Tıpkı büyükler gibi bir hapishane işleyişine sahipler. Çocuk oldukları ya görmezden geliniyor ya da bu şekilde bir iyi sonuç alınabilecekmiş gibi bir hayale kapılıyorlar.. Birçok ilde hapishanelerde çocuk koğuşu denen bir bölümde kalırlar. Avrupa cezaevi kuralları gereği ve çocuğun yüksek yararı ilkesi göz önüne alındığında bu kabul edilebilir bir durum değildir. Şakran, Silivri, Sincan ve Maltepe gibi kampüs hapishanelerinde çocuk hapishaneleri yaptılar, şehirden uzak buraları… Rehabilitasyonda ilk kural aile ve arkadaşlarına ve avukatına erişimdir. Kampüs hapishaneleri bu açıdan insan hakları hele çocuk haklarına çok aykırıdır. Kapasite çok fazla, ortak alanlar yeterli değil. Uzman ve çocuk psikolojisinden anlayan personel sayısı oldukça az. Hatta 70 ilin hapishanesinde çocuklarla ilgilenebilecek kapasitede uzman yok. Çocuklar İnfaz koruma memurlarına emanet. Oysa bu memurların büyük bölümü işini sevmeyen, eğitim seviyesi hala düşük, çocuk psikolojisini bilmeyen insanlar. Çocukların anneleriyle hiçbir temas olmadan tel örgünün arkasından  yapılan görüş, onur kırıcı, hiçbir iyileştirici yanı olmayan çok zalimce bir uygulamadır

2019 itibari ile içeride şuan kaç çocuk/genç var?

Yaklaşık 3 bin yüz civarı 12-17 yaş çocuk var hapishanelerde. Ve daha acıklı olanı var 684 bebek var… 0-6 yaş anneleriyle kalan bebek ve çocuklar. Rakamları tam alamıyoruz ama tahminlerimiz 19-22 yaş arası 50 bin civarı genç hapishanelerde. Şartlar çok kötü. Fiziksel ve ruhsal gelişimleri için uygun değil. Yapılması gereken annelerin ev hapsine alınmasıdır. Bu sisteme geçilmelidir. Oyuncaktan yeterli beslenmeye ve güvenliğe kadar çok fazla problemleri var. Başlı başına bir haber konusu olmalı bu.  

 Yüzde 65 civarında tekrar cezaevlerine geri dönüyor diyorsunuz. Peki bunun nedeni sizce  nedir?

Maalesef çok fazla kazanımlar elde edemedik çocuklar için, çok heyecanlı işler yaptık tam bir şeyler olacak derken hep tersine döndü. Bir sorunumuz var bizim, hapsetmeyi seviyoruz sanki hapsedince her şey çözülecekmiş gibi bir duygumuz var. Oysa niye hapsettiğimizi çok iyi bilmemiz gerekiyor, yoksa bu bir ‘intikam’ almaya dönüşüyor. Şunu demek istiyorum eğer hapsettiğiniz çocuğun oraya gelme koşulları aynı kalıyorsa, yoksulluk, eğitimsizlik, istismar vb. birde üstüne sadece hapsedip hapishane koşulları bir rehabilitasyona uygun değilse, günü gelince ‘hadi güle güle’ diyorsan o değişmeyen ortama, hatta artık daha da kötü ortama (çünkü artık çocuk damgalanmış durumda) yolluyorsan. Zaten tam da bu nedenle çocukların tekrar suçla ilişkilenip hapishaneye geri gelmeleri %65 civarında. Korkunç bir durum bu.

“Toplum Temelli Rehabilitasyon Merkezleri Kurulmalı”

Kapalı mekanların çocuk  ve insan üzerindeki ruh sağlığı açısından , psikolojik etkileri nelerdir? Çözüme dair ne önerirsiniz veya diğer ülkelerde bunun örnekleri var mıdır? Paylaşır mısınız?

Bakanlık romantik bulmuştu bu önerimizi, halbuki Almanya çocukları adalet sistemi içerisinde çıkarmayı başardı. Çocuk ve Gençlik Suçluluğu diye ayrı bir birim kurdu. Bu birimi de sosyal hizmetlere bağladı. Yani Adalet Bakanlığı yargılamasını yaptıktan sonra çocuklar sosyal hizmetlere teslim ediliyor. Ve çocuklara suçlu gözüyle değil, ‘Ortada bir problem var  bunu çözeceğiz’ mantığı ile bakıyorlar. Çocuk hapishaneleri kapatılsın derken, çocuklar suçla ilişkilenip dursun bizde görmezden gelelim affedelim demiyorum ki. Çocuğun suçla ilişkilendiği ortamı ortadan kaldıralım. Paramızı, emeğimizi bu amaca harcayalım. Ve illa çocukları hapsetmemiz gerekiyorsa toplum merkezli rehabilitasyon merkezleri açılmalıdır. Bu merkezle sivil toplum kuruluşlarına açık olmalıdır. Çocukları suçlu gibi görmemeli, onları anlamaya çalışmalı, onlara karşı vicdanlı olmalı. Gelişmiş ülkelerde bırakın ‘çocuk suçlu’ kavramını, ‘suça itilmiş çocuk’ kavramı bile terk edilmiş durumda. Artık  ‘adalet sistemi içindeki çocuk kavramı kullanılıyor.

“Onarıcı Adalet Sistemine Geçmeliyiz”

Cezaevlerinin kapatılmadan çok artırıldığı bir dönemdeyiz bunu nasıl değerlendiriyorsunuz?

Nüfusa oranla toplam mahpus sayısı açısından Avrupa’da birinciyiz tam 284 bin civarı insan hapishanelerde bunların 13 bin civarı kadın. Çocuk mahpus sayısında yine Avrupa’da birinci sıradayız. Sayılardan bahsettik. Evde, okulda olması ve oyun oynaması, kendini geliştirmesi gereken  yerlerde olması gerekirken, 24 saat kapalı bir kurumda ve ağır şartlarda yaşayan çocuklar. Hiçbir hapishane herhangi bir canlı için uygun değildir, hapishaneler işe yaramaz kurumlardır. İlla hapsedeceksek bu son çare olmalı. Çocuklar için hapishaneler daha fazla suçla tanıştığı, sürekli istismara uğradığı yerlerdir. Çocuk bir kere hapishaneyle tanıştığı zaman tekrarı kolaylaşıyor. Biz intikamcı adalet, cezalandırıcı adalet uyguluyoruz. Tek başına cezalandırma problemi çözmüyor. Tartışılamayacak kadar açık  bir gerçek. Bir çocuk suçla ilişkilendiği andan itibaren çok dikkatli olunmalıdır. Polis son çare devreye girmelidir. Alanında eğitimli çocuk polisi olmalıdır. Çocuk yargılanacaksa çocuk mahkemelerinde yargılanmalıdır. Polis ve gardiyan zorunlu olmadıkça çocukla ilgili ortamlarda uzman psikolog ve sosyal hizmet uzmanları görev yapmalıdır. Bağımsız izlemeye izin verilmelidir. Sivil toplum kuruluşlarından, alanında yetkin çocuk konusunda çalışan derneklerden, vakıflardan, uzmanlardan, akademisyenlerden oluşacak bağımsız izleme sorunların çözümü için gerekli. Uygulayan ülkeler başarıyor. Biz de yapmalıyız.

Son olarak eklemek istediğiniz bir konu var mı?

Çocuk hapishaneleri kapatılsın…Hiç romantik diyerek hafife alınacak bir durum değil.

Çok gerçekçi bir istek bu. Başarabiliriz. Hapishanelerde çocuklar var. Unutmayın onlar çocuk.

The post RUHİSAK Kurucu Üyesi Zafer Kıraç: <br> ‘Unutmayın Onlar Çocuk” appeared first on Sivil Sayfalar.

Öte yandan Ankara Barosu Cezaevi Sorunları İzleme Komisyonu, Ankara Barosu Çocuk Hakları Merkezi, Ankara Tabip Odası, Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum, Çocuklar İçin Daha İyi Bir Dünya Girişimi, İnsan Hakları Derneği, İnsan Hakları Derneği Ankara Şubesi, Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası ve Türkiye İnsan Hakları Vakfı tarafından yapılan ortak açıklamada; ‘yaşananlarla ilgili bilgi alamadıkları ve çocuklarla görüşemedikleri’ ifade edildi. 

Kurumlar taleplerini ise: “Sincan Cezaevi kapıları acilen avukatlara, çocuk hakları kurumlarına ve uzmanlara açılsın. Oluşturulacak heyetin yaralı çocuklarla görüşmesi derhal sağlansın. Cezaevinde bulunan her bir çocuğun durumu hakkında derhal yakınlarına bilgi verilsin, kamuoyuna açıklama yapılsın. Çocukların sağlık durumlarının kontrolü için cezaevi, bağımsız sağlık örgütlerine ve ilgili uzmanlara açılsın. Çocukların yakınları ve ebeveynlerinin talep etmesi halinde görüş günü beklenmeksizin görüşmeleri sağlansın. Çocukların tedavileri cezaevi revirinde değil sağlık kurumlarında, ebeveynleri, yakınları ve avukatları gözetiminde yapılsın. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı olan Çocuk Koruma Kanunu Merkezi Koordinasyonu olayla ilgili sorumluluk almalı ve çocukların sağlık ve can güvenliğinin sağlanmasının güvencesi olmalıdır. Benzer olayların önceden önlenebilmesi için, baroların öncülüğünde çocuk cezaevlerinin periyodik olarak sivil denetime tabi tutulması ve çocuk tutukluluğunu esas alan çocuk cezaevi sistemi yerine alternatif çözüm yöntemleri konusunda ortak çalışmalar yapılsın” şeklinde sıraladı.

TODAP’ın ‘Çocuk Hapishaneleri Kapatılsın’ başlığıyla yayınladığı çocuk mahpus sayısı ve Sincan’da yaşananlara dair görüşlerini içeren yazılı açıklama şöyle:

7 Çocuk Hapishanesi 2 Bin 800 Çocuk Tutuklu

“Türkiye’de; Ankara, İstanbul, İzmir, Hatay, Tarsus, Diyarbakır ve Kayseri olmak üzere toplamda yedi kapalı çocuk hapishanesi bulunuyor. 2017 yılında yayınlanan verilere göre bu hapishanelerde yaklaşık 2 bin 800 çocuk tutuluyor. Çocukların herhangi bir davranışının “suç” olarak tanımlanması ve bunun sonucunda ailelerinden, sevdiklerinden, okullarından uzak “ıslah” edilmeye çalışılıyor olmaları çocuğun hem fiziksel hem de ruhsal sağlığı açısından kabul edilemez. Kapatma uygulamasının kendisi bile çocuklara yönelik başlı başına bir hak ihlaliyken, bir de bu çocuklar her gün şiddete, tacize, hakarete maruz kaldıklarını beyan ediyor. Çocuklar sadece özgürlükten mahrum bırakılarak cezalandırılmıyor, hapishanelerin iç işleyişindeki resmi ya da gayrı-resmi mekanizmalar ile cezaları katmerleniyor. Örneğin yeşilçam filmlerinde kaldığını düşündüğümüz “koğuş ağalığı” sistemi “mümessillik” adı altında çocuk hapishaneleri başta olmak üzere birçok hapishanede devam ediyor. Bu mümessiller bizzat idare tarafından destekleniyor ve bulundukları koğuşlarda çeteleşme ve idare desteği yoluyla diğer çocuklara yönelik zorbalığın başını çekiyor.

Tutuklanan Çocuklar Tekrardan Tutuklanma Riskiyle Karşı Karşıya

Özellikle çocuk hapishanelerinde çok yaygın bir şekilde rastlanan taciz ve tecavüz olayları da yine kapatılan çocuğun cezasının bir parçası oluyor. Bu çocuklar yalnız hissediyor, bugüne ve geleceğe ilişkin kaygıları artıyor ve tüm bunların sonunda intihara sürükleniyor. Yaşamlarının en dinamik, en üretken dönemlerini hapishanede geçirmek zorunda kalan bu çocuklar için hapishaneden girdikleri gibi çıkmak mümkün olmuyor. Yoğun olarak deneyimledikleri olumsuz duygular ile baş edemeyen çocuk, hapishanede öğrendiği pek çok yeni suç tipine başvurarak dışarıda hayatta kalmaya çalışıyor ve bu sarmal sürekli tekrarlanıyor. Yapılan araştırmalar bir kez tutuklanan çocukların çok yüksek oranlarda yeniden tutuklanma riskiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Hapishane sisteminin çocukları suçtan uzaklaştırmadığı aksine yeni suçlar öğreterek, suç işleme ihtimallerini arttırdığı görüşü bilimsel verilerle destekleniyor.

Son zamanlarda yine Sincan hapishanesi örneğinde olduğu gibi, çocukların yaşamak zorunda bırakıldıkları alanlarda darp, küfür, hakaretten bahsediliyor. Aileler aracılığıyla hapishanedeki gergin ortamı haber alarak çocuklarla görüşmek isteyen avukatların talepleri reddediliyor, cezaevi idaresi konuyla ilgili açıklama yapmaktan kaçınıyor. Sabah saatlerinde yapılan görüşmeler sonucu 6 çocuk ve 14 gardiyanın karıştığı bir olay yaşandığı, 6 çocuk ve 2 gardiyanın yaralandığı ortaya çıkıyor. Hapishane yönetimi çocuklar için “sadece ayaktan tedavi edilecek şekilde yaralandılar” gibi sorumluluktan uzak açıklamalar yapıyor. Bizler psikologlar olarak biliyoruz ki; hiçbir çocuk, yasanın suç olarak kabul ettiği herhangi bir durumu, olayı, davranışı ortaya çıkarmakla suçlanamaz ve cezalandırılamaz.

Çocuk Hapishaneleri Çözüm Değil

Çocukların koşulları, aile içi dinamikleri, sosyal ve çevresel etkenleri çocuğa ve evrensel çocuk haklarına uygun biçimde düzenlenmezse; çocuğun ekonomik kaynaklara ulaşımı; çocuğun sağlık, barınma, eğitim gibi ihtiyaçları göz önünde bulundurarak planlanmazsa; yaşadıkları hayatla ilgili katılım, söz söyleme hakları tanınmazsa çocuğun yaşayacağı ve doğallığında yaşatacağı sıkıntıların azalmayacağını aksine artacağını biliyoruz ve çocuk hapishanelerinin bunun için bir çözüm olamayacağının tekrar altını çiziyoruz. 

Pozantı, Şakran, Sincan… Hapishanelerin sistematik olarak çocuk istismarına neden olduğunun göstergesi olarak toplumsal hafızamızda yer ediniyor. Daha fazla çocuğun bu döngüde kaybolup gitmemesi için çocuk hapishanelerinin derhal kapatılması gerektiğini psikologlar olarak bir kez daha dile getiriyoruz.”

Öte yandan Ceza İnfaz Siteminde Sivil Toplum Derneği (CİSST) 2017 yılında yayınladığı Çocuk Mahpuslar Raporu’nda, Sincan Çocuk Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nun da yer aldığı geniş bir çalışmayı kamuoyuna sunmuştu.

Raporun tamamına ulaşmak için tıklayınız.

The post TODAP’tan Sincan Çocuk Hapishanesi’nde Yaşanan Olaylara İlişkin Açıklama: ”Çocuk Hapishaneleri Kapatılsın!” appeared first on Sivil Sayfalar.