Erdoğan’ın bu açıklamalarından sonra 80 baro, 19 Mayıs ve 1 Haziran tarihlerinde yayınladıkları iki bildirgeyle, söz konusu girişimlerin durdurulmasını ve ülkenin gerçek gündemlerinin çözülmesini talep etti. Çağrılarının dikkate alınmadığını, aksine sürecin devam ettiğini gören 60’tan fazla baro başkanı, yürüyüşü bir eylem biçimi olarak benimsemeyen diğer baro başkanlarıyla Anıtkabir’de buluşmak üzere bulundukları illerden Savunma Yürüyüşü’nü başlattı.

Ankara’ya yürüyüşleri esnasında herhangi bir engelle karşılaşmayan baro başkanlarının yürüyüşü Ankara – Eskişehir yolunda polis tarafından durduruldu. Yürüyüşlerine 1 gün boyunca izin verilmeyen baro başkanları, geceyi yol kenarındaki bir alanda geçirdi. Sık sık baro başkanları ve orada bulunan avukatlara karşı müdahalede bulunan ve fiziksel şiddet uygulayan polisler, alandaki gazetecilerin işlerini yapmasına engel olmaya çalıştı. 

Düzenleme Neyi İçeriyor?

Bu esnada düzenleme için çalışmalara hız veren AKP-MHP, meclisteki muhalefet partilerini ziyaret ederek görüşlerini aldı. AKP’nin 29 Haziran Pazartesi günü meclise sunmayı hedeflediği Avukatlık Kanunu’nda öngörülen düzenlemeye göre, Anadolu barolarının Türkiye Barolar Birliği’ndeki (TBB) temsilinin artırılması için delege sayısı 3 artı 1’e çıkarılacak. İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyükşehirlerde yer alan baroların ise delege yapısı 3 bin üyeye bir delege şeklinde değiştirilecek. Mevcut düzenlemede üye sayısı 100’den fazla olan barolar, her 300 üye için Türk Tabipler Birliği (TBB) seçimlerinde 1 delege verirken bu sayı 3 bin üyeye 1 delege olarak değiştirilmek isteniyor. Böylece, Ankara, İstanbul, İzmir gibi üye sayısı kalabalık barolar, TBB seçimlerinde ve barolar üzerine alınacak kararlardaki söz hakkı düşürülmüş olacak. 

Baroların karşı olduğu düzenlemeyi ve Savunma Yürüyüşü’nü İstanbul Barosu Başkanı Av. Mehmet Durakoğlu, Trabzon Barosu Başkanı Av. Sibel Suiçmez, Antalya Barosu Genel Sekreteri Av. Özhan Karazeybek ve Antalya Barosu Yönetim Kurulu Üyesi Av. Ali Çağdaş Bozaner Sivil sayfalar için değerlendirdi. 

“Barolar Kanundan Kaynaklı Görevlerini Yerine Getiriyor”

Siyasal iktidarların tarih boyunca barolardan rahatsız olduğunu dile getiren İstanbul Barosu Başkanı Av. Mehmet Durakoğlu, bu kez iktidarın rahatsızlığını bastırmak için Avukatlık Kanunu’nu değiştirmek istediğini belirtiyor.  Durakoğlu’na göre, baro sisteminde yapılmak istenen değişikliğinin sebebi, iktidarın baroların kanunlardan kaynaklı görevleri. “Avukatlık Kanunu’nun 76 ve 95’inci maddelerin bize verdiği görevler nedeniyle hukukun üstünlüğü göz etmek ve insan hakkı ihlallerine karşı çıkmak gibi bir görev üstlenmiş vaziyetteyiz” diyen Durakoğlu, bunun bir hassasiyet olmadığını aksine bir görev olduğunu vurguluyor. 

Avukatlık Kanunu ve baro sistemindeki değişikliğin oldu bittiye getirileceğini bildikleri için Savunma Yürüyüşü düzenlediklerini belirten Durakoğlu, “Mücadelemizi hem komisyon aşamasında hem de meclis genel kurulunda görüşülürken devam edecek. Düzenleme mecliste kabul edilirse Anayasa Mahkemesi’ne başvuracağız. Anayasa Mahkemesi’ndeki görüşmeler sırasında da mücadelemiz devam edecek. Kararlılığımızdan bir adım bile geri atmak gibi bir niyetimiz yok” diyor. 

“Hukuk Fakülteleri Baskı Altında”

Onlarca baro başkanı ülkenin başkentine sokulmazken 132 hukuk fakültesinin herhangi bir açıklama gelmemesini, Türkiye’nin içinde bulunduğu durumu yansıtan bir ayna olarak nitelendiren Durakoğlu, “Bu yeni bir durum değil. Yargı krizinin en şiddetli anlarında bile bu tür değerlendirmeleri fakültelerde göremedik; çünkü fakültelerin özerkliği yok. Fakülteler, Yüksek Öğretim Kurumu denilen kurumla baskı altında alınmış vaziyette. Bu konuda yüreklilik sergilenemediği için herhangi bir açıklama gelmiyor. Bunu Türkiye’nin giderek otoriterleşen yapısından kendimize düşen pay olarak değerlendiriyoruz” diye konuşuyor. 

“Cübbelerimize Düğme Dikilmesine İzin Vermeyeceğiz”

Çoklu baro sisteminin, yargıyı tamamen iktidara bağlı hale geleceğini ifade eden Trabzon Barosu Başkanı Av. Sibel Suiçmez, “Zaten iddia (savcılık) makamı ve karar makamına (mahkeme) olan güvenin epey zedelendi. Baro sisteminin değişmesiyle, savunmanın bağımsızlığı da yok edilecek. Böylelikle yargı çökertilecek ve hiçbir vatandaşın hukuki güvencesi kalmayacak” diyor. Türkiye’de 80 baronun siyasi düşüncesi ve hukuk felsefesi yönündeki görüşleri ne olursa olsun çoklu baro sisteminin adalet sistemine bir katkı sağlamayacağını görüşünde birleştiğini aktaran Suiçmez, “Aksine adalete duyulan güven azalacak” diyor. 

Savunma Yürüyüşü’nde, fiili olarak polis devletiyle karşı karşıya kaldıklarını belirten Suiçmez, “Devletin, hukuk devleti olmaktan uzaklaştığı açık bir şekilde görüldü. Umutsuz değiliz, hiçbir zaman avukatların cübbelerine düğme dikilmesine izin vermeyeceğiz. Her zaman bağımsız savunmayı savunacağız. Bağımsız savunmanın halkın güvenliği için teminat olduğunu biliyoruz” diye konuşuyor.

“Parti Baroları Oluşur”

Antalya Barosu Genel Sekreteri Av. Özhan Karazeybek, avukatlığın kamu hizmeti olduğunu, baroların bölünmesinin, başsavcılık, ağır ceza mahkemeleri ve kaymakamlığın bölünmesiyle eşdeğer olduğunu dile getiriyor. Çoklu baro sisteminin yıllar önce ortaya atıldığını söyleyen Karazeybek, “Bu bir FETÖ projesidir. Bunu dile getiren de bizzat Türkiye Barolar Birliği başkanı Metin Feyzioğlu’dur. Barolar bölünürse, A barosu hangi siyasete yakınsa onun yanında olur, böylelikle parti baroları oluşur. Barolar siyasete göre değil evrensel hukuk ilklerine göre hareket eder” diyor. 

“Yurttaşların Mahkeme Karşısında Hak Arama Hürriyetleri Zedelenecek”

Antalya Barosu Yönetim Kurulu Üyesi Av. Ali Çağdaş Bozaner, baro sisteminde yapılmak istenen değişiklikle, temelde savunma mekanizmanın bölünmesinin amaçlandığını, bu sayede baroların ağırlığının ve baroların verdiği hukukun üstünlüğü ve insan hakları mücadelesinin ortadan kaldırılmak istendiğini söylüyor. Bozaner, yargı sisteminin üç sacayağından biri olan, savunmayı üstlenen, avukatlık mesleğinde yaşanacak bölünmenin yurttaşları da olumsuz etkileyeceği ifade ediyor:

“Kamu hizmeti veren barolar, eğer il bazında birden fazla yapıya bölünürse; etnik kökene bağlı, mezhepsel, ideolojik temellere dayanan barolar ortaya çıkabilir. Bu siyasi iktidarın hâkim ve savcılar üzerindeki tahakkümünden sonra savunmayı da kendisine yakın kılma, etkisizleştirme çabasıdır. Kuşkusuz topluma da yansımaları olacak. Yurttaşların mahkeme karşısında hak arama hürriyetleri de zedeleyecektir.”

Savunma Yürüyüşü’nün polisler tarafından zor kullanılarak durdurulmasını Türk Ceza Kanunu’na göre suç olduğunu belirten Bozaner, “Anayasal bir hakkın engellenmesi söz konusu. On binlerce avukatın temsilcisi olan baro başkanları ülkenin başkentine sokulmadı. Bu durum ülkenin demokrasi tarihi açısından büyük bir utanç kaynağıdır” diyor. 

Baro başkanlarının 1 gün sonra yürümesine izin verilmesinin, ortaya koyulan mücadele açısından önem arz ettiğini ama bunun bir kazanım olmadığını belirten Bozaner, “Hâlâ çoklu baro sistemi ve avukatlık kanununda düşünülen değişikliklerle ilgili herhangi bir geri çekilme söz konusu değil. Esas mücadele şimdi başlamalı” diye konuşuyor. 

The post Çoklu Baro Sistemi Nedir, Avukatlar Neden Karşı Çıkıyor? appeared first on Sivil Sayfalar.

Bu değişiklikle mevcut durumun nereden nereye geleceğini kısa bir infografiyle inceleyelim:

Grafik göz yormaması amacıyla grafik 20 ille sınırlı tutuldu. Detaylı bilgi için şu link incelenebilir. 

Düzenlemenin politik arka planında özellikle Türkiye’deki toplam avukat sayısının %57’sini oluşturan İstanbul, Ankara ve İzmir gibi muhalif baroların TBB Başkanı seçimindeki etkisini azaltmak yer alıyor. Öyle ki mevcut durumda 137 delegesi olan İstanbul Barosu’nun delege sayısı 49’a düşmektedir. Bu nedenle Anayasa’ya aykırı bir yönünün bulunduğunu da belirtmek gerekir. Ancak Anayasa’nın 67. maddesine göre seçim kanunlarının “temsilde adalet” ve “yönetimde istikrar” ilkelerini bağdaştıracak şekilde düzenlenmesi gerekmektedir.

Konuşulan değişikliklerden biri de 1000 avukatın birleşerek “alternatif” baro kurmalarının yolu açılmasıdır. Özellikle bu durum çok büyük bir risk taşıyor. Zira CMK, adli yardım gibi “zorunlu” ve kamu kamu kaynaklarıyla yürütülen hizmetlerin koordineleri barolar tarafından sağlanmaktadır. Diğer yandan meslek mensupları üzerinde mesleki faaliyete izin verme, mesleki standartları belirleme ve disiplin cezası verme gibi kamusal yetkiler kullanan kuruluşlar oldukları için bu kuruluşların önemi artmaktadır. “1000’i bulanın alternatif baro kurması”, net bir şekilde politik duruşları olan baroların kurulması anlamını taşımaktadır ki bu ciddi bir risk taşımaktadır. Bakanlığın adli yardım-CMK ödeneklerini dağıtırken, “makbul” baroları öncelemesiyle vatandaşa sunulan bu ücretsiz hizmette aksamalar yaşanabilir. Avukatın mensup olduğu baroya göre politik duruşu hakkında fikir sahibi olunması ve mahkeme heyetlerinin ona göre bir peşin hükme sahip olması, baroların politik bir kurum haline gelmesi ve her avukatın bir baroya kayıtlı olma zorunluluğu nedeniyle avukatların kutuplaştırılması gibi sonuçlara neden olabilir. Bu yönüyle de avukatların mesleki denetim ve disiplin yönünden Adalet Bakanlığı’na bağlanma riski vardır. Değinilmesi gereken bir husus da taslağın hazırlanma sürecidir. ‘Çoğulculuğu’ sağlamak amacıyla hazırlanan bir taslağın TBB dahil hiçbir baronun görüşü alınmaksızın yapılması, üstelik 53 başkanın kabul edilemez bulması da sürecin antidemokratik olduğunu göstermektedir.

Baroların Sivil Toplumdaki Rolü

Demokrasiyi çoğulcu ortamlar yaratmaktadır. Çağdaş demokratik toplum, herkesin en geniş şekilde katılma olanağı bulabildiği, çoğulcu örgütlü toplumdur. Burada önemli olan, ekonomik, siyasal, toplumsal yapıların belirlenmesinde tek güç merkezinin mi çok sayıda güç merkezlerinin mi rol aldığıdır. Güç merkezlerinin sayısı arttıkça, demokratik uygulamaların çoğalması da sağlanmaktadır. [1] 

Barolara kaydın zorunlu olması, aidat yükümlülüğü olması gibi nedenlerle gönüllülük esasına tabi olmadığı ve bu nedenle sivil toplum kuruluşu olmadıkları söylenmektedir. Ancak bu durum onların “kamusal” niteliğinden gelmektedir. Barolar bir ayağı sivil toplum içinde diğer ayağı politik toplum içinde, ikili fonksiyonu olan özel kurumlardır. Binlerce üyesi vardır. Bu anlamda bir kitle örgütüdürler. Demokratik kitle örgütü olup olamama durumu, üyelerin bilinciyle ilgili bir konudur. Barolar sadece ekonomik-mesleki talepleri dışında aynı zamanda demokratik taleplerde yoğunlaşmaya başladığı zaman doğaldır ki demokratik kitle örgütü tanımına yaklaşırlar. Fakat sivil toplum kuruluşu olmaması baroların çeşitli olaylarda sivil toplum inisiyatifi göstermesi önünde bir engel de teşkil etmez. Çeşitli olaylar karşısında Sivil Toplum inisiyatifi göstermesi sadece bir baronun ve üyelerinin yüksek bilinç düzeyini gösterir. [2] Sonuç olarak, baroların alternatifinin olması onları politize edecektir. Barolar, yukarıda da açıklandığı üzere anayasal dayanağı olması ve kamu görevi yürütmesi nedeniyle alelade hukuk dernekleri olarak algılanamaz, değerlendirilemez. Aksine barolar ve avukatlık, hukuk devleti adına daha da güçlendirilmelidir. Devletin üç unsuru yasama-yürütme-yargıdır. Yargının kurucu üç unsurundan birisi ise savunmadır, avukatlardır. Öyle ki, avukatlar ‘yargı’nın tek sivil kurucu unsurudur. Zira, HSK’nın yapısı ve işleyişi gereği iddia makamı savcıların ve hakimlerin sivil ve bağımsız olduğunu söylemek mümkün değildir. Bu konudaki eleştirilerimizi özellikle Denge ve Denetleme Ağı’nın politika belgelerinde de dile getirdik. [3]

Anayasa m.135 uyarınca barolar, kaynağını Anayasa’dan alan “Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşlarından” birisidir. Baroların görevleri arasında, hukukun üstünlüğünü, insan haklarını savunmak korumak ve bu kavramların sözde değil özde var olması ve işlemesi de vardır. Avukatlık Kanunu’nun 95/21. maddesine göre baro yönetim kurullarının görevlerinden biri de, ilgili yasada ifade edildiği biçimiyle “hukukun üstünlüğünü ve insan haklarını savunmak, korumak ve bu kavramlara işlerlik kazandırmak” olarak tanımlanmıştır. Avukat, yargının kurucu unsurlarından olan bağımsız savunmayı serbestçe temsil eder. Avukatların bağımsız ve dengeleyici olmadığı bir yargı sisteminde, yargının adalet dağıtması mümkün değildir. 

Barolar başta olmak üzere meslek odaları, özellikle hukukun üstünlüğü, yargı bağımsızlığı, sosyal devlet perspektifiyle, hak temelli faaliyet ve duruşlarıyla, ihlallerin önüne geçmeye çalışmış, belgelemiş, haykırmışlardır. Çalışmaları yaşam, çocuk, kadın, LGBTİ+ hakları, ifade, toplanma özgürlüğü gibi birçok hak alanıyla doğrudan ilişkilidir. Bu yönüyle meslek kuruluşu olmakla beraber sivil toplumun en önemli seslerinden de biridir. Özellikle insan hakları merkezleri aracılığıyla yürütülen bu çalışmalar, Türkiye’deki insan hakları durumunun gelişiminin niteliksel açıdan izlenebilmesi için gereklidir ayrıca uygulama açısından diğer avukatların çalışmalarını geliştirmeleri için bir temel oluşturacaktır.

Ne Olmalı?

Halihazırdaki seçim sisteminde her ilin barosu kendi başkanını seçerken, liste usulü TBB’ye göndereceği delegeleri de seçmekte, bu delegeler de TBB Başkanı’nı seçmektedir. Eğer baroların ve TBB’nin yönetiminin daha çoğulcu bir şekilde seçilmesi isteniyorsa, delegelik sistemi kaldırılmalı, TBB Başkanı tüm avukatların oylaması sonucunda seçilmelidir. Diğer yandan kamu görevi yürüten avukatların politize edilmemesi için barolar bölünmemeli ve baroya kayıtlı olma zorunluluğu devam etmelidir. 

Yazarın bir önceki yazısına buradan ulaşabilirsiniz.

[1] Gülşen Alp, “Toplumsal Yapılarda ve Demokrasilerde Meslek Odalarının Yeri ve İşlevi”, Türkiye Mühendislik Haberleri, Aralık 1997.

[2] Haluk İnanıcı, “21. Yüzyılda Avukat ve Baro: Eleştirel Bir Değerlendirme”, Birikim Dergisi, 16 Mart 2007.

[3] http://www.birarada.org/upload/Node/22676/files/DDA-PolitikaBelgesi-No9.pdf

http://www.birarada.org/upload/Node/27294/files/Bagimsiz_Yargi_icin_Bagimsiz_HSK-_Meclis_Uyeleri_Nasil_Secmeli.pdf

http://www.birarada.org/upload/Node/24488/files/DDA_Yargi_Bag_imsizlig_i_Politika_Metni.pdf

The post Barolarda İstenen Değişiklik ve Sivil Toplum appeared first on Sivil Sayfalar.