Kasım 2024 itibariyle geçerli olan yeni aile hekimliği yönetmeliği öncellikle iş tanımı ve buna karşılık ücret belirlenmesi ile ilgili olarak oldukça muğlak, bilimsel verilerden uzak kriterler, maddeler içermekte ve bu neye göre belirleneceği muğlak olan kriterlere göre aile hekimlerinin sözleşmeleri feshedilebilecektir. Sadece bu temel usul nedenleri ile bile çalışma hakları ile ilgili Uluslararası hukuk normlarına, T.C. anayasasına ve iş kanununa aykırıdır, çalışanlar olarak özlük ve mali haklarımızda ciddi mağduriyetlere sebep olmaktadır. Yani anayasada korunan temel haklara ve iş kanununda belirtilen temel iş prensiplerine aykırı bir yönetmelik yayınlanmıştır. İş tanımı net belirlenmemiş, sözleşme fesihleri Sağlık Bakanlığının keyfi ve sürekli değiştirilebileceği belirtilmiş kriterlerine bağlanarak aile hekimleri ve hemşireleri temel iş güvencesinden mahrum bırakılmaktadır.

Yeni yönetmelikle ne gibi şartlar getirilmiştir?

Bu bilimsellikten uzak kriterlere bakacak olursak örneğin; aile hekimliğine kayıtlı hastaların ödeme katsayılarında aile hekimlerinin birebir sorumlu olmadıkları şartlara bağlanarak ciddi ücret kesintileri getirmiştir. 6 ay içinde gelmeyen hasta, bir yılda 7 defadan fazla hastane ve başka aile hekimi başvurusu gibi aile hekiminin kontrol alanı dışındaki kriterler. Başka hiçbir meslek grubunda böyle bir performans kriteri yoktur; okula gelmeyen öğrenciden öğretmene, camiye gelmeyen cemaatten imama, yeteri kadar suç işlenmiyor diye polisten maaş kesimi cezası ne kadar absürt ise bu da öyle ciddiyetten uzak keyfi bir cezalandırma, mobbingdir. Ayrıca bu kadar halka yönelik “sağlık hizmetini kullanma” teşvik politikası bakanlık tarafından yürütülürken insanların hastaneye gitmelerinin faturasını aile hekiminden çıkarmak büyük bir tutarsızlıktır.

Diğer bir ciddiyetsiz ve keyfi madde; 3500 üstü nüfusa olan hizmetin ücret ödemesinin kesilmesi. Bu nüfusun temel sağlık hizmetlerini nereden alacağı daha belirlenmemişken ki İstanbul için daha epey sayıda aile sağlığı merkezi boş işlemez durumda iken 3500 üzeri nüfusu birinci basamak sağlık hizmetleri için nereye gidecektir. Sağlık Bakanlığı laf cambazlıkları ile hasta sayısını 3500’e indirdim derken ödenen hasta sayısı kastedilmekte; 3500 üstü hastaların kaydı mevcut aile hekimlerinden düşürülmediği gibi yeni ek hasta kayıtları da hızla devam etmektedir. 3500 üstü ödemeden çıkarılan ilk hasta grubu da göçmen, sığınmacı hastalar olarak belirtmiştir. Bu hastalara göçmen sağlığı merkezleri bakacak derken her ilçede yeterli göçmen sağlığı merkezi olmadığını, bazı ilçelerde hiç olmadığını göz ardı etmektedir. En yoğun göçmen nüfusun olduğu Esenler için bile sadece bir -1- Göçmen sağlığı merkezi bulunmaktadır. Bu Göçmen Sağlığı merkezinin yetersiz kapasitesi ayrı bir sorun; böyle geniş büyük ilçelerde oraya ulaşmak ayrı bir sorun teşkil edecektir. En az bir vasıtayla gidilecek yerler olması birinci basamak koruyucu sağlık hizmetlerinden en çok faydalanan gebe, bebek, çocuklu hasta grupları için sağlığa erişimi oldukça güçleştirecek hatta imkânsız, vazgeçilir hale getirecektir. Aile hekimliği koruyucu sağlık hizmetlerinin başında gelen aşılama, gebe bebek takipleri sık sık olan ve toplum sağlığı ana çocuk sağlığı için çok önemlidir. Aşı karşıtlığının bu kadar arttığı bir dönemde bir de aşıya, takibe ulaşımı zora sokacak bu uygulama başta göçmen, sığınmacı sağlığını, aslında tümden toplum sağlığını negatif etkileyecektir.  Göçmen ve sığınmacılara karşı artan temel İnsan haklarına, onuruna aykırı uygulamalara bir de temel sağlık hakkına erişimleri engellemek de eklenmiştir.

Cezalandırma

Eziyet yönetmeliğinin başka bir maddesinde hastalarımıza muayeneleri sonrası gerekli durumlarda reçete ettiğimiz bazı ilaçların da “cezalandırma, ücret kesme” tehdidiyle sınırlandırılmasıdır. O yüzden “Reçeteme karışma” diyoruz. Temel tıp eğitimini almış hekimler olarak en temel ilaçlara dahi “maaştan keserim” gibi başta anayasa olmak üzere hiçbir hukuka uymayacak yaptırımlar getiren bir yönetmeliği aldığımız tıp eğitiminin ve meslek onurumuzun gereği olarak kabul etmemiz mümkün değil. Ülkemizde antibiyotik kullanımı gerçekten çok fazla ama bu yüksek oranda en az pay sahibi olan aile hekimleri; Hastane yoğun bakım, hastane acilleri en başta geliyor; burada da özel hastaneler öndeler ama buralara hiçbir denetleme ve yaptırım uygulanmıyor. Ayrıca bu ilaç kısıtlamaları ile aslında artık birçok ilacı SGK ödeme kapsamından çıkarmış olmakta ama bunu hastalara açıkça söylemeden biz aile hekimleri üzerinden yapılmakta, yine hasta ile hekim karşı karşıya getirilmektedir.

Rapor ve sağlıkta şiddet

Raporlar konusu zaten birinci basamakta Sağlıkta şiddetin en önemli nedenlerinden birisidir. Ehliyet, işe giriş gibi aslında ilgili oldukları yasalar ve yönetmeliklerde ayrıntılı sağlık şartları anlatılır. Bu şartlar için gerekli muayene ve tetkiklerin görme, işitme muayenesi gibi birçoğu ASM şartlarında olmadığı için ikinci basamak hastanelere sevk gerektiği durumlarda hastaların itirazları, bazı durumlarda da şiddet olayları vukuu bulmaktadır. Bu nedenlerle biz Aile hekimleri dernekleri, sendikaları olarak bu tür raporlar için yönetmeliklere uygun gerekli muayene imkanlarının olduğu merkezlerin kurulması ve tek merkezden bunların yürütülmesi idi. Bu şeklide hastaların da haklı olarak ikinci basamaklarda randevu bulamama endişeleri de ortadan kalkmış olacaktı, biz de kendi asli işimiz olan koruyucu sağlık hizmetlerini rahat gerçekleştirecektik. Bu taleplerimiz yapılmadığı gibi bir de bu tür raporların ücretli hale getirilmesi bir tek güvenlik görevlisinin olmadığı ASM’lerde bizim can güvenliğimizi ciddi anlamda tehlikeye atacaktır ki bu ücretli rapor açıklamasının ertesi günü Şişli’de bir ASM’de bir hasta ehliyet raporu ile ilgili sorun yaşadı diye sağlık çalışanlarına açık şiddet uygulamıştır. O yüzden bir kez daha yeniden diyoruz ki “Sağlıkta şiddet tamamen politiktir, bu bilimsellikten uzak, sahadan habersiz yürütülmeye çalışılan sağlık politikalarının beklenen açık bir sonucudur”.

Sağlık Bakanlığı’nın açıklaması

Sağlık Bakanlığının açıklamalarında “daha iyi bir aile hekimliği’ “aile hekimliğinin güçlendirilmesi” gibi iddiaları da inandırıcı bulamıyoruz. HYP adı altında bize yüklenen sekretarya angaryası ile aile hekimliğinin temel koruyucu hizmetler için hastalarına ayıracak 5 dakika bile vakit kalmayacaktır. Nitelikli koruyucu bir sağlık hizmeti için minimum 10-15 dakika bir hastaya vakit ayırmaktır. Ne yazık ki hastanelerde dayatılan 5 dakikada bir, iki hasta dayatması biz aile hekimlerine de yapılmıştır.

Alma Ata Bildirgesi’nde de ifade edildiği gibi birinci basamak sağlık hizmetlerinin tümüyle ücretsiz, bilimsel ve nitelikli biçimde kamu tarafından sunulduğu bir yapılanmayı destekliyor; birinci basamak hizmetlerinin yetkinleşmediği bir sağlık sisteminin sürdürülebilir olmayacağını, aksine ikinci ve üçüncü basamakta hizmet sunan sağlık sistemine yük olacağını söylemekteyiz. Aile hekimliklerinin etkin biçimde işleyebilmesi için öncelikle temel özlük hakları ve iş güvencelerinin sağlanması, koruyucu hekimlik dışındaki HYP sekreteryası, raporlar gibi angarya işlerden uzak hastalarına en az 10 dakika olacak şekilde zaman ayırabilmesi sağlanmalıdır.

The post Eziyet Yönetmeliğini Niçin Kabul Etmiyoruz? appeared first on Sivil Sayfalar.

Aile hekimleri 1 Temmuz’da yürürlüğe giren yeni Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği’ndeki hangi maddelerin uygulanmasına karşı? Siz koordinasyon olarak neler yapıyorsunuz? Talepleriniz neler?

Yeni yönetmelikte, özellikle aile hekimlerini “cezalandırmayı” kolaylaştırmak için yazıldığı hissedilen maddeler ciddi bir değersizlik duygusu yaratmış durumda. Pandemi döneminde aktif çalışmaya devam eden, aşılamada etkin rol oynayan ancak emekleri yok sayılan aile hekimleri, iyileştirme beklerken yeni bir cezalandırma ile karşılaştılar.

Yönetmeliğin 7. maddesi, belirlenen miktarda ihtar puanı ile cezalandırılma durumunda aile hekimliği sözleşmesinin feshini bir komisyon kararına bağlayarak keyfi bir tutum sergilemiştir. Yine 18. maddede, aile hekimlerine yapılacak ödemelere kronik hastalık taraması da bir ölçüt olarak konulmuş, uygulaması olanaksız bir platform ile sunularak hem iş yükünü arttırmış hem de mevcut gebe-çocuk izlem, aşılama vb koruyucu sağlık hizmetlerinde olduğu gibi negatif performans ile değerlendirilerek sağlık çalışanları üzerinde maaş kesintisi tehdidi ile tahakküm kurulmuştur.

‘Bu Yönetmelikle Sağlık Çalışanını Korumak Yerine, Yem Haline Getiren Adım Atıldı!’

39.EK Ceza maddesinde, kamu görevleri hakkında basına, sosyal medyaya bilgi ve demeç vermek de 50 ihtar puanı ile cezalandırılmıştır. Aile hekimlerinin iş güvencesini ortadan kaldıran, emeklerinin karşılığını vermek yerine maaş kesintisinin önünü açan böylesi bir ceza yönetmeliğinde, olası şikâyet ve itirazların önünü alma, çıkabilecek sesleri bastırma amacı taşıyan bu madde de hekimlerin fikir beyan etme özgürlüğü önünde ciddi bir kısıtlama anlamına gelmektedir.

Son olarak, 40. Ek Ceza Maddesi’ne göre, Aile Sağlığı Merkezi’nde kişilere basit tıbbi müdahale ile giderilebilir fiili eylemde bulunmak veya tehdit etmek 50 Ceza puanı ile cezalandırılmaktadır. Sağlık çalışanlarına şiddetin bu kadar yaygın olduğu bir dönemde, tehdit etmek gibi muğlak bir kavramın suiistimale açık olduğu ortadadır.

Özellikle COVID-19 aşılaması sırasında aşı temininde, randevu açılmasında, AŞILA uygulamasının işleyişinde defalarca sistemsel sorunlar yaşanmış, her seferinde merkezi açıklama ve çözümler yerine toplumla sağlık çalışanları karşı karşıya gelmiştir. Elinde olmayan sebeplerle vatandaşa sağlık hizmetini uygun şekilde sunamayan sağlık çalışanını korumak yerine, yem haline getiren bir adım daha bu yönetmelikle atılmıştır.

Sağlık Emekçileri Koordinasyonu, aile hekimliği örgütleri (illerdeki dernekler) ve Türk Tabipleri Birliği Aile Hekimliği Kolu’nun açıkladığı eylem ve mücadele planının parçası, yürütücüsü ve destekçisidir. Güncel net talep ceza yönetmeliğinin iptali, geri çekilmesidir.

Son yayınlanan haberlere göre kimi aile hekimlerinin maaşlarında kesintiye gidildi. Bu kararı nasıl yorumluyorsunuz?

16 Ağustos’ta yapılan bir günlük iş bırakma eylemi, gözlemleyebildiğim kadarıyla iyi hazırlanılmış bir eylemdi. Yeni yönetmeliğe karşı ciddi itirazlar yükseldi ve aile hekimleri yüksek katılımla ses çıkaracaklarını hissettirmiş oldular ki eylemden bir gün önce bir düzeltme yaparak, kronik hastalık tarama ve izlemi için uygulanacak kesintiyi “pandemi boyunca uygulanmayacak” şeklinde belirsiz bir tarihe ertelediler.

Ancak kesinti yine de uygulandı, bordroların görülebilmesiyle birlikte İl/İlçe Sağlık Müdürlüklerine itirazlar yapıldı ve kesintilerin iade edileceği bilgisi hekimlerle paylaşıldı. Bunun ne zaman ve hangi koşullarda olacağı netleşmiş değil. Pandemi hala devam ettiğine göre, kesintinin uygulanmaması gerekiyor, önümüzdeki aylarda süreci takip etmeye devam edeceğiz. Telafisi yapılsa bile yaşanan elbette ki mağduriyettir ve hak gaspıdır, ayrıca talebimiz erteleme değil iptaldir.

Türk Tabipler Birliği’nin yönetmeliğin iptali için Danıştay’a dava açmasıyla ilgili görüşleriniz nelerdir?

Yeni yönetmeliğin bazı maddeleri, özellikle ihtar ceza puanları ile ilgili olanlar mevcut kanunlara uygun değil. Hukuki çelişkileri de gözeterek yargı yoluyla da bir mücadele kanalı açılmış oldu. Dava süreci, TTB’nin de açıkladığı mücadele planının bir ayağını oluşturuyor.

Aile hekimlerinin önde gelen sorunlarından biri, pek çok birimin Aile Sağlığı Elemanı olmadan çalışması.

Bizzat aile hekimleriyle görüştüğünüzde en çok dillendirilen sorunlar neler oluyor? Şahit olduğunuz ya da dinlediğiniz örnekler var mı? Aile hekimleri, özellikle pandemi döneminde neler yaşadı? Çalışma şartlarında neler değişti, karşılığında özlük hakları aynı oranda artış gösterdi mi?

Aile hekimlerinin önde gelen sorunlarından biri pek çok birimin Aile Sağlığı Elemanı olmadan çalışması; alımların ve görevlendirmelerin yetersiz olması. Nüfusu az olan birimlerde ücretlerin çok düşük olması nedeniyle tercih edilmemesi gibi etmenler ASM’lerin eksik personelle çalışmasına neden oluyor, bu da mevcut çalışanların iş yükünü ve stresini arttırıyor.

Kamuda çalışan hekimlerin mevcut özlük haklarını git gide törpüleyen sözleşmeler ve yeni yönetmelikte de gördüğümüz haliyle mevzuat da önemli sorunlardan biri. İş tanımının sürekli değişmesi, negatif performans baskısı da süreklileşen sorunlarımızdan sayılabilir. Pandemi döneminde aile hekimlerinin giderleri pek çok başlıkta arttı. Bazı koruyucu önlemleri, maske ve dezenfektan dağıtımı ile müdürlükler kısmen üstlense de gerek malzeme kalitesinin düşüklüğü, gerekse eldiven gibi fiyatı çok artan malzemelerin tüketiminin artması aylık masrafı önemli ölçüde arttırdı.

Ayrıca olağan giderlerde de (kira, fatura, temizlik malzemesi gibi) zamlara ve enflasyona bağlı olarak ciddi artışlar olmasına rağmen ne maaşa ne cari gider olarak ödenen kaleme böyle bir ek yapılmadı. Aşılamanın başlamasıyla beraber iş yükü artan aile hekimlerine uzun süre hem ek ödeme yapılmadı, hem de randevu çizelgelerine müdahale edilerek ASM’lerin uygunluğu gözetilmeden fazladan randevu açıldı.

Kimlerin aşı hakkı olduğuna dair tutarsız açıklamalar, aşı temininde yaşanan sıkıntılar, AŞILA uygulamasında yaşanan aksaklıklar nedeniyle aile hekimleri mesaisinin çoğunu vatandaşa açıklama yaparak geçirdi. Özlük haklarında artış veya pandemi nedeniyle ek ödeme yapılması beklenirken, yapılacağı söylenen ek ödemenin de kayıtlı nüfusun aşılanması oranına göre belirleneceği açıklandı. Hem bebek-gebe izlem gibi koruyucu sağlık hizmetlerini yerine getirmeye devam eden, hem rutin hasta bakan hem de aşılama programına etkin katkı koyan ve aile hekimlerinin emeğinin karşılığının şartlı ödenmesi kabul edilemez.

‘Aile Hekimlerinin Kitlesel Şekilde İtiraz Ettiği Bir Dönem Yakın Zamanda Olmamıştı’

Aile hekimlerinin bundan sonra da eylemleri olacak mı? Taleplerinizin yerine getirilmesi için hangi adımları atmayı planlıyorsunuz?

27 Ağustos 2021 Cuma günü yeniden 1 günlük iş bırakma eylemi ve İl Sağlık Müdürlükleri önünde basın açıklaması yapılacak. 28 Ağustos’ta ise Ankara’da büyük bir miting planlanıyor. Tüm Aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarının davetli olduğu miting için gidiş organizasyonu yapılmaya başlandı, katılmak isteyenler aile hekimliği dernekleri ile iletişime geçebilir.

Sağlık her daim hak mücadelesi açısından hareketli bir alandı ancak aile hekimlerinin bu kadar kitlesel şekilde itiraz ettiği bir dönem yakın zamanda olmamıştı. Biriken bunca öfke ve yıpranmışlık artık eylemlilik olarak kendini gösteriyor, “kaybedecek bir şeyimiz kalmadı” duygusunun ön planda olduğunu görüyoruz. Talepler karşılanmazsa tepkinin artacağını ve eylemlerin artacak süreceğini düşünüyorum.

Toplumda sistemin mağdur ettiği insanlar gerçek failleri görüp tanıdıkça, emeğiyle geçinen herkesin birbirine bakışı değişecek ve gerçek dayanışma bağları çok daha sıkı şekilde kurulacaktır.

Aile hekimlerinin neredeyse her şehirde derneği, birliği var. Peki, yeterli bir örgütlenmeden, hak arayışında bir ortaklıktan bahsetmek mümkün mü? Aynı şekilde aile hekimlerinin görev tanımı, talepleri, hak mücadelesi halk tarafından doğru şekilde anlaşılıyor mu? Örneğin son grev için toplum desteği sağlanabildi mi?

Sağlık çalışanlarının hak mücadelesi toplum desteği açısından hep çetrefilli bir alan oldu. İktidarların bilinçli düşmanlaştırma politikaları bir yandan, sistemin aksaklıkları nedeniyle yaşanan mağduriyetler bir yandan, genel olarak hak aramanın kriminalize edilmesinin de etkisiyle toplum desteğinin istediğimiz ölçüde olduğunu söyleyemeyiz.

Ancak bu oldukça değişken bir durum, emeğimizi görüp, bilip, hakkımızı almamızı çok içten dileyen ve attığımız adımlarda yanımızda olan hastalarımız hep oldu, olmaya da devam edecek. Özellikle aile hekimleri, kayıtlı nüfusu ile kurabildiği birebir iletişim nedeniyle toplum desteği sağlama konusunda çok daha avantajlı diye düşünüyorum. Ayrıca toplumda sistemin mağdur ettiği insanlar gerçek failleri görüp tanıdıkça, emeğiyle geçinen herkesin birbirine bakışı değişecek ve gerçek dayanışma bağları çok daha sıkı şekilde kurulacaktır.

The post Aile Hekimleri Hak Mücadelesini Sürdürüyor appeared first on Sivil Sayfalar.