Romani Godi nedir? Siz bir sivil toplum inisiyatifi misiniz? Neden bu alanda yeni bir sivil oluşum ihtiyacı hissettiniz?

Fatoş Kaytan: Romani Godi, Romanes’te “Roman Aklı” anlamına geliyor.  Romani Godi; Romanların yaşadık hak ihlallerini, eşit haklara erişiminin engellenmesinin, Roman dilinin ve kültürünün yaşadığı yok olma tehlikesini dert eden bir grup genç aktivistin ‘Opre Roma’ sloganı ile çıktıkları bir yolculuktur. Romani Godi olarak; Romanların dillerini, tarihlerini, kültürlerini veya Roman karşıtı her türlü eylemleri; bir bütün olarak hafıza kabul eder ve sağlam bir hafızanın gelecek nesiller için, daha yaşanabilir bir dünya için önemli bir gereksinim olduğuna inanıyoruz. Bu nedenle bağımsız inisiyatif bir grup oluşturma ihtiyacı duyduk.

Sivil alan çok daraldı ve denetim sıklaştı. Bu durum da kurumların endişelerini arttırdı ve amaçlarımıza yönelik yapacağımız çalışmaları kısıtlamaya başladı. Biz de “madem öyle kendi grubumuzu oluşturalım” dedik.

Son yıllarda sivil alanın daraldığı ve denetimlerin sıklaştığı bir dönemde, bir grup genç aktivisti Romani Godi ile Romanlar gibi kırılgan ve dezavantajlı bir grupla çalışmaya iten motivasyonu bize anlatır mısınız?

Serkan Baysak: Öncelikle belirtmemiz gerekir ki Romani Godi’nin kurucu üyeleri olarak (Serkan Baysak,Göktan Yıldırım, Fatoş Kaytan) aktif olarak uzun süredir Roman alanında çalışmalar yürütüyoruz. Ortak birçok çalışmada yer aldık. Dijital ortam başta olmak üzere çeşitli alanlarda Romanlar, ciddi nefret söylemleri ile karşılaşıyor. Karşılaştığımız söylemler bizi her seferinde daha fazla şaşırttı ve insanların nefret dolu oluşu her seferinde bizdeki şaşkınlığı artırdı.

Aynı zamanda kültür ve dilin her geçen gün içinde bulunduğu kaybolma tehlikesini ise tekrar tekrar hissediyoruz. Bunların önüne geçmek için Türkiye’de daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulduğunu düşünüyoruz.

Tabii bir de mevcut durumların mahallelere yansıma durumu var. Romanlar şehirlerin hep dışlarına itilmiş ve mahallelerinden çıkmakta sorunlar yaşayan, dillerini konuşmaya bile cesaret edemez hale gelmiş durumda.

Üçümüz aynı zamanda çok yakın arkadaşız ve her zaman bu durumlara ilgili düşüncelerimizi paylaşıyorduk. “Bizim bu durumları engellemek için bir şeyler yapmamız lazım” diyorduk. Bu süre zaafında amacımızın ve yapmak istediklerimizin ortak çalışmalar olduğunu fark ettik. Tabii ki bu çalışmaları yaparken güvenli bir alana da ihtiyacımız vardı. Sivil alan çok daraldı ve denetim sıklaştı. Bu durum da kurumların endişelerini arttırdı ve amaçlarımıza yönelik yapacağımız çalışmaları kısıtlamaya başladı. Biz de “madem öyle kendi grubumuzu oluşturalım ve ortak amaçlarımız için birbirimizden güç alalım” dedik ve buradayız.

Amacımız Roman Hafızasını Güçlendirmek!

Roman Godi ile somut olarak hayata geçirmek istediğiniz faaliyetler neler? Nihai olarak amacınız nedir?

Göktan Yıldırım: Romani Godi olarak 3 senelik bir çalışma planı ile yola çıktık. Bu çalışma planında yapmak istediğimiz 10 tane program mevcut. Bu programların hepsinin amacı, Roman hafızasını güçlendirmek.

Tabii ki burada amaçlarımız arasında sürdürülebilir politikalara destek olmak ve kalıcı çözümler için çalışmalar yapmak da var. Romanlar çeşitli hak ihlallerine uğrasalar bile bunların görünürlüğü çok az. Görünse bile çözüme kavuşmaları uzun zaman alıyor ya da çözülmeden tarihin içinde bir günde kayıtlara bile geçmeden kayboluyor. Biz de bunları görünür hale getirmek ve sesimizi duyurmak istiyoruz.

Aynı zamanda Romanların dili ve kültürü kaybolmak üzere. Bu da bir kültürün yok olmasına ve gelecek nesillerin kendilerini tanımasının önünde en büyük engellerden. Romanların tarihi konusunda da yeterince çalışma olmaması, olan çalışmaların görünür hale gelmemesi de Romanların ve yaşadıkları sorunları görünmezliğe itiyor. Bu konular hakkında da görünürlüğü sağlamak, dilin ve kültürün yaygınlaştırılmasını sağlamak, tarihi bilgileri insanlara erişilebilir hale getirmeyi kendimize amaç edindik.

Romani Godi’nin finansal kaynağı ve insan kaynağını nasıl sağlayacaksınız?

Serkan Baysak: Romani Godi tamamen gönüllülük üzerine, 3 kişi tarafından kurulmuş bir grup. Planlanan çalışmalarımız için ihtiyaç duyduğumuz durumlarda farklı kurum ve kuruluşlardan destek alabileceğimizi düşünüyoruz. Bazı kurumlardan, bazı çalışmalar için destek konusunda anlaştığımızı söyleyebiliriz. Bunun dışında da finansal desteğe ihtiyacımız olacağının farkındayız. Bunlar için de ilgili alanlarda destek veren kuruluşlara başvurularımızı gerçekleştiriyor olacağız.

İnsan kaynağına gelecek olursak; çok yakın zamanda bir gönüllü çağrısı açtık. Çok kıymetli başvurular aldık. Tahmin ediyoruz ki çok güzel bir ekip birlikte güzel bir yol arkadaşlığı sağlayacağız. Aynı zamanda sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliğimiz de insan kaynağını destekleyecektir.

Size destek olan başka sivil aktörler var mı?

Fatoş Kaytan: Bu alanda faaliyet yürüten ulusal ve uluslararası birçok Roman ve Roman olmayan sivil toplum kuruluşu ile görüşmelerimizi gerçekleştirdik ve çok güzel geri dönüşler aldık. Bize destek olmaya başladılar bile diyebiliriz.

Tehlike Altındaki Diller Ağı, Eşit Haklar İçin İzleme Derneği, FES (Friedrich-Ebert-Stiftung) iş birliği geliştirdiğimiz kuruluşlara örnek olabilir. Aynı zamanda gönüllülerimizin de her biri bizim için çok kıymetli ve birer aktivist. Onların desteklerini de her zaman alıyoruz ve almaya devam edeceğiz.

Hiçbir Ayrım Gözetmeden Merkezi ve Yerel Düzeyde Siyasilerle İletişime Geçtik

Siyasilere (merkezi ve yerel düzeyde) nasıl ulaşmayı düşünüyorsunuz? Savunuculuk stratejisi belirlediniz mi?

Göktan Yıldırım: Romani Godi olarak çalışmalarımıza doğru bilgilerle oluşturulmuş bir Roman hafızasının, ekip çalışmasının ve doğru katılımın sağlandığı saha-sivil ve toplum-karar verici mekanizmalar arasındaki iş birliğinin gücüne inanarak başladık. Bu doğrultuda, Romanlar için söylenmiş her sözü, yazılmış her yazıyı ihtiyacı olan kişilere ulaştırmak için mücadele vermek istiyoruz.

Bu yüzden sürekli sahada olan ve aynı zamanda yapılacak çalışmalarda liyakatine inandığımız kişilerle karar verici mekanizmalara en doğru değerlendirme ve önerileri sunmak için mücadele edeceğiz. Bu doğrultuda siyasilerle ve karar almak mekanizmalar ile de görüşmeler gerçekleştirdiğimizi söyleyebiliriz. Hiçbir ayrım gözetmeden merkezi ve yerel düzeyde siyasilerle iletişime geçtik ve bazıları ile görüştük. Bazılarıyla ise randevu talebimizi oluşturduk. Sorunların kalıcı çözümüne ulaşmak ve sürdürülebilir politikalar için destek almaya mücadele etmeye devam edeceğiz.

Gündeminde Roman olan ve Romanların yaşadığı sorunları dert edinen her kesimden siyasetçiyi ve politikacıyı güçlendirmeyi amaçlıyoruz; gündeminde Romanlar olmayan siyasetçilerin ve politikacıların da gündemine Romanları getirmek üzere görüşmeler sağlayacağız.

‘Romanlarla Daha Fazla Çalışmaya ve Alanda Yeni Kişilere Yer Açmaya İhtiyaç Var’

Türkiye’de sivil alana dair bilgi ve deneyiminiz çerçevesinde genel tabloyu nasıl değerlendirirsiniz? Roman sivil toplum aktörlerine dair gözlem ve eleştirileriniz var mı?

Serkan Baysak: Sivil alanın amacı toplumsal sorunları bağımsız şekilde ele alarak, kamuoyunu bilgilendiren, aydınlatan ve buna yönelik öneri sunmak. Yani sivil alanın bağımsız olması ve kamuyu aydınlatması temel olmalı fakat son zamanlarda alan fazla daraldı ve maalesef siyasi alanla iç içe geçmiş durumda görünüyor.

Roman sivil toplum kuruluşlarına gelecek olursak; geçmişten bu zamana kadar çok fazla emek veren isim var ve bunlar Romanlarla ilgili birçok çalışma yaptılar. Bunların hepsi çok kıymetli fakat çok daha fazla çalışmaya ihtiyacımız var. Bize göre, burada da alanda yeni kişilere yer açmak çok kıymetli.  Aynı zamanda Roman ve Roman olmayan sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği ihtiyacını gözlemliyoruz. Roman sivil toplum kuruluşlarının eksik kaldığı noktalar olarak buna değinebiliriz. Tabii ki sivil alanın maruz kaldığı alanın daralması ve denetim sıklığının etkilerini Roman sivil toplum aktörlerinde de gözlemliyoruz.

Romanlar İnsani Yaşam Koşullarına Ulaşmak İstiyor!

Bugün 8 Nisan Dünya Romanlar Günü. Bugüne ilişkin duygularınızı ve düşüncelerinizi bizimle paylaşır mısınız?

Fatoş Kaytan: 8 Nisan 1971 tarihinde Londra’da toplanan Birinci Uluslararası Roman Kongresi ile Dünya Romanlar Günü olarak kutlanmaya başlandı. Bu kongre de birçok karar alındı. Varlığımız kabullenilmişti fakat kararlardan 8 Nisan’ı kabul eden ülkelerde dahi bahsedilmiyor. Tabii ki geçmişten bugüne Romanlarla ilgili birçok çalışma yapıldı. Bu çalışmalar sayesinde birçok yol kat edildi. Kat edilen bu yola rağmen birçok alandan yoksunluk çeken, görmezden gelinen ve hak ihlallerine uğrayan Romanlar var. Dünya Romanlar Günü olarak kutlanan bugünde işin öznesini dinlemek gerektiğine inanıyoruz. Evet bugünü kutlamak çok önemli ama sadece bugünde hatırlanmak istemiyoruz.

Göktan Yıldırım: Romanlar eşit haklara erişimde sorun yaşamadan insani yaşam koşullarına ulaşmak istiyor. Temel haklardan olan barınmaya erişim 21.yüzyılı utandıracak bir durum geldi. Romanlar hala çadırlarda yaşıyor. Şehrin ücra köşelerine itilerek kente erişimleri kesiliyor. Temel haklardan olan istihdam sağlık ve eğitime erişimleri de kısıtlı. Birçok sorun var. Romanların kültürleri, dilleri, tarihleri bilinmiyor. O yüzden Romanlar Günü’nde Romanları doğru tanımak ve bugünü bir güne sıkıştırmadan tüm bu sorunların çözümü ve doğru tanınırlık için çalışmalar yapmak çok kıymetli.

Serkan Baysak: Son olarak şunu ekleyebiliriz: 8 Nisan 1971’de o kongrede olan ve ondan önce ve sonra Romanlar için kendini adayan herkesi saygı ve sevgiyle anıyoruz. Saygımız ve sevgimiz sonsuz.

Roman alanında hak mücadelesi yürütmek isteyenler ile birlikte yürüdüğümüz bir yol arkadaşlığı planlıyoruz.

Eklemek istediğiniz başka bir husus var mı?

Fatoş Kaytan: Çıktığımız yolda her zaman eleştirilere ve desteğe açığız. Romani Godi olarak amacımız güçlenmek ve güçlendirmek. Bu yüzden yapıcı her türlü birliktelik bizim için çok kıymetli. Çıktığımız bu yolda umuyoruz ki çok kıymetli çalışmaları hep birlikte yapacağız.

Serkan Baysak: Biz tek başımıza yürüdüğümüz bir yol planlamıyoruz; Roman alanında hak mücadelesi yürütmek isteyen yol arkadaşlarımız ile birlikte yürüdüğümüz bir yol arkadaşlığı planlıyoruz. Herkes için eşit ve katılımcı bir yaşam talep ediyoruz. Dayanışmayı, katılımcılığı ve çözüm odaklı bir yaklaşımı insan hakları mücadele yürütmek istiyoruz.

Göktan Yıldırım: Romanların yaşadığı eşitsizliklerin olmadığı bir dünya isteyen Dom, Rom, Lom, Abdal…Roman veya Roman olmayan herkesi selamlayarak bitirebiliriz. Eşitlik arayışında Roman sivil toplumda  en yaygın sloganı ile yapabiliriz: ‘Opre Roma’

The post Romanların Hak ve Eşitlik Mücadelesine ‘Romani Godi’ Katkısı! appeared first on Sivil Sayfalar.

Roman Diyalog Ağı, Romanlar için büyük anlam taşıyan Dünya Romanlar Günü vesilesiyle, hükümet ve merkezi idare, yerel yönetimlerin yetkilileri, kamu hizmeti sağlayan kurum yöneticileri ve siyasi partiler başta olmak üzere, ilgili tüm yetkililere seslendi ve aşağıdaki talepler başta olmak üzere, Romanların yaşadıkları sorunlara yönelik çözüm üretilmesi konusunda somut adımlar atılmasını istediler: ‘Bizler çözümün parçası olmaya, elimizi taşın altına koymaya dün olduğu gibi, bugün de hazırız.’

‘Romanlar Türkiye’nin En Büyük Gruplarından Biri’

Türkiye’nin en büyük gruplarından birini oluşturan ve ülkenin dört bir yanına dağılmış olan Romanlar ve Romanlar gibi yaşayanların, bin yılı aşkın bir süredir bu toprakların çocukları olmalarına karşın en çok ayrımcılığa uğrayan grupların başında geldiğinin altını çizen açıklamada, tarihsel ve toplumsal bir arka plana  sahip önyargılar ve ayrımcılığın, Romanların eğitim, istihdam, barınma ve sosyal güvence gibi temel  haklarına erişimlerinde ağır sorunlarla karşı karşıya kalmalarına yol açtığını ortaya koydu. 

‘Eğitime Erişim Oranı Endişe Verici’

Açıklamasında Roman çocukların eğitime erişimi meselesinin endişe verici boyutlarda olduğunu söyleyen Roman Diyalog Ağı, Roman çocukların maddi olanaksızlıklar yüzünden çok erken yaşta okul sıralarını terk etmeye mecbur bırakıldığına değindi. Okula devam etme şansı bulan az sayıdaki Roman çocukların ise bu yoksulluk döngüsünü kırmaları için son derece önemli olan “kaliteli” eğitim alamadığı, okul sisteminde de önyargılarla başa çıkmak zorunda kaldığı belirtildi.

‘Ortalama %77.5 İşsizlik’

Yakın zamanda yapılan Türkiye’de Roman Toplulukları ve Yoksulluk Araştırması’na göre, Romanlar, ortalama %77.5 ile tüm kırılgan gruplar arasındaki en yüksek işsizliğe sahip gruplardan. İş piyasasında da karşı karşıya kaldıkları önyargılar ve ayrımcılığın da etkisiyle, istihdam  olanaklarına eşit şekilde erişemiyorlar. Bulabildikleri işler genelde geçici nitelikte, düşük ücretli, güvencesiz ve ağır işler oluyor. Düzgün işlerde çalışamama ve düzenli gelir elde edememe hali  Romanları yoksulluk sarmalına kilitliyor.  

‘Gözden Uzak Kalmaya Zorlanıyorlar’

Barınmanın da Romanlar için ciddi bir sorun olduğunu belirten Roman Diyalog Ağı, çoğunluğun alt yapı ve üst yapının yetersiz olduğu kenar mahallelerde, standart altı evlerde yaşamalarını sürdürdüğünü hatırlatıyor. 

‘Ortalama Yaşam Beklentisi 10 Yıl Daha Az’

Açıklamaya göre Romanların, fiyatların sürekli yükseldiği ortamda, besleyici gıdalara erişmesi daha da zorlaştı: ‘Zaten nesiller boyunca protein ve vitamin açısından zengin gıdalara erişimde sıkıntı yaşayan bu  kesim, bakliyatı da öğünlerinden çıkarmış durumda. Temelde hububat temelli gıdalarla karnını  doyurabiliyorlar. İyi beslenememe, standart altı evlerde barınma, ağır yaşam koşulları ve yoksulluk,  sağlık göstergelerine yansıyor. Romanların ortalama yaşam beklentisi ülkemizdeki ortalama yaşam  beklentisinin yaklaşık 10 yıl altında. Solunum yollarına ilişkin rahatsızlıklar çocuklarda yaygın  olarak görülüyor, kronik hastalıklar yirmili yıllarda başlıyor, yaşla beraber ağırlığı artıyor.’

‘Önyargıları Aşamıyorlar’

‘Romanların toplumsal yaşama eşit yurttaşlar olarak  katılımının önündeki en büyük engel ve sıralanan sorunların altında yatan ana sebep karşı karşıya kaldıkları önyargılar ve bu önyargıların yol açtığı ayrımcılık’  denen açıklamada, özellikle medyada yer alan  ayrımcı ifadelerin, Romanlar gibi kırılgan grupların daha da dışlanmasına yol açarken, önyargıları da pekiştirdiği belirtiliyor: Maalesef önyargılar ayrımcılığın ötesinde, kimi yerde nefret söylemine dönüşüyor.  Nefret söylemi konusunda da yeterince önlem alınmıyor. Bu suçu işleyenler yaptıklarıyla kalıyor.  

Roman Diyalog Ağı’nın talepleri şu şekilde:

• Romanlara yönelik nefret söylemleri, sosyal dışlama ve ayrımcı tutumların önlenmesine ilişkin  yasal mevzuat oluşturulması ve bu tür vakaların önlenmesine yönelik var olan yasal  yaptırımların uygulanması, 
• Eğitimden istihdama, sağlıktan barınmaya ve önyargılarla mücadeleye kadar yaşamın tüm  alanları kapsayan Romanlara yönelik gerçekçi ve bütüncül toplumsal içerme politikalarının ve  stratejiler geliştirilmesi; bunların eylem planları ve önlemlerle, gerekli bütçenin de ayırarak  hızla uygulamaya koyulması,  
• Pandeminin yol açtığı sorunlardan en ağır şekilde etkilenen Romanlara yönelik sosyo-ekonomik  destek paketlerinin oluşturulması, 
• Başta eğitim, politika ve medya alanlarında olmak üzere, Romanlara ilişkin resmi anlatı ve  söylemlerin, demokratik toplum, insan haklarına saygı ve hukukun üstünlüğü ilkeleri  kapsamında ve bu ilkeleri güçlendirecek şekilde pozitif bir çerçevede yansıtılması, 
• Romanlara ilişkin her türlü destek programı, politika, strateji ve eylem planının hazırlama,  uygulama, izleme ve değerlendirme süreçlerinde Romanların katılımının sağlanması ve  görüşünün alınması, 
• Ülkemizin kültürünün bir parçası olan Roman kültürü konusunda farkındalığın ve görünürlüğün  artırılması. 

6 Maddede Romanların Yanında Olmak

Ağın, bu konuda insan haklarına duyarlı sivil toplum aktivistleri ve kamuoyundan da beklentileri var: 

• Romanlara yönelik önyargıları ve kalıp düşüncelerin sorgulanması,
• Romanların maruz kaldığı nefret söylemi, sosyal dışlanma ve ayrımcılık konusunda ses çıkarılması,
• Romanların tarihi, sosyal ve kültürel yaşamlarıyla, yaşadıkları ekonomik ve toplumsal sorunlara  ilişkin bilgilenme,
• Romanların ayrımcı tutumlara maruz kaldığına tanık olunduğunda, onların yanında yer almak, 
• Roman toplumuyla ilgili konularda karar almadan önce, onları karar süreçlerine katılmak,
• Sadece 8 Nisan Dünya Romanlar Günü’nde ya da 6 Mayıs Hıdırellez’de değil, yılın tümünde  Romanların yanında olmak.

The post Dünya Romanlar Günü: Sorunlar ve Çözüm Önerileri appeared first on Sivil Sayfalar.

İçinde bulunulan koronavirüs sürecinde ayrımcılığa uğramaya devam eden Romanların şu an salgın, yoksulluk ve açlıkla mücadele ettiği belirtiliyor.

Acil Talepler Neler?

• Sosyal yardımlar kapsamında COVİD-19 mücadelesi süresince bu yoksul kırılgan kesimlere düzenli nakit yardımında bulunulması,
• Yoksul kesimlerin gıda temininde sorun yaşamaması için erzak desteği/sıcak yemek desteği sağlanması,
• İçinde deterjan, sabun, kolonya, kağıt mendil gibi malzemelerin bulunduğu hijyen kitlerinin dağıtılması,
• Su, elektrik, iletişim, doğal gaz faturalarının ödemesinin mücadele bitene kadar ertelenmesi ve ödemelerinin zamana yayılması,
• Su, elektrik, iletişim, doğal gazı kesik olanlara ivedilikle su, elektrik, doğal gaz ve iletişim hizmetlerinin yeniden verilmesi,
• Yoksul ve kırılgan kesimlerin ulaşabileceği mobil ve gezici sağlık hizmeti verilmesi,
• COVİD-19 şüphesi gösteren evsizlerin izolasyonda olabilecekleri, düzenli ve besleyici gıdalarla beslenebilecekleri, sağlık personeli desteği olan mekanların tahsis edilmesi,
• İlaç katkı paylarının COVİD-19 ile mücadele süresince kaldırılması,
• Nüfus yoğunluğu oldukça yüksek olan bu mahallelerde düzenli aralıklarda dezenfeksiyon yapılması,
• Mahallelerde sosyal yaşamın, dayanışmanın bir parçası olan kapı önü toplanmalarının yapılmaması konusunda bilgilendirme yapılması,
• COVİD-19’dan korunma, salgının önlenmesi konusundaki kamu spotlarının düzenli olarak STK’lar ve toplum önderleri aracılığıyla yoksul kırılgan kesimlerin çevrelerinde yayılmasının temin edilmesi,
• COVİD-19 sonrasında eğitimden kopan Roman çocukları için telafi eğitimi planlanıp uygulanması,
• İşini kaybetmiş ailelerin tekrar iş kurana kadar Toplum Yararına Program (TYP) kapsamında değerlendirilmesi,
• İvedi bir şekilde okur-yazar olmayan Romanlar için okur yazarlık kursuna başlatılması.

Açıklamanın tamamına buradan ulaşabilirsiniz.

The post Roman Sivil Toplum Kuruluşlarından Ortak Açıklama: ‘Romanlar Virüsten Çok Açlıkla Mücadele Ediyor’ appeared first on Sivil Sayfalar.