Avukatım, Engelli Kadın Derneği yönetim kurulundayım. Uzunca bir zaman kadına yönelik şiddet ve aile içi şiddet üzerine çalıştım; geçtiğimiz 10 yılda ise ayrımcılık, engellilik ve engelli kadına yönelik cinsiyet ayrımcılığı üzerine çalışıyorum. Engelli Kadın Derneği’nde doğrudan engelli kadınların toplumsal cinsiyetten kaynaklanan sorunlarıyla ilgili alternatif çözümler nasıl üretebiliriz ve bu alandaki boşlukları nasıl doldurabiliriz biraz buna kafa yoruyoruz. 

Türkiye gündeminde uzun zamandır yer alıyor toplumsal cinsiyet meselesi. Fakat bizim toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin giderilmesinden kast ettiğimiz şey, kadın erkek eşitliğinin toplumun ve hayatın her alanına yayılması ve yaygınlaşması; her politikanın, her hizmetin ve her üretimin kadın erkek eşitliği içeren bir bakış açısıyla yapılması. Erkekler ile kadınların eşitliği için eş koşulların sağlanması gerekiyor fakat kriterler yeterli değil. Her kadının ihtiyacı kendi özelinde farklı. Dolayısıyla bu farklı ihtiyaçlar üzerinden de özelde o eşitliğin sağlanması için ne yapılması gerektiğini düşünmek gerekiyor. 

Eğitimde ve istihdamda olmayan kadınlar üzerinden konuşmaya başlasak onlara yönelik doğrudan çalışmanız var mı? Özellikle engelli kadınların ayrışan tecrübeleri açısından düşündüğünüzde nasıl ihtiyaçları var?

Türkiye’nin 8 farklı kentinde toplumsal cinsiyet farkındalığıyla ilgili çalışmalar yaptığımız süreçte, yeni bir alan deneyiminde karşılaştığımız şeyler var. Onun dışında özellikle eğitim ve istihdam olanaklarına engelli kadınların erişimiyle ilgili hem karşılaştığımız olaylardan hem de gerçekleştirdiğimiz izleme çalışmasıyla edindiğimiz bilgilerden anladığımız kadarıyla, eğitim ve istihdam alanları engelli kadınlar için çok zor alanlar. Neden zor? Bir insan hakları ağacı düşünün. Siz ağacın en altındasınız, evinizden çıkamıyorsunuz, eğitim alamıyorsunuz ya da aldığınız eğitimle sadece ağacın belli bir yerine kadar yükselebiliyorsunuz, sonrasında nitelikli bir meslek edinemediğiniz için istihdam sahasında iş bulamıyorsunuz. İstatistiklere baktığımızda, engelli erkeklerle engelli kadınlar kıyaslandığında, engelli kadınların istihdam piyasasında daha az yer bulduğunu görüyorsunuz. Engellilikten ve cinsiyetten kaynaklanan mevcut önyargılar, algılar engelli kadınları daha katmerli etkiliyor. İstihdam alanında engelli kadınları görmek olanaklı değil, sayıca çok azlar.

Peki farklı engellilik durumları üzerinden konuşmak istesek belirli bir farklılıktan bahsedebilir miyiz? 

Bahsedebiliriz tabi. Ben görme engelli bir kadınım. Lakin benim yaşımda ve zihinsel engelli bir kadın, toplumda benim bulunduğum olanaklara sahip olmak gibi bir şansa sahip değil. Yeterli ekonomik kazancı yok, eğitim olanaklarından sınırlı bir şekilde yararlanıyor, koruyucu bir iş sektöründe istihdam edinme olanağı son derece düşük. Tabi bütün bunlar engelli kadının da taşıdığı engelle orantılı. Engeliniz sizin toplum yaşamına katılımınızda ne kadar olumsuzluk yaratırsa yaratsın, alternatif birtakım seçenekleriniz varsa ilerlemeniz biraz daha kolay oluyor. Ama zihinsel engelli bir kadın için çok daha zor bir şey.

Bu kişiden kişiye de çok fazla değişir. Çok yoksul bir ailenin içinde yaşamış ve hiçbir şekilde eğitime erişememiş bir görme engelli kadının da o koşullarda baktığınızda zihinsel engelli kadından kendini ifade etme ve dile getirme yetisi dışında çok fazla bir farkı kalmıyor. Dolayısıyla her olayı, her vakayı kendine özgü koşullarıyla değerlendirmek gerekiyor. Mesela engelli bir kız çocuğu için düşündüğünüzde aile çok önemli bir faktör. Ailenin destek olması gerekiyor. Her çocuk için tabi ki güvenlik önemli bir problemdir ama engellilik işin içine girdiğinde bu kalkan biraz daha güçlü olmak zorunda. 

Engelli kadınların hayat döngülerini üzerine düşündüğümüzde eğitimden ve istihdamdan koparan belirli kırılma noktaları tarif edebilir miyiz? 

Engelli kadınlar için genel bir çerçeveden konuşmaktan ziyade yine o ihtiyaçlar üzerinden konuşmayı daha doğru buluyorum. Çünkü bazıları temel eğitime bile erişme olanağına sahip değil. Düşünün; evden çıkamıyor, evden çıksa bile okula erişilebilirliği sorunu çözülmemişse eğitim hayatına devam etme şansı yok. Dolayısıyla her ne kadar zorunlu eğitimde destekleyici çalışmalar var olsa da her zaman bu ibre yüksek değil, olumlu şekilde evirilmeyebiliyor. 

Sizce istihdamdan ve eğitim hayatından uzakta kalmış engelli kadınları bu alanlara yönlendirmek, geri kazandırmak için nasıl bir çalışma yürütülebilir? İdeal çalışmadan bahsedersek nasıl bir çalışma olabilir?

Öncelikle istatistiki verimiz yok. Türkiye’de son nüfus sayım 2000 yılında yapılmış. 2000 yılından bu yana Türkiye’de kaç tane engelli var? Bu engellilerin yaş dağılımları ne? Cinsiyet dağılımları ne? Eğitim durumları ne? Bunları bilmiyoruz. Verimiz olursa eğer, eğitime katılımı kontrol edebiliriz. Eğitim çağında kaç tane kız çocuğu var, bu kız çocuklarının engel durumları ne? Bu çocukların yaşadıkları ailelerin ekonomik olanakları ne? Bunları bilirsek kendi koşullarımızı da ona göre gözden geçirip desteğimizin sonuç doğurabileceği adımlar atabiliriz. Çünkü sınırlı kaynaklarla sınırlı çözümler üretiliyor; herkesin derdini birden çözmemiz, sistemi birden değiştirmemiz mümkün değil böyle bir gerçekliğimiz var.

Bu çalışmalar ekonomik olarak büyük bütçeler istiyor. Çünkü çok fazla destek sağlamak gerekiyor. Altyapının tamamen engelli kadının hayatını kolaylaştıracak bir düzlemde olması gerekiyor ki sonraki sürece geçebilelim. Gerçekten bir dönüşüm istiyorsak, sistemin engelli kadından yana olmasını istiyorsak; bu kamunun desteğiyle olacak. Yaptığımız çalışmalar sırasında bu toplantılara erişilebilirlik için her şeyi planlamak ve uygun zemini hazırlamak gerekiyor. Bu şartları tamamlamak daha fazla bütçe gerektirir. Öncelikle eğitim ve istihdam, sonrasında çok büyük kaynaklar ve destekler olmadan sadece bir grup insana dokunuruz.

İstihdama ve eğitime katılamayan kadınlar ve engelli kadınlar özelinde sorunların çözülmesi için en önemli paydaş kimdir? Öncelikli olarak kimlerin bir şeyler yapması gerekir? 

Bir kere bu engellilerle, engelli kadınlarla ya da kadınlarla ilgili meselenin temel ayaklarından birisi kamu idaresidir. Çünkü bir politika üretilmesi ve o politikanın eşitlikçi, ayrımcılık karşıtı bir perspektifle hayata geçmesi gerekiyor ki yasalar işlesin, mekanizmalar sonuç doğurucu şekilde çalışsın. Ama bunun dışında baktığınızda herkesin bir yerinden tutması ve bakması gerekiyor. Tabii sadece kadınlarla ilgili sorunların çözülmesinden ibaret değil. Engelli kadınların, kadın olmanın dışında engellilikten kaynaklanan problemleri de var. Dolayısıyla bu sorunların çözümü içinde tümden bir değişim ve dönüşüm gerekiyor.

The post NEET Ne Eğitimde Ne İstihdamda Dosyası: <br> Sistemin Engelli Kadından Yana Olmasını İstiyorsak; Bu Kamunun Desteğiyle Olacak appeared first on Sivil Sayfalar.

Toplantıda, engelli kadınların hem engelli hem de kadın olmaktan kaynaklanan çoklu ayrımcılığa dayalı sorunları üzerine oturumlar yer aldı; engelli kadınların toplumsal yaşama ve karar alma süreçlerine tam ve etkin katılımını sağlamak, uluslararası mevzuatta yer alan insan hak ve özgürlüklerinden yararlanmaları konusunda çalışmalar yapmak için öneriler üzerinde çalışıldı.

Toplantıda bir araya gelen engelli kadınlar, kadın ve LGBTİ örgütlenmeleri, hem kamudan hem de sivil alandan taleplerini sonuç bildirgesiyle paylaştı. Sonuç bildirgesinde yer alan talepler şunlar:

 Kamudan talepler:

• Engelli kadınların her türlü ayrımcılıktan uzak yaşaması için ülke içi mevzuatın uluslararası belgelerde kabul edilen standartlarla uyumlaştırılması, uygulanabilir hale getirilmesi ve denetlenmesi,
• Denetim mekanizmalarının her alana yaygın, bağımsız ve tarafsız olarak uygulanması,
• Engelli kadınların  toplumsal  yaşama  tam ve  etkin katılımı  ile  ilgili  tüm kurumların iş birliği içinde bakanlık düzeyinden başlayarak politika üretmesi,
• Erişebilirlik düzenlemelerinde, engelli kadınların ihtiyaçlarının belirlenerek önlemler alınması,
• Aile ve  Sosyal  Politikalar  İl  Müdürlükleri’nin  engelli  evde  bakım  ve  rehabilitasyon merkezleri kanalıyla engelli kadınlara ve ailelerine bilgilendirme faaliyetlerinde bulunması,
• Engelli Kadınlar için erişilebilir Kadın Danışma Merkezleri’nin kurulması veya mevcut merkezlerin erişilebilir hale getirilmesi,
• Engelli kadınlara ve ailelerine yönelik psikolojik destek mekanizmaların oluşturulması
• Engelli bir çocuk dünyaya getiren ailelere eklektik (engele dair, ailelerin yapabilecekleri, psikolojik destek, oryantasyon vs.) bir yaklaşımla eğitimlerin verilmesi ve ulaşabilecekleri hizmet modellerinin sistematik bir şekilde sağlanması,
• Engelli kadınların okur-yazarlığının artırılması ve engelli kız çocuklarının okullaşması-okulda kalması için kampanyalar düzenlenmesi,
• Tüm kamu çalışanlarına yönelik engelli kadınlarla ilgili farkındalık çalışmaları yapılması,
• Şiddete maruz kalan engelli kadınların başta adli yardım olmak üzere tüm adli hizmetlere efektif ulaşımının sağlanması, barolarla iş birliğine gidilerek buna ilişkin düzenlemeler yapılmasının önünün açılması ve alacakları hizmetler konusunda bilgilendirme mekanizmalarının oluşturulması,
• Sığınma evi sonrasında engelli kadınlar için mekanizmaların daha da geliştirilmesi, desteklenecek mekanizmaların daha da güçlendirilmesi (ekonomik destek, hukuki destek, çalışma imkanların sağlanması, çocuk bakımı ),
• Engelli kadına şiddet uygulayana yönelik mevcut cezai yaptırımın indirim yapılmaksızın uygulanması,
• Etkin bir şiddetle mücadele mekanizması kurulması için, engelli kadına yönelik şiddet ve toplumsal yaşamın her alanı ile ilgili engelli kadın öznesinde veri toplanması,
• Engelli kadınların sağlık hizmetlerine erişimi konusunda mekanizmaların erişebilirlik üzerinden uyumlaştırılması,
• Engelli kadınların istihdamının arttırılması için işe yerleştirilmede ayrıca engelli kadın kotası konulması,
• Engelli kadınlara İstihdam garantili kursların açılması,
• Kendi işini kurmak isteyen engelli kadınlara geri ödemesiz hibe verilmesi,
• Toplum temelli farkındalık çalışmalarının (kamu spotu gibi) özellikle medya aracılığıyla yapılması,
• Engelli kadınların medyada temsili ile ilgili erişilebilirlik -engelli filmlere gösterim ve erişim imkânı sağlanması,
• Engelli kadınlarla ilgili anabilim dalı ve yüksek lisans programlarının oluşturulması, akademik çalışmaların ve araştırmaların artırılması,

Sivil alandan talepler:

• Engelli kadınların örgütlenmelerini sağlayacak mekanizmaların oluşturulması,
• Aynı engel grubundan kadınların diğer engel gruplarından engelli kadınlarla iletişim kuracağı ortamların oluşturulması,
• İlk önce il bazında engelli kadın platformlarının kurulması, ardından Türkiye genelinde yılda bir kez toplanacak Engelli Kadın Kurultayı yapılması,
• Engelli kadınların deneyim paylaşımı sağlayacağı online bir platform kurulması,
• Engelli kadınların, kadın dernekleri ile iletişimlerinin artırılması, engelli kadınların kadın derneklerinde görünürlüğünün sağlanması
• Engelli kadınların güçlenebilmesi için farkındalıklarını artıracak çalışmaların düzenlemesi,
• Engelli kadınların beden algısı üzerinde deneyim paylaşımı içeren güçlenme çalışmalarının yapılması,
• Medya çalışmalarında engellilik, toplumsal cinsiyet konularında farkındalık çalışmaları yapılması,
• Engelli kadınlarla ilgili yapılan haberlerin daha olumlayıcı bir taraftan ele alınması, haberin hak temelinden sapmaması,
• Engelli kadın yazarların yazmaya teşvik edilmesi; yazanlar içinse bu alanların ya da mecraların açılması.

*Bu yazı Sivil Sayfalar, Reçel Blog, Kadın Adayları Destekleme ve Eğitme Derneği ve İsveç Baş Konsolosluğu ortaklığında gerçekleştirilen Sivil Toplum Haberciliği Kadın Odaklı Kuruluşlarla Haber Atölyesi kapsamında yazılmış ve yayına alınmıştır.

The post Engelli Kadınlar Kamudan ve Sivil Alandan Ne Talep Ediyor? appeared first on Sivil Sayfalar.