Pandemi süreci sizin ve çevrenizdeki kadınlar için nasıl bir deneyimdi?

Pandemi süreci, özgürlüklerimizin kısıtlandığı, sosyalleşmeden uzak kaldığımız, ihtiyaçlarımızın karşılanamadığı bir dönem. Sürekli ev ortamında kalmak insanı psikolojik yönden olumsuz yönde etkiliyor. Pandemi öncesinde kendi ihtiyaçlarımızı kendimiz karşılayabilirken, pandemi sürecinde özellikle sokağa çıkma yasaklarının olduğu dönemlerde başkalarından destek almak zorunda kaldık.

Pandemide kadına karşı şiddetin arttığı tartışmalarına, siz engelli kadınlar açısından nasıl bakarsınız?

Ben daha önceki deneyimlerime göre, engelli kadınların daha az şiddete maruz kaldığına inanırdım. Fakat son dönemlerde, özellikle ailesi tarafından ihmal edilen, istismar edilen birçok engelli kadınla karşılaştım. Hatta bunların 19-20 yaşında olanların çoğu şu anda bakım evlerinde kalıyor. Düşünün üretken oldukları bir çağda bakım evinde kalmak ne kadar üzücü ve ağır bir tablo. Bu kadınlar aileleri tarafından yok sayıldıkları gibi, toplum tarafından da gereken ilginin gösterilmediği bir ortamda yaşıyorlar. Örneğin bakım evinde kaldıkları için şu anda dışarıya çıkamıyorlar. İhtiyaçlarını kendi başlarına karşılayamıyorlar. Dışarıdan ziyaretçilerin gelip onlarla görüşmesi yasak. Anne-babalar, koruyucu davranışlarla engelli çocuklarının tek başına bağımsız bir şekilde yaşamasını istemiyorlar. Pandemi süreci, bu yanlış bakış açısını ne yazık ki daha da olumsuz etkiledi.

Pandemide Engelli Kadın Olmak…

Pandemi sürecinde engelli kadınların hak ihlallerine ilişkin Etkiniz desteği ile bir rapor hazırladınız. Pandemide engelli kadın olmayı bu raporun bulguları ve Engelliler Günü kapsamında nasıl anlatırsınız? 

Öncelikle bu çalışmanın bir önemi var:  tarihsel olarak yok sayılan engelli kadınların var olduğunu ve engellilik ve kadınlıktan dolayı çoklu ayrımcılığa uğradığını ortaya koyan ender çalışmalardan birisi. Bu çalışmanın yapılmasında ve içeriğinin zenginleştirilmesinde Etkiniz AB Programı’ndan Adem Bey ve Ebru Hanımın çok değerli katkıları oldu. Her ikisine engelli kadınlar adına teşekkür etmek isteriz.

Yapılan çalışma engelli kadınların diğer engellilere ve kadınlara göre daha fazla hak ihlaline uğradığını gösteriyor. Raporun temel bulgularını şu şekilde özetlemek isterim:

• Genel olarak kadınların işsizlik oranı %16 iken engelli kadınlarda bu oran %32’dir, yani iki katı.
• Pandemi öncesinde engelli kadınların %33,4’ü şiddete maruz kalırken, pandemi döneminde bu oran %39,6’ya çıktı.
• Engelli kadınların %70’nin hane halkı aylık geliri 5 bin TL’nin altında.

Çalışma sonucunda engelli kadınların bunun gibi birçok hak ihlaline maruz kaldığı tespit edildi. Bu tespitler engelli kadınların büyük hak ihlallerine maruz kaldığını ama bu ihlallerin görünmediği yönündeki düşünceleri teyit ediyor.

İçinde bulunduğumuz dönemde de engelli alanında çalışan STK’ların pandeminin engelliler, engelli kadınlar ve kız çocukları, engelli çocukları, engelli yaşlılar, göçmen ve mülteci engelliler, engelli LGBTİ+’ler vb. üzerinden yarattığı çoklu ayrımcılık ve hak ihlallerine karşı mücadele yürütmesi gerekiyor.

3 Aralık Dünya Engelliler Günü, her yıl engellilerin sorunlarının tartışıldığı bir gün olmakla beraber yetkililer için konser, söyleyişi, fotoğraf çekilmelerle geçiştirilen bir gün. Her dönemde engellilerin yaşadıkları kimi sorunlar daha fazla ön plana çıkıyor.

Engelli örgütlerinin 3 Aralık Dünya Engelliler Günü’nde veya Engelliler Haftası’nda güncel olan bu sorunları, hak ihlallerini ön plana çıkarması, mücadelelerini buralarda yoğunlaştırması gerekiyor. İçinde bulunduğumuz dönemde de engelli alanında çalışan STK’ların pandeminin engelliler, engelli kadınlar ve kız çocukları, engelli çocukları, engelli yaşlılar, göçmen ve mülteci engelliler, engelli LGBTİ+’ler vb. üzerinden yarattığı çoklu ayrımcılık ve hak ihlallerine karşı mücadele yürütülmesi gerekiyor.

“Şiddet Konusunda Yeteri Derecede Bilinç ve Birikime Sahip Değiller”

Bu raporda, sizin kendi deneyim ve gözlemlerinizden farklı olarak engelli kadınların yaşadığı bir sorun var mı? Sizi bu raporda şaşırtan bir bulgu oldu mu?

Araştırma sonucunda daha önceki düşüncelerime aykırı sonuçlar ortaya çıktı; kadınların çoğunun internet erişimin olmadığını düşünüyordum fakat araştırmamızda engelli kadınların internete erişimleri %80’in üzerinde. Ancak sosyal medya hesaplarını kullanmayı bilmiyorlar. Ben bu sonucu hiç beklemiyordum. Çünkü internet erişimi olanların her halükârda sosyal medya hesaplarını kullanabildiğini düşünüyordum. Bu da bir iletişim hakkının ihlali anlamına gelir.

Beni şaşırtan bir diğer bulgu şu oldu: ayrıntılı soru sormanın çok gerekli olmadığını düşünüyordum fakat bu düşüncemi yanlışlayan bir sonuç ortaya çıktı. Örneğin; “Şiddete maruz kaldınız mı?” sorusuna hemen hemen çoğu engelli kadın “hayır” derken, şiddetin türlerini örneklerle açıkladığımızda, örneğin “Dayak yiyor musunuz?”  “Paranız elinizden alınıyor mu?” gibi sorular sorduğumuzda, engelli kadınların %39,6’sı “Evet” cevabı verdi. Bu da bize gösterdi ki, engelli kadınlar, şiddet konusunda da yeteri derecede bilinç ve birikime sahip değiller.

Geçmiş yıllara göre engelli kadınların haklarında bir iyileşme olduğu ve bu ilerleyişten pandemide geriye düşüldüğünü söyleyebilir miyiz? Sizin bu konudaki gözlemleriniz neler?

Devletin yapmış olduğu bazı uygulamalar, iyileştirme gibi görünse de, ben engelli kadınlar açısından bunu bir gerileme olarak görüyorum. Örneğin evde bakım hizmeti, emek veren insanların alması gereken bir para iken, daha çok yoksul olan insanların hayatlarını iyileştirmeye başladı. Engelli çocuğa daha çok kadınlar baktıkları için onlar evlerinde hapsoldular. Engelli kadınlar da nasıl olsa bakım hizmeti parası veriliyor diye eskisi kadar okumak ya da çalışmak istemiyorlar. Bence burada eğitim ve çalışma hakkı da ihlal edilmiş oldu.

Pandemi döneminde bazı haklar da geri alınmaya çalışıldı. Örneğin, trenlere ücretsiz binme hakkımız varken, Pandemi dönemi gerekçe gösterilerek bu hak bir dönem askıya alındı. Sonra engelli örgütlerinin mücadelesiyle bu uygulamadan vazgeçildi. Genel anlamda sınavlar yapılırken, engellilerle ilgili sınavlar yani EKPSS sınavlarının ertelenmesi söz konusuydu. Bu konuda da mücadele verilerek sınav yapılması sağlandı. Bence pandemi dönemi dezavantajlı kesimlerin hakları açısından bir ihlal dönemi oldu.

“Cinsiyetsiz” Olarak Değerlendirilen Engelli Kadınlar

Toplumsal cinsiyet eşitsizliği bakışıyla engelli kadın olmayı ve engelli olmayan kadınların yaklaşımını nasıl tasvir edersiniz?

Toplumsal cinsiyet eşitliği bakımından engelli kadınlar cinsiyetsiz olarak değerlendirildiğinden durumları çok daha farklı. Bu da bizim açımızdan çok sıkıntılı bir durum. Engelli kadınları hep çocuk bakımı, ev işleri yapıp yapmaması üzerinden değerlendiriliyor. Bize sorulan sorular da hep o yönde. Yani biz kadın-erkek eşitliği, toplumsal cinsiyet eşitliği açısından mücadele verirken, engelli kadınlar daha çok çocuk bakmak ve ev işi yapmak üzerinden değerlendiriliyor.

Engelli kadınlar, kadın örgütlerinde kendilerine yer bulabiliyor mu? Kadınlar arasında bu açından bir dayanışma olduğunu söyler misiniz? Büyükşehirde yaşayan bir engelli kadın ile taşrada yaşayan bir engelli kadının maruz kaldığı hak ihlalleri ve sorunlar açısından bir fark var mı?

Engelli kadınlar, kadın örgütleri tarafından daha çok kabul görmeye başladı. Daha önce engelli kadınlarla ilgili hiçbir çalışma yapmıyorlardı. Projelerin üretilmesi bence bu anlamda kadınların, kadın örgütlerinin çalışma yapmasını sağladı. Daha önce basın açıklamalarında ve hak ihlali eğitimleri gibi en sık kullanılan yöntemler dahil hiçbir yerde engelli kadın meselesi geçmiyordu. Şimdi bu ifadelere yer verilmeye başlandı.

Ancak yine de tam anlamıyla bir kadın dayanışması olduğunu söyleyemeyiz.  Biz engelli kadınların kadın örgütleri ile dayanışma içinde olması için mücadele veriyoruz. Hala, bir hak ihlali olduğunda, engelli kadınlar daha çok engelli örgütleri tarafından destekleniyorlar. Kadın örgütlerinden çok yoğun bir destek aldığımız söylenemez. Örneğin bir iş başvurusu olduğunda, engelli kadınların engellilikle ilgili çalışma yaptıklarını düşündüklerinden, kadın alanlarında onlara yeteri kadar yer ayrılmadığını düşünüyorum.

Taşrada ya da köylerde yaşayan engelli kadınların durumu hakkında gerçekten çok bilgi sahibi değiliz. Bu konularda da çalışma yapılması gerekiyor. İnternet erişimi olmadığı için ulaşamadığımız birçok kadın olduğunu düşünüyorum.

“Engelli Kadın” Olmaya Kıyasla “Engelli Erkek” Olmanın Avantajı

Pandemide engelli kadın olmak ile engelli erkek olmak arasında nasıl bir fark var? “Engelli erkek” ile engeli olmayan bir erkeğin engelli kadınlara ya da genel olarak kadınlara yaklaşımında, toplumsal cinsiyet eşitliği bakış açısından bir fark var mı sizce? 

Engelli erkekler engelli kadınlara göre, tıpkı toplumun diğer kesimlerinde olduğu gibi, yani kadın erkek ilişkilerinde olduğu gibi, engelli kadınlara göre daha avantajlı durumdalar. Onlar aile baskılarına daha az maruz kalıyorlar. Okuma ve çalışma haklarına daha çok sahip çıkabiliyorlar.

Genellikle engellilik alanında çalışan STK’larda da erkekler, eril zihniyetle yetiştikleri için, iç dünyalarında yanlış uygulamalarla yeterince yüzleşemiyorlar. Örneğin Kadına Karşı Şiddetle Mücadele Günü’nde, erkekler sürekli konuşup ahkâm kesiyor ancak kadınlara yapılan şiddeti göz ardı ediyorlar. Bu da erkeklerde gerçek bir yüzleşmenin ve içselleştirmenin olmadığını gösterir

Ben kadın ve erkek birlikte çalışılan STK’larda da aynı sorunlar yaşandığını düşünüyorum. Engelli örgütlerinde, engelli kadınlar çok fazla çalışma yapıyor: kadınlar daha çok üretiyor, daha çok göz önünde olan çalışmalar yapıyor. Ama ön planda olan daha çok erkekler. Yönetim süreçlerinde de bu şekilde. Kadının emeği burada da yok sayılıyor.

Engelli kadınlar da erkekler gibi zaman zaman birbirlerine karşı ayrımcı tutun ve davranışlar içerisine girebiliyorlar. Çünkü onlar da engelli örgütlerinde bir yer edinmek istiyorlar. Ne yazık ki engelli kadınlar, kendilerini engelli kadınlarla karşılaştırıyorlar. Yönetimde birçok erkek var ama onlar üzerinden bir değerlendirme yapmıyorlar. Kadınların bu anlamda birbirleriyle dayanışma içinde olmaması da erkeklerin işine geliyor.

Hak temelli bakış açısının bizim örgütlerimizde daha somut hale gelmesi lazım. Kamunun yaptığı uygulama, daha çok korku kültürünü yarattığı için, kimse yetkililerle ilişkilerinin bozulmasını istemiyor. Sorunları tam anlamıyla etkili bir şekilde duyuramadıklarını düşünüyorum.

Engellik alanında çalışan ve çeşitli araştırmalar ile öneriler ortaya koyan STK’ların bu önerileri kamu kurumlarına ulaşıyor mu? Ulusal ve yerel düzeyde sorunlara ilişkin çözüm önerilerinizi ilgili kişilere- yetkililere duyurabiliyor musunuz?

Bence engelli kadınlarla ilgili ortaya çıkan hak ihlalleri, sorunlara çözüm önerileri kamuya ulaşmıyor. Zaten kamu da bunları basın açıklamalarından duyuyor; özellikle de engeli günü ve haftalarında dinliyorlar. Sonra bu sorunları kulak arkası ediyorlar. Bu anlamda daha farklı çalışmaların yapılması gerekiyor.  Daha somut önerilerle ilgili kurumlara gitmek gerekiyor.

Bu konuda bizim engelli örgütlerimiz de oldukça zayıf durumda. Sürekli yardım almak, bağış almak üzerinde yoğunlaşıyorlar. Yani hak temelli bakış açısının bizim örgütlerimizde daha somut hale gelmesi lazım.  Kamunun yaptığı uygulama, daha çok korku kültürünü yarattığı için, kimse yetkililerle ilişkilerinin bozulmasını istemiyor. Sorunları tam anlamıyla etkili bir şekilde duyuramadıklarını düşünüyorum. Örneğin eleştiri yapmanın da uygun bir yol ve yöntemi var. Bunları da yapmadığımızı düşünüyorum. Sürekli, yapılan uygulamaları takdir etmekle kalıyoruz. Sadece bireysel olarak, örgütler arasında yapılacak işlerle ya da yapılan projelerle engelli kadınlar açısından bir şeyler yapılmaya çalışılıyor. Örneğin ben, engelli kadına yapılan taciz ya da tecavüz durumunda çok az kadın örgütünün bir arada olduğunu düşünüyorum. Engelli kadınlara yapılan cinsel şiddet sadece haber yapılmasıyla kalıyor. Yani diğer kadın cinayetlerinde olduğu gibi güçlü bir ses çıkmıyor.

The post Engelli Kadınlar Artan Oranda Çoklu Ayrımcılığa Maruz Kalıyor appeared first on Sivil Sayfalar.

Destekli istihdam programımızın çalışmalarına 2012 yılında başladık. İrlanda ve İtalya’daki destekli istihdam çalışmalarını inceledik, eğitim aldık, ardından Türkiye’de uygulamaya başladık. Sabancı Vakfı’nın da desteklemesi ile Anadolu Üniversitesi Özel Eğitim Bölümünden Prof. Dr. Atilla Cavkaytar ve ekibi ile bir sene boyunca çalışarak hem Down sendromlu gençlerle, hem aileleri ile hem de işverenler ile konuşarak ihtiyaç analizleri yaptık ve İş Koçu Eğitim Programını hazırladık. Bu sırada özel gereksinimli bireylerin İstihdamı hakkında bu çalışmalarımızı topladığımız 3 yayın çıkardık. Bugüne kadar 14 ilde 96 yerleştirme yaptık. Hala her bir çalışan gencimizi uzaktan takip ediyor ve gerektiğinde hem firmaya hem gencimize hem ailesine destek veriyoruz. Destekli İstihdam Modeli dünyada zihinsel engelli kişilerin verimli ve toplumla bütünleşmiş bir şekilde gerçek iş hayatında uzun süreli olarak yer almasını sağlayan en etkili model. Açıkçası özel gereksinimli çocuklarımıza ne kadar eğitim verirsek verelim, ne kadar donanımlı hale getirirsek getirelim çevresindeki üçüncü kişiler onu kabullenmiyorsa bu eğitimler boşa gidiyor ve izolasyon başlıyor

Çözüm, Destekli İstihdam Modeli 

Engelli istihdamına ilişkin sivil toplumda benzer projeler var mı? Siz bu projede hangi kurumlarla işbirliği yapıyorsunuz?

Engelli istihdamı için yürütülmüş olan projeler mevcut, bunların bazıları bakanlıklar tarafından yapılmış projeler bazıları sivil toplum tarafından bazıları üniversiteler tarafından veya sosyal girişimcilik modeli olarak ortaya çıkan projeler. bütün kurumlar içerisinde Destekli İstihdam Modeli uygulamasını başlatan ve hala devam ettiren ilk kurumun biz olduğumuzu söyleyebilirim. Destekli istihdam programımız üzerinde çalışırken pek çok kurumla bu bilgi birikimimizi çalıştaylar düzenleyerek paylaştık. Bizim hedefimiz bunun yaygınlaşması ve devlet politikası haline gelmesi idi. Yolumuz elbette bu noktada İŞKUR ile kesişti Nihayetinde 2020’ye girmeden İŞKUR ile birlikte bir çalışma başlatmayı planladık. Tabi işverenleri de unutmamak gerek. Biz destekli istihdam programına Bimeks firması ile başlamıştık, ardından Big Chefs ile devam ettik ve sonrasında firmalar çığ gibi büyüdü. Şimdi pek çok değerli firma destekli istihdam modelini benimsemiş durumda. www.iskoclugu.org sayfasından merak eden herkes detaylara ulaşabilir.

Down sendromlular diğer bazı özel kişilere göre daha mı şanslı istihdam anlamında? 

Şu anda öyle gözüküyor. Biz herkesin çalışabileceğini düşünüyoruz ama uygun destek ve şartlarla ve kendisine uygun işlerde. Ülke olarak Destekli istihdam alanında uzmanlaştıkça en zor gibi gözüken engel gruplarının istihdamının o kadar da zor olmadığını fark edeceğimize inanıyorum. Down sendromlu kişiler çalışabiliyor çünkü 2012 yılından beri biz hem akademik alt yapısı, hem uygulaması hem de tanıtımı için çok ciddi çalışmalar ve yatırımlar yaptık.

Down sendromluların istihdamında sorun olarak neleri gözlemliyorsunuz? Uzun yıllar istihdam edilebiliyorlar mı? 

Şu an için en büyük sorun yeterli sayıda destekli istihdam iş koçunun olmaması. O sebeple listemizde uzun süreler beklemek zorunda kalan firmalar oluyor. Bunun dışında aileler hala çocuklarının çalışabileceğine inanmıyorlar bu yüzden bazen çalışacak genç bulmakta zorlanıyoruz. Bir diğer sorun çalışmaya başlayınca sosyal yardımlar kesildiği için bazı aileler çocuklarını çalıştırmak istemiyorlar. İstihdam süreklilğinde bir sıkıntı yok. Destekli istihdamın en başarı yanı da bu zaten; süreklilik. İstihdam sürekliliği %86’larda. 

Türkiye’de engellilerin istihdamına ilişkin kurum olarak değerlendirmeniz nedir? Engelli istihdamı son yıllarda yapılan düzenlemeler ile arttı mı? 

İstatistiki olarak genel durumu bilemiyorum ama zihinsel engelli bireylerin istihdamında anlamlı bir fark yok. Destekli istihdamın hızla devreye alınması aslında sorunları büyük oranda çözecektir. Bir de engelli istihdamı dediğinizde bunun önceki aşamalarının da düzgün yapılandırılması gerekiyor. Eğitim sistemi ve eğitim sisteminden iş hayatına geçiş aşamalarının ülkemizde doğru olarak yapılamadığını gözlemliyoruz.

Down sendromluların ve diğer engellilerin istihdam oranlarına ilişkin elinizde veri var mı? 

Engelli kişiler ile ilgili TÜİK tarafından en son yapılan istatistik 2002 yılına ait. Yani devlet bir politika üretirken karanlıkta yolunu bulmaya çalışıyor. Bence bu konuda bir çalışma yapılması devletin önceliği olmalı. 2018 yıllık tabloya baktığımızda ise Zihinsel, Ruhsal ve Davranışsal Bozukluklar tek kalem olarak geçiyor ve kayıtlı işgücü 21.859 işe yerleştirme ise 2.067 kişi, toplam kayıtlı engelli iş gücü ise 148.876. Tabi bu rakamları değerlendirirken tüm tabloları iyi okumak gerek. Merak edenler buradaki linki inceleyebilir.

Mehmet Kızıltaş: “Her Engelli Her İşi Yapabilir”

Engelsiz Kariyer bir sosyal girişim; siz de bir Fark Yaratan’sınız. 3 Aralık vesilesiyle, bu tecrübeleriniz çerçevesinde ne söylemek istersiniz?    

Bugün 3 Aralık Dünyada Engelliler Farkındalık günü. Bizler bir gün değil her gün hayatın içindeyiz. Her şey güzel olacaksa bu başkalarının değil bizim yapacaklarımızla olacağını bilmek gerekiyor. Okuduğum bir kitapta harika bir söz vardı. “Yarın güzel olmayacak eğer bugün sen bir şey yapmazsan.”

Kurumsal düzeyde Yaşadıkça ve Engelsiz Kariyer sitelerinizde, engelli istihdamına ilişkin yürüttüğünüz faaliyetlerden kısaca bahseder misiniz?

2005 yılında başladığımız Engelsizkariyer.com engelliler için meslek edindirme kursları, kişisel gelişim eğitimleri ve çalışan engellileri geleceğin liderliğine kanatlandıran Engelsiz Kariyer Akademi Liderlik Okulumuzda eğitimler düzenliyoruz. Engelli öğrencilerin için Engelsiz Staj programını yürütüyor  ve 2008 yılından bu yana Engelsiz Kariyer Günleri’nde bir araya getirerek istihdam olanaklarını arttırıyoruz. Her yıl sadece bu buluşmalarla 300 ortalama ise 600 engelli adayın işe yerleşmesine aracılık ediyoruz. Firmalar için özellikle engelli dostu firma programı, engellilerle iletişim eğitimi gibi Engelli İŞ Koçluğu – Destekli İstihdam desteği sunuyoruz.. Yasadikca.com ise engelliler haber ve bilgi sitesi olarak 2003 yılından bugüne hizmet veriyor. Sitenin editörlüğünü ise 3 parmağını kullanarak harikalar çıkarak engelli dostlarımız yapıyor.

Engelli istihdamına ilişkin sizin sağladığınız düzeyde, katkı sunan- bu alanda faaliyet gösteren bir sivil toplumda kuruluşu var mı?

Biz sosyal girişimcilik projesi olarak yola çıktık ancak Engelsizkariyer.com’un sahip olduğu bilgi, deneyim ve tecrübe olarak söyleyecek olursak bu alanda uzmanlaşmış bir STK yer almıyor. Engelsizkariyer.com engelli istihdam politikalarının geliştirilmelerinde hem öncülük ediyor hem de bu alanda yenilikçi, sürdürülebilir çözümler sunuyor.

Dönemsel olarak yürütülen projeler dışında, kalıcı ve sürdürülebilir şekilde engelli istihdamı nasıl sağlanabilir sizce?     

Engelli çalışanların aldıkları diplomalar dışında mesleki ve kişisel gelişimleri için yeniliğe açık olmaları gerekir. Engelli ayrımcılığına karşı firmalarda kapsayıcı politikalar bir dil ve kültür yaratarak sağlayabiliriz. Engellileri sadece %3 kotasına göre engelli oldukları için değil yetenekleri ve kariyer hedefleri ile doğru eşleşen fırsatlar vererek istihdam ettiğimizde katma değer sağlayan çalışanlar kazanabileceğimizi vurgulamak istiyorum. Sürdürülebilirlik için her firmada mutlaka engelli iş koçu, mentörlük uygulamaları yapılmalı ve engellilerin işe uyum/oryantasyon süreci daha başarılı olur. 

Sivil toplumda, kamuda ve özel sektörde hangi kurumlarla işbirliği yapıyorsunuz?

1994 yılında başlayan ve 2009 yılında sona eren ve TRT’de de yayınlanan Yaşadıkça Engelliler TV programını yıllarca hazırladım. Engelli kamuoyuna hâkim olmamız bize bu alanda çok büyük bir avantaj ve ayrıcalık sağladı. Biz Türkiye genelinde üniversiteler, İŞKUR, dernekler, kamu kurumları ve gönüllerle ortak çalışmalar yapabiliyoruz.

Engellilerin istihdam sürecinde hangi kesimin istihdam edilmesi daha kolay sizce? 

Şu engelli bu sektörde bu engelli bu pozisyonda diyerek ayıramayız bu ayrımcı bir tutum olur. Biz buna karşıyız. Çünkü bir sözümüz var; ‘her engelli her işi yapabilir’ Önemli olan her engellinin ihtiyaç ve gereksinimlerini karşılarsanız yetenekleri doğrultusunda her şeyi yapabilirler Önemli olan engeline değil yeteneklerine odaklanarak fırsatlar vermek. 

‘Ayrımcılık Engellilerle İletişim Eğitimleri ile Aşılabilir’ 

Hedef kitleniz olan engellilerin  istihdamında sorun olarak neleri gözlemliyorsunuz?

Sorun demeyelim de eksikliler olarak bizim aşmamız gereken en öncelikli bariyer ayrımcılık. Çalışan ve işverenin engelliler konusunda yetersiz ve yanlış davranışlarından ortaya çıkan mobbing, önyargı ve ayrımcılık konusunda yeterli çalışmaları yapmıyoruz. Oysa bunu Engellilerle İletişim eğitimleri ile çözmek mümkün. Engelli çalışanların ihtiyaç ve beklentileri tam olarak dikkate alınmaması, engellilerin iş hayatına uyumlanmasında iş öncesi eğitim olanaklarının olmaması ya da yetersiz olması. Engelli adayların yeteneklerini geliştirmedikleri gibi vasıflarının düşük olması… İşverenin engelli çalışanını oryantasyonu konusunda bilgi sahibi olmaması uzman desteği almamaları. Bunları arttırmak mümkün…

Engelliler uzun yıllar ve sürdürülebilir şekilde istihdam edilebiliyorlar mı? 

Eğer engelliler yetenekleri ile doğru orantıda istihdam edilirlerse, iş yerinin önyargı ve ayrımcı tutumlar sergilenmeden eşit çalışan yaklaşımı çok uzun yıllar çalışabiliyor. Hem de diğer çalışanlardan çok daha yüksek verimle. Örneğin 2012 yılında ilk açtığımız Bilgisayar Programcılığı kursumuzu başarılı ile bitiren adaylarımız halen aynı firmada çalışıyorlar.

Engelliler istihdam edildikten sonra hangi sorunlara karsılaşıyorlar? Haklarını işyerlerinde koruyacak mekanizmalar var mı ? 

Yasalar engellileri net bir dille koruyor. Hem BM Engelli Hakları Sözleşmesi’nde, hem Anayasa’da hem de İş Kanunu’nda çok kapsamlı ve koruyu maddeler yer alıyor. Engellilerin en çok karşılaştığı problem ayrımcılık... Fırsat eşitliğinin bazı firmalarda lütuf, merhamet ve yardımdan öteye gitmemesi önemli problemlerden biri… Bazı zorluklar sektör ve pozisyonlar için olabilir. 

Türkiye’de engelli istihdamı son yıllarda  yapılan düzenlemeler ile arttı mı? 

Kesinlikle güzel gelişmeler, önemli kazanımlar var. Kamuda önce mekânlar erişilebilir olarak düzenlenecek çalışanlar eğitildikten sonra engelli atamaları yapılmalı. İşte o  zaman kuşak çatışması erişilebilirlik problemleri ve engelli adayın sürekli tayin talebi ortadan kalkar ve verimlilik ve devamlık sağlanır. Özel sektörde ise istihdamda en çok zorlandığımız epilepsiler, otizmliler, Down Sendromlular, Görme Engelliler, İşitme Engelliler ve Tekerlekli Sandalye Kullanıcı olan adayların, istihdamında artış görüyoruz.

Kamunun engelli istihdamına ilişkin politikalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?

Kamuda Cumhuriyet tarihinin en yüksek işe alımı yapıldığı için önemli bir adım. Ancak kamu, engelli adayları çalıştırma konusunda hazır olmadığı için yetersiz ve eksik kalmasından dolayı problemiler çığ gibi büyüyor. Kamunun engelli istihdamına bakışı oldukça iyimser ve iyi niyetli… Ancak kamu da çalışanların yetersiz ve eksik kalması birebirde engelli adayların çalışma ortamlarının uygun olmaması önemli bir sorun olarak karşımıza çıkıyor.

Kurum olarak sizin katkı sunduğunuz ve genel olarak ulusal düzeyde engelli istihdam oranlarına iliskin elinizde veri var mi?

Engelsizkariyer.com her yıl 600’den fazla engelli adayın istihdamına aracılık ediyor. Bu yıl ESKİP projemiz kapsamında TANAP’ın da destekleri ile Bursa, Eskişehir ve Ankara’da 2bin engelli adayı doğrudan firmalar İK’cıları ile iş görüşmeleri yaptırdık. Özellikle bu konuda bir rakam verecek olursak Kasım 2019 verilerine göre kamuda: 52,671 kişi . 

The post Dünya Engelliler Günü’nde Engellilerin İstihdamını Konuşmak  appeared first on Sivil Sayfalar.