• İnsan Hakları Oyun Atölyesi:

Bilgi Üniversitesi Çocuk Çalışmaları Birimi tarafından uzmanlarca hazırlanmış olan “Söz Küçüğün” ve “Neden Olmasın” adlı kutu oyunlarını barındıran etkinlik 4,5 ya da 6 kişilik gruplar halindeki çocuklara Çocuk (H)aklı gönüllülerinin kolaylaştırıcılık yapması ile gerçekleştiriliyor. Çocukların kendi oyunlarının öznesi olmasına özen gösterilen atölyede “Söz Küçüğün” kutu oyunu, çok bileşenli bir oyun olup çocukların bir takım sorunlar karşısında verdikleri tepkiler üzerinden ilerlemekte. Toplumsal yaşamda karşılaşılan ayrımcılık, yabancı düşmanlığı, bireysel silahlanma gibi sorunların, somut örneklerle çocuklar tarafından değerlendirildiği oyunda gönüllü kolaylaştırıcıların yardımıyla çocukların insan haklarını tartışması sağlanmakta.

“Neden Olmasın” kutu oyununda ise toplumsal cinsiyet rollerinin sebep olduğu hak ihlalleri ve eşitsizlikleri konu edinilmekte. Ve hak ihlallerini görselleştiren kartların çocuklar tarafından yorumlanması istenmekte.

• Sadako Sasaki’nin Yarım Kalan Hayali ve Barışa 356 Turna

2. Dünya Savaşı’nda Hiroşima’ya atom bombası atıldığında henüz 2 yaşında Japon bir kız çocuğu olan Sadako Sasaki’nin öyküsü projenin barış temalı bu etkinliğine ilham olmuş. Atom bombasının yaydığı radyasyon sebebiyle kansere yakalan Sadako, bir Japon efsanesine göre “kâğıttan bin turna kuşu yaptığında hayalinin gerçekleşeceğine” inanır. Barışı düşleyerek hasta yatağında kağıttan turna kuşları yapmaya başlayan Sadako, 1955 yılında henüz 12 yaşında hayaline ulaşamadan hayatını kaybeder.

Bu etkinlikte Çocuk (H)aklı gönüllülerinden Fırat Çoban, öncelikle Sadako’nun yaptığı 644 turna kuşunun hikayesini, savaşın masun çocuklara nasıl zarar verdiğini anlatmakta ve sonrasında da çocuklarla birlikte  Sadako’nun yarım kalan hayalini tamamlamak için barışa turna kuşları yapılmakta.

• Mahalleni Çiz

Çocukların hayallerindeki mahalleyi ve o mahallede neler olduğunu resmettikleri bir etkinlik olan Mahalleni Çiz’de, çocuklar tarafından çizilen resimler sonrası kolaylaştırıcılar çocukların çizdikleri resimlerdekiler ile etkinlik boyunca konuştukları hak çeşitleri arasında bağlantıyı çocuklar ile konuşmakta.

• Özgür Resim Çalışması

Proje boyunca konuşulan hak, özgürlük gibi soyut kavramların çocuklar tarafından çizecekleri bir resme aktarılmasını ve çocukların kadın-erkek eşitliğine, hayvan haklarından eşit ve genel oya kadar çok geniş bir yelpazede yaratıcılıklarının ortaya konulması hedeflenmekte.

• Gök, Deniz ve Toprak

Kütüphaneci ve yazar Feridun Büyükyıldız’ın insan haklarını konu alan Gök, Deniz ve Toprak isimli kitabını anlatan kısa bir videoyu içeren etkinlikte, etkinlik sonunda kitap çocuklara hediye edilmekte.

Proje ile alakalı olarak konuştuğumuz proje gönüllülerinden Ertuğrul Atlı Çocuk (H)aklı projesini: “Egemen anlayışın dışında, öğreten-öğrenen ya da anlatan-anlayan ilişkisinin olmadığı bir proje. Bu bakımdan bir insan hakları eğitimi olmanın ötesinde karşılıkla etkileşime dayanan bir atölye diyebilir Çocuk (H)aklı’na. Çocuk (H)aklı Daha çok bir sosyal sorumluluk projesi olarak tanımlanabilir. Medyada, siyasette, okul kitaplarında, bilgisayar oyunlarında ayrımcılığın, nefret söyleminin, şiddet övgüsünün her çeşidine tanıklık eden çocuklara başka pencereler açmak iddiasındayız. Çocuklarla adaleti, eşitliği, insan haklarına dayanan bir toplum hayalini onların merkezinde olduğu etkinliklerle, onların kavramlarıyla konuşuyoruz. Bu bağlamda Çocuk (H)aklı biz gönüllülerine de bir toplumsal barış projeksiyonu çizme olanağı tanıyor. Proje her uygulamadan sonra gelişen, dönüşen etkinliklerden oluşuyor. Raporlama süreçlerinde çocukların ve gönüllülerin dönütleri doğrultusunda da materyaller ve içerik bir sonraki Çocuk (H)aklı için güncelleniyor. Projenin amaçlarını ise şöyle sıralayabiliriz;

• Eşitlik ve hak gibi soyut kavramların çocuklar için daha anlaşılabilir kılınması ve çocukların doğrudan özne olduğu etkinlikler yoluyla bu kavramların çocuklarca içselleştirilmesi.
• Çocuklarda “insan hakları” bilincinin temellerinin atılması; hak ihlallerine dönük farkındalık oluşturulması ve hak savunuculuğunun teşvik edilmesi.
• Çocuklar arasında fiziksel, dini, sosyal, ekonomik vb. farklılıkların ortak bir zenginliğe dönüştürülmesi; böylece çocukların iletişiminde ve sosyalleşmesinde, bireysel ve ailesel farklılıklardan doğan engellerin aşılması.
• Toplumsal uzlaşı ortamının sağlanmasına katkı sunmak amacıyla çocuklarda nefret söylemi ve ayrımcılığa karşı bir bilinç oluşturulması.” Şeklinde anlatıyor.

Çocuk (H)aklı Gönüllülerinden Notlar:

Deniz:
Biz 8. Sınıflarla beraberdik. 14 yaş grubundaki arkadaşlarımız “Mahalleni Çiz” etkinliğinde hayali mahallelerine mülteci kampları çizdiler. Kimi bunu “sokaklarda yaşamak zorunda kalmamaları için bir yaşam alanı” olarak tanımlarken kimi de ayrımcı bir söylemle açıklıyordu.

Ertuğrul:
Animasyon filmleri izledikten sonra yaptığımız sohbetlerde çocukların bu temel ve çoğu kez soyut görünen hakları kendi hayatlarındaki örneklerle ilişkilendirmelerini hedefliyoruz. Bu etkinlikte, “sığınma hakkı” konusundaki sorularımız üzerine çocuklar Suriyeli sığınmacılara dönük yaygın önyargıları dile getirdiler. Onların Türkiye’ye göç etmelerinin, parklarda, sokaklarda yaşıyor olmalarının sorumluluğunu sığınmacılarda görüyorlardı.

“Bizim savaşımız değil” diyen bir çocukla, bunun Suriyeli çocukların da savaşı olmadığını tıpkı Sadako Sasaki’nin hayat hikayesinde olduğu gibi, büyüklerin savaşlarının bedelinin çocuklara ödetildiğini konuşmaya çalıştık.

Bahar:
Özgür resim çalışmasında, çocuklara hak, özgürlük, insan hakları, adalet gibi kavramların kendilerine çağrıştırdıklarını bir kağıda çizmelerini istiyoruz. Bu etkinlikte bir çocuğun silah çizmesi üzerine kendisine neden silahı tercih ettiğini sorduk. “Silah kullanma özgürlüğü” yanıtını aldık.

Duygu:
İlk projemiz olan Feriköy’deki özgür resim çalışmasında bir çocuk, Şirin babanın şapkasını Şirine’ye giydirmiş ve toplumsal cinsiyet rollerini bir küçük sembolle altüst etmişti. Projenin en çarpıcı çıktılarından biri bu oldu

Aysu:
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi Animasyon Filmini izledikten sonra çocuklara burada anılmayan ama sizin sahip olmak istediğiniz bir hak var mı diye sorduk. Bir çocuk “sınırsız internet” yanıtını verdi. Özgür, sınırsız, ulaşılabilir internet erişimi artık temel insan hakları arasında anılıyor, çocuklar da bunu talep ediyorlar.

The post Demokrasi, Hak Gibi Soyut Kavramları Somutlaştıran Proje Çocuk (H)aklı appeared first on Sivil Sayfalar.

Merhabalar ismim Fırat Çoban, Universus Sosyal Araştırmalar Merkezinin kurucularından birisiyim. Bu yıl İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’nden mezun oldum. Önümüzdeki dönem yüksek lisans eğitimime sosyal politika alanında devam edeceğim. Aynı zamanda Universus’taki yönetim kurulu üyeliğim de devam ediyor.

Kısaca Universus Sosyal Araştırmalar Merkezinin kuruluş aşamasından bahsedebilir misiniz?

Universus kurucu yaş ortalaması 23 olan bir sosyal araştırmalar merkezi. Asıl olarak gençlerin sivil ve siyasal toplumda özneleşme probleminden ve iddiasından mütevellit ortaya çıkan bir sivil toplum kuruluşu. Bu doğrultuda üç ayrı koordinatörlük bünyesinde, akademik araştırmalar, kültür-sanat çalışmaları ve sivil toplum çalışmaları gerçekleştiriyor.  Üyeleri lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencilerinden oluşuyor ve kuruluşu Eylül 2017’de gerçekleşti. Faaliyetlerine yaz döneminde verilen küçük bir aradan sonra Eylül 2018’de yeniden tüm hızıyla devam edecek.

İleriye yönelik olarak gerçekleştirmek istediğiniz değişimler ve başarılar nelerdir?

Şöyle ki Universus’un kuruluşundan bahsederken sivil ve siyasal toplumda bir özneleşme iddiasından bahsetmiştim. Universus tipik bir düşünce kuruluşu gibi yalnız o düşünceyi, o fikri üretmek ile yetinmiyor. Akademik araştırmalar direktörlüğünde ürettiği o fikrin, sivil toplum çalışmaları ve kültür-sanat çalışmaları ile doğrudan toplumsala dokunmasını, onu dönüştürmesini arzu ediyor. Yani sivil ve siyasal toplumda bir dönüşüm, bir değişiklik arzusunun olduğunu gösteriyor. Bu değişikliği neye karşı yapmak istiyor? Örneğin gerontokrasiye yani yaşlıların egemenliğine karşı yapmak istiyor, sivil toplumu bir sektör olarak görenlere yapmak istiyor, gençleri siyasal toplumdan uzaklaştırmak isteyenlere karşı yapmak istiyor.

Belirttiğiniz üzere üyeleriniz birçoğu gençlerden ve öğrencilerden oluşuyor. Acaba giderlerinizi nasıl karşılamaktasınız?

Universus bir gönüllülük kuruluşu. Lisans öğrencileri, yüksek lisans öğrencileri ve doktora öğrencilerinden oluşuyor ve az sayıda genç akademisyen üyemiz de bulunuyor. Ve Universus’un tüm giderleri bu paydaşlar tarafından karşılanıyor. Universus ofisinin kira giderleri, mutfak giderleri, etkinliklerimizde kullandığımız materyaller gibi tüm giderlerimizi imece usulü toplayarak, aidatlar yoluyla, bağışlar yoluyla sağlamaya çalışıyoruz. Şu zamana kadar herhangi bir kurumdan bağış, destek veya hibe almadık.

Universus içerisinde yer alan Deniz Kabuğu Günleri, Agora gibi alanında yetkin kişiler ile yaptığınız tartışma odaklı etkinliklerde Devrim Horlu ile şiir konuşmaktan, Prof. Dr. Fatmagül Berktay ile feminizm konuşmaya kadar konu alanı geniş bir yelpazede etkinlikler gerçekleştiriyorsunuz. Bu etkinliklerin belirlenme süreci nasıl gerçekleşiyor?

Universus’un hiyerarşik bir yapısı yok. En çok önemsediği şeylerden birisi sivil ve siyasal toplumda olmadığının aksine üyelerinin kendilerini tam anlamıyla gerçekleştirebilmelerine olanak sağlamak. Bu sebeple Universus iktidarı ortaya bırakıyor ve bir şey yapma iddiasında olan paydaşlar o iktidardan gidip paylarını alıyorlar ve bir şey gerçekleştiriyorlar. Bu kimi zaman bir şiir söyleşisi olabiliyor, kimi zaman bir felsefe oturumu olabiliyor. Veyahut bir siyasal toplantı halinde kendini gösterebiliyor. Universus’un en büyük amaçlarından birisi, paydaşlarının kendilerini gerçekleştirebilmelerine olanak sağlamak için onlara destek vermek, ona yol açmak

Çocuk (H)aklı, Babalar da Yapar gibi projelerinizi geçen yıl içerisinde gerçekleştirdiniz. İleriye yönelik olarak böyle projeleriniz bulunmakta mı?

Universus’u anlatırken, Universus’un tipik bir düşünce kuruluşu olmadığını söylemiştim. Bu şu anlama geliyor. Bir fikri üretip ortaya koyup geri çekilen bir organizasyon değil Universus. O ürettiği bilgiyi doğrudan toplumsalın dönüşmesinde, dönüştürülmesinde kullanmak istiyor Universus ve bunun için çalışıyor. Babalar da Yapar ve Çocuk (H)aklı projelerimiz de Universus’un doğrudan bilgi üretmek değil, o bilginin toplumu değiştirip, dönüştürmesi için kullanılması amacı doğrultusunda gerçekleştirdiği projelerdir. Bu projeleri geçtiğimiz yıl gerçekleştirdik. Örneğin Çocuk (H)aklı projemiz -ki kendisi bir insan hakları pilot projesidir- Galatasaray Üniversitesi İnsan Hakları Kulübü ile beraber gerçekleştirdiğimiz bir projeydi. Önümüzdeki dönem tekrar gerçekleştireceğiz. Babalar da Yapar projemizi önümüzdeki babalar gününde tekrar gerçekleştirmeyi arzu ediyoruz. Bu ve benzeri projelerimiz ileriye dönük olarak elbette devam edecek.

Diğer sivil toplum örgütlerine karşı bakışınız nasıl? Sivil toplum örgütü denildiğinde hayal ettiğiniz olgu nedir?

Şöyle ki Türkiye’deki sivil toplum ne yazık ki devlet destekli bir sivil toplum. Devlet, kamu kuruluşları olmaksızın ayakta kalamayacak, onlar sayesinde ve onlardan elde ettikleri hibeler sayesinde ayakta kalabilen bir sivil toplum olgusu var Türkiye’de. Hatta öyle ki sivil toplum kimi kesimler için biz kazanç kapısına gelmiş ve bir sektöre dönüşmüş. Universus tabii bunun karşısında duruyor. Şimdiye değin hiçbir kamu kuruluşundan herhangi bir bağış, hibe almadı ve kendi paydaşlarıyla burayı çevirmeye çalışıyor. Biz Türkiye’de sivil toplumun devletten özgürleşmesini, kendi ayakları üzerinde durabilmesini ve kamu kuruluşlarıyla iş birliği gerçekleştirdiğinde de bunu sahiden kendi amaçları olan o değişimi, dönüşümü sağlamaları için kullanmaları gerektiğini düşünüyoruz. Universus bunu yapmaya çalışıyor. Bununla birlikte çeşitli sivil toplum kuruluşlarıyla, çeşitli vakıflarla temastayız. Zaman zaman yan yana geliyoruz. Örneğin İstanbul Küçük Millet Meclisi çalışmasını çok kıymetli buluyoruz. Bunun yanında geçtiğimiz aylarda Gençlik Örgütleri forumuna da gözlemci olarak katıldık. Oradaki tartışmalara katkı vermeye ve tartışmaları zenginleştirmeye çalıştık.  Sivil toplumdaki farklı öznelerle temasımız devam ediyor. Paylaşmaya ve birlikte biriktirmeye çalışıyoruz, tartışmaya çalışıyoruz. Sivil toplumda ilerlemenin de bu şekilde olabileceğini düşünüyoruz.

The post 1. Yılına Yaklaşırken: Universus Sosyal Araştırmalar Merkezi appeared first on Sivil Sayfalar.