Worldwide experiences of conflict resolution were generally unpopular in Turkey during the “Solution Process.” Now that the conflicts have restarted and no solution is foreseeable, CSOs and academicians seem to re-investigate all those experiences closely. We asked what it means to talk about peace during a conflicting state to CSO representatives.

Solution process started in 2013 and the society observed it with great attention. However, people were generally passive, focused more on the actors. Because the process was mostly focused on actors, other countries’ experiences were not popular among the public. There were scarcely any similar studies except from Political and Social Research Institute’s (DISA) “experience meetings”. After the failure of the solution process, conflict resolution and experience meetings started to be at our agenda more often. In 2015, when the process started to deteriorate, we had the chance to listen to the experiences in Philippines and Colombia from the very actors of the resolution movements. There had been many similar studies from that time on. For example, in 2016 Research Center for Peace, Democracy and Alternative Politics (DEMOS) published a book titled “Worldwide Experiences of Women’s Struggles for Peace: Serbia, Kosovo, Sri Lanka, Syria.” The book aims to contribute to the struggle in Turkey by focusing on women’s experiences in peace movements. Sessions of “Rejuvenating Peace Processes: Colombia, Philippines, Indonesia” were turned into a book by Professor Ayşe Betül Çelik and published recently. Cuma Çiçek wrote a similar book for DİSA and it was launched in Diyarbakır few weeks ago.

There had been many meetings and workshops focusing on peace seeking and country experiences for the last two years. Recently, Tigris Social Research Center (DİTAM) held the 10^th meeting of Social Peace Network and Istanbul Policy Center within Sabancı University held a conference called “The Role of Women in Societal Consensus.”

We interviewed Diyarbakır’s CSO representatives about the growing interest in conflict resolution experiences during the states of conflict, contrary to the times of peace.

What are your comments aboutthe growing interest in conflict resolution experiences during the states of conflict, contrary to the times of peace?

Necdet İpekyüz (Chairman of the Board, DİSA): Some institutions were studying on the worldwide experiences, but all those studies or outcomes were usually overlooked. In DİSA, we wanted to draw the attention to the subject and organized events accordingly. For example, we invited Jonathan Powell, who was the chief negotiator between British government and IRA, to Turkey. We held meetings both in Diyarbakır and Istanbul and invited relevant institutions. It is true that all those experiences were not kept enough on the agenda or overlooked because the actors of the process were not insistent. During the solution process, not many opportunities were offered to CSOs, their active participation was not so encouraged. After all, solution process showed the public that it was possible to solve problems which caused so many pain and difficulty. Despite of its deficiency and not being open to CSOs’ participation in real terms, we wanted to believe in it. A handwringing period stroke back after the process ended. We faced death, pain and despair. We know from our previous experiences that security policies stress the society and cause polarization. It is positive to talk about peace seeking, but it is impossible to say what we are going through is positive. On the contrary, things we experience nowadays will come up as an obstacle for a future solution. However, we have to talk again and plan the future in a healthy, peaceful state. That is why, we need to hear about many more experiences, we have to learn not only the right actions but also the wrong ones. Experiences should not belong only to one or two countries. Wherever there is a conflict resolution experience or attempt, we should benefit from it. We immediately should find solutions to end this conflicting atmosphere. DISA works in order to achieve this aim. Even if there are a few organizations working on the issue, they should be supported, particularly in these days. Giving information to the public about these experiences would make us all breathe again.

Abdurrahim AY (Former VP of the Association for Human Rights and Solidarity for the Oppressed, MAZLUMDER and a member of Initiative for Haq):

When the talks (aka the “Solution Process”) between the state and the PKK (Kurdish Workers’ Party) started, as well as many CSOs and human rights organizations, MAZLUMDER declared that the most important issue in Turkey was the Kurdish Question and the will put forward to solve it was very valuable. We also said that it was very important to realise the psychological traces caused by 30 year old problem among the society. Lastly, we shared our opinions on how to improve the process. However, the government preferred to go its own way and overlooked the CSOs’ opinions about the process. After some more incidents, the process was put aside.

Actually, meetings on different countries’ experiences were being held by CSOs when the process had just started. But not as often as today. Turkey’s solution process proceeded somehow, even to the point of withdrawal of PKK’s armed forces outside the country. Because the process seemed to work fine, benefitting from other countries’ experiences was not popular enough. However, one of the most important issues was meditating and researching on how to overcome any possible obstacle.

Going back to the state of conflict directed people to re-evaluate yesterday’s mistakes and how not to make any more of them. The state we are in now shows how necessary the state of peace is. That is why; CSOs seem to make more efforts to inform related people about different countries’ experiences and raise awareness on the issue.

Turkey’s and region’s CSOs were mostly unfamiliar with worldwide experiences while the process was continuing between the years 2013-2015. What are negative effects of that? What would have been different if they had known about those experiences? 

Necdet İpekyüz: Each experience warns and directs us to the right way and prevents us from making mistakes. Would it have been possible to prevent the solution process from going off the rails by being proactive? Those studies were not enough. If we had been more prepared and informed, the process would have been more successful. Of course, leading actors should have been more inclusive and open to suggestions, too.

Abdurrahim AY: Although CSOs do not have power over the parties, they are very important means of understanding public opinion and stimulating the society about problematic issues. Many CSOs followed the solution process very closely and declared their will on almost every issue.  However, all those declarations and democratic reactions were not guiding enough because they were rooted totally in Turkey’s conditions. That’s why; not being familiar with worldwide experiences caused the process to stumble and when it was already on the breaking point, there was not enough public awareness and pressure on how to come back to the table.

Throughout the solution process, the parties made statements ignoring the fragility of it. Additionally, we faced some incidents causing the process to fail. The most important lesson learned from the worldwide experiences is that the processes are fragile and when conflicting atmosphere starts to dominate again, it is even more violent and harder to re-communicate.  If the parties had studied more on the worldwide experiences, as much as CSOs, the solution process might have proceeded better.

When the parties were locked in talks or came towards a breaking point, CSOs might have played a leading role to inform about the worldwide experiences and stimulate the society. For example, during the period of hunger strikes in prisons, some CSOs from the region made important interviews with delegations in the Ministry of Justice, Speaker’s Office and People’s Democratic Party. Similar steps could have been taken for the process, over worldwide experiences.

It is obvious that the conflicting parties did not lead the solution process in accordance with the worldwide experiences. How would it be possible to benefit from those experiences?

Necdet İpekyüz: We wouldn’t have faced what we are going through today. It all seems like a dream now as we look back.  Can you imagine hundreds of thousands people getting together for Newroz celebrations in Diyarbakır without any obstacle or any incident and listening live and with great attention to the statement from Imrali?

The parties should have managed the process by sticking to a particular program and a calendar, by encouraging CSOs’ participations, even supervisions. Instead, not a single suggestion was taken into account, everything happened behind closed doors. Instead of developing trust mutually, suspicions and insecurity grew between the parties. We would have been in a better state now, if only the other experiences had been taken into account. Each experience is both unique and has mutual norms. It is necessary to determine the similarities and differences, work harder on the subject.

Abdurrahim Ay:  It would have been very helpful to carry out a mutual study with the government. It is without a doubt. A thorough study on different experiences would have helped to develop some certain manners for possible scenarios in Turkey.

For example, in Colombia-FARC peace process, the parties stayed loyal to the peace talks no matter what the conditions were. Both the British government and IRA kept their promises. In South Africa, ANC and the government were also consistent. In the Philippines-MNLF and IRA-British government examples, the negotiators played very important parts. In all of those examples, the necessary democratic steps were taken to help the process proceed. Whereas in Turkey, democratic steps were not taken carefully, there was not any third eye to observe the situation, PKK gave the impression of going back to conflicts, and the parties did not keep their promises. That is why we are in this today’s situation.

When we look closely to the phase we are going through, it is not easy to be optimistic about the conflict resolution. What should CSOs do in times like these?

Necdet İpekyüz: We have to work harder, learn more and give hope to the society. Because we know that the best way to find solutions is to communicate without being violent. Worldwide experiences show us that the important thing is to win altogether. CSOs should research, learn and pay regard to any experience on conflict resolution. Overall, we should be insistent. We should generate demand on ending the conflicts. It is difficult to ask for peace, but the important thing is to achieve what is hard. We shouldn’t repeat yesterday’s mistakes.  

Abdurrahim Ay: After the 15th July coup attempt, state of emergency has been declared and many of rights and freedoms have been restricted. Additionally, any criticism (within the frame of freedom of expression) directed to the government’s policies faces unjust legal procedure. All of these make things difficult for CSOs. Nevertheless, CSOs’ fundamental function is to create awareness and stimulate the public. That’s why, it is important for them to continue saying out loud that a country which failed to provide inner peace wouldn’t contribute to the world peace; that a state which did not face its past wouldn’t determine its future. Along with these, they have to continue reminding that ignoring the problem and delaying any possible solution would come up stronger in the future and cause more conflicts.

I believe that even a small step to turn back to the solution process would have many supporters, especially in Kurdish society. While PKK’s actions have stopped significantly, state of emergency should be repealed in the first place and peaceful steps should be taken for democratization. After that, CSOs should start interviewing with the parties and make the grounds for going back to the solution process. Achieving a state of peace without going back to the conflicting environment has a vital importance for Kurdish people’s psychological bonds with the state-country. Anyone with a sense of responsibility has something to do about that. The studies on worldwide experiences are a part of what can be done. Another part is to transmit the need for solution to the capillaries of politics and bureaucracy.

The post Intensifying Pursuits of Peace in a Conflicting Environment appeared first on Sivil Sayfalar.

…

2013 yılında başlayan Çözüm Süreci, toplumun çok büyük ilgiyle ancak ekseriyetle aktörlere odaklı, edilgen olarak izlediği bir süreç oldu. Daha çok aktörlere odaklı ilerleyen süreçte, başka ülkelerin deneyimleri kamuoyunun gündemine giremedi. Diyarbakır’da, DİSA tarafından sürdürülen deneyim toplantıları dışında bölgede benzer çalışmalar yok denecek kadar azdı. Çözüm Süreci’nde çok az örneğine rastladığımız çatışma çözümü ve ülke deneyimleri toplantıları, sürecin bozulmasıyla birlikte gündemimize daha yoğun girdi. 2015 yılında, sürecin bozulduğu döneme denk gelen zamanlarda Diyarbakır’da art arda Filipinler ve Kolombiya deneyimlerini, çatışma çözümünde yer almış aktörlerden dinledik. O günden bu yana çok fazla benzer çalışma yapıldı. Örneğin 2016 sonlarında DEMOS tarafından yayımlanan “Kadınların Barış Mücadelesinde Dünya Deneyimleri: Sırbistan, Kosova, Sri Lanka, Suriye” kitabı, söz konusu ülkelerde “kadınların barış mücadelesi deneyimlerine odaklanarak Türkiye’deki mücadeleye bu açılardan katkı sunmayı” amaçlıyordu. Yine 2016 sonlarında İstanbul’da düzenlenen “Barış Süreçlerini Canlandırmak: Kolombiya, Filipinler, Endonezya” başlıklı konferansın tartışmaları Prof. Dr. Ayşe Betül Çelik tarafından kitaplaştırılarak geçtiğimiz günlerde yayımlandı. DİSA için Cuma Çiçek tarafından kaleme alınan benzer bir kitap da geçen hafta Diyarbakır’da yapılan bir toplantıda tanıtıldı.

Son iki yılda çatışma çözümü, barış arayışı ve ülke deneyimlerine odaklanan çok sayıda toplantı ve çalıştay yapıldı. En son DİTAM, Toplumsal Barış Ağı’nın onuncu toplantısını geçtiğimiz günlerde İzmir’de gerçekleştirirken Sabancı Üniversitesi bünyesindeki İstanbul Politikalar Merkezi de “Toplumsal Mutabakatta Kadınların Rolü” başlıklı bir etkinlik gerçekleştirdi.

Sivil Sayfalar olarak, ülkelerin çatışma çözümü deneyimlerine barış döneminde daha az ilgi duyulurken çatışma döneminde yoğun bir ilgiye mazhar olmasını Diyarbakır sivil toplum aktörlerine sorduk.

…

Çözüm Süreci devam ederken akla pek gelmeyen bu çalışmaların çatışmalar başladıktan sonra yoğunlaşmasını nasıl yorumluyorsunuz?

Necdet İpekyüz (DİSA Yönetim Kurulu Başkanı): Aslında bir kısım kurumlar dünya deneyimleri konusunda çalışma yürütmekteydiler ama yürütülen çalışmalar, çıkan sonuçlar ya da açıklamalar dikkate alınmıyordu. Biz DİSA olarak çözüm süreci farklı ülkelerin deneyimleri konusuna dikkat çekmek istedik ve etkinlikler yaptık. Örneğin  İngiltere hükümetiyle ile IRA arasındaki müzakerelerde İngiltere Başmüzakerecisi olan Jonathan Powell’i davet ettik. Hem Diyarbakır hem de İstanbul’da etkinlik yaparak ilgili kişi ve kurumları davet ettik. Evet, çözüm sürecinde bu tecrübeler sürecin aktörleri tarafından yeterince gündeme getirilmedi veya gelmiş olsa bile ısrarcı olunmadığı için dikkate alınmadı. Çözüm süreci diye tanımlanan dönemde sivil toplumda ne bir katkı ne de aktif katılım konusunda bir beklenti yaratılmadı. Bu dönemin yaşanması, her şeye karşın tüm topluma, yıllarca yaşanan zor ve acı sürecin konuşarak da çözülebileceğini gösterdi. Eksiklikleriyle birlikte ve sivil toplumun katkısına gerçek anlamda açık olunmamasına rağmen bu sürece tüm toplum olarak inanmak istedik.

Sürecin bozulması ya da sonlanmasıyla tekrar ölümler, acılar ve umudun yitirilmesiyle birlikte tüm toplumu geren sıkıntılı bir süreci yaşamaya başladık. Daha önceki yaşadıklarımızdan güvenlikçi yaklaşımların  çözüm getirmediğini tam tersine toplumu gererek kutuplaşmaya neden olduğunu biliyoruz.  Bugün bunların konuşulması çok olumlu ama şu an yaşadıklarımızı olumlu görmemiz imkansız. Tam tersine bugünkü yaşananlar, ileride olmasını umut ettiğimiz çözüm meselesinde çözümü daha da zorlaştıran bir vaka olarak karşımıza çıkacaktır. Ancak yine de mevcut durumda tekrar konuşarak daha sağlıklı ve barış içerisinde geleceği  kurgulamalıyız. Bu nedenle birçok deneyime ihtiyacımız var, öyle ki sadece doğruları değil yapılan yanlışları da öğrenmemiz yararlı olacaktır.  Deneyimler sadece dünyanın bir iki ülkesinde veya çok konuşulan ülkelere ait olmamalı  nerede olursa olsun çatışma çözümleri, deneyimleri ve girişimleri bizler açısından kıymetli olmalıdır.

Çatışmaların yoğunlaşması ile beraber bu konuya daha fazla özen gösterip öğrenmemiz gerekir. Bir an önce çatışmaların sonlanması için çözüme dönük bir yol bulmamız gerekiyor. Bu nedenle DİSA bu konuda çalışmalar yürütmektedir. Sınırlı sayıda olsa bile özellikle bu zor günlerde bu konuda çalışma yürüten kurumları desteklemek gerekir. Ve toplumun bu konuda bilgilendirilmesi deyim yerindeyse hepimize bir “nefes” olacaktır.

Abdurrahim AY (MAZLUMDER eski Genel Başkan Yardımcısı, Hak İnisiyatifi Üyesi): Çözüm süreci olarak adlandırılan, devlet ile PKK arasında görüşülmeye başlandığının duyurulduğu tarihte Diyarbakır Şube Başkanlığını yürüttüğüm MAZLUMDER cephesinden Kürt sorununun, Türkiye’nin en önemli meselesi olduğunu, bu sorunu çözme yönünde ortaya konan iradenin çok değerli olduğunu ancak sorunun tarihselliği bağlamında son 30 yılda yaşananların, sorunun tarafları yanında toplumda da çok ciddi psikolojik boyutlarının olduğunu ifade ederek, aktörler tarafından meseleye hangi açılardan bakılarak iradenin ortaya konduğu ile sürecin nasıl daha sağlıklı ilerleyebileceğine dair görüşlerimizi birçok insan hakları örgütü ve sivil toplum örgütü gibi beyan etmiştik.  Ancak ilerleyen süreçte devletin bu konuda yaptığı çalışmalarda kendince bir tarz benimsemesi, sürecin nasıl ilerletilmesi gerektiğine dair biz ve diğer sivil toplum örgütlerinin görüşlerini yeterince değerlendirmemesi ve sonrasında yaşanan bir kaç olay ile sürecin rafa kaldırıldığına şahit olduk.

Esasen süreci henüz başlamışken de farklı ülke deneyimlerine dair bilgilendirme toplantıları bazı STÖ’ler tarafından yapılıyordu. Ancak tabii ki bugünkü yoğunlukta değildi. Türkiye’deki çözüm süreci iki yıl boyunca bir şekilde ilerledi ve hatta PKK tarafından silahlı güçlerin Türkiye dışına çıkarılması aşamasına kadar geldi. Sürecin iyi işlediği algısıyla farklı ülkelerin barış deneyimlerinden faydalanmak yeteri kadar ilgi çekmedi galiba. Ancak süreçteki aksaklıklar ile bu aksaklıklarla karşılaşıldığında bunların nasıl aşılacağı hususu, önceden üzerinde yeteri kadar düşünülmüş, araştırma yapılmış olması gereken bir husus olduğu gibi süreç yürütülürken de üzerine çok düşünülmesi gereken başlıca konulardan birisiydi.

Tekrar çatışma ortamına dönülmesi süreçte hangi noktalarda yanlış davranıldığı ile ortaya çıkan yeni durumlarda nasıl hareket edilmesi gerektiğine dair arayışlara yönlendirmeliydi ve öyle de oldu. Türkiye toplumunun şu an içinde bulunduğu durum ile Kürt sorununda gelinen aşamada barışın ne kadar ciddi bir ihtiyaç olduğu hususu bir kez daha anlaşılmış görünüyor. Bu konuda yeteri kadar farklı ülke deneyimi olduğundan bunları toplumla ve ilgilerle paylaşarak mevcut durumdan tekrar çözüm sürecine nasıl dönülebileceğine dair bilgi paylaşımı ile bu doğrultuda bir farkındalık oluşturma çabası en azından konuya odaklanan sivil toplum nezdinde tekrar oluşmuş görünüyor.

2013-2015 arasındaki süreç yürütülürken, Türkiye ve bölge STK’larının dünya deneyimlerine aşina olmamasının ne gibi olumsuz etkileri oldu, deneyimlerden haberdar olunsaydı neler farklı olurdu? 

Necdet İpekyüz: Her deneyim, işi daha doğru yapmamız  konusunda uyarıcı ve hata yapmamızı önleyen özellik taşımaktadır. Süreçte atılması gereken adımlar kamuoyu beklentisi olarak yaygınlaştırılabilir miydi, aksayan noktalara karşı fonksiyonel davranıp sürecin raydan çıkmaması için önlem alınabilir miydi diye düşünmek lazım. Bu çalışmalar yeterli değildi, daha hazırlıklı ve haberdar olunsaydı süreç daha dikkatli ilerleyebilirdi. Tabii aktörlerin de bu konuda kapsayıcı ve önerilere açık olması gerekiyordu.

Abdurrahim AY: Böylesi durumlarda STÖ’ler her ne kadar taraflar üzerinde bir yaptırıma sahip değiller ise de kamuoyunun nabzını ölçerek sorunlu konularda duyarlılık oluşturarak belirli demokratik tepkileri tetiklemeleri açısından çok önemli aygıtlardır. Çözüm sürecini birçok STÖ çok yakında takip etti ve neredeyse süreç boyunca gerçekleşen tüm adımlarla ilgili olarak belirli irade beyanları ortaya koydular. Ancak tüm bu irade beyanları ve geliştirilen demokratik tepkiler tamamen ülke şartlarından beslendiklerinden yeterli oranda yol gösterici olmadı gibi geliyor. Bu nedenle süreçte dünya deneyimlerine yeteri kadar aşina olunmaması, sürecin başlangıcında nasıl bir yol haritasının benimsenmesi,  kırılma noktasına geldiği birçok anda ve nihayet bittiği noktada taraflarca masaya nasıl tekrar oturulabileceğine dair yeterli kamuoyu duyarlılığı oluşturulamamasına ve kamuoyundan taraflara dönük bu meyanda yeterli bir baskı oluşmamasına sebebiyet verdi.

Çözüm süreci boyunca tarafların zaman zaman sürecin kırılganlığını göz ardı eden ve hatta bazen süreç yokmuş gibi bir izlenim veren demeç ve hareketleri oldu. Bunun yanında sürecin kırılma noktası yaşadığı bir kaç olay ile karşılaştık. Dünya deneyimlerinden öğrendiğimiz en önemli husus, süreçlerin kırılgan olduğu, tekrar bir çatışma ortamına dönülmesi halinde yeni çatışma durumunun barış süreçlerinden öncekine nazaran daha şiddetli olduğu ve bu durumun tekrar masaya dönme ihtimalini zorlaştırdığıdır. İşte dünya deneyimleri ile ilgili olarak STÖ’lerce olduğu gibi belki de taraflarca da yeteri kadar bir çalışma yapılmış olsa Türkiye’deki süreç ile ilgili olarak da daha hassas davranılabilirdi. Tarafların süreçte tıkandığı noktalarda, kırılma anı yaşadığı durumlarda STÖ’lerce deneyimlerin bu ortak ve en önemli sonucu üzerinden bilgilendirme ve kamuoyu baskısı oluşturularak ön açıcı bir rol oynanabilirdi. Özellikle çözüm sürecinden önce cezaevlerindeki açlık grevleri döneminde bizim de içinde bulunduğumuz bir grup bölgeli STÖ Adalet Bakanlığı, Meclis Başkanlığı ve HDP Genel Başkanlıkları düzeyinde bir dizi önemli görüşme gerçekleştirmişti. Süreçte de dünya deneyimleri üzerinden benzer bir yol izlenebilirdi.

2013-2015 arasındaki süreç yürütülürken, çatışmanın taraflarının dünya deneyimlerine uygun bir süreç yürütmedikleri anlaşılıyor, bu tecrübelerden nasıl faydalanılmalıydı?

Necdet İpekyüz: Zaten yürütülmüş olsaydı bugün bu yaşadıklarımız olmazdı. O günlere bugünden bakınca bir rüya gibi geliyor, düşünebiliyor musunuz Newroz etkinliğinde 100 binlerce insan engellenmeksizin, hiç bir olay olmadan toplanıyor ve milyonlarca insan televizyon başında canlı bağlantılarla Diyarbakır’da İmralı’dan gelen açıklamanın okunmasını pür dikkat dinliyor.

Taraflar süreci ilişkilerini güven içerisinde, belirlenen program ve bir takvime bağlı kalarak kamuoyunu sivil toplum örgütlerinin katılımıyla hatta denetimiyle yürütmeliydiler. Hiç bir öneri alınmadığı gibi her şey kapalı kapılar ardında yürütülmek istendi. Karşılıklı olarak güveni geliştirmek yerine kuşkuların artışına ve güvensizliğe evirildi. Deneyimler dikkate alınmış olunsaydı bugün o çok daha güzel bir yerde olurduk. Her deneyim hem kendine özgüdür hem de hepsi için ortak bazı normlar vardır. Benzerlik ve farklılıkları iyi tespit etmek, derse iyi çalışmak gerekiyor.

Abdurrahim Ay:  Şüphesiz bu konuda devletin de içinde olduğu ciddi bir ortak çalışma yürütülmesinin çok faydası olacaktı. Farklı deneyimlerin kapsamlı ele alınacağı bir çalışma, Türkiye’deki sürecin yürütülmesi sırasında karşılaşılabilecek farklı senaryolar üzerine nasıl bir tutum belirlenmesi gerektiğinin ortaya konacağı bir tutum belgesinin oluşturularak buna sadık kalınacağına dair güçlü bir irade beyanının oluşmasına hizmet edebilirdi.

Örneğin Kolombiya-FARC barış süreci deneyiminde her koşulda görüşmelere sadakatin önemi, İngiltere-IRA ve Güney Afrika-ANC örneğinde verilen sözlerin tutulması, yine Güney Afrika-ANC örneğinde süreç aktörlerinin rollerini oynamalarına uygun zeminin hazırlanması, Filipinler-MNLF ve İngiltere-IRA örneğinde üçüncü göz-arabulucunun işlevi ve son olarak neredeyse tüm örneklilerde süreci besleyecek demokratikleşme adımlarının atılmasının önemi anlamlı bir ciddiyette idrak edilip bu doğrultuda hareket edilebilirdi. Türkiye’deki süreç açısından özellikle süreci besleyecek demokratikleşme adımlarının eksik atılması, üçüncü bir gözün olmayışı, ikinci yılda özellikle PKK cenahından çatışmaya her an dönebileceği izlenimi ve askeri operasyonların artması tarafların birbirlerine verdikleri sözlerin tutulması gibi eksiklikler bugün geldiğimiz duruma sebep olan önemli başlıklardır.

İçinden geçtiğimiz süreç, çatışma çözümüne dair pek iyimser bir projeksiyon sunmuyor. Böyle zamanlarda sivil toplum olarak ne yapmalı?

Necdet İpekyüz: Daha çok çalışmalıyız daha çok öğrenmeliyiz ve topluma umut vermeliyiz biliyoruz ki en iyi çözüm şiddete başvurmadan konuşarak yapılan çözümlerdir. Dünyadaki deneyimler de bize göstermektedir ki önemli olan birilerinin kaybetmesi veya kazanması değil hep birlikte kazanmaktır. Sivil toplum olarak Dünyanın neresinde olursa olsun çatışma çözümü konusunda bir çalışma yürütülmüş ise bunu araştırmalıyız, öğrenmeliyiz ve bu deneyimleri dikkate almalıyız.

En önemlisi de ısrarcı olmalıyız. Çatışmaların sonlanması konusunda talep yaratmalıyız. Barışı istemek zordur, önemli olan zoru başarmaktır. Geçmişte yapılan eksiklikleri, yanlışlıkları, hataları tekrar yaşamamalıyız.

Abdurrahim Ay: Geldiğimiz aşamada 15 Temmuz darbe girişimi sonrası ilan edilen olağanüstü hal ile birçok hak ve özgürlüğün önemli ölçüde kısıtlanmış olması bunun yanında hükümet-devlet politikalarına dair ifade özgürlüğü kapsamında getirilen eleştirilerin sahipleri ile ilgili yargı tutumu STÖ’lerin işini önemli ölçüde zorlaştırıyor. Yine de temel işlevi farkındalık ve duyarlılık oluşturarak kamuoyu baskısını tetiklemek olan STÖ’ler için, çatışmalı ortamların sebep olduğu sonuçlar, kendi en önemli sorununu çözememiş, iç barışını sağlayamamış bir ülkenin uluslarası arenada yeteri kadar söz sahibi olamayacağı ve dünya barışına katkıda bulunamayacağı, geçmişiyle yüzleşmemiş bir devletin geleceğini belirleyemeceği en yüksek sesle dile getirilmeye devam ettirilmekten vazgeçilmemelidir. Bunun yanında şartlar elverdiği ölçüde, görmezden gelinmesinin ve çözümün ötelenmesinin ileride sorunun daha güçlü bir şekilde bütün bir toplumun karşısına çıkacağı ve daha büyük çatışma ortamlarına sebebiyet vereceği dillendirilmelidir.

Mevcut durumda özellikle Kürt toplumunda çözüm sürecine tekrar dönülmesi konusunda atılacak küçük bir adımın çok ciddi destek bulacağını düşünüyorum. PKK’nin eylemleri önemli ölçüde durmuşken evvela olağanüstü halin kaldırılması ve bilahare de demokratikleşme adımlarının atılması ile ilgili barışçıl çalışmalara ağırlık verilmeli uygun zemin oluştuktan sonra bir araya gelecek önemli STÖ’lerce taraflarla görüşmeler sağlanarak çözüm sürecine dönme zemini oluşturulmaya çalışılmalıdır. Çatışma ortamında tekrar dönmeden ve Kürtlerin devletle-ülkeyle olan psikoloji bağını tekrar tesis edebilmek adına barış hayati önemi haizdir. Bu konuda sorumluluk bilincine sahip herkesin yapabileceği bir şeyler vardır. Bugün bahsettiğiniz çalışmalar bu yapılabileceklerin bir kısmı, diğer kısmı bu çalışmaları ve çözüm ihtiyacını siyaset ve bürokrasinin kılcallarına kadar ulaştırabilmektir.

The post Çatışma Döneminde Yoğunlaşan Barış Arayışları appeared first on Sivil Sayfalar.