Dünyanın En İklim Duyarlı Bitkilerinden Fındık ve İklim Değişikliği

Dünyanın en iklim duyarlı bitkilerinden biri olan fındık sadece belirli bir kuzey enleminde ve belirli hava koşulları, nem, yağış ve sıcaklık seviyelerinde verim ve kalite kazanıyor. Fındığın ana vatanı Anadolu olarak kabul ediliyor. Tarihsel olarak Doğu Karadeniz’in Ordu ve Giresun ilçelerinde yoğunlaşan fındık üretimi, Türkiye’nin en büyük zirai ihracat kalemlerinden. Dünya fındık üretiminin tek başına ortalama %70’ini sağlayan Türkiye, buradan her yıl yaklaşık 2 milyar dolar gelir elde ediyor.

Raporda fındık üretiminde mevcut pek çok yapısal sorun sıralanıyor ve bu sorunların yanında, büyük ve belirleyici bir sorun olarak İklim değişikliğinin eklendiğine dikkat çekiliyor. Araştırmada, tüm dünyayı etkileyen insan kaynaklı iklim değişikliğinin, ortalama sıcaklık artışından çok kendini kuraklık, sıcak dalgaları, fırtınalar ve şiddetli yağış gibi aşırı iklim olaylarıyla gösterdiğini ve özellikle tarımsal üretimde önemli dalgalanmalara yol açabildiğini hatırlatıyor. Türkiye’nin de içinde bulunduğu Akdeniz Havzası, iklim değişikliğinden en çok etkilenecek, en kırılgan bölgeler arasında sayılıyor.

Ortadoğu ve Anadolu’da kendini şimdiden kuraklık ve sıcaklık artışlarıyla gösteren iklim değişikliğinin, dünyanın birincil fındık üretim alanı olan Karadeniz’in, dolayısıyla Türkiye fındık üretiminin derinden etkileyeceği, verim ve kalitede düşüşler olacağı belirtiliyor.  Karadeniz’de son yıllarda fındığın yetiştirme takvimi değişiyor, daha önce hiç gündemde olmayan yaz aylarında sulama zorunlu hale geliyor, zararlı ve mantar türlerinde önemli artışlar yaşanıyor. Seller artarken toplam yağış miktarında değişim olmuyor; standart yağış miktarı değişmiyor ancak yağış dağılımı değişiyor. 1.500 mm bir günde yağabiliyor.

Türkiye Fındık Haritası Değişiyor!

Fındık üretiminin iklim değişikliğinden nasıl etkileneceği konusunda az da olsa öncü araştırmaların olduğu belirtilen raporda, bu araştırmalara dayanarak Karadeniz’in sahil kesimlerinin özellikle son 4-5 yılda verim kaybına uğradığı, fire oranlarının arttığı, bunun karşısında bugüne kadar ikinci planda olan ve çakıldak tabir edilen, daha yüksek yerlerde ve daha zor koşullara dayanaklı fındık türlerinin ön plana çıktığı belirtiliyor. Ayrıca, iklim değişikliklerinin etkisiyle, yağışın azaldığı ve sıcaklığın arttığı dönemlerde bitkilerde külleme hastalığının artabileceğini düşünülüyor. Raporun dikkat çektiği bir diğer konu, fındığın iklim değişikliği ve çevre üzerindeki etkileri. Fındık üretiminin, fındığın çok yıllık bir ağaç olması nedeniyle, bir karbon kazanım yolu, yani karbon yutağı olması…

Raporda saha araştırması ve alanda yapılan diğer bilimsel araştırmalara referansla ulaşılan bazı bulgular:

• İklim değişikliğinin esas etkisi yağış rejimi üzerinde gerçekleşiyor.
• İklim değişikliğine bağlı sıcaklık artışları Karadeniz’e kadar ulaştı.
• İklim değişikliği, 1500 metrenin üzerindeki alanları fındık tarımına elverişli hale getirebilir.
• Karadeniz iklimi değişiyor ve bu fındık üretimini etkiliyor.
• İklim değişikliğine bağlı olarak fındığın geleceğinin sıkıntılı olduğunu söylemek mümkün
• En büyük dezavantajımız fındık bitkisiyle ilgili bilimsel araştırmaların azlığı.
• İklim değişikliğinin zararlılar üzerindeki etkileri daha çok araştırılmalı.
• İklim değişikliği nedeniyle soğuğa dayanıklı fındık en kaliteli fındık haline geldi.
• Fındık üretimi sahilden daha yüksek rakımlara doğru kayacak.

Sürdürülebilir Fındık Üretimi için Öneriler

Çok uzun zamana dayanan, kimi biyolojik kimi ise sosyolojik temelli sorunlar, iklim değişikliği tamamen dışarıda bırakılsa bile, Türkiye fındık üretiminin önemli sorunları olduğu tespiti yapılan raporda, iklim değişikliğiyle çetrefilleşen, dallanan ve budaklanan bu sorunlar tam anlamıyla anlaşılmadan ve altında yatan kök nedenler giderilmeden, fındık üretiminin iklim değişikliğiyle başa çıkmanın güç olacağı tespiti yapılıyor. Tüm sorunların fındık üretimini bir yol ayrımına doğru götürdüğü vurgulanan rapora göre, iklim değişikliğine dirençli ve çevresel etkilerini kontrol eden, bulunduğu ekosistemle barışık bir fındık yetiştiriciliği, bütüncül bir kamusal fındık politikası gerektiriyor.

Buna göre: tüm paydaşların katılımıyla oluşturulacak yeni fındık politikasının, geçmişin sosyal ve biyolojik temelli yapısal sorunları ile iklim değişikliği kaynaklı şimdinin ve geleceğin sorunlarını bir arada ele alması ve bütüncül çözümler üretmesi gerekiyor. Aksi takdirde, tüm bir bölgeye ekonomisi, kültürü ve toplumsal ilişkileriyle damgasını vuran fındık yetiştiriciliğinin Türkiye’deki geleceği, tahmin edilenden çok daha sıkıntılı olacak.

Rapora ulaşmak için tıklayınız.

The post İklim Değişikliği ‘Fındık Üretimini’ Büyük Ölçüde Etkileyecek appeared first on Sivil Sayfalar.

Geçen ağustos ayında yaş fındığa verilen 9-11 TL’lik fiyatı protesto etmek için sokaklara çıkan fındık üreticilerini gelecek yaz daha da kötü koşullar bekliyor gibi. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Ahmet Eşref Fakıbaba’nın “Karadeniz’de fındık bahçelerini toplumlaştıracağız. Üreticiden kiralayacağız. Fındığı biz toplayacağız, satıp parasını üreticiye vereceğiz. Üretici parasını bilecek. Devlet, bahçeleri özel sektöre de kiralayabilecek” sözleri, “Fındık üreticisinin elinden tarlaları alınacak” yönünde yorumlara neden oldu. Fındık-Sen Genel Başkanı Kutsi Yaşar, çok uluslu şirketlerin Doğu Karadeniz’de gıda egemenliği inşa ettiğini belirterek, çözümün yerelde örgütlenmek olduğunu söylüyor

Türkiye’de binlerce aile fındık geliri ile yaşamını idame ettiriyor. Önceden üreticinin güvendiği FİSKOBİRLİK’in yerini ise özel sektör almış durumda. Bir zamanlar FİSKOBİRLİK’in tek başına söz sahibi olduğu fındık ihracatında artık İtalyan, Alman ve Fransız çok uluslu gıda ve tarım şirketleri belirleyici konumda. İtalyan Ferrero ve onun Türkiye’deki kolu Oltan Gıda, Progıda ve Stellifer şirketleri fındık ihracatında oldukça önemli bir yer tutuyor. Bunu eleştiren Yaşar, “Ferrero’ya bağlı şirketler Oltan Gıda’nın mülkiyet haklarını devir aldıktan sonra fındık ihracatının en büyük belirleyicisi haline gelmektedir. Ferrero’ya bağlı bu şirketler sadece fındık ihracatı yapmayıp birçok çalışanı ile sahada da yer alarak üretimde de belirleyici olmak üzeredir” diyor.

Fındık da yerli ve yabancı çok uluslu tarım ve gıda şirketlerinin kazançlarını her geçen gün daha da artırdığını söyleyen Yaşar, Ferrero’ya ait çok uluslu tarım ve gıda şirketi Oltan Gıda’nın lojistik desteği ile Trabzon ve Düzce başta olmak pek çok noktada etkin olduğunu söylüyor. Fındık çiftçisine tonu zerinden 150 TL Sodexo kart ile verilmekte ve çiftçilere jüt çuval dağıtımı ve de fındık kurutma makineleri dağıtımı yapıldığını söyleyen Yaşar, “Tüm bu çalışmalar ziraat odaları ile koordineli yapılmakta, bu şekilde on binlerce fındık çiftçisine ulaşılmakta ve de böylelikle tüm kırsalda üretimden ihracata gıda egemenliği şirketler lehine yeniden inşa edilmektedir” vurgusu yapıyor.

Son günlerde çok uluslu tarım ve gıda şirketlerinin birçok az gelişmiş ülkede olduğu gibi Türkiye’de de tarım topraklarının mülkiyetlerini ele geçirme planını devreye soktuğunun iddia edildiğini hatırlatan Yaşar, “Bu şirketler kendi lehine gıda egemenliğinin inşası sürecinde bu mülkiyet alımları ekonomik olmadığı gibi bir çok riskleri de içerisinde barındıracağından çok sık baş vurulan bir yöntem olmayacaktır. Kaldı ki, birçok az gelişmiş ülkede iktidarlar ve uygulattıkları tarım programları çiftçileri kendi ürünlerine ve toprağına yabancılaştırmaktadır” diyor. Fındıkta da benzer süreçlerin yaşandığını söyleyen Yaşar’a göre, AKP hükümetinin iktidarı boyunca uygulanmakta olan üretim, pazarlama ve fiyat politikaları sonucunda fındık çiftçisi kendi çocuklarına fındıkta gelecek göremiyor.  “Tüm bu yaşananlar fındık çiftçisinin altın bir tepside şirketlere sunumundan başka bir şey değildir” diyen Yaşar,  sürdürülebilir bir sömürü düzenini tarımda egemen kılmaya çalışan şirketlerin öncelikli hedefinin gıda egemenliği olduğunu söylüyor. “Bunun içinde yapacakları ilk iş fındık çiftçileri ile sözleşmeler yapmak olacaktır” diyen Yaşar, tarımsal ilacından gübresine aletinden tohumuna kadar tüm girdilerde yaratılacak bağımlılığın bu süreci hızlandıracağı görüşünde.

Şirketlerin gözünde fındık çiftçileri artık modern köleler olduğunu söyleyen Yaşar, “Kendi topraklarında ırgata dönüştürdükleri ve her türlü girdi bağımlılığını sağladıkları çiftçilerin topraklarını mülkiyet olarak ele geçirmek pek de önem arz etmeyecektir” diyor. Fındık çiftçisinin kendi üzerinde oynanan bu küresel oyunu ancak ve ancak küresel düzeyde bir direnişle bozabileceğini söyleyen Yaşar son olarak şunları ifade ediyor: “Bu direnişe güç verecek olan da ilk önce yerellerde örgütlenmek olacaktır. Fındık-SEN 1-4 Aralık tarihlerinde İtalyan fındık çiftçileri ile Lazio’ da bir araya gelecektir. ‘Örgütlü güç kaybetmez’ şiarı ile fındığımıza alın terimize sahip çıkalım! Umudu ve mücadeleyi büyütelim!”

The post Fındık-SEN fındık ihracatında yabancı sermayeden endişeli appeared first on Sivil Sayfalar.