İzmir’de grevlerini sürdürün saya işçilerinin son durumlarını değerlendiren Deri Tekstil ve Kundura İşçileri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği Başkanı Yalçın Yanık, “Güvenlik,  sağlıklı ve sürekli bir iş ortamının sağlanması talebimiz var” diyor.

Derneğiniz ne zaman ve hangi amaçla kuruldu?

Derneğimiz on yıl önce kuruldu. Amacımız, deri, tekstil ve kundura işçileri arasında birlik beraberlik ve dayanışmayı sağlamak ve güçlendirmek, haklarımızı korumak, güvenceli ve güvencesiz işçilerle bir araya gelmek, aralarındaki rekabeti ortadan kaldırmak. Yine işçiler için güvenceli bir ortam sağlamak, anayasal haklarımızın bilincinde olan bir çalışan kesim yaratmak gibi amaçlarımız var.

Sayacılar bir çok kentte greve gitti ve eylemler yapıyor. Bu sürece nasıl gelindi? Sektörün diğer kesimlerindeki durumlar nasıl?

Ayakkabı işçileri, haklarını alamamaları sebebiyle bazen her sene, bazen iki-üç senede bir, toplu hak arayışı için bir, iki gün iş bırakma, kitlesel olarak sokağa çıkma şeklinde eylemler yapıyordu. Ayakkabı sektöründe, sayacı, kalfa, kesici, çırak, temizleyici yani tüm işçiler güvencesiz ve sağlıksız koşullarda çalışıyorlar. Yılda sekiz ay çalışıp dört ayı işsiz geçiriyorlar. Biz buna kesat dönemi diyoruz.  Örneğin Işıkkent Ayakkabıcılar Sitesi’nde 30 bin civarında işçi çalışmakta ve bunların yüzde 90’ı güvencesiz/sigortasız çalışmakta. Bundan dolayı insanların tepkisi söz konusuydu. Suriyeli işçilerle birlikte işverenler aylık maaşları da düşürünce öfke daha da büyüdü. Bu konuda Suriyeliler suçlandı. Biz bu duruma ilk andan itibaren karşı çıktık. Zira sektörde patronlar her dönem, ucuz iş gücü arayışında oldular. Artık şu anda İzmir’de olduğu gibi bir çok şehirde  Suriyeliler de ücret düşüklüğünden dolayı, bizlerle beraber ortak hak arayışlarına girdiler. Adana’da bir ay önce başlayan ücretlerin ve çalışma koşullarının düzeltilmesi amacıyla başlayan diyaloglar kısa surede eyleme dönüştü. Bu durum işçiler arasında, birlik ve beraberliğin, kaynaşmanın ve dayanışmanın ortaya çıkmasına yol açtı. İstanbul, Konya, Gaziantep, Bursa Kayseri, Manisa ve İzmir’de de kısa sürede etkisi gösterdi. Diğer illerde belirgin haklar kazanıldı.

İzmir’de son durum nedir?

İzmir’de hâlâ hak arayışını sürdüren ve kazanana kadar da sürdürecek kararlı işçiler var. 20 gün önce çok sayıda  ayakkabı işçisi saatlerce süren eylemlilikle sitede zam taleplerini dile getirdi; ertesi gün de, bu eylem devam etti. Ne var ki, işverenlerle başlayan görüşmelerden henüz bir netice alınamadı. İşçiler arasında toplantılar devam etmekte olup, iş durdurma da dahil olmak üzere değişik şekillerde taleplerimizi dile getiriyor ve kararlılığımızı sürdürüyoruz.

Dernek bazında çalışmalar ve hedefleriniz neler?

Ayakkabıcılar Sitesi’nde bir sağlık merkezinin  açılmasını ve sürekli sağlık hizmetinin verilmesini istiyoruz. Sektörün denetlenebilir bir üretim alanı olmasını ve sorunların muhataplarıyla beraber bir an önce çözüme kavuşturulmasına yönelik kararlılığımızı bir kez daha vurgulamak istiyorum. Bundan sonra ülke genelinde tüm ayakkabı işçileri ile ortaklaşarak, aynı amaçlar doğrultusunda sorunları ortadan kaldırmak için birlikte çalışacağız.  Bir sonraki hedefimiz, bütün ayakkabı işçilerinin temel sorunlarını ortadan kaldırmak ve çözüme kavuşturmak. Güvenli, sağlıklı ve sürekli bir iş imkanı sağlanması talebimiz var.

The post ‘Güvenli, sağlıklı ve sürekli iş imkanı talebimiz var’ appeared first on Sivil Sayfalar.

Çocukluk yıllarında çırak olarak başladığı iş hayatını bugün usta olarak sürdüren ve oğluna da mesleğini öğreten Ali Çakal’ı, fabrikalara ya da hazır giyim işçiliğine değil de fazlaca emek isteyen bu zanaate yönelten ana motivasyon fabrikaları “yapay ve tekdüze” bulması olmuş. Bir makine gibi çalışmak yerine, kendi işini sevdiği şekilde yapmak istediği için zanaatkarlığı öğrenmekte sebat eden Ali ustaya göre bu işin “Hem kazancı daha fazla hem de daha özgür bir çalışma ortamı var.” Ustanın bu konudaki diğer düsturu ise: İnsan bir fabrikada sırf saatin bitmesini bekleyerek çalışmak yerine kendi işinde severek çalışmalı.

Birçok küçük esnaf ve zanaatkârı yorduğu gibi Ali ustayı da piyasadaki haksız rekabet durumu, ekonomik krizler, ortaklık ilişkileri yormuş ama yine de mütevazı atölyesinde ayakkabı işine devam etmiş. Ayakkabı yapmayı sevdiğini, işten yorulmadığını ama bu durumların işini devam ettirmek konusunda zorladığını da ekliyor sözlerine.

35 sene önce bu işe çırak olarak baslayan Ali usta, zamanla kalfa ve yıllarca emek vererek usta olduğunu söylüyor. Yılların emeğiyle oluşturduğu atölyede kaliteli işler yapmalarına rağmen rekabet etmekte zorlandıklarını, günümüzdeki işleri kıyasladığında kalitesiz işlerin piyasada güçlü olduğunu savunarak şöyle diyor: Eskiden işin her aşaması özenle ve emekle üretilirken şimdi daha kalitesiz ve hazır işler sardı piyasayı. İnsan emeğinin yerini makinelerin tekdüze işleri doldurdu.

Özellikle iş gücünü ucuzlatarak daha çok kâr elde eden, hatta fabrikalarını, iş gücünün ülkemizden çok daha ucuz olduğu yerlere taşıyan büyük şirketler ürünlerini daha ucuza pazarlayabiliyorlar. Ali usta da bu eşit olmayan rekabetten dolayı şikayet ederek “Bu işlerin olmazsa olmazı rekabet. Sermayen ne kadar fazla ise iş yapma oranın da ona göre belirleniyor. Biz daha kaliteli ürünler ortaya çıkarmamıza rağmen büyük firmaların kazandığı oranda kazanmamız mümkün olmuyor. Hatta yaptığımız işte maliyetini çıkartıp üzerine karnını doyurabiliyorsan, küçük atölyeler şükredecek bir halde işler zanaatçiler için” diyor.

Ali Çakal, küçük esnaf ve atölyelerin bu haksız rekabete rağmen varlıklarını devam ettirmeleri için gereken devlet desteklerinin de yetersiz olduğunu ekliyor: Geçmişten beri devletin desteği küçük esnafı pek kalkındırmıyor. Devlet tarafından birtakım imkânlar sunuluyor ama bunlardan genel olarak durumu iyi olan daha büyük kuruluşlar faydalanıyor. Bu konuda küçük esnaf maalesef sıkıntı yaşıyor. Devletin sağladığı imkanlar bazı şartlara bağlı oluyor ki, bizim gibi kendi çapında bu zanaati sürdürmeye çalışanlar söz konusu şartları karşılayamadığı için bu imkanlardan faydalanamıyor.

Ali Usta’nın iş hayatıyla ilgili dikkat çektiği bir diğer konu ise; çalışanlar arasında kurulan hiyerarşi duvarları. Patronla işçinin aynı ortamda bulunmadığı, yemekhanelerin bile ayrıldığı iş yeri ortamlarına karşı kendi sektöründe işin her anında bir dayanışma olduğunu ifade ediyor. 11 yaşında başladığı çıraklık hayatından bugüne gelmesini ise şöyle anlatıyor: Tabi o zaman usta-çırak arasında katı kurallar olduğu bir gerçek ama bunun yanında saygı ve sevgi, vardı bu ilişkide. Ustalarımızın geleceğimiz için, işimizde iyi olmamız için gerçekten kaygılandığını bilirdik, samimiyetlerinin farkındaydık. Ailelerimiz de bizi ustalara emanet ettiğinde “etimizle kemiğimizle” emanet ederdi nitekim. Üzerimde en çok emeği geçen ustamın ismi de Ali’ydi. Kendisiyle halen görüşürüz. Emeklerini unutmam imkansız. Biz de şu an, aynı geleneği devam ettiriyoruz dükkanımızda. Oğlum da benim​ gibi bu işe çocuk yaşta başladı çırak olarak, şimdi kalfa ve inşallah usta olarak devam edecek.

The post 35 Yıllık Ayakkabı Ustası Ali Çakal: “Emeğin yerini makinelerin tek düze işleri aldı.” appeared first on Sivil Sayfalar.