Çalışmamızın amacı sanatlarını ağırlıklı olarak Kürtçe icra eden Kürt müzisyen ve tiyatro sanatçılarının karşılaştıkları hak ihlallerini yasal, siyasal ve kültürel boyutlarıyla ortaya koymayı ve ihlaller konusunda bir farkındalık yaratarak sanatlarını özgürce icra edebilecekleri sivil ve demokratik bir kültür politikasının geliştirilmesine katkı sunmaktı.

Çalışma için 15’i müzisyen ve 15’i tiyatrocu olmak üzere 30 sanatçıyla ve iki kültür ve sanat kurumu yöneticisiyle yarı yapılandırılmış, derinlemesine mülakatlar gerçekleştirdik. Görüşmecilerin 20’si erkek, 10’u kadın görüşmecilerden oluştu.

İsmail Beşikçi Vakfı (İBV) çalışmalarını ağırlıklı olarak akademik alanda yürütüyor. Bu çerçevede, yürüttüğümüz hak savunuculuğu çalışmaları bizi akademik alanda karşılaşılan sorunların daha geniş bir kültür politikasının sonucu olduğu sonucuna götürdü. Bu nedenle kültür ve sanat alanında da hak izleme çalışmaları yapma gereği duyduk.

Çalışmamızın odağına Kürtçe sanat yapan sanatçıları almamızın nedeni, kültür ve sanat alanında yaşanan sansür ve yasaklamaları ele alan bazı son dönem raporlarda, Kürt sanatçıların maruz kaldıkları hak ihlallerine yer verilse de müstakil olarak Kürt sanatçılarının karşılaştıkları hak ihlalleriyle ilgili bir çalışma gerçekleştirilmemiş olmasıydı. Hazırlamış olduğumuz rapor, bu anlamda, alanında bir ilk olma özelliğine sahiptir.

‘En Temel Sorun, Kürtçe Kullanımının Hala Özgürlüğe Kavuşmamış Olması’

Sorunları madde madde raporda belirtmişsiniz. Kürt sanatçı ve tiyatrocuların sizce en belirgin sorunları nelerdir? Sanatçılar hangi sıkıntılar ile karşılaşmışlar? 

Karşılaşılan sorunlar ve maruz kalınan hak ihlalleri raporda ayrıntılı bir şekilde ve ayrı başlıklar altında ele alındı. Karşılaşılan en temel sorun, Kürtçe’nin kullanımının hala gerçek anlamda bir özgürlüğe kavuşmamış olmasıdır. Kürtçe’nin kullanımı önünde yasal engellerin olmadığı durumlarda bile yıllardır uygulanan tekçi ve asimilasyoncu kültür politikaları nedeniyle ciddi psikolojik engeller bulunduğu gözlendi.

Kamu kurumlarının Kürtçeyi ve Kürtçe sanatı destekleme anlamında hiçbir politikaya sahip olmadığı görüldü. Kurumsal ve finansal destek eksikliği, yasaklı olmadığı durumlarda bile dilin kullanımını ve farklı sanatlarda performatif kullanımını neredeyse imkânsız hale getirmektedir. Görüşülen sanatçılar, kurumsal destek eksikliği nedeniyle sanatlarını icra edecek mekân bulmakta büyük güçlükler çektiklerini belirttiler.

Hak ihlalinin gerçekleştiği diğer bir alan ise sahne alınan mekanlarda izleyici, dinleyici ya da kolluk güçlerinin sembolik ve fiziki şiddet tehdidi altında bulunmalarıdır. Türkçe şarkı söylemeye ya da oyunları Türkçe oynamaya zorlanmak, sık karşılaşılan sembolik şiddet türü ve hak ihlalidir. Güvenlik güçlerinin keyfi bir şekilde sahne programının ya da oyunun sergilenmesini engellemesi ya da zorlaştırması bir diğer yaygın hak ihlali biçimidir.

Kurumsal destek eksikliğinin yanı sıra karşılaşılan fiziki ve maddi zorlukların sanatçıları piyasanın sömürüsüne daha açık hale getirdiği gözlemlenmiştir.  Birçok sanatçı emeklerinin karşılığını alamazken, diğer birçoğu müzik şirketleri tarafından popüler ve yozlaşmış bir sanat icra etmeye doğru itildiklerini belirttiler.

Bu sorunların çözüm yolları sizce nelerdir? Kimlere ne gibi sorumluluklar düşüyor? 

Çözüm önerileri raporun değerlendirme ve sonuç kısmında ayrıntılı olarak belirtildi. Burada ana hatlarıyla belirtmek gerekirse; her şeyden önce Kürtçenin anayasal bir statüye kavuşması gerekmektedir. Kürtçe’nin ilköğretimden başlayarak eğitimin her kademesinde eğitim dili olması gerekmektedir.

Konservatuvarlarda ile eğitim ve sanat fakültelerinde müzik ve tiyatro başta olmak üzere sanatın her alanında, Kürtçe sanat eğitimine yer verilmelidir. İlköğretimden başlamak üzere çoğulcu bir kültür politikasını hayata geçirecek bir eğitim müfredatı takip edilmelidir. Bu şekilde farklı dillerin kullanımının bir tehdit olarak görülmesinin önüne geçilebilir.

Sanatın, sanatçının ve kültürel ifadelerin özgürlüğünü garanti altına almayı amaçlayan uluslararası belgelerin ilgili maddelerine Türkiye’nin koyduğu çekinceleri kaldırması ve aynı şekilde bu sözleşmelerden doğan yükümlülüklerini yerine getirmesi gerekmektedir.

‘Kürt Sanatçılar Sanatlarını İcra Etmede Ciddi Zorluklar Yaşıyor’

Raporda özellikle dikkat çekici unsur olarak tespit ettiğiniz, okuyucunun dikkati çekecek bir husus var mı? 

Sanat ancak hitap ettiği kitlelerle buluşabildiği zaman misyonlarından birini yerine getirmiş olur. Kürt sanatçılar sanatlarını icra etmek ve muhataplarıyla buluşturmak konusunda ciddi zorluklar yaşamaktadırlar. Bu zorluklar hem kurumsal destek eksikliğinden hem de sivil toplum ve farklı sanat kurumları tarafından içselleştirilmiş, devletin Kürtlere ve Kürtçeye yönelik resmi bakışından kaynaklanmaktadır. Bu nedenle Kürtçe sanat icrası önündeki engellerin kalkması sadece yasal düzenlemeler değil çok daha geniş kapsamlı kültür politikası değişiklikleriyle mümkün hale gelecektir.

 Anadillerinde sanat yapmakta ısrar eden Kürt sanatçıların ne büyük bir özveri, sabır ve metanetle hareket ettiklerini gördük.

Sanatçılar arası dayanışmanın ve birlikte hareket etmenin hak arama mücadelelerinde daha etkili sonuçlar alınmasına yardımcı olacağı da raporun ortaya çıkardığı çarpıcı sonuçlardan biridir. Raporun hazırlanma sürecinde tüm olumsuzluklar ve karşılaşılan tüm zorluklara rağmen, anadillerinde sanat yapmakta ısrar Kürt sanatçıların ne büyük bir özveri, sabır ve metanetle hareket ettiklerini gördük. Bu nedenle sanatsal üretimlerin alıcısı durumunda olan bütün Kürtlerin ve sanatla ilgili bütün kişi ve kurumların, bu özverinin farkında olarak yaşanılan sorunların aşılması yönünde daha bilinçli bir çabanın içinde olması gerekir diye düşünüyoruz.

Kürtçe inkâr edilmiş ve yasaklanmış bir dil olduğu için, Kürtçe sanat icrası başından beri siyasetle ve siyasi atmosferle yakın bir ilişki içinde olmuştur.

Siyasi atmosfer değiştikçe sanatın değişimi nasıl etkilenmiş belki süreci anlatmak istersiniz?

Kürtçe inkâr edilmiş ve yasaklanmış bir dil olduğu için, Kürtçe sanat icrası başından beri siyasetle ve siyasi atmosferle yakın bir ilişki içinde olmuştur. Siyasi atmosferin olumlu olduğu durumlarda Kürtçe sanat daha fazla gelişme imkânı bulmaktadır. Bununla birlikte söz konusu dönemler hem çok kısa olmakta hem de kültürel hak kullanımının içeriğine sınırlandırmalar getirerek bizatihi ilgili hakkın kullanılmasını anlamsız hale getirmektedir.

Kültür ve sanatın siyasal atmosferle bu kadar yakın ilişki içinde olması, Kürtçe sanatın gelişimini kesintilere uğratmakta ve sürekliliğin olmaması gelenek oluşumunu ve aktarımını da büyük oranda güçleştirmektedir. 2000’ler sonrasının olumlu siyasi atmosferi büyük iniş çıkışlardan sonra, 2016 yılında ilan edilen OHAL Yönetimi ile büyük bir gerileme yaşandı. Bu süreçte Kürtlere ait birçok kültür ve sanat kurumu kapanırken, Kürtlere ve Kürtçeye yönelik giderek kaygı verici bir hal alan olumsuz bakış açısı Kürtçe sanat icrasını, özellikle tiyatroyu, çok büyük oranda güçleştirmiştir.

Adı geçen rapora buradan ulaşabilirsiniz.

The post ‘Kürtçe Sanatın İcrası Mevzuat ve Kültür Politikası Değişiklikleriyle Mümkün’ appeared first on Sivil Sayfalar.

Bununla beraber benzer hedefleri taşıyan öğrenciler ve akademisyenler arasında bir ağ kurup bilgi alışverişinin sağlanmasına zemin hazırlamayı hedefliyor.

Programa sınırlı sayıda öğrenci kabul edilecek.

Programa kabul edilen öğrencilerin derslere düzenli katılımı beklenmekte. Program sonunda beş haftadan dördüne katılan öğrencilere katılım belgesi verilecek.

Son Başvuru Tarihi: 23.05.2021
Sonuçların Açıklanacağı Tarih:24.05.2021
Programın Başlayacağı Tarih: 29.05.2021
Programı Biteceği Tarih: 26.06.2021

Başvuru 

Programa buradan başvurabilirsiniz.

The post İsmail Beşikçi Bahar Akademisi Başlıyor appeared first on Sivil Sayfalar.

İsmail Beşikci Vakfı 7 Ocak 2012 yılında İstanbul’da kuruldu. 7 Ocak aynı zamanda hocamızın da doğum günü bu arada. Kurucuları harekete geçiren saik, İsmail Hoca’nın akademik duruşuna sahip çıkmak, kendisine olan vefa ve saygımızı göstermek oldu. Vakıf tüm çalışmalarında hocamızın  ifade ve eleştiri özgürlüğünü de içine alan bilimsel yaklaşımını esas alıyor.

Vakfımız Kürt çalışmaları alanında akademik disiplini geliştirmek ve bu alandaki çalışmaları destekleyerek teşvik etmek, Kürtlerin kültürel ve sosyal sorunlarının çözümüne ilişkin düşünce, politika ve çözüm önerileri üretimine katkıda bulunmak amacıyla kuruldu. Vakfımız bunun yanında, genel insan hakları, ifade, akademik özgürlükler, hukukun üstünlüğü ve demokrasinin korunması ve geliştirilmesine yönelik akademik çalışmaları da teşvik edip destekliyor.  

Vakfımız ayrıca, İsmail Hocamızın uzun yıllar içinde emek ve zahmetle biriktirdiği kitap, gazete ve dergilerden oluşan koleksiyonu içeren bir araştırma kütüphanesine ev sahipliği yapmakta. Beyoğlu’nda bulunan Vakıf merkezimizin iki katı bu araştırma kütüphanesine ayırdık,  kütüphanemiz üniversite öğrencileri, akademisyen ve araştırmacılara hizmet veriyor.

Seminer çalışmaları hakkında bilgi verir misiniz?

Vakfımız 2012 yıllından itibaren her yıl Eylül- Haziran dönemlerinde yine merkez binamızda açık seminerler dizisi yapıyor. Bu yıl ayrıca Friedrich Ebert Stiftung Derneği’nin katkıları ile hayata geçirdiğimiz “Bahar Akademisi” seminer dizisinde, 7 hafta süreyle alanında yetkin akademisyenleri lisans, master ve doktora öğrencileri ile buluşturduk. Hali hazırda 25 hafta süren ve sonuna gelen “ayrımcılığı anlamak” başlıklı 20 katılımcı ile gerçekleştirilen ve bir sempozyum ile kapanışını gerçekleştirecek bir atölye çalışması yürüttük.

İsmail Beşikçi’ye 2013 yılında Fahri Doktora unvanı veren Boğaziçi Üniversitesi ve İstanbul Bilgi üniversitesi ile birlikte 2 yılda bir uluslararası konferans dizisi gerçekleştirmekteyiz. 30 Nisan 2016 tarihinde 3. Uluslararası Kürt Çalışmaları Konferansını Boğaziçi Üniversitesinde düzenledik.

Kitap çalışmalarınız da var biraz da onlardan bahseder misiniz?

Başta İsmail Beşikçi Hoca’nın (Kürtçe ve Türkçe) eserleri olmak üzere amacımız doğrultusunda pek çok kitabın basımını gerçekleştirdik. Ayrıca “Kürtler tarihle tarih Kürtlerle buluşuyor” diye seslenen, 35. sayısını ve ana konusu “Kürt Mitleri” olan 35. sayısını çıkardığımız akademik bir dergi olan Kürt Tarihi Dergisi’ni yayınlamaktayız. Dergimiz üçer aylık periyodlar şeklinde sayın Prof. Mesut Yeğen genel yayın yönetmenliğinde çıkıyor.

Vakıf olarak ayrıca işbirliği çerçevesinde gerçekleştirdiğimiz etkinliklerimiz de bulunmakta. İsmail Beşikci Vakfı,  Bilgi Üniversitesi ve Avesta yayınları ile “ 100.Yılında Kürt Kadınları Teali Cemiyeti” başlıklı ortak bir konferans düzenledik. Bu tür konferansları devam ettirmek niyetindeyiz. Yine Avesta Yayınları ile Kadri Yıldırım Hocamızın sunduğu “Alim u medreseyen Kurdi – Kürt Medreseleri ve Alimleri” konferansını, Vate yayınları ile birlikte “Mihemed Malmisanij Xebate Kırmancki (Zazaki) u Vateyi” ve Deniz Gündüz’ün “Destpekerdiş ra heta ewro edebiyate Kirmancki”  başlıklı paneller düzenledik.

Gündeminizde ne tür etkinlikler, çalışmalar var?

Sonbaharda “Güz Akademisi” adı altında Kürdoloji çalışmalarından başlıklar içeren ve tümü Kürtçe olacak  seminer serisini hayata geçirmek istiyoruz. Bu seminer serisini Diyarbakır’da da yine sonbaharda gerçekleştirmeyi arzu ediyoruz. Vakıf olarak ayrıca işbirliği çerçevesinde gerçekleştirdiğimiz etkinliklerimiz sonbahar döneminde de devam edecek. Özellikle Kürt yayınevleri, Kürt sanat ve kültür çevreleri ile birlikte ortak projeler hayata geçirmeyi hedeflemekteyiz.

Bunun yanı sıra yeni dönemde Bahar Akademisine katılan öğrenci arkadaşlarımızla milliyetçilik, kimlik, postkolonyal okumalar teorik okumalar, atölyeler vb kimi çalışmalarımız olacak. Erbil, Duhok, Süleymaniye üniversiteleri ile burası arasında öğrenci değişim programı gibi henüz fikir aşamasında olan bir düşüncemizi de yeni dönemde netleştirmek istiyoruz.

Ayrıca ara verdiğimiz uluslararası konferansımızı 2020 yılında yeni bir konferans ile devam ettirmeyi amaçlıyoruz.

İsmail Beşikçi’nin sağlık durumu nasıl? Çalışmalarınızı izliyor mu?

İsmail Hoca gayet sağlıklı ve dileriz çok daha uzun yıllar aramızda olur, bizler onun yazılarını okur o bizim çalışmalarımızı görür. Hocamız yurtiçi ve yurtdışı gezilerle de epey meşgul. Takip edenler biliyordur, hoca özellikle yurtdışı gezilerini gezdiği yerlere dair gözlemler ve notlarla zenginleştiriyor. Hocaya “Hocam seyahat ve gurme yazarı olarak da gayet iyisiniz” diyoruz.

The post Kürdoloji Çalışmalarında Akademik Boyut: İsmail Beşikçi Vakfı appeared first on Sivil Sayfalar.