İlginizi Çekebilir : Celadet’in Hawar’ı 1932’den Beridir Kulaktan Kulağa Yayılıyor

Chalak Events’in çalışmaları nedir, bu sene neler yaptı ve neler yapmayı planlıyorsunuz?

Çalışmalarımız arasında Kürtleri ilgilendiren her şeye yer veriyoruz. Kürt edebiyatı, dili, kültürü, sineması, tiyatrosu, ifade edilişi ve bilimum sanatını kapsıyor.

Bu senenin ilk ayında iki gün süren Kürtçe stand-up etkinliğini Mehmet Erbey ile; 14 Şubat Dünya Sevgililer Günü’nde Kürt kültürünün ve mirasının önemli bir geleneği olan Sêva Mêxekrêj (Karanfilli Elma) atölyesini; 10-14 Nisan arasında Torino’da Kürt İfade Festivali’ni her biri alanında çok yetkin 10 Kürt sanatçıyla; Kürt yönetmen Tahsin Özmen’in ödüllü iki kısa filminin galası ve en son etkinliğimiz de Kent Yürüyüşleri adını verdiğimiz İstanbul’da Kürt İzleri toplumsal hafıza yürüyüşünü Tahir Baykuşak’ın anlatımı ve öncülüğüyle  15 katılımcıyla gerçekleştirdik. Hepsini birbirinden değerli ve yapmak istediğimiz işleri gösteren çalışmalar olarak görüyorum.

Yapmayı planladığımız etkinlikler de yine paneller, imza günleri, film galaları, Spoken Word Kurdî etkinlikleri, kent yürüyüşleri ve yine önümüzdeki sene için uluslararası bir Kürt festivali daha yapmak üzere çalışıyoruz. Bütün bu çalışmalarımızı arkadaşlarımla beraber kendi özel hayatımız, okulumuz ve işimizden vakit ayırarak yapıyoruz. Yani hiçbirimiz profesyonel olarak Chalak Events adında bir yerde çalışmıyoruz ve esas işimiz bu değil, dolayısıyla çektiğimiz zorlukların buradan anlaşılabileceğini ve bu emeğin görülmesini de bekliyoruz.

Paneliniz Kürt yayıncılığı üzerine olacak, bu konuyu seçme nedeniniz neydi?

2006’dan beridir Kürt Dil Bayramı’nın kutlanılması Hawar Dergisi’nin yayın hayatına başlaması ile gerçekleşiyor. Dolayısıyla biz bu yıl Kürt yayıncılığını bilinçli bir şekilde tercih ettik. Yüksek lisans tezini Mardin Artuklu Üniversitesi Kürdoloji bölümünde veren araştırmacı Mesud Serfiraz da panelin ilk konuşmacısı olarak “Osmanlı Döneminden Hawar’a Kadar Kürt Yayıncılığı (1898 – 1943)” sunumunu yapacak.

İstanbul’da yayın faaliyetini sürdüren 2 önemli Kürt yayınevi olan Nûbihar ve Peywend yayınlarının editörleri ve sahibleri bize kendi yayıncılık tecrübelerini, Kürt yayıncılığına başlama hikayelerini ve elbette yayına başladıkları günden beri karşılaştıkları zorlukları ve kırılma anlarını anlatacaklar. Yani Mesud Serfiraz’ın bıraktığı yerden; Hawar’dan günümüze kadar olan bölümü bizzat sahadaki iki aktör olan Süleyman Çevik (Nûbihar) ve Ömer Faruk Yekdeş (Peywend)’den dinleyeceğiz. Panelin moderatörünü de yine bilinçli bir şekilde belirledik: Murat Bayram. Kendisi gazeteci ve yazar, dolayısıyla Kürt edebiyatına ve yayıncılığına da yakın bir isim. Bu açıdan 4 katılımcının da birbirlerini teori ve pratik yönünden tamamladıklarını düşünüyoruz. Esas olarak Kürt yayıncılığını sürdüren kişilerin bu anlamlı günde kendi hikayelerini anlatmaları için ve yayıncılık faaliyetlerinin daha da görünür olması için böyle bir panel yapmaya karar verdik.

Kürt Dil Bayramı ile ilgili bir mesajınız ya da çağrınız var mıdır?

Biz Chalak Events olarak çağrımızı kurulduğumuz 2017 yılının eylül ayından beridir yaptığımız etkinlikler ve işlerle zaten vermekteyiz. Amaçlarımızdan biri Kürtçe’yi kamusal alanda görünür kılmak ve bu dile, kumaşa Ehmedê Xanî’nin deyişiyle “bir alıcı bulmak” ve yaratmaktır. Çünkü alıcısı olmayan bir dilde üretim yapılamadığını biliyoruz, bu da ilerleyen zamanlarda şüphesiz dilin değersizleşmesine ve ölümüne yol açacaktır. İşte tüm bunlar olmasın diye dile bir albeni kazandırıp alan açmaya çalışıyoruz.

İstanbul’da okuyan üniversiteli gençler olarak daha çok genç bir kitleye sesleniyoruz, sadece kamusal alanda değil yazılı ve görsel medyada da Kürtçe’yi elimizden geldiği kadar kullanıyoruz. Bunlarla hem Kürtlere hem de Kürtlere ilgi duyan kesime ulaşmayı hedefliyoruz. Çünkü Celadet Alî Bedirxan ve HAWAR’ın ilk sayısından ilhamla bildiğimiz bir başka şey de şu: “…Zanîn xwe nasîn e. Xwe nasîn ji me re rêya felat û xweşîyê vedike. Her kesê ko xwe nas dike, dikare xwe bide nas kirin…” Yani: “Bilim/bilme kendini tanımaktır. Kendini tanımak bize kurtuluşun ve güzelliğin yolunu açar. Kendini tanıyan herkes, kendisini tanıtabilir..” Misafir ettiğimiz çoğu Kürt yazar, şair, müzisyen, yönetmen, ressam, heykeltıraş vs. Kürtler tarafından tanınmıyor veya eserlerinden çok az bir kesimin haberi var. Tüm bu saydığım nedenlerden dolayı gücümüz oranında ulaşabildiğimiz kadar kişiye ulaşıp bu dili, kültürü ve sanatını tanıtmak istiyoruz, çünkü bizim sahip olduğumuz araçlar, aygıtlar ve kurumlar çok az ve kendimizi tanıma ve tanıtma da yetersiz kalıyoruz. Biz sadece yerelde ve ulusalda değil, evrenselde de Kürtleri tanıtmak gibi bir amaç edindik. Bu amacı da bu yılın Nisan ayında İtalya-Torino’da 4 gün süren uluslararası bir “Kürt İfade Festivali” ile gerçekleştirdik.

Kürtçe dilinde ettiğimiz ısrarın izdüşümünü etrafımızda Kürtçe’yi öğrenemeyen ve konuşmaktan çekinen o arkadaşlarda gördük, birebir bize teşvik edici bir faktör olduğumuzu söyleyen arkadaşlar oldu. Biz bir kişi için bile teşvik edici olmuşsak mutluyuz. Dilde bu kadar ısrar etmemizi bu açıdan önemli görüyorum. Tabandan gelecek olan istek ve çağrılar ancak tavanı şekillendirebilir veya harekete geçirebilir. Biz de Kürtlerde kendi dillerine olan bağlılıklarının ve dilin albenisinin artması için kültürel ve sanatsal aktivitelerimizle mesajımızı çok açık bir şekilde veriyoruz.

15 Mayıs 1932’de Celadet Ali Bedirxan HAWAR Dergisi’ni çıkartıp Kürtçe grameri oluşturup alfabeyi Latinize etmiştir. Yani alfabeyi “çağın ruhuna” (zeitgeist) uyarlamıştır, biz de 21. yüzyılın ikinci çeyreğinin ruhuna uygun etkinlikler ile Kürtçeyi görünür kılmayı ve bizden önce bu işi yapmış olanların mirasını devam ettirmeyi amaçlıyoruz. Yani bu dil mücadelesi bizimle başlamadı ve bizimle bitmeyecek de. Sadece İstanbul’da değil Van’da da arkadaşlarımız Chalak Events’in şubesini kurup orada etkinliklerini sürdürüyorlar.

The post Chalak Events’ten “Kürt Edebiyatı Ve Yayıncılık” Paneli appeared first on Sivil Sayfalar.

Geceye Botan bölgesinin en önemli dengbêjleri arasında sayılan dört dengbêj katılacak: Cemalê Mihê, Dengbêj Kurdê, Henîfa Şirnexî ve Avdilayê Goyî.

Bu iki gecede Botan’dan gelecek dengbêjler Nesrîn Şêrwan’ın anısını canlı kılabilmek için Botan’ın dengbêj formları olan “payizok, heyranok” ve “lawik”lerini söyleyecekler. Bununla beraber tarihte meydana gelmiş olayları da kendi makamlarınca söyleyecek olan dengbêjler, bu tarihi olayları günümüz gençlerine aktaracaklar.

Gecede aynı zamanda Nesrîn Şêrwan’ın daha önce hiçbir yerde yayınlanmamış fotoğrafları ile beraber platform tarafından hazırlanan kısa bir sunum yapılacak. 

Geçmiş ile gelecek arasında bir köprü kurmayı hedeflediklerini belirten Chalak Events bu etkinlikle ilgili şunları aktardı: ‘’Bu iki geceyi önemli kılan en büyük neden; gecenin neredeyse unutulmuş bir sanatçı olan Nesrîn Şêrwan’ın anısına düzenleniyor olmasıdır. Özellikle genç kuşaklar ya hiç bilmiyorlar ya da çok az biliyorlar. Bu iki geceyle beraber Nesrîn Şêrwan’ın genç kuşaklar arasında veya onu tanımayanlar arasında tanınırlılığının artmasını da amaçlıyoruz. Bu amaç doğrultusunda geceye katılacak olan Botanlı dengbêjler de Nesrîn Şêrwan’ın stran ve şarkılarını okuyacaklar.‘’

Etkinlik ise ilk olarak 22 Aralık Cumartesi akşamı saat 20:00’da Beyoğlu’nda bulunan ŞA Performans’ta düzenlenecek. Ertesi akşam (23 Aralık Pazar) yine saat 20:00’da Beyoğlu’nda bulunan Şevin Teras Cafe’de dengbêjler kilam ve stranlarını dinleyiciler için söyleyecekler.

Not: Kendisi de Botan’dan olan Nesrîn Şêrwan, 1929’da Şırnak’ın bir köyünde doğup ekonomik nedenlerden dolayı ailesiyle beraber 1932’de Güney Kürdistan’a göç etmek durumunda kaldı. O yıllarda tanıdığı sanatçılar Elî Merdan ve Hesenê Cizîrî aracılığıyla 1944’te Bağdat Radyosu’nda kilamlarını söyler ve radyoda çalışmaya başladı. 31 yıllık Bağdat Radyosu çalışmasında 500’e yakın stran toplayıp kaydetti. 1975’te radyodan emekli olan Nesrîn Şêrwan’ın kaderi ve yaşamı o dönemin çoğu Kürt sanatçısı gibi kimsesiz ve yoksul bir şekilde hayatını sürdürdü. Bunun sonucunda hastalanıp Bağdat sokaklarının bir kaldırımında 1990’da vefat etti ve yaşamının büyük bir bölümünü geçirdiği Bağdat’ta gömüldü.

”Celadet’in Hawar’ı 1932’den Beridir Kulaktan Kulağa Yayılıyor”

The post Dün İle Bugün Arasındaki Köprü: Chalak Events Dengbêj Nights III appeared first on Sivil Sayfalar.

Batman’ın bir köyünde doğdum on yıldır İstanbul’da yaşıyorum. Geçimimi inşaatta çalışarak sağlıyorum. Fakat 2008’den beri çeşitli Kürtçe dergi, gazete ve sitelerde yazarlık yapıyorum. Hala maddi sıkıntılarla ara verdiğimiz Kürtçe mizah dergisinde yazarlık yapmaya çalışıyorum. Onun yanında dublaj, çeviri ve video montajlarıyla uğraşıyorum. Bir de Chalak Events isimli bir oluşumun üyesiyim.

Chalak Event röportajı için –> Celadet’in Hawar’ı 1932’den Beridir Kulaktan Kulağa Yayılıyor

Kürtçeyle ilişkin nasıl başladı?

Benim Kürtçeye olan ilgim doğumundan önce olmadıysa eğer doğmamla beraber olmuştur diyebiliriz. Benim hayatım Kürtçe. Bu dille yatıp kalkıyorum, bu dille aşık oluyorum, bu dille üzülüyorum. Hepimiz hayatımız için çalışmıyor muyuz aslında? Ben de hayatım için uğraşıyorum.

Kürtçe öğrenirken okuma-yazma ile  aynı anda tanıştım. Bilirsiniz, okumayı yeni sökmüş bir kişi gördüğü her şeyi okur. O zamanlarda Kürtçe basılmış bir takvim bulmuştum. X, W, Q ve Ê harflerini ilk o zamanlar öğrendim. Zaten bu maceramı kendi blog’umda uzun uzun anlattım (gernasnenas.blogspot.com). 2008 yılında da profesyonel Kürtçe dil eğitimi aldım, çok kısa bir süre de olsa ders de verdim. Onun dışında Facebook üzerinden Dersimiz Kürtçe isimli bir sayfada yaklaşık 7 sene Kürtçe ders konularını yazdım. O zamanlar Kürtçe ile içli-dışlı olmaya başladım. Hala o sayfadan tanıdığım arkadaşlarla görüşüyoruz.’’

Elinde bir bilgisayar olmadan bir yazılım yapmak zor olmadı mı? Bu süreci ve motivasyonunu anlatabilir misin?

Eskiden herkes gibi toplanıp internet kafelere giderdik. Fakat herkes oyun oynarken ben sürekli internet siteleriyle, site kodlamalarıyla uğraşırdım. Bu yüzden hala bilgisayar oyunlarını oynayamıyorum. (En son arkadaşımla araba yarışı oynarken bana 4 tur bindirmişti :)). Bildim bileli kodlar içindeyim, kodlarla uğraşmayı severim. Beni mutlu ediyor. Fakat hiç kendime ait bir bilgisayarım olmadığı için planladığım birçok proje yarım kaldı. Hep bir bilgisayarın eksikliğini yaşadım.

”50 milyon insanın dili teknolojik programlarda, uygulamalarda kullanılmıyorsa bu Kürtlerin değil bütün dünyanın ayıbıdır.”

WhatsApp’ı Kürtçe’ye çevirme fikri her Kürt’ün hayalidir diye düşünüyorum çünkü günlük yaşamda hemen hemen herkesin kullandığı bir uygulama kendi dili ile konuşuyorsa yazması da gerekir. Benim çıkış noktam bu oldu ayrıca 50 milyon insanın dili teknolojik programlarda, uygulamalarda kullanılmıyorsa bu sadece Kürtlerin değil bütün dünyanın ayıbıdır. Herkes kendi dilinde kullanabiliyor milyonlarca insan bundan mahrum kalıyor. Bu insanlardan biri olmak beni böyle bir şeye itti, hep araştırdım bir yolunu bulmaya çalıştım. Olmadı yine denedim ve sonuç gördüğünüz gibi.

”WhatsApp’ı Kürtçe’ye çevirme fikri her Kürt’ün hayalidir.”

Bu yazılımı yaptıktan sonra ne gibi tepkiler aldın?

Çok güzel tepkiler aldım. Sanırım beş yüzü aşkın kişiye sadece İnstagram üzerinden cevap yazmak zorunda kaldım. Kimisi mutluluğunu paylaştı, kimisi tebrik etti, kimisi yardım istedi. Böyle bir ilgi beklemiyordum açıkçası. Beni mutlu etti açıkçası. Paradan daha kıymetli şeyler bunlar.

Bundan sonra yapmak istediğin başka uygulamalar var mı?

Birkaç arkadaş da Kürtçenin Zazakî lehçesini çevirme talebinde bulundu, çeviriler bittikten sonra ikisini aynı uygulama üzerinden yayınlayacağız ve ikisinden birini seçmek kullanıcıların elinde olacak. Eğer çeviri desteği alırsam mutlaka Soranî lehçesini de dâhil edeceğim. Bir de Ermeniceyi eklemek istiyorum, maalesef WhatsApp’ta Ermenice de yok. Çeviri konusunda yardım etmek isteyen olursa bana her zaman ulaşabilirler .

The post Whatsapp’ı Kürtçe İle Tanıştırdı appeared first on Sivil Sayfalar.

Chalak Events, İstanbul’da okuyan Kürt öğrenciler tarafından 2017’nin Eylül ayında kurulan bağımsız bir platformdur. “Chalak” Kürtçede “aktif” anlamında; “events” de İngilizcede “etkinlikler” anlamında kullanılıyor. “Chalakî-Çalakî” de Kürtçede “etkinlik, eylem” anlamına gelmektedir. Yani “chalak (aktif)” olan kişi ancak “chalakî (etkinlikler, events”) yapabilir, organize edebilir. Platformumuz Kürtçe dili hassasiyeti üzerine ortaya çıktı. Kürtçenin kamusal alanda yeteri kadar görünür olmaması ve bu dilin çeşitli yasaklamalar ile karşılaşmasını kendisine dert edinmiştir. Bundan dolayı özellikle üniversiteli genç kesimin kendi dillerine olan uzaklıklarını, uzaklaştırılmalarını çeşitli etkinlikler, aktiviteler ile yakınlaştırmayı amaçlıyor.

Nasıl çıktı ortaya kuruluş sürecinden, hikâyenizden bahsedebilir misiniz?

Dediğimiz gibi zaten Kürtçe dil hassasiyeti olan bir grup arkadaştık. Kürtçe ortaya çıkan herhangi bir kitabı, dergiyi, albümü ve eseri takip edip aramızda konuşuyorduk, bu dil ile ilgili ortaya çıkan eserleri, kişileri takip ediyorduk. Tamda bu konuşmalardan birinde Kürtçenin kamusal alanda görünürlüğünün az olduğunu ve dilsel, kültürel, sanatsal etkinlikler bakımından bir boşluk olduğunu tartıştık. İlkin kendi arkadaş çevremize haber verdik ve mayıs ayında Kurdish Home-Party adında bir ev partisi düzenledik. Arkadaş çevremizden olumlu dönüşler aldık. O gece müzisyen arkadaşlarımız Kürtçe şarkılarını söylediler, şiir okuyanlar ve o gece aynı üniversiteden olup birbirlerinden haberdar olmayan insanlar tanıştılar. Diğer bir etkinliğimiz de Kurdish Camping idi. 50 kişilik bir arkadaş grubuyla 2017 temmuzunda Şile-Ağva’da iki günlük bir kamp yaptık. Birbirini tanımayan birçok Kürt öğrenci ve çeşitli meslek gruplarından insanlar yine bu kampta tanıştı. Kampta çeşitli Kürtçe oyunlar oynadık, bir arkadaşımız kendi yazdığı ve oynadığı Kürtçe tiyatrosunu sahneledi. Sadece Kürt arkadaşlarımız gelmemişti, öğrenci olduğumuz için yurt dışından gelip Erasmus yapan arkadaşlarımız ve Kürtçeye ilgi duyan arkadaşlarımız da vardı. Oyunlarımızı Kürtçe tanıttık, bir arkadaşımız da İngilizceye çeviriyordu Kürtçe bilmeyenler için. Kampımız bitip eve döndükten sonra kurduğumuz grup üzerinden çok olumlu dönüşler aldık. Bu dönüşler ve desteklerden sonra karar verdik, bu alanda bir boşluk var ve biz niçin bu boşluğu doldurmaya çalışmıyoruz. Hikayemiz buradan başladı ve devam ediyor.

Neler yapıyorsunuz etkinliklerinden bahsedebilir misiniz?

Etkinliklerden bahsetmeden önce bütün etkinliklerimizin dilinin Kürtçe olduğunu söylemek istiyoruz. Çünkü dediğimiz gibi bu dil kamusal alanda çok fazla görünür değil. Etkinliklerimiz de; film gösterimleri, tanışma kahvaltıları, Dengbêj Nights adını verdiğimiz Kürt sözlü geleneğinin aktarıcısı olan dengbêjlerin gelip kilamlarını (şarkılarını) söylediği geceler, seminerler, cinsiyetsiz futbol maçları, Kürt şair ve yazarlar için imza-söyleşi günleri, tiyatrolar, atölyeler, konserler ve belki de en yenilikçi, ses getiren ve gerçekten bu dilin albenisi birazcık da olsa yükselten her ay düzenlediğimiz Spoken Word Kurdî etkinliklerini sayabiliriz. Spoken Word Kurdî’den bahsedelim. Dünyanın çoğu yerinde o ülkenin diliyle gerçekleşen bir açık mikrofon etkinliği aslında. Bu etkinliğin diğer dillerde versiyonu vardı fakat Kürtçede yoktu, bizde Kürtçe versiyonunu yaptık. Diğer Spoken Word etkinliklerinde olmayan bir yeniliği de biz Kürtçe versiyona kattık. Edebiyat, müzik ve sanatın herhangi bir alanından genelde iki kişiyi o gece misafir ediyoruz ve bir tema belirliyoruz. Böylece etkinliği klişe ve tekrardan kurtarıyoruz. Bu etkinlikte bir sahnemiz var ve insanlar bu sahneye çıkıp Kürtçe hikâyesini anlatıyor, şarkı söylüyor, şiir okuyor, soru soruyor. Yani sahnede Kürtçe kendini istediği gibi ifade ediyor. Aralarda da gelenler kendi arasında tanışıyor. Kürtçesini geliştirmek isteyenler kendi aralarında pratik yapıyorlar. Spoken Word Kurdî’yi sadece Kurmancî düzenlemiyoruz. Dördüncüsünü düzenlediğimiz etkinliğimiz Kirmanckî-Zazakîydi.  Bir diğer etkinliğimiz de Cezayir Salonunda eski bir Kürt geleneği olan ‘Sêva Mêxekrêj-Karanfil Bezeli Elma’ atölyesi yaptık. Gelenler bunu daha önce duyduklarını ama yapmadıklarını söylediler ve herkes böylesi bir eski geleneğin yaşatılması için sarf edilen çabadan dolayı desteklerini ilettiler. Boğaziçi Üniversitesi’nde Kürt Edebiyatı Komisyonu ile ortak etkinlikler düzenledik. Beraber Kawa Nemir’in çıkan son haiku şiir kitabı için söyleşi ve imza günü düzenledik, ondan sonra da Dengbêj Nights’ın ikincisini yine beraber organize ettik ve Kürt dengbêjler akademi çatısının altında kilamlarını (şarkılarını) söylediler, bu hep dengbêjler hem de gelenler açısından sevindiriciydi.

Nerelerde toplanıyorsunuz?

Etkinliklerimizin içeriği ile örtüşen yerlerde. Şimdiye kadar toplandığımız yerler: Cezayir Salonu, çeşitli sivil toplum kuruluşları ve derneklerin yerleri, kafe-barlar, Boğaziçi Üniversitesi gibi yerlerde toplanıp etkinliklerimizi yapıyoruz. Bu son süreçte kendi yerimize sahip olduk, hem etkinliklerimizi rahat bir şekilde organize edebileceğimiz hem de sanat kafe olarak işlettiğimiz yerimiz, Chalak Art Cafe.

Spoken Word geceleri düzenliyoruz demiştiniz. Bu etkinliklerle ne gibi kazanımlar elde ettiniz?

Kazanımlarımızdan en önemlisi şu oldu: “Kürtçe anlıyorum ama konuşamıyorum” diyen arkadaşlarımızın dile maruz kalmaları sonucu dil kurslarına, enstitüye gidip dillerini öğrenmeleri oldu. Çünkü dil maruz kaldıkça öğrenilen bir şey. Bir arkadaşımız şunu dedi: “Eskiden etrafımda Kürtçe konuşacak insan yoktu, pratik yapamıyordum ve dili öğrenemedim. Fakat şu an pratik yapacak imkanım var ve o şevk var.” Burası çok önemli gerçekten. İnsanlarda kendi anadillerini öğrenme şevkini yaratmak ve yok edilmek istenen dilin albeni çıtasını yükseltmek büyük bir kazanım oldu bizim için. Gelen katılımcılar ister istemez Kürt sanatı ile ilgilenen herkesi tanımıyor, misafir ettiğimiz edebiyatçı, müzisyen ve ressamı tanımaya ve takip etmeye başladı. Bizimde tanımadığımız sanatçılar var ve bu etkinlik aynı zamanda bizim de Kürt sanatının herhangi bir alanında çalışan birini tanıyıp onunla iletişime geçmemizi sağladı. Kürt sanatı üzerine çalışmalar yürüten sanatçılar için de kendini samimi bir ortamda ifade edebilme; okuru, dinleyicisi, hayranı ile buluşma yeri oldu. Zaten yapmak istediğimiz de buydu: Kürt tarihi, sanatı, kültüre ile ilgilenen insanları bir araya getiren bir köprü olmaktı. Bu etkinlik ile hem Kürtçenin görünürlüğü arttı hem de insanların dilleri ile barışabilmeleri, öğrenebilmelerinin yolu açıldı.

Kafe açma fikri nasıl gelişti?

Etkinlik ve toplantılarımızı çeşitli kafelerde yapıyorduk. Yapmak istediğimiz atölyeler, dil kursları vardı fakat bunun için bir yerimiz yoktu. Bu ilk neden. İkinci bir neden ise maddi problemler. Herhangi bir etkinliği yapabilmek için maddi olarak iyi durumda değildik, etrafımızdaki arkadaşlardan, bizi sevenlerden maddi destek alıyorduk çoğu zaman. Belli ilkeler ve prensiplerimiz var, en basitinden misafir ettiğimiz kişinin masraflarını karşılıyoruz. Bunu bir ilke olarak kendimiz belirledik. Dediğim gibi bu maddi bir yük anlamına geliyordu, bunu finanse edebilmek için kafemizi kuralım dedik. Hem ofis olarak hem de etkinliklerimizi rahat bir şekilde gerçekleştirebileceğimiz kendimize ait bir sanat kafe olarak kullanıyoruz. Kafenin ismini de Chalak Art Cafe koyduk. Şimdi de kafemizde Kürt bir ressam ve heykeltıraş olan Seywan Saedian’ın resim sergisi var. Bu sergi bittikten sonra daha çok konservatuvar ve resim bölümü okuyan Kürt öğrencilerin resimleri için kafede bir sergi yapmayı düşünüyoruz. Diğer bir neden de Van’da bizim yine üniversiteli arkadaşlarımız Chalak Events-Wan’ı kurdular, platformumuzun bir ayağı da Van’da. Van’da etkinlikler organize eden arkadaşlarımızın maddi durumu ve etkinliklerini yapacakları mekan bulma sıkıntısı bizden daha fazla. İlerleyen aylarda bir ya da iki şehirde yeni bir şube açmayı düşünüyoruz ve kafeden gelecek olan gelir ile de bu yeni şubeleri finanse edeceğiz.

Kafe bu konuda ihtiyaçlarınıza cevap verdi mi?

Kafe etkinliklerimizi rahat bir şekilde yapabilme ihtiyacımıza cevap verdi, kafe bir ayını yeni doldurmasına rağmen 3 ayrı etkinlik yaptık. İlki resim sergisi, sonrasında “Chalak Art-Seminars” adını verdiğimiz ve seminerler dizisi şeklinde devam edecek olan seminerlerin ilki ve en son olarak yaşayan büyük şairlerden Berken Bereh için söyleşi ve imza günü düzenledik. Üç etkinliğe de çok iyi bir katılım ve ilgi vardı. Şair Berken Bereh okuyucuları için hem şiirlerini okudu, hem de 7 sene sonra İstanbul’a gelip buradaki okurları ile tanıştı. Kafe mekan bulma ihtiyacımızı böylece karşılamış oldu, önümüzdeki günlerde Kürtçenin 4 lehçesi, İngilizce, Farsça, İspanyolca dil atölyelerimiz olacak, yine kafede film gösterimlerimiz olacak. Bunun için projeksiyon cihazını satın alacak yeterliliğe ulaşmayı bekliyoruz. İşte tam da bu konudaki ihtiyacımıza maalesef henüz cevap vermiş değil. Maddi problemler yaşıyoruz. Maddi problemlerden dolayı yapmak istediğimiz, üzerinde düşündüğümüz projeleri henüz gerçekleştiremedik. Üstelik Van’daki arkadaşlarımıza da buradan finansman sağlayacak duruma gelemedik. Kafemiz hem yeni olduğu için hem de eksiklikleri olduğu için daha maddi ihtiyacımıza cevap vermedi. Bu maddi ihtiyaç karşılanmadığı için açılacak yeni şubeleri de ertelemek durumunda kalıyoruz. Çünkü dediğim gibi platform olarak belli ilkelerimiz var. En basitinden iyi bir afiş ve görsel tasarıma dikkat ediyoruz ve misafir ettiğimiz kişiye imkanlar dahilinde bir misafirperverlik gösteriyoruz.

Hedef kitleniz  kimlerdir?

Hedef kitlemiz ilk başta Kürtler. Daha sonra Kürt dili, kültürü, sanatına ilgi duyanlardır. Özellikle de üniversiteli Kürtlere ulaşmak esas hedefimiz, çünkü hepimiz devlet dersinde büyüdük ve asimilasyona maruz kaldık. Bu asimilasyon ile çoğu Kürt diline, kültürüne, tarihine karşı yabancı kaldı. Bu dil gençler arasında konuşulmadığı zaman yok olmakla karşı karşıya kalacaktır. Bir de İstanbul gibi büyük bir metropolde Kürt üniversiteli öğrencilerin bir araya gelip birbirlerini tanımaları, dilleri ile barışmalarını amaçlıyoruz. Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde bizim gibi bir oluşum var, fakat 1. Dünya Savaşı başladığı için çok kısa bir süre sonra dağılıyor. Bahsettiğim oluşum; ilk Kürt legal öğrenci cemiyeti olan Kürd Talebe Hêvî Cemiyeti. Biz onları referans alıp böyle bir süreci başlattık. Hêvî, Kürtçede “umut ve ümit” anlamına geliyor, bizim de umudumuz var ve ümitliyiz. Hêvî Cemiyeti’ni kuranlarda İstanbul’da okuyan Kürt öğrencilerdi, bizler de İstanbul’da okuyan Kürt öğrencileriz. Ortak paydamız bir bu, bir de ortak bir kaygımız var.

Grubunuza  başka milletlerden insanlar geliyor mu?

Evet geliyor. Etkinlik çağrılarımızda ve afişlerimizde Kürtçenin yanında İngilizce kullanmamızın sebeplerinden biri de bu. Sadece Kürtçe bilenler değil, aynı zamanda Kürt diline, kültürüne ve sanatına ilgi duyan insanlara ulaşmayı da hedefliyoruz. Böylece gelişecek olan iletişim ve bağlardan Kürtçenin uluslararası platformlara taşınmasını umuyoruz. Hatta şu an İtalya’dan arkadaşlarımızla iletişim halindeyiz, sonbaharda İtalya’da Kürt sanatçıların, yazarların, şairlerin, akademisyenlerin, müzisyenlerin kısacası Kürt dil, kültür, sanat alanında çalışma yapmış sanatçılarımızı İtalya’ya götürüp uluslararası bir festival yapma üzerine çalışıyoruz. Şu an kesinleşen bir şey yok, fakat bunun için iletişim halindeyiz. Bu gerçekleşirse Kürtçenin uluslararası tanınırlığı artacak ve bizim için büyük bir organizasyon olacak.

Etkinlik dili yalnızca Kürtçe midir?

Evet etkinlik dilimiz Kürtçe. Ama mesela İngilizce bilenlere hitaben Istanbul & I ile ortak bir etkinlik yapmıştık. Kürt dili ve kültürünü tanıttık. “Intro Culture: Kurdish” adında bir etkinlikti, dili tamamen İngilizceydi. Onun dışında önümüzdeki aylarda düzenlemek istediğimiz bir projemiz var, bu proje 3 dilli olacak. Şu an proje kesinleşmediği için ismini veremiyorum.

Yalnızca İstanbul’da mısınız?

Hayır, daha önce de değindiğim gibi Van’da da bir şubemiz var: Chalak Events-Wan. Van’da da Kürdistan’ın her yerinden gelen bir öğrenci kapasitesi var ve Van dil, kültür, sanat alanında çalışmalar yapmak için de uygun bir yerdi. Arkadaşlarımız da vardı, talep gelince Van’da ilk şubemizi açtık ve bütün dezavantaj ve engellemelere rağmen Van’daki arkadaşlarımız gerçekten büyük fedakarlıklarla ve özveri ile Kürtçe etkinlikler düzenliyorlar. Chalak Events-Van, 15 Mayıs Kürt Dili Bayramı dolayısıyla Van’da 3 günlük dopdolu bir program gerçekleştirdi. Aynı zamanda biz de Boğaziçi Üniversitesi Kürt Edebiyatı Komisyonu ile ortaklaşa 12 Mayıs’ta Boğaziçi Üniversitesi’nde Kürt Dil Bayramını sergi, panel, şiir ve müziklerle kutladık. Van’ın dışında başka yerlerden de talepler var, önümüzdeki günlerde veya aylarda yeni bir şubemizi açabiliriz.

Bugün 15 Mayıs Ulusal Kürt Dili günü bunun için söylemek istediğiniz bir şey var mı ?

Chalak Events, her şeyden öte bir dil hassasiyeti üzerine kurulmuş bir platform ve bu dilin çeşitli mecralarda yaşam alanı bulması için çeşitli etkinlikler yapıyor. Bizden önce bu dilin yaşatılması için çaba gösteren Xanîler, Melalar, Feqîler, Hecî Qadirê Koyîler, Hêvî Cemiyeti ve Mir Bedirxan’ın oğulları Celadet Alî Bedirxan ve Kamuran Alî Bedirxan gibi değerli şahsiyetlerin bayrağını bugün biz taşıyoruz. Bildiğiniz üzere 15 Mayıs 1932’de Celadet Alî Bedirxan Suriye’nin başkenti Şam’da sürgündeyken Hawar Dergisi’ni çıkartıyor ve Kürtçe bundan sonra Latin alfabesine geçiyor. “Hawar” çığlık anlamına geliyor, bu çığlığa hep sahip çıkılmıştı ve çığlık kulaktan kulağa yayıldı. Biz de Hawar’ı (Çığlık’ı) büyütmek peşindeyiz. Bu vesileyle Chalak Events olarak Kürt Dil Bayramını tekrardan kutluyoruz ve konuşmamı Mir Celadet’in Hawar’ın ilk sayısının girişinde yazdıkları ile bitiriyorum:

“Hawar dengê zanînê ye. Zanîn xwenasîn e.
Xwenasîn ji me re riya felat û xweşiyê vedike.
Her kesê ko xwe nas dike; dikare xwe bide naskirin.
Hawara me berî her tistî heyîna zimanê me dê bide naskirin.
Lewma ko ziman şerta heyînê a pêşîn e.”

[Celadet Alî Bedirxan, Hawar hej. 1, 1932]

The post Celadet’in Hawar’ı 1932’den Beridir Kulaktan Kulağa Yayılıyor appeared first on Sivil Sayfalar.