Salgın koşullarında sağlıklı gıdaya erişme konusunda çaba gösterenler, yerel üretim ve tüketimin sunduğu imkânlar ile birlikte gerçek ihtiyaçlarını belirlemenin, üretici-tüketici ortaklıklarının ve küçük çiftçilerin gıdanın sürdürülebilirliği için öneminin farkına varıyor. Üreticilerle tüketicilerin bir araya geldiği dayanışma ağlarının giderek yaygınlaşması, sorunların derinleşmesine neden olan tarım-gıda yöntemlerini dönüştürme fırsatı veriyor.

Bu yıl Gıda Günü temasını “Büyütelim, Besleyelim; Hep Birlikte Sürdürelim” olarak belirleyen Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), dayanışma ve işbirliğinin önemine dikkat çekiyor. Bu birliktelik; kentli ve köylünün, tüketici ile üreticinin birbirinden uzaklaşmasına neden olarak gıda krizinin derinleşmesine yol açan endüstriyel gıda sistemlerinin yerine; yerel üretim-yerel tüketim ile üretici-tüketici dayanışmasını koyuyor. Sadece verimlilik odaklı, kirleten ve yok eden, sürdürülemez sistemler yerine ise doğanın döngüleri ile uyumlu, herkes için sağlıklı ve erişilebilir gıda üretiminin sürdürülebilirliğini esas alan agroekolojik yöntemleri destekliyor.

Çözüme işaret eden çelişkiler!

Gıda güvenliğinin sağlanabilmesinin önündeki başlıca engellerden biri, tarım ve gıda sistemlerinin bütüncül bir değerlendirmeyle ele alınmaması. Bu anlamda gıda sistemindeki çelişkilere yakından bakmak, sorunların çözümü için yol gösterici olabilir.

Bir yanda insan faaliyetlerinin neden olduğu çevre kirliliği ve iklim krizi, sağlıklı gıda üretimini tehdit ediyor; diğer yanda kimyasallara, yoğun üretime ve kıtalar arası gıda alışverişine sırtını dayamış endüstriyel tarım sistemi, çevre kirliliği ve iklim krizini tetikliyor. Öte yandan sözde gıda üretimini artırmak için sağlığımızı ve biyolojik çeşitliliği tehdit eden kimyasallar kullanılıyor, buna karşılık tarladan sofraya devasa bir gıda israfı sorunu yaşanıyor.

FAO verilerine göre, her yıl dünyada kullanılan 3 milyon ton tarım zehiri, toprağı, suyu ve havayı kirletip sağlığımızı tehdit ederken, yaşanan gıda kaybının parasal bedeli, yıllık 400 milyar dolar. Söz konusu gıda kaybı ve israfı, küresel sera gazı salımının, yüzde 8’ini oluşturuyor. Sağlığımıza ve doğal varlıklara ödettiği bedel ise hesaplanmıyor. Bu gizli maliyetlerle üretilen gıdanın yaklaşık 1,3 milyar tonu ise çöpe gidiyor. Bir başka deyişle çöpe giden gıdalar yüzünden sağlık sorunları artıyor, biyoçeşitlilik azalıyor, iklim krizi derinleşiyor, emekler heba oluyor, kırsalın refahı düşüyor…

Yerel, küçük ölçekli, sürdürülebilir, adil, katılımcı ve dayanışmacı gıda sistemleri ise hem doğal varlıkların sürdürülebilirliğini destekliyor hem de gıda israfını önlüyor. Örneğin; tüketicilerin, ihtiyaçları doğrultusunda, yereldeki küçük çiftçilerle ortaklık yaptığı ve ürününe alım garantisi verdiği topluluk destekli tarım modeli ürünlerin tarlada kalmasını engelliyor. Aynı model, dağıtımın imeceyle örgütlenmesi sayesinde nakliye sırasındaki kayıpları da önlüyor.

Endüstriyel Gıda Zincirleri yerine Gıda Dayanışma Ağları

Covid-19 salgını öncesinde açlıkla mücadele edenlerin sayısı 820 milyonu geçmişken, salgınla birlikte gıdaya erişimde yaşanan aksaklıklar bu sayıda yüzde 12-14 oranında artışa neden oldu. FAO’ya göre, salgın en çok tedarik zincirini etkiledi ve bu da mevcut endüstriyel gıda zincirini sorgulama gerekliliğine işaret ediyor.

Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği Strateji Kurulu üyesi Oya Ayman, “Endüstriyel gıda sistemi, 70 yılı aşkın süredir denenmesine rağmen açlığı önleyemedi,” diyor ve ekliyor: “Oysa salgın, savaş ya da benzer kriz zamanlarında; tek tip üretimin ve halkaları kopabilecek gıda zincirlerinin yerini alacak çeşitlilik (polikültür) odaklı küçük ölçekli üretim, yerel üretim-yerel tüketimi destekleyen topluluklar, kolektif ve kooperatiflerin doğrudan pazarlamayı esas alan ağ sistemleri, gıdaya erişimi kolaylaştırıyor.”

Buğday Derneği ile Dört Mevsim Ekolojik Yaşam Derneği’nin Ankara, Güdül’de yürüttüğü ”Gıda Topluluklarıyla Agroekolojik Dönüşüm” projesinin yürütücüsü Ceyhan Temürcü, salgın döneminde küçük üreticilerin çevrelerindeki toplulukları taze, sağlıklı, besleyici gıdalarla doyurmaya devam ettiklerini ve daha geniş kitlelerle doğrudan bağlantı kurmak için yaratıcı çözümler bulduklarını söylüyor: “Dahil olduğumuz katılımcı güvence sisteminde (Doğal Besin, Bilinçli Beslenme Ağı) yer alan bazı üreticiler, ihtiyacı olan herkes için ücretsiz gıda bile sundular. Birçok kooperatif ve gıda topluluğu sağlık önlemlerine uygun olarak gıda dağıtmaya devam etti. Topluluk destekli tarım grupları ve üretici örgütleri, salgına karşı güvenli yöntemleriyle, her zamankinden daha aktif şekilde faaliyet gösterdiler. İnsanlar, en kırılgan durumdakiler için dayanışma fonları oluşturmak üzere örgütlendiler. Çiftçiler ve sorumlu tüketiciler, toplumlarımız için bir güç kaynağı olduklarını ve kendilerine alan açıldığında çözümlerini daha da yaygınlaştırabileceklerini kanıtladılar.”

Katılımcı ve kolektif gıda sistemlerinde yer alan üretici ve tüketicilerin salgın sırasındaki deneyimleri; açlık, gıdaya erişim ve israf konularında çözüme götürebilecek paradigma değişikliği kapsamında örnek teşkil ediyor. Söz konusu paradigma değişikliği için;

• Yerel üretim ve yerel tüketimi
• Atalık tohumların, çeşitliliğin teminatı olan küçük çiftçileri
• Agroekoloji veya organik sertifikalı tarım yöntemlerini
• Tarladan sofraya gıda israfının önlenmesine yönelik sistemleri
• Topluluk destekli tarım veya katılımcı sertifikasyon modellerini
• Kırsalda cinsiyet eşitliğini ve gençler için gelişim fırsatlarını
• Kooperatifler, gıda toplulukları, üretici pazarları gibi doğrudan pazarlama yöntemlerini
• Konuyla ilgili sivil toplum kuruluşu, kolektif, inisiyatif vb. toplulukların çabasını destekleyen
• Gıdamız ile ilgili bilgi edinme hakkından hiçbir şekilde vazgeçmeyen politikaların hayata geçirilmesi gerekiyor. (Bkz: Change.org/GidadaSansureHayir)

Buğday Derneği, bu politikaların; geniş kitlelerin sağlıklı gıdaya erişimini sağlamaktan öte, doğal varlıkların ve tarımsal biyoçeşitliliğin korunmasına, kırsalın kendi değerinin farkına varmasına, küçük üretici refahının artmasına ve tarımsal kaynaklı sera gazı emisyonlarının azalmasına katkıda bulunacağını savunuyor.

The post 16 Ekim Dünya Gıda Günü: Çözüm Dayanışma appeared first on Sivil Sayfalar.

Birleşmiş Milletler (BM) Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) bu yılki 16 Ekim Dünya Gıda Günü temasını “Eylemlerimiz, geleceğimiz. 2030’a kadar tüm dünyada #SıfırAçlık hedefine ulaşmak mümkün” olarak belirledi. FAO’nun açlık ile ilgili verilerine değinen TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, “Verilere bakıldığında 2014-2017 yılları arasında dünyada aç insanların sayısının giderek arttığı görülüyor. 2017 yılında ise yaklaşık 821 milyon kişinin açlık içinde yaşadığı tespit edildi. Diğer bir deyişle her dokuz kişiden biri açlık çekiyor ve bu insanların yüzde 60’ı kadınlardan oluşuyor. Gıda hakkı yaşam hakkı olduğundan açlığın önlenmesi ve her bireyin yeterli ve sağlıklı gıdaya fiziksel ve ekonomik olarak erişebilir kılınması tüm insanlığın ortak sorumluluğudur” dedi.

Gıda israfının küresel maliyeti 2,6 trilyon dolar

TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç

Artan nüfus ile birlikte gıda ihtiyacının da arttığına değinen TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, gıdamızın %95’ini temin ettiğimiz toprak varlığının tehlike altına girdiğini ifade etti. 1998-2013 yılları arasında dünyadaki tarım alanlarının %20’sinin, mera alanlarının ise yaklaşık %25’inin bozuluma uğradığını belirten Deniz Ataç, “Erozyon, tuzlanma, kirlilik, yanlış tarımsal uygulamalar, verimli tarım topraklarının ve mera alanlarının tarım dışı amaçlara tahsisi toprak bozulumunun önde gelen nedenlerini oluşturuyor. Üstelik iklim değişikliğiyle ilişkili yüksek sıcaklıklar, kuraklık artışları, fırtınalar, taşkınlar gibi hava hallerinde görülen artışlar da tarımsal üretimi olumsuz olarak etkiliyor. Üretilen gıdanın üçte biri israf oluyor, çöpe gidiyor. Gıda israfının küresel maliyeti, çevresel ve sosyal maliyetler de hesaba katıldığında yılda 2,6 trilyon dolara yakın bir düzeye ulaşıyor. Bugün dünyada yaşanan savaşların ve göçlerin arkasında gıdaya erişim ve dolayısıyla açlık sorununun yer aldığı biliniyor. Bu nedenle dünyada barışı sağlamanın yolu toprağın sunduğu bereketi sürdürülebilir kılmaktan geçiyor” şeklinde konuştu.

Tarım arazileri ve meralar hızla kaybediliyor

Dünya bir yandan açlığın önüne geçmeye çalışırken diğer yandan amaç dışı tahsislerle tarım alanları ve meralarda azalma oluyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre tarım arazilerinin kapladığı alan Türkiye’de 1992 yılında toplam 27,6 milyon hektar iken, 2017 yılında 23,4 milyon hektara geriledi. 25 yılda yaklaşık 4 milyon hektar yani yaklaşık Konya ili büyüklüğünde tarım arazisi kaybedildi. Bu da tarım alanlarının %15 küçülmesi anlamına geliyor. 1920’lerin başında arazilerimizin %56’sını oluşturan meraların oranı bugün %19’a geriledi ve mevcut meralarımızın %70’inde bitki örtüsü zayıf ve verimsiz hale geldi. Öte yandan Türkiye’de 2023 yılına kadar 6 milyon nüfus artışı olacağı tahmin ediliyor. Sadece tahıl üretimi bile dikkate alındığında, artan nüfusun ihtiyacını karşılamak için tarımsal üretimimizin de artması gerekecektir. Verimlilik artışı sağlamadan sadece 1 milyon ton tahıl için yaklaşık 400 bin hektar (yaklaşık 535 bin futbol sahası büyüklüğünde) tarım alanına daha ihtiyaç duyulacağı düşünüldüğünde, tarım alanlarımızdaki kayıpların ne kadar kritik olduğu görülüyor.

Alınabilecek önlemler var

İhtiyaçlar dikkate alındığında, tarım arazilerinin amaç dışı kullanımının önlenmesi gerekliliği ön plana çıkıyor. Bu kapsamda 5403 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun öngördüğü şekilde Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Planları’nın hazırlanması gerekiyor. Tarımsal potansiyeli yüksek olduğu için büyük ova ilan edilen alanların tarım dışı amaçlara tahsis edilmesi önlenmelidir. Toprağın sürdürülebilir yönetimi, toprak koruma ve erozyonla mücadele tedbirleri acilen desteklenmelidir. Tarım alanları gibi meraların da amaç dışı kullanımına son verilmelidir. Hayvancılığın geliştirilmesi, biyolojik çeşitliliğin ve toprağın korunmasına hizmet edecek şekilde “sürdürülebilir mera yönetimi” hayata geçirilmelidir. Ayrıca tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için alınacak önlemlerle üreticinin kazancı iyileştirilmeli, kırsal göçün önüne geçmeyi sağlayacak kırsal kalkınma politikaları benimsenmelidir. Tarladan tüketime tüm zincirde gıda israfını önlemek için çalışmalar gerçekleştirilmelidir.

Kaynak: Yeşil Gazete

The post Dünya Gıda Günü’nde Geldiğimiz Nokta: Konya Büyüklüğünde Tarım Alanını 25 Yılda Kaybettik appeared first on Sivil Sayfalar.

16 Ekim BM Dünya Gıda Günü

14-15 Ekim Kadıköy Gıda Şenliği

Göztepe Özgürlük Parkı

 Program:

14 Ekim 2017 Cumartesi

Saat: 12.00 Açılış Konuşmaları

Atölyeler (14 ve 15 Ekim’de gün boyu) Cumartesi 12.30, Pazar 12.00’den sonra

1. Fermente Ürünler (Sirke, Turşu, Boza, Kombu Çayı, Şalgam)
2. Süt Ürünler (Ayran, yoğurt mayalama, kefir, peynir yapımı)
3. Unlu Ürünleri (Ekşi maya, nohut mayası, ekşi mayalı ekmek, ev eriştesi)
4. Pişirilerek yapılan ürünler (Salça, reçel, konserve, aşure, şekersiz reçel yapımı)
5. Çocuklara Seçenekler (kurabiyeler, soğuk çaylar, balık köftesi, ev burgerler)
6. İçecekler (limonata, şerbet, şıra, likör)
7. Özel Ürünler (şeker hastaları, çölyak hastaları ve vegan/vejeteryanlar için özel gıda üretimi)

Söyleşiler

                14/10 Cumartesi

1. Tarımsal Alanların Küçülmesi, Sağlıklı Gıdaya Erişime Etkileri, Örgütlenme Modelleri 13.00-14.30

Moderatör: Hüseyin VARIŞ – Kadıköy Kent Konseyi Gıda Çalışma Grubu Sözcüsü

Konuşmacılar:

Abdullah Aysu (Çiftçi Sendikaları Başkanı)

Murat Kapıkıran (TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası)

Müge Alaboz (Yeryüzü Derneği)

Prof. Dr. Alper Yılmaz (İÜ Veterinerlik Fakültesi)

Av. Elifsu Dilek Şen

2. Kent’te Toprak ve Ekim 30-17.00

Moderatör: Defne Koryürek (Fikir Sahibi Damaklar Hareketi)

Konuşmacılar:

Özkan Ökten  (Yedikule Bostanları)

Petek Çırpılı (Kuzguncuk Bostanı)

Sevil Baştürk (Roma Bostanı)

Defne Aksel (Fenerbahçe Permakültür Topluluk Bahçesi)

                15/10 Pazar

3. Gıda Güvenliği ve GDO 00-14.30

Moderatör: Kemal Kutlay / KKK Gıda Çalışma Grubu

Konuşmacılar:

Ahmet Atalık (TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası)

Petek Ataman (TMMOB Gıda Mühendisleri Odası)

Dr. Can Demir (İstanbul Veteriner Hekimleri Odası)

Melahat Cengiz (İstanbul Tabip Odası)

Aziz Koçal (Tüketiciyi Koruma Derneği)

Ayşe Bereket (Yeşil Gazete)

4. Forum: Sağlıklı Gıda Nedir? 00-17.00

Moderasyon:

Gürol ŞİMŞEK (TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası)

Nuray Güngöroğlu (TMMOB Gıda Mühendisleri Odası)

Neşe Cesur (İstanbul Veteriner Hekimleri Odası)

Konser: Beton Orman ve Ahmet Beyler (14/10 Cumartesi 17.00)

 Dj. King Seroman (Şenlik boyunca, söyleşi aralarında) 

Stantlar:

Kadıköy Belediyesi

Kadıköy Kent Konseyi

Tabipler Odası

TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası

TMMOB Gıda Mühendisleri Odası

İstanbul Veteriner Hekimler Odası

Buğday Derneği

Yeryüzü Derneği

Fenerbahçe Topluluk Bahçesi

Erenköy Şerbet

TİDER (Temel İhtiyaç Derneği)

Çölyakla Yaşam Derneği

NeosBiome Naturel Ürünler

GEKOO Gıda ve Ekolojik Ürünler

Good4Trust.org

İksir Resort Town

Ahmet Aybey

Eğriçayır Organik Ürünler

Alerji İle Yaşam Derneği

Yeşil Gıda Topluluğu

Taze Taze Gıda İşletmesi

Muaffak Özdil

Şafak Çömertoğlu

Nejla Mert

Necla Dizen

Selçuk Türköz

The post Kadıköy Gıda Şenliği’ne davetlisiniz appeared first on Sivil Sayfalar.