak olarak devletin yetersiz kaldığı yerlerde çocukları diğer kırılgan grupları desteklemek olmalı. Meydanda farklı sivil toplum kuruluşlarının ve yerel yönetimlerden meslektaşlarımızla bir araya gelme imkanı bulduk. Şöyle bir problemimiz var, kamuda çalışanlar olarak birbirimizle çok fazla iletişim halinde değiliz ve birbirimize nasıl katkı sunabiliriz bu anlamda çok fazla bilgimiz olmayabiliyor. Meydan buluşması bizim bir araya gelerek hangi alanlarda çalıştığımızı bilgi güncellemesini sağladı. Ve aynı şekilde sivil toplumun çalışmaları hakkında bilgilenmiş olduk.

The post Yerel Yönetim-Eğitim-Çocuk Alanı Tüm Yönleriyle Meydan’da Tartışıldı appeared first on Sivil Sayfalar.